സൌന്ദര്യ ലഹരീ

പ്രഥമ ഭാഗഃ - ആനന്ദ ലഹരി

ഭുമൌസ്ഖലിത പാദാനാം ഭൂമിരേവാ വലമ്ബനമ് ।

ത്വയീ ജാതാ പരാധാനാം ത്വമേവ ശരണം ശിവേ ॥

ശിവഃ ശക്ത്യാ യുക്തോ യദി ഭവതി ശക്തഃ പ്രഭവിതും

ന ചേദേവം ദേവോ ന ഖലു കുശലഃ സ്പന്ദിതുമപി ।

അതസ്ത്വാമാരാധ്യാം ഹരിഹരവിരിഞ്ചാദിഭിരപി

പ്രണന്തും സ്തോതും വാ കഥമകൃതപുണ്യഃ പ്രഭവതി ॥ 1 ॥

തനീയാംസം പാംസും തവ ചരണപങ്കേരുഹഭവം

വിരിഞ്ചിസ്സഞ്ചിന്വന് വിരചയതി ലോകാനവികലമ് ।

വഹത്യേനം ശൌരിഃ കഥമപി സഹസ്രേണ ശിരസാം

ഹരസ്സങ്ക്ഷുദ്യൈനം ഭജതി ഭസിതോദ്ധൂലനവിധിമ് ॥ 2 ॥

അവിദ്യാനാമന്ത-സ്തിമിര-മിഹിരദ്വീപനഗരീ

ജഡാനാം ചൈതന്യ-സ്തബക-മകരന്ദ-സ്രുതിഝരീ ।

ദരിദ്രാണാം ചിന്താമണിഗുണനികാ ജന്മജലധൌ

നിമഗ്നാനാം ദംഷ്ട്രാ മുരരിപു-വരാഹസ്യ ഭവതി ॥ 3 ॥

ത്വദന്യഃ പാണിഭ്യാമഭയവരദോ ദൈവതഗണഃ

ത്വമേകാ നൈവാസി പ്രകടിതവരാഭീത്യഭിനയാ ।

ഭയാത് ത്രാതും ദാതും ഫലമപി ച വാഞ്ഛാസമധികം

ശരണ്യേ ലോകാനാം തവ ഹി ചരണാവേവ നിപുണൌ ॥ 4 ॥

ഹരിസ്ത്വാമാരാധ്യ പ്രണതജനസൌഭാഗ്യജനനീം

പുരാ നാരീ ഭൂത്വാ പുരരിപുമപി ക്ഷോഭമനയത് ।

സ്മരോഽപി ത്വാം നത്വാ രതിനയനലേഹ്യേന വപുഷാ

മുനീനാമപ്യന്തഃ പ്രഭവതി ഹി മോഹായ മഹതാമ് ॥ 5 ॥

ധനുഃ പൌഷ്പം മൌര്വീ മധുകരമയീ പഞ്ച വിശിഖാഃ

വസന്തഃ സാമന്തോ മലയമരുദായോധനരഥഃ ।

തഥാപ്യേകഃ സര്വം ഹിമഗിരിസുതേ കാമപി കൃപാമ്

അപാങ്ഗാത്തേ ലബ്ധ്വാ ജഗദിദ-മനങ്ഗോ വിജയതേ ॥ 6 ॥

ക്വണത്കാഞ്ചീദാമാ കരികലഭകുമ്ഭസ്തനനതാ

പരിക്ഷീണാ മധ്യേ പരിണതശരച്ചന്ദ്രവദനാ ।

ധനുര്ബാണാന് പാശം സൃണിമപി ദധാനാ കരതലൈഃ

പുരസ്താദാസ്താം നഃ പുരമഥിതുരാഹോപുരുഷികാ ॥ 7 ॥

സുധാസിന്ധോര്മധ്യേ സുരവിടപിവാടീപരിവൃതേ

മണിദ്വീപേ നീപോപവനവതി ചിന്താമണിഗൃഹേ ।

ശിവാകാരേ മഞ്ചേ പരമശിവപര്യങ്കനിലയാം

ഭജന്തി ത്വാം ധന്യാഃ കതിചന ചിദാനന്ദലഹരീമ് ॥ 8 ॥

മഹീം മൂലാധാരേ കമപി മണിപൂരേ ഹുതവഹം

സ്ഥിതം സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹൃദി മരുതമാകാശമുപരി ।

മനോഽപി ഭ്രൂമധ്യേ സകലമപി ഭിത്വാ കുലപഥം

സഹസ്രാരേ പദ്മേ സഹ രഹസി പത്യാ വിഹരസേ ॥ 9 ॥

സുധാധാരാസാരൈശ്ചരണയുഗലാന്തര്വിഗലിതൈഃ

പ്രപഞ്ചം സിഞ്ചന്തീ പുനരപി രസാമ്നായമഹസഃ ।

അവാപ്യ സ്വാം ഭൂമിം ഭുജഗനിഭമധ്യുഷ്ടവലയം

സ്വമാത്മാനം കൃത്വാ സ്വപിഷി കുലകുണ്ഡേ കുഹരിണി ॥ 10 ॥

ചതുര്ഭിഃ ശ്രീകണ്ഠൈഃ ശിവയുവതിഭിഃ പഞ്ചഭിരപി

പ്രഭിന്നാഭിഃ ശമ്ഭോര്നവഭിരപി മൂലപ്രകൃതിഭിഃ ।

ചതുശ്ചത്വാരിംശദ്വസുദലകലാശ്രത്രിവലയ- [ത്രയശ്ചത്വാരി]

ത്രിരേഖാഭിഃ സാര്ധം തവ ശരണകോണാഃ പരിണതാഃ ॥ 11 ॥ [ചരണകോണാഃ, ഭവനകിണാഃ]

ത്വദീയം സൌന്ദര്യം തുഹിനഗിരികന്യേ തുലയിതും

കവീന്ദ്രാഃ കല്പന്തേ കഥമപി വിരിഞ്ചിപ്രഭൃതയഃ ।

യദാലോകൌത്സുക്യാദമരലലനാ യാന്തി മനസാ

തപോഭിര്ദുഷ്പ്രാപാമപി ഗിരിശസായുജ്യപദവീമ് ॥ 12 ॥

നരം വര്ഷീയാംസം നയനവിരസം നര്മസു ജഡം

തവാപാങ്ഗാലോകേ പതിതമനുധാവന്തി ശതശഃ ।

ഗലദ്വേണീബന്ധാഃ കുചകലശവിസ്രസ്തസിചയാ

ഹഠാത് ത്രുട്യത്കാഞ്ച്യോ വിഗലിതദുകൂലാ യുവതയഃ ॥ 13 ॥

ക്ഷിതൌ ഷട്പഞ്ചാശദ് ദ്വിസമധികപഞ്ചാശദുദകേ

ഹുതാശേ ദ്വാഷഷ്ടിശ്ചതുരധികപഞ്ചാശദനിലേ ।

ദിവി ദ്വിഷ്ഷട്ത്രിംശന്മനസി ച ചതുഷ്ഷഷ്ടിരിതി യേ

മയൂഖാസ്തേഷാമപ്യുപരി തവ പാദാമ്ബുജയുഗമ് ॥ 14 ॥

ശരജ്ജ്യോത്സ്നാശുദ്ധാം ശശിയുതജടാജൂടമകുടാം

വരത്രാസത്രാണസ്ഫടികഘടികാപുസ്തകകരാമ് ।

സകൃന്ന ത്വാ നത്വാ കഥമിവ സതാം സന്ന്നിദധതേ

മധുക്ഷീരദ്രാക്ഷാമധുരിമധുരീണാഃ ഭണിതയഃ ॥ 15॥ [ഫണിതയഃ]

കവീന്ദ്രാണാം ചേതഃകമലവനബാലാതപരുചിം

ഭജന്തേ യേ സന്തഃ കതിചിദരുണാമേവ ഭവതീമ് ।

വിരിഞ്ചിപ്രേയസ്യാസ്തരുണതരശ‍ഋങ്ഗാരലഹരീ-

ഗഭീരാഭിര്വാഗ്ഭിര്വിദധതി സതാം രഞ്ജനമമീ ॥ 16 ॥

സവിത്രീഭിര്വാചാം ശശിമണിശിലാഭങ്ഗരുചിഭിഃ

വശിന്യാദ്യാഭിസ്ത്വാം സഹ ജനനി സഞ്ചിന്തയതി യഃ ।

സ കര്താ കാവ്യാനാം ഭവതി മഹതാം ഭങ്ഗിരുചിഭിഃ

വചോഭിര്വാഗ്ദേവീവദനകമലാമോദമധുരൈഃ ॥ 17 ॥

തനുച്ഛായാഭിസ്തേ തരുണതരണിശ്രീസരണിഭിഃ

ദിവം സര്വാമുര്വീമരുണിമനി മഗ്നാം സ്മരതി യഃ ।

ഭവന്ത്യസ്യ ത്രസ്യദ്വനഹരിണശാലീനനയനാഃ

സഹോര്വശ്യാ വശ്യാഃ കതി കതി ന ഗീര്വാണഗണികാഃ ॥ 18 ॥

മുഖം ബിന്ദും കൃത്വാ കുചയുഗമധസ്തസ്യ തദധോ

ഹരാര്ധം ധ്യായേദ്യോ ഹരമഹിഷി തേ മന്മഥകലാമ് ।

സ സദ്യഃ സങ്ക്ഷോഭം നയതി വനിതാ ഇത്യതിലഘു

ത്രിലോകീമപ്യാശു ഭ്രമയതി രവീന്ദുസ്തനയുഗാമ് ॥ 19 ॥

കിരന്തീമങ്ഗേഭ്യഃ കിരണനികുരമ്ബാമൃതരസം

ഹൃദി ത്വാമാധത്തേ ഹിമകരശിലാമൂര്തിമിവ യഃ ।

സ സര്പാണാം ദര്പം ശമയതി ശകുന്താധിപ ഇവ

ജ്വരപ്ലുഷ്ടാന് ദൃഷ്ട്യാ സുഖയതി സുധാധാരസിരയാ ॥ 20 ॥

തടില്ലേഖാതന്വീം തപനശശിവൈശ്വാനരമയീം

നിഷണ്ണാം ഷണ്ണാമപ്യുപരി കമലാനാം തവ കലാമ് ।

മഹാപദ്മാടവ്യാം മൃദിതമലമായേന മനസാ

മഹാന്തഃ പശ്യന്തോ ദധതി പരമാഹ്ലാദലഹരീമ് ॥ 21 ॥

ഭവാനി ത്വം ദാസേ മയി വിതര ദൃഷ്ടിം സകരുണാ-

മിതി സ്തോതും വാഞ്ഛന് കഥയതി ഭവാനി ത്വമിതി യഃ ।

തദൈവ ത്വം തസ്മൈ ദിശസി നിജസായുജ്യപദവീം

മുകുന്ദബ്രഹ്മേന്ദ്രസ്ഫുടമകുടനീരാജിതപദാമ് ॥ 22 ॥

ത്വയാ ഹൃത്വാ വാമം വപുരപരി-തൃപ്തേന മനസാ

ശരീരാര്ധം ശമ്ഭോരപരമപി ശങ്കേ ഹൃതമഭൂത് ।

യദേതത്ത്വദ്രൂപം സകലമരുണാഭം ത്രിനയനം

കുചാഭ്യാമാനമ്രം കുടിലശശിചൂഡാലമകുടമ് ॥ 23 ॥

ജഗത്സൂതേ ധാതാ ഹരിരവതി രുദ്രഃ ക്ഷപയതേ

തിരസ്കുര്വന്നേതത്സ്വമപി വപുരീശസ്തിരയതി ।

സദാപൂര്വഃ സര്വം തദിദമനുഗൃഹ്ണാതി ച ശിവ-

സ്തവാജ്ഞാമാലമ്ബ്യ ക്ഷണചലിതയോര്ഭ്രൂലതികയോഃ ॥ 24 ॥

ത്രയാണാം ദേവാനാം ത്രിഗുണജനിതാനാം തവ ശിവേ

ഭവേത് പൂജാ പൂജാ തവ ചരണയോര്യാ വിരചിതാ ।

തഥാ ഹി ത്വത്പാദോദ്വഹനമണിപീഠസ്യ നികടേ

സ്ഥിതാ ഹ്യേതേ ശശ്വന്മുകുലിതകരോത്തംസമകുടാഃ ॥ 25 ॥

വിരിഞ്ചിഃ പഞ്ചത്വം വ്രജതി ഹരിരാപ്നോതി വിരതിം

വിനാശം കീനാശോ ഭജതി ധനദോ യാതി നിധനമ് ।

വിതന്ദ്രീ മാഹേന്ദ്രീ വിതതിരപി സമ്മീലിതദൃശാ

മഹാസംഹാരേഽസ്മിന് വിഹരതി സതി ത്വത്പതിരസൌ ॥ 26 ॥

ജപോ ജല്പഃ ശില്പം സകലമപി മുദ്രാവിരചനാ

ഗതിഃ പ്രാദക്ഷിണ്യക്രമണമശനാദ്യാഹുതിവിധിഃ ।

പ്രണാമസ്സംവേശസ്സുഖമഖിലമാത്മാര്പണദൃശാ

സപര്യാപര്യായസ്തവ ഭവതു യന്മേ വിലസിതമ് ॥ 27 ॥

സുധാമപ്യാസ്വാദ്യ പ്രതിഭയജരാമൃത്യുഹരിണീം

വിപദ്യന്തേ വിശ്വേ വിധിശതമഖാദ്യാ ദിവിഷദഃ ।

കരാലം യത്ക്ഷ്വേലം കബലിതവതഃ കാലകലനാ

ന ശമ്ഭോസ്തന്മൂലം തവ ജനനി താടങ്കമഹിമാ ॥ 28 ॥

കിരീടം വൈരിഞ്ചം പരിഹര പുരഃ കൈടഭഭിദഃ

കഠോരേ കോടീരേ സ്ഖലസി ജഹി ജമ്ഭാരിമുകുടമ് ।

പ്രണമ്രേഷ്വേതേഷു പ്രസഭമുപയാതസ്യ ഭവനം

ഭവസ്യാഭ്യുത്ഥാനേ തവ പരിജനോക്തിര്വിജയതേ ॥ 29 ॥

സ്വദേഹോദ്ഭൂതാഭിര്ഘൃണിഭിരണിമാദ്യാഭിരഭിതോ

നിഷേവ്യേ നിത്യേ ത്വാമഹമിതി സദാ ഭാവയതി യഃ ।

കിമാശ്ചര്യം തസ്യ ത്രിനയനസമൃദ്ധിം തൃണയതോ

മഹാസംവര്താഗ്നിര്വിരചയതി നിരാജനവിധിമ് ॥ 30 ॥

ചതുഷ്ഷഷ്ട്യാ തന്ത്രൈഃ സകലമതിസന്ധായ ഭുവനം

സ്ഥിതസ്തത്തത്സിദ്ധിപ്രസവപരതന്ത്രൈഃ പശുപതിഃ ।

പുനസ്ത്വന്നിര്ബന്ധാദഖിലപുരുഷാര്ഥൈകഘടനാ-

സ്വതന്ത്രം തേ തന്ത്രം ക്ഷിതിതലമവാതീതരദിദമ് ॥ 31 ॥

ശിവഃ ശക്തിഃ കാമഃ ക്ഷിതിരഥ രവിഃ ശീതകിരണഃ

സ്മരോ ഹംസഃ ശക്രസ്തദനു ച പരാമാരഹരയഃ ।

അമീ ഹൃല്ലേഖാഭിസ്തിസൃഭിരവസാനേഷു ഘടിതാ

ഭജന്തേ വര്ണാസ്തേ തവ ജനനി നാമാവയവതാമ് ॥ 32 ॥

സ്മരം യോനിം ലക്ഷ്മീം ത്രിതയമിദമാദൌ തവ മനോ-

ര്നിധായൈകേ നിത്യേ നിരവധിമഹാഭോഗരസികാഃ ।

ഭജന്തി ത്വാം ചിന്താമണിഗുനനിബദ്ധാക്ഷവലയാഃ

ശിവാഗ്നൌ ജുഹ്വന്തഃ സുരഭിഘൃതധാരാഹുതിശതൈഃ ॥ 33 ॥

ശരീരം ത്വം ശമ്ഭോഃ ശശിമിഹിരവക്ഷോരുഹയുഗം

തവാത്മാനം മന്യേ ഭഗവതി നവാത്മാനമനഘമ് ।

അതശ്ശേഷശ്ശേഷീത്യയമുഭയസാധാരണതയാ

സ്ഥിതഃ സമ്ബന്ധോ വാം സമരസപരാനന്ദപരയോഃ ॥ 34 ॥

മനസ്ത്വം വ്യോമ ത്വം മരുദസി മരുത്സാരഥിരസി

ത്വമാപസ്ത്വം ഭൂമിസ്ത്വയി പരിണതായാം ന ഹി പരമ് ।

ത്വമേവ സ്വാത്മാനം പരിണമയിതും വിശ്വവപുഷാ

ചിദാനന്ദാകാരം ശിവയുവതി ഭാവേന ബിഭൃഷേ ॥ 35 ॥

തവാജ്ഞാചക്രസ്ഥം തപനശശികോടിദ്യുതിധരം

പരം ശമ്ഭും വന്ദേ പരിമിലിതപാര്ശ്വം പരചിതാ ।

യമാരാധ്യന് ഭക്ത്യാ രവിശശിശുചീനാമവിഷയേ

നിരാലോകേഽലോകേ നിവസതി ഹി ഭാലോകഭുവനേ ॥ 36 ॥

വിശുദ്ധൌ തേ ശുദ്ധസ്ഫടികവിശദം വ്യോമജനകം

ശിവം സേവേ ദേവീമപി ശിവസമാനവ്യവസിതാമ് ।

യയോഃ കാന്ത്യാ യാന്ത്യാഃ ശശികിരണസാരൂപ്യസരണേ-

വിധൂതാന്തര്ധ്വാന്താ വിലസതി ചകോരീവ ജഗതീ ॥ 37 ॥

സമുന്മീലത് സംവിത് കമലമകരന്ദൈകരസികം

ഭജേ ഹംസദ്വന്ദ്വം കിമപി മഹതാം മാനസചരമ് ।

യദാലാപാദഷ്ടാദശഗുണിതവിദ്യാപരിണതി-

ര്യദാദത്തേ ദോഷാദ് ഗുണമഖിലമദ്ഭ്യഃ പയ ഇവ ॥ 38 ॥

തവ സ്വാധിഷ്ഠാനേ ഹുതവഹമധിഷ്ഠായ നിരതം

തമീഡേ സംവര്തം ജനനി മഹതീം താം ച സമയാമ് ।

യദാലോകേ ലോകാന് ദഹതി മഹതി ക്രോധകലിതേ

ദയാര്ദ്രാ യാ ദൃഷ്ടിഃ ശിശിരമുപചാരം രചയതി ॥ 39 ॥

തടിത്ത്വന്തം ശക്ത്യാ തിമിരപരിപന്ഥിഫുരണയാ

സ്ഫുരന്നാനാരത്നാഭരണപരിണദ്ധേന്ദ്രധനുഷമ് ।

തവ ശ്യാമം മേഘം കമപി മണിപൂരൈകശരണം

നിഷേവേ വര്ഷന്തം ഹരമിഹിരതപ്തം ത്രിഭുവനമ് ॥ 40 ॥

തവാധാരേ മൂലേ സഹ സമയയാ ലാസ്യപരയാ

നവാത്മാനം മന്യേ നവരസമഹാതാണ്ഡവനടമ് ।

ഉഭാഭ്യാമേതാഭ്യാമുദയവിധിമുദ്ദിശ്യ ദയയാ

സനാഥാഭ്യാം ജജ്ഞേ ജനകജനനീമജ്ജഗദിദമ് ॥ 41 ॥

ദ്വിതീയ ഭാഗഃ - സൌന്ദര്യ ലഹരീ

ഗതൈര്മാണിക്യത്വം ഗഗനമണിഭിഃ സാന്ദ്രഘടിതം

കിരീടം തേ ഹൈമം ഹിമഗിരിസുതേ കീര്തയതി യഃ ।

സ നീഡേയച്ഛായാച്ഛുരണശബലം ചന്ദ്രശകലം

ധനുഃ ശൌനാസീരം കിമിതി ന നിബധ്നാതി ധിഷണാമ് ॥ 42 ॥

ധുനോതു ധ്വാന്തം നസ്തുലിതദലിതേന്ദീവരവനം

ഘനസ്നിഗ്ധശ്ലക്ഷ്ണം ചികുരനികുരുമ്ബം തവ ശിവേ ।

യദീയം സൌരഭ്യം സഹജമുപലബ്ധും സുമനസോ

വസന്ത്യസ്മിന് മന്യേ വലമഥനവാടീവിടപിനാമ് ॥ 43 ॥

തനോതു ക്ഷേമം നസ്തവ വദനസൌന്ദര്യലഹരീ-

പരീവാഹസ്രോതഃസരണിരിവ സീമന്തസരണിഃ ।

വഹന്തീ സിന്ദൂരം പ്രബലകബരീഭാരതിമിര-

ദ്വിഷാം ബൃന്ദൈര്ബന്ദീകൃതമിവ നവീനാര്കകിരണമ് ॥ 44 ॥

അരാലൈഃ സ്വാഭാവ്യാദലികലഭസശ്രീഭിരലകൈഃ

പരീതം തേ വക്ത്രം പരിഹസതി പങ്കേരുഹരുചിമ് ।

ദരസ്മേരേ യസ്മിന് ദശനരുചികിഞ്ജല്കരുചിരേ

സുഗന്ധൌ മാദ്യന്തി സ്മരദഹനചക്ഷുര്മധുലിഹഃ ॥ 45 ॥

ലലാടം ലാവണ്യദ്യുതിവിമലമാഭാതി തവ യ-

ദ്ദ്വിതീയം തന്മന്യേ മകുടഘടിതം ചന്ദ്രശകലമ് ।

വിപര്യാസന്യാസാദുഭയമപി സമ്ഭൂയ ച മിഥഃ

സുധാലേപസ്യൂതിഃ പരിണമതി രാകാഹിമകരഃ ॥ 46 ॥

ഭ്രുവൌ ഭുഗ്നേ കിഞ്ചിദ്ഭുവനഭയഭങ്ഗവ്യസനിനി

ത്വദീയേ നേത്രാഭ്യാം മധുകരരുചിഭ്യാം ധൃതഗുണമ് ।

ധനുര്മന്യേ സവ്യേതരകരഗൃഹീതം രതിപതേഃ

പ്രകോഷ്ഠേ മുഷ്ടൌ ച സ്ഥഗയതി നിഗൂഢാന്തരമുമേ ॥ 47 ॥

അഹഃ സൂതേ സവ്യം തവ നയനമര്കാത്മകതയാ

ത്രിയാമാം വാമം തേ സൃജതി രജനീനായകതയാ ।

തൃതീയാ തേ ദൃഷ്ടിര്ദരദലിതഹേമാമ്ബുജരുചിഃ

സമാധത്തേ സന്ധ്യാം ദിവസനിശയോരന്തരചരീമ് ॥ 48 ॥

വിശാലാ കല്യാണീ സ്ഫുടരുചിരയോധ്യാ കുവലയൈഃ

കൃപാധാരാധാരാ കിമപി മധുരാഭോഗവതികാ ।

അവന്തീ ദൃഷ്ടിസ്തേ ബഹുനഗരവിസ്താരവിജയാ

ധ്രുവം തത്തന്നാമവ്യവഹരണയോഗ്യാ വിജയതേ ॥ 49 ॥

കവീനാം സന്ദര്ഭസ്തബകമകരന്ദൈകരസികം

കടാക്ഷവ്യാക്ഷേപഭ്രമരകലഭൌ കര്ണയുഗലമ് ।

അമുഞ്ചന്തൌ ദൃഷ്ട്വാ തവ നവരസാസ്വാദതരലാ-

വസൂയാസംസര്ഗാദലികനയനം കിഞ്ചിദരുണമ് ॥ 50 ॥

ശിവേ ശ‍ഋങ്ഗാരാര്ദ്രാ തദിതരജനേ കുത്സനപരാ

സരോഷാ ഗങ്ഗായാം ഗിരിശചരിതേ വിസ്മയവതീ ।

ഹരാഹിഭ്യോ ഭീതാ സരസിരുഹസൌഭാഗ്യജനനീ (ജയിനീ)

സഖീഷു സ്മേരാ തേ മയി ജനനീ ദൃഷ്ടിഃ സകരുണാ ॥ 51 ॥

ഗതേ കര്ണാഭ്യര്ണം ഗരുത ഇവ പക്ഷ്മാണി ദധതീ

പുരാം ഭേത്തുശ്ചിത്തപ്രശമരസവിദ്രാവണഫലേ ।

ഇമേ നേത്രേ ഗോത്രാധരപതികുലോത്തംസകലികേ

തവാകര്ണാകൃഷ്ടസ്മരശരവിലാസം കലയതഃ ॥ 52 ॥

വിഭക്തത്രൈവര്ണ്യം വ്യതികരിതലീലാഞ്ജനതയാ

വിഭാതി ത്വന്നേത്രത്രിതയമിദമീശാനദയിതേ ।

പുനഃ സ്രഷ്ടും ദേവാന് ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രാനുപരതാന്

രജഃ സത്ത്വം ബിഭ്രത്തമ ഇതി ഗുണാനാം ത്രയമിവ ॥ 53 ॥

പവിത്രീകര്തും നഃ പശുപതിപരാധീനഹൃദയേ

ദയാമിത്രൈര്നേത്രൈരരുണധവലശ്യാമരുചിഭിഃ ।

നദഃ ശോണോ ഗങ്ഗാ തപനതനയേതി ധ്രുവമമും

ത്രയാണാം തീര്ഥാനാമുപനയസി സമ്ഭേദമനഘമ് ॥ 54 ॥

നിമേഷോന്മേഷാഭ്യാം പ്രലയമുദയം യാതി ജഗതീ

തവേത്യാഹുഃ സന്തോ ധരണിധരരാജന്യതനയേ ।

ത്വദുന്മേഷാജ്ജാതം ജഗദിദമശേഷം പ്രലയതഃ

പരിത്രാതും ശങ്കേ പരിഹൃതനിമേഷാസ്തവ ദൃശഃ ॥ 55 ॥

തവാപര്ണേ കര്ണേജപനയനപൈശുന്യചകിതാ

നിലീയന്തേ തോയേ നിയതമനിമേഷാഃ ശഫരികാഃ ।

ഇയം ച ശ്രീര്ബദ്ധച്ഛദപുടകവാടം കുവലയമ്

ജഹാതി പ്രത്യൂഷേ നിശി ച വിഘടയ്യ പ്രവിശതി ॥ 56 ॥

ദൃശാ ദ്രാഘീയസ്യാ ദരദലിതനീലോത്പലരുചാ

ദവീയാംസം ദീനം സ്നപയ കൃപയാ മാമപി ശിവേ ।

അനേനായം ധന്യോ ഭവതി ന ച തേ ഹാനിരിയതാ

വനേ വാ ഹര്മ്യേ വാ സമകരനിപാതോ ഹിമകരഃ ॥ 57 ॥

അരാലം തേ പാലീയുഗലമഗരാജന്യതനയേ

ന കേഷാമാധത്തേ കുസുമശരകോദണ്ഡകുതുകമ് ।

തിരശ്ചീനോ യത്ര ശ്രവണപഥമുല്ലങ്ഘ്യ വിലസ-

ന്നപാങ്ഗവ്യാസങ്ഗോ ദിശതി ശരസന്ധാനധിഷണാമ് ॥ 58 ॥

സ്ഫുരദ്ഗണ്ഡാഭോഗപ്രതിഫലിതതാടങ്കയുഗലം

ചതുശ്ചക്രം മന്യേ തവ മുഖമിദം മന്മഥരഥമ് ।

യമാരുഹ്യ ദ്രുഹ്യത്യവനിരഥമര്കേന്ദുചരണം

മഹാവീരോ മാരഃ പ്രമഥപതയേ സജ്ജിതവതേ ॥ 59 ॥

സരസ്വത്യാഃ സൂക്തീരമൃതലഹരീകൌശലഹരീഃ

പിബന്ത്യാഃ ശര്വാണി ശ്രവണചുലുകാഭ്യാമവിരലമ് ।

ചമത്കാരശ്ലാഘാചലിതശിരസഃ കുണ്ഡലഗണോ

ഝണത്കാരൈസ്താരൈഃ പ്രതിവചനമാചഷ്ട ഇവ തേ ॥ 60 ॥

അസൌ നാസാവംശസ്തുഹിനഗിരിവംശധ്വജപടി

ത്വദീയോ നേദീയഃ ഫലതു ഫലമസ്മാകമുചിതമ് ।

വഹന്നന്തര്മുക്താഃ ശിശിരതരനിശ്വാസഗലിതം

സമൃദ്ധ്യാ യത്താസാം ബഹിരപി ച മുക്താമണിധരഃ ॥ 61 ॥

പ്രകൃത്യാ രക്തായാസ്തവ സുദതി ദന്തച്ഛദരുചേഃ

പ്രവക്ഷ്യേ സാദൃശ്യം ജനയതു ഫലം വിദ്രുമലതാ ।

ന ബിമ്ബം തദ്ബിമ്ബപ്രതിഫലനരാഗാദരുണിതം

തുലാമധ്യാരോഢും കഥമിവ വിലജ്ജേത കലയാ ॥ 62 ॥

സ്മിതജ്യോത്സ്നാജാലം തവ വദനചന്ദ്രസ്യ പിബതാം

ചകോരാണാമാസീദതിരസതയാ ചഞ്ചുജഡിമാ ।

അതസ്തേ ശീതാംശോരമൃതലഹരീമമ്ലരുചയഃ

പിബന്തി സ്വച്ഛന്ദം നിശി നിശി ഭൃശം കാഞ്ജികധിയാ ॥ 63 ॥

അവിശ്രാന്തം പത്യുര്ഗുണഗണകഥാമ്രേഡനജപാ

ജപാപുഷ്പച്ഛായാ തവ ജനനി ജിഹ്വാ ജയതി സാ ।

യദഗ്രാസീനായാഃ സ്ഫടികദൃഷദച്ഛച്ഛവിമയീ

സരസ്വത്യാ മൂര്തിഃ പരിണമതി മാണിക്യവപുഷാ ॥ 64 ॥

രണേ ജിത്വാ ദൈത്യാനപഹൃതശിരസ്ത്രൈഃ കവചിഭിര്-

നിവൃത്തൈശ്ചണ്ഡാംശത്രിപുരഹരനിര്മാല്യവിമുഖൈഃ ।

വിശാഖേന്ദ്രോപേന്ദ്രൈഃ ശശിവിശദകര്പൂരശകലാ

വിലീയന്തേ മാതസ്തവ വദനതാമ്ബൂലകബലാഃ ॥ 65 ॥

വിപഞ്ച്യാ ഗായന്തീ വിവിധമപദാനം പശുപതേഃ

ത്വയാരബ്ധേ വക്തും ചലിതശിരസാ സാധുവചനേ ।

തദീയൈര്മാധുര്യൈരപലപിതതന്ത്രീകലരവാം

നിജാം വീണാം വാണീ നിചുലയതി ചോലേന നിഭൃതമ് ॥ 66 ॥

കരാഗ്രേണ സ്പൃഷ്ടം തുഹിനഗിരിണാ വത്സലതയാ

ഗിരീശേനോദസ്തം മുഹുരധരപാനാകുലതയാ ।

കരഗ്രാഹ്യം ശമ്ഭോര്മുഖമുകുരവൃന്തം ഗിരിസുതേ

കഥങ്കാരം ബ്രൂമസ്തവ ചിബുകമൌപമ്യരഹിതമ് ॥ 67 ॥

ഭുജാശ്ലേഷാന് നിത്യം പുരദമയിതുഃ കണ്ടകവതീ

തവ ഗ്രീവാ ധത്തേ മുഖകമലനാലശ്രിയമിയമ് ।

സ്വതഃ ശ്വേതാ കാലാഗുരുബഹുലജമ്ബാലമലിനാ

മൃണാലീലാലിത്യം വഹതി യദധോ ഹാരലതികാ ॥ 68 ॥

ഗലേ രേഖാസ്തിസ്രോ ഗതിഗമകഗീതൈകനിപുണേ

വിവാഹവ്യാനദ്ധപ്രഗുണഗുണസങ്ഖ്യാപ്രതിഭുവഃ ।

വിരാജന്തേ നാനാവിധമധുരരാഗാകരഭുവാം

ത്രയാണാം ഗ്രാമാണാം സ്ഥിതിനിയമസീമാന ഇവ തേ ॥ 69 ॥

മൃണാലീമൃദ്വീനാം തവ ഭുജലതാനാം ചതസൃണാം

ചതുര്ഭിഃ സൌന്ദര്യം സരസിജഭവഃ സ്തൌതി വദനൈഃ ।

നഖേഭ്യഃ സന്ത്രസ്യന് പ്രഥമമഥനാദന്ധകരിപോ-

ശ്ചതുര്ണാം ശീര്ഷാണാം സമമഭയഹസ്താര്പണധിയാ ॥ 70 ॥

നഖാനാമുദ്ദ്യോതൈര്നവനലിനരാഗം വിഹസതാം

കരാണാം തേ കാന്തിം കഥയ കഥയാമഃ കഥമുമേ ।

കയാചിദ്വാ സാമ്യം ഭജതു കലയാ ഹന്ത കമലം

യദി ക്രീഡല്ലക്ഷ്മീചരണതലലാക്ഷാരസഛണമ് ॥ 71 ॥

സമം ദേവി സ്കന്ദദ്വിപവദനപീതം സ്തനയുഗം

തവേദം നഃ ഖേദം ഹരതു സതതം പ്രസ്നുതമുഖമ് ।

യദാലോക്യാശങ്കാകുലിതഹൃദയോ ഹാസജനകഃ

സ്വകുമ്ഭൌ ഹേരമ്ബഃ പരിമൃശതി ഹസ്തേന ഝഡിതി ॥ 72 ॥

അമൂ തേ വക്ഷോജാവമൃതരസമാണിക്യകുതുപൌ

ന സന്ദേഹസ്പന്ദോ നഗപതിപതാകേ മനസി നഃ ।

പിബന്തൌ തൌ യസ്മാദവിദിതവധൂസങ്ഗരസികൌ

കുമാരാവദ്യാപി ദ്വിരദവദനക്രൌഞ്ചദലനൌ ॥ 73 ॥

വഹത്യമ്ബ സ്തമ്ബേരമദനുജകുമ്ഭപ്രകൃതിഭിഃ

സമാരബ്ധാം മുക്താമണിഭിരമലാം ഹാരലതികാമ് ।

കുചാഭോഗോ ബിമ്ബാധരരുചിഭിരന്തഃ ശബലിതാം

പ്രതാപവ്യാമിശ്രാം പുരദമയിതുഃ കീര്തിമിവ തേ ॥ 74 ॥

തവ സ്തന്യം മന്യേ ധരണിധരകന്യേ ഹൃദയതഃ

പയഃപാരാവാരഃ പരിവഹതി സാരസ്വതമിവ ।

ദയാവത്യാ ദത്തം ദ്രവിഡശിശുരാസ്വാദ്യ തവ യത്

കവീനാം പ്രൌഢാനാമജനി കമനീയഃ കവയിതാ ॥ 75 ॥

ഹരക്രോധജ്വാലാവലിഭിരവലീഢേന വപുഷാ

ഗഭീരേ തേ നാഭീസരസി കൃതസങ്ഗോ മനസിജഃ ।

സമുത്തസ്ഥൌ തസ്മാദചലതനയേ ധൂമലതികാ

ജനസ്താം ജാനീതേ തവ ജനനി രോമാവലിരിതി ॥ 76 ॥

യദേതത് കാലിന്ദീതനുതരതരങ്ഗാകൃതി ശിവേ

കൃശേ മധ്യേ കിഞ്ചിജ്ജനനി തവ യദ്ഭാതി സുധിയാമ് ।

വിമര്ദാദന്യോഽന്യം കുചകലശയോരന്തരഗതം

തനൂഭൂതം വ്യോമ പ്രവിശദിവ നാഭിം കുഹരിണീമ് ॥ 77 ॥

സ്ഥിരോ ഗങ്ഗാവര്തഃ സ്തനമുകുലരോമാവലിലതാ-

കലാവാലം കുണ്ഡം കുസുമശരതേജോഹുതഭുജഃ ।

രതേര്ലീലാഗാരം കിമപി തവ നാഭിര്ഗിരിസുതേ

ബിലദ്വാരം സിദ്ധേര്ഗിരിശനയനാനാം വിജയതേ ॥ 78 ॥

നിസര്ഗക്ഷീണസ്യ സ്തനതടഭരേണ ക്ലമജുഷോ

നമന്മൂര്തേര്നാരീതിലക ശനകൈസ്ത്രുട്യത ഇവ ।

ചിരം തേ മധ്യസ്യ ത്രുടിതതടിനീതീരതരുണാ

സമാവസ്ഥാസ്ഥേമ്നോ ഭവതു കുശലം ശൈലതനയേ ॥ 79 ॥

കുചൌ സദ്യഃസ്വിദ്യത്തടഘടിതകൂര്പാസഭിദുരൌ

കഷന്തൌ ദോര്മൂലേ കനകകലശാഭൌ കലയതാ ।

തവ ത്രാതും ഭങ്ഗാദലമിതി വലഗ്നം തനുഭുവാ

ത്രിധാ നദ്ധം ദേവി ത്രിവലി ലവലീവല്ലിഭിരിവ ॥ 80 ॥

ഗുരുത്വം വിസ്താരം ക്ഷിതിധരപതിഃ പാര്വതി നിജാ-

ന്നിതമ്ബാദാച്ഛിദ്യ ത്വയി ഹരണരൂപേണ നിദധേ ।

അതസ്തേ വിസ്തീര്ണോ ഗുരുരയമശേഷാം വസുമതീം

നിതമ്ബപ്രാഗ്ഭാരഃ സ്ഥഗയതി ലഘുത്വം നയതി ച ॥ 81 ॥

കരീന്ദ്രാണാം ശുണ്ഡാന് കനകകദലീകാണ്ഡപടലീ-

മുഭാഭ്യാമൂരുഭ്യാമുഭയമപി നിര്ജിത്യ ഭവതീ ।

സുവൃത്താഭ്യാം പത്യുഃ പ്രണതികഠിനാഭ്യാം ഗിരിസുതേ

വിധിജ്ഞ്യേ ജാനുഭ്യാം വിബുധകരികുമ്ഭദ്വയമസി ॥ 82 ॥

പരാജേതും രുദ്രം ദ്വിഗുണശരഗര്ഭൌ ഗിരിസുതേ

നിഷങ്ഗൌ ജങ്ഘേ തേ വിഷമവിശിഖോ ബാഢമകൃത ।

യദഗ്രേ ദൃശ്യന്തേ ദശശരഫലാഃ പാദയുഗലീ-

നഖാഗ്രച്ഛദ്മാനഃ സുരമകുടശാണൈകനിശിതാഃ ॥ 83 ॥

ശ്രുതീനാം മൂര്ധാനോ ദധതി തവ യൌ ശേഖരതയാ

മമാപ്യേതൌ മാതഃ ശിരസി ദയയാ ധേഹി ചരണൌ ।

യയോഃ പാദ്യം പാഥഃ പശുപതിജടാജൂടതടിനീ

യയോര്ലാക്ഷാലക്ഷ്മീരരുണഹരിചൂഡാമണിരുചിഃ ॥ 84 ॥

നമോവാകം ബ്രൂമോ നയനരമണീയായ പദയോ-

സ്തവാസ്മൈ ദ്വന്ദ്വായ സ്ഫുടരുചിരസാലക്തകവതേ ।

അസൂയത്യത്യന്തം യദഭിഹനനായ സ്പൃഹയതേ

പശൂനാമീശാനഃ പ്രമദവനകങ്കേലിതരവേ ॥ 85 ॥

മൃഷാ കൃത്വാ ഗോത്രസ്ഖലനമഥ വൈലക്ഷ്യനമിതം

ലലാടേ ഭര്താരം ചരണകമലേ താഡയതി തേ ।

ചിരാദന്തഃശല്യം ദഹനകൃതമുന്മൂലിതവതാ

തുലാകോടിക്വാണൈഃ കിലികിലിതമീശാനരിപുണാ ॥ 86 ॥

ഹിമാനീഹന്തവ്യം ഹിമഗിരിനിവാസൈകചതുരൌ

നിശായാം നിദ്രാണം നിശി ചരമഭാഗേ ച വിശദൌ ।

വരം ലക്ഷ്മീപാത്രം ശ്രിയമതിസൃജന്തൌ സമയിനാം

സരോജം ത്വത്പാദൌ ജനനി ജയതശ്ചിത്രമിഹ കിമ് ॥ 87 ॥

പദം തേ കീര്തീനാം പ്രപദമപദം ദേവി വിപദാം

കഥം നീതം സദ്ഭിഃ കഠിനകമഠീകര്പരതുലാമ് ।

കഥം വാ ബാഹുഭ്യാമുപയമനകാലേ പുരഭിദാ

യദാദായ ന്യസ്തം ദൃഷദി ദയമാനേന മനസാ ॥ 88 ॥

നഖൈര്നാകസ്ത്രീണാം കരകമലസങ്കോചശശിഭി-

സ്തരൂണാം ദിവ്യാനാം ഹസത ഇവ തേ ചണ്ഡി ചരണൌ ।

ഫലാനി സ്വഃസ്ഥേഭ്യഃ കിസലയകരാഗ്രേണ ദദതാം

ദരിദ്രേഭ്യോ ഭദ്രാം ശ്രിയമനിശമഹ്നായ ദദതൌ ॥ 89 ॥

ദദാനേ ദീനേഭ്യഃ ശ്രിയമനിശമാശാനുസദൃശീ-

മമന്ദം സൌന്ദര്യപ്രകരമകരന്ദം വികിരതി ।

തവാസ്മിന് മന്ദാരസ്തബകസുഭഗേ യാതു ചരണേ

നിമജ്ജന്മജ്ജീവഃ കരണചരണഃ ഷട്ചരണതാമ് ॥ 90 ॥

പദന്യാസക്രീഡാപരിചയമിവാരബ്ധുമനസഃ

സ്ഖലന്തസ്തേ ഖേലം ഭവനകലഹംസാ ന ജഹതി ।

അതസ്തേഷാം ശിക്ഷാം സുഭഗമണിമഞ്ജീരരണിത-

ച്ഛലാദാചക്ഷാണം ചരണകമലം ചാരുചരിതേ ॥ 91 ॥

ഗതാസ്തേ മഞ്ചത്വം ദ്രുഹിണഹരിരുദ്രേശ്വരഭൃതഃ

ശിവഃ സ്വച്ഛച്ഛായാഘടിതകപടപ്രച്ഛദപടഃ ।

ത്വദീയാനാം ഭാസാം പ്രതിഫലനരാഗാരുണതയാ

ശരീരീ ശ‍ഋങ്ഗാരോ രസ ഇവ ദൃശാം ദോഗ്ധി കുതുകമ് ॥ 92 ॥

അരാലാ കേശേഷു പ്രകൃതിസരലാ മന്ദഹസിതേ

ശിരീഷാഭാ ചിത്തേ ദൃഷദുപലശോഭാ കുചതടേ ।

ഭൃശം തന്വീ മധ്യേ പൃഥുരുരസിജാരോഹവിഷയേ

ജഗത്ത്രാതും ശമ്ഭോര്ജയതി കരുണാ കാചിദരുണാ ॥ 93 ॥

കലങ്കഃ കസ്തൂരീ രജനികരബിമ്ബം ജലമയം

കലാഭിഃ കര്പൂരൈര്മരകതകരണ്ഡം നിബിഡിതമ് ।

അതസ്ത്വദ്ഭോഗേന പ്രതിദിനമിദം രിക്തകുഹരം

വിധിര്ഭൂയോ ഭൂയോ നിബിഡയതി നൂനം തവ കൃതേ ॥ 94 ॥

പുരാരാതേരന്തഃപുരമസി തതസ്ത്വച്ചരണയോഃ

സപര്യാമര്യാദാ തരലകരണാനാമസുലഭാ ।

തഥാ ഹ്യേതേ നീതാഃ ശതമഖമുഖാഃ സിദ്ധിമതുലാം

തവ ദ്വാരോപാന്തസ്ഥിതിഭിരണിമാദ്യാഭിരമരാഃ ॥ 95 ॥

കലത്രം വൈധാത്രം കതികതി ഭജന്തേ ന കവയഃ

ശ്രിയോ ദേവ്യാഃ കോ വാ ന ഭവതി പതിഃ കൈരപി ധനൈഃ ।

മഹാദേവം ഹിത്വാ തവ സതി സതീനാമചരമേ

കുചാഭ്യാമാസങ്ഗഃ കുരവകതരോരപ്യസുലഭഃ ॥ 96 ॥

ഗിരാമാഹുര്ദേവീം ദ്രുഹിണഗൃഹിണീമാഗമവിദോ

ഹരേഃ പത്നീം പദ്മാം ഹരസഹചരീമദ്രിതനയാമ് ।

തുരീയാ കാപി ത്വം ദുരധിഗമനിഃസീമമഹിമാ

മഹാമായാ വിശ്വം ഭ്രമയസി പരബ്രഹ്മമഹിഷി ॥ 97 ॥

കദാ കാലേ മാതഃ കഥയ കലിതാലക്തകരസം

പിബേയം വിദ്യാര്ഥീ തവ ചരണനിര്ണേജനജലമ് ।

പ്രകൃത്യാ മൂകാനാമപി ച കവിതാകാരണതയാ

കദാ ധത്തേ വാണീമുഖകമലതാമ്ബൂലരസതാമ് ॥ 98 ॥

സരസ്വത്യാ ലക്ഷ്മ്യാ വിധിഹരിസപത്നോ വിഹരതേ

രതേഃ പാതിവ്രത്യം ശിഥിലയതി രമ്യേണ വപുഷാ ।

ചിരം ജീവന്നേവ ക്ഷപിതപശുപാശവ്യതികരഃ

പരാനന്ദാഭിഖ്യം രസയതി രസം ത്വദ്ഭജനവാന് ॥ 99 ॥

പ്രദീപജ്വാലാഭിര്ദിവസകരനീരാജനവിധിഃ

സുധാസൂതേശ്ചന്ദ്രോപലജലലവൈരര്ഘ്യരചനാ ।

സ്വകീയൈരമ്ഭോഭിഃ സലിലനിധിസൌഹിത്യകരണം

ത്വദീയാഭിര്വാഗ്ഭിസ്തവ ജനനി വാചാം സ്തുതിരിയമ് ॥ 100 ॥

സൌന്ദര്യലഹരി മുഖ്യസ്തോത്രം സംവാര്തദായകമ് ।

ഭഗവദ്പാദ സന്ക്ലുപ്തം പഠേന് മുക്തൌ ഭവേന്നരഃ ॥

॥ ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ

ശ്രീഗോവിന്ദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ

ശ്രീമച്ഛങ്കരഭഗവതഃ കൃതൌ സൌന്ദര്യലഹരീ സമ്പൂര്ണാ ॥

॥ ഓം തത്സത് ॥

(അനുബന്ധഃ)

സമാനീതഃ പദ്ഭ്യാം മണിമുകുരതാമമ്ബരമണി-

ര്ഭയാദാസ്യാദന്തഃസ്തിമിതകിരണശ്രേണിമസൃണഃ ।

(പാഠഭേദഃ - ഭയാദാസ്യ സ്നിഗ്ധസ്ത്മിത, ഭയാദാസ്യസ്യാന്തഃസ്ത്മിത)

ദധാതി ത്വദ്വക്ത്രമ്പ്രതിഫലനമശ്രാന്തവികചം

നിരാതങ്കം ചന്ദ്രാന്നിജഹൃദയപങ്കേരുഹമിവ ॥ 101 ॥

സമുദ്ഭൂതസ്ഥൂലസ്തനഭരമുരശ്ചാരു ഹസിതം

കടാക്ഷേ കന്ദര്പഃ കതിചന കദമ്ബദ്യുതി വപുഃ ।

ഹരസ്യ ത്വദ്ഭ്രാന്തിം മനസി ജനയന്തി സ്മ വിമലാഃ

പാഠഭേദഃ - ജനയാമാസ മദനോ, ജനയന്തഃ സമതുലാം, ജനയന്താ സുവദനേ

ഭവത്യാ യേ ഭക്താഃ പരിണതിരമീഷാമിയമുമേ ॥ 102 ॥

നിധേ നിത്യസ്മേരേ നിരവധിഗുണേ നീതിനിപുണേ

നിരാഘാതജ്ഞാനേ നിയമപരചിത്തൈകനിലയേ ।

നിയത്യാ നിര്മുക്തേ നിഖിലനിഗമാന്തസ്തുതിപദേ

നിരാതങ്കേ നിത്യേ നിഗമയ മമാപി സ്തുതിമിമാമ് ॥ 103 ॥