શિવાનન્દ લહરિ

શિવાનન્દ લહરિ

કલાભ્યાં ચૂડાલઙ્કૃત-શશિકલાભ્યાં નિજતપઃ-

-ફલાભ્યાં ભક્તેષુ પ્રકટિત-ફલાભ્યાં ભવતુ મે ।

શિવાભ્યા-મસ્તોક-ત્રિભુવન-શિવાભ્યાં હૃદિ પુન-

-ર્ભવાભ્યા-માનન્દ-સ્ફુરદનુભવાભ્યાં નતિરિયમ્ ॥ 1 ॥

ગલન્તી શમ્ભો ત્વચ્ચરિત-સરિતઃ કિલ્બિષરજો

દલન્તી ધીકુલ્યા-સરણિષુ પતન્તી વિજયતામ્ ।

દિશન્તી સંસાર-ભ્રમણ-પરિતાપોપશમનં

વસન્તી મચ્ચેતોહ્રદભુવિ શિવાનન્દલહરી ॥ 2 ॥

ત્રયીવેદ્યં હૃદ્યં ત્રિપુર-હરમાદ્યં ત્રિનયનં

જટાભારોદારં ચલદુરગહારં મૃગધરમ્ ।

મહાદેવં દેવં મયિ સદયભાવં પશુપતિં

ચિદાલમ્બં સામ્બં શિવમતિ-વિડમ્બં હૃદિ ભજે ॥ 3 ॥

સહસ્રં વર્તન્તે જગતિ વિબુધાઃ ક્ષુદ્રફલદા

ન મન્યે સ્વપ્ને વા તદનુસરણં તત્કૃતફલમ્ ।

હરિ-બ્રહ્માદીના-મપિ નિકટ-ભાજામસુલભં

ચિરં યાચે શમ્ભો શિવ તવ પદામ્ભોજ-ભજનમ્ ॥ 4 ॥

સ્મૃતૌ શાસ્ત્રે વૈદ્યે શકુન-કવિતા-ગાનફણિતૌ

પુરાણે મન્ત્રે વા સ્તુતિ-નટન-હાસ્યેષ્વચતુરઃ ।

કથં રાજ્ઞાં પ્રીતિર્ભવતિ મયિ કોઽહં પશુપતે

પશું માં સર્વજ્ઞ પ્રથિત કૃપયા પાલય વિભો ॥ 5 ॥

ઘટો વા મૃત્પિણ્ડો-ઽપ્યણુરપિ ચ ધૂમોઽગ્નિરચલઃ

પટો વા તન્તુર્વા પરિહરતિ કિં ઘોરશમનમ્ ।

વૃથા કણ્ઠક્ષોભં વહસિ તરસા તર્કવચસા

પદામ્ભોજં શમ્ભોર્ભજ પરમસૌખ્યં વ્રજ સુધીઃ ॥ 6 ॥

મનસ્તે પાદાબ્જે નિવસતુ વચઃ સ્તોત્રફણિતૌ

કરૌ ચાભ્યર્ચાયાં શ્રુતિરપિ કથા કર્ણનવિધૌ ।

તવ ધ્યાને બુદ્ધિર્નયનયુગલં મૂર્તિવિભવે [બુદ્ધિઃ નયનયુગલં]

પર-ગ્રન્થાન્કૈર્વા પરમશિવ જાને પરમતઃ ॥ 7 ॥

યથા બુદ્ધિઃ શુક્તૌ રજતમિતિ કાચાશ્મનિ મણિ- [મણિઃ જલે]

-ર્જલે પૈષ્ટે ક્ષીરં ભવતિ મૃગતૃષ્ણા-સુ સલિલમ્ ।

તથા દેવભ્રાન્ત્યા ભજતિ ભવદન્યં જડજનો

મહાદેવેશં ત્વાં મનસિ ચ ન મત્વા પશુપતે ॥ 8 ॥

ગભીરે કાસારે વિશતિ વિજને ઘોરવિપિને

વિશાલે શૈલે ચ ભ્રમતિ કુસુમાર્થં જડમતિઃ ।

સમર્પ્યૈકં ચેતઃ સરસિજમુ-માનાથ ભવતે

સુખે-નાવસ્થાતું જન ઇહ ન જાનાતિ કિમહો ॥ 9 ॥

નરત્વં દેવત્વં નગવન-મૃગત્વં મશકતા

પશુત્વં કીટત્વં ભવતુ વિહગત્વાદિ જનનમ્ ।

સદા ત્વત્પાદાબ્જ-સ્મરણ-પરમાનન્દલહરી-

-વિહારાસક્તં ચેદ્ધૃદયમિહ કિં તેન વપુષા ॥ 10 ॥

વટુર્વા ગેહી વા યતિરપિ જટી વા તદિતરો

નરો વા યઃ કશ્ચિદ્ભવતુ ભવ કિં તેન ભવતિ ।

યદીયં હૃત્પદ્મં યદિ ભવદધીનં પશુપતે

તદીયસ્ત્વં શમ્ભો ભવસિ ભવભારં ચ વહસિ ॥ 11 ॥

ગુહાયાં ગેહે વા બહિરપિ વને વાઽદ્રિશિખરે

જલે વા વહ્નૌ વા વસતુ વસતેઃ કિં વદ ફલમ્ ।

સદા યસ્યૈવાન્તઃ-કરણમપિ શમ્ભો તવ પદે

સ્થિતં ચેદ્યોગોઽસૌ સ ચ પરમયોગી સ ચ સુખી ॥ 12 ॥

અસારે સંસારે નિજ-ભજનદૂરે જડધિયા

ભ્રમન્તં મામન્ધં પરમકૃપયા પાતુમુચિતમ્ ।

મદન્યઃ કો દીનસ્તવ કૃપણ-રક્ષાતિનિપુણ- [રક્ષાતિનિપુણઃ ત્વદન્યઃ]

-સ્ત્વદન્યઃ કો વા મે ત્રિજગતિ શરણ્યઃ પશુપતે ॥ 13 ॥

પ્રભુસ્ત્વં દીનાનાં ખલુ પરમબન્ધુઃ પશુપતે

પ્રમુખ્યોઽહં તેષામપિ કિમુત બન્ધુત્વમનયોઃ ।

ત્વયૈવ ક્ષન્તવ્યાઃ શિવ મદપરાધાશ્ચ સકલાઃ

પ્રયત્ના-ત્કર્તવ્યં મદવનમિયં બન્ધુસરણિઃ ॥ 14 ॥

ઉપેક્ષા નો ચેત્કિં ન હરસિ ભવદ્ધ્યાન-વિમુખાં

દુરાશા-ભૂયિષ્ઠાં વિધિલિપિ-મશક્તો યદિ ભવાન્ ।

શિરસ્તદ્વૈધાત્રં નનખલુ સુવૃત્તં પશુપતે

કથં વા નિર્યત્નં કરનખ-મુખેનૈવ લુલિતમ્ ॥ 15 ॥

વિરિઞ્ચિ-ર્દીર્ઘાયુ-ર્ભવતુ ભવતા તત્પરશિર- [તત્પરશિરઃ ચતુષ્કં]

-શ્ચતુષ્કં સંરક્ષ્યં સ ખલુ ભુવિ દૈન્યં લિખિતવાન્ ।

વિચારઃ કો વા માં વિશદ કૃપયા પાતિ શિવ તે

કટાક્ષવ્યાપારઃ સ્વયમપિ ચ દીનાવનપરઃ ॥ 16 ॥

ફલાદ્વા પુણ્યાનાં મયિ કરુણયા વા ત્વયિ વિભો

પ્રસન્નેઽપિ સ્વામિન્ ભવદમલ-પાદાબ્જ-યુગલમ્ ।

કથં પશ્યેયં માં સ્થગયતિ નમઃ સમ્ભ્રમજુષાં

નિલિમ્પાનાં શ્રેણિ-ર્નિજ-કનક-માણિક્ય-મકુટૈઃ ॥ 17 ॥

ત્વમેકો લોકાનાં પરમફલદો દિવ્યપદવીં

વહન્તસ્ત્વન્મૂલાં પુનરપિ ભજન્તે હરિમુખાઃ ।

કિયદ્વા દાક્ષિણ્યં તવ શિવ મદાશા ચ કિયતી

કદા વા મદ્રક્ષાં વહસિ કરુણા-પૂરિતદૃશા ॥ 18 ॥

દુરાશા-ભૂયિષ્ઠે દુરધિપ-ગૃહદ્વાર-ઘટકે

દુરન્તે સંસારે દુરિતનિલયે દુઃખજનકે ।

મદાયાસં કિં ન વ્યપનયસિ કસ્યોપ-કૃતયે

વદેયં પ્રીતિશ્ચેત્તવ શિવ કૃતાર્થાઃ ખલુ વયમ્ ॥ 19 ॥

સદા મોહાટવ્યાં ચરતિ યુવતીનાં કુચગિરૌ

નટત્યાશા-શાખા-સ્વટતિ ઝટિતિ સ્વૈરમભિતઃ ।

કપાલિન્ ભિક્ષો મે હૃદય-કપિમત્યન્ત-ચપલં

દૃઢં ભક્ત્યા બદ્ધ્વા શિવ ભવદધીનં કુરુ વિભો ॥ 20 ॥

ધૃતિ-સ્તમ્ભાધારાં દૃઢ-ગુણ-નિબદ્ધાં સગમનાં

વિચિત્રાં પદ્માઢ્યાં પ્રતિદિવસ-સન્માર્ગ-ઘટિતામ્ ।

સ્મરારે મચ્ચેતઃ-સ્ફુટ-પટકુટીં પ્રાપ્ય વિશદાં

જય સ્વામિન્ શક્ત્યા સહ શિવ ગણૈઃ સેવિત વિભો ॥ 21 ॥

પ્રલોભાદ્યૈરર્થાહરણ-પરતન્ત્રો ધનિગૃહે [પ્રલોભાદ્યૈઃ અર્થાહરણ-પરતન્ત્રો]

પ્રવેશોદ્યુક્તઃ સન્ ભ્રમતિ બહુધા તસ્કરપતે ।

ઇમં ચેતશ્ચોરં કથમિહ સહે શઙ્કર વિભો

તવાધીનં કૃત્વા મયિ નિરપરાધે કુરુ કૃપામ્ ॥ 22 ॥

કરોમિ ત્વત્પૂજાં સપદિ સુખદો મે ભવ વિભો

વિધિત્વં વિષ્ણુત્વં દિશસિ ખલુ તસ્યાઃ ફલમિતિ ।

પુનશ્ચ ત્વાં દ્રષ્ટું દિવિ ભુવિ વહન્પક્ષિ-મૃગતા-

-મદૃષ્ટ્વા તત્ખેદં કથમિહ સહે શઙ્કર વિભો ॥ 23 ॥

કદા વા કૈલાસે કનકમણિસૌધે સહ ગણૈ- [સહ ગણૈઃ વસન્]

-ર્વસન્ શમ્ભોરગ્રે સ્ફુટ-ઘટિત-મૂર્ધાઞ્જલિપુટઃ ।

વિભો સામ્બ સ્વામિ-ન્પરમશિવ પાહીતિ નિગદ-

-ન્વિધાતૄણાં કલ્પાન્ ક્ષણમિવ વિનેષ્યામિ સુખતઃ ॥ 24 ॥

સ્તવૈ-ર્બ્રહ્માદીનાં જયજય-વચોભિર્નિયમિનાં

ગણાનાં કેલીભિર્મદકલમહોક્ષસ્ય કકુદિ । [કેલીભિઃ મદકલ-મહોક્ષસ્ય]

સ્થિતં નીલગ્રીવં ત્રિનયન-મુમાશ્લિષ્ટ-વપુષં

કદા ત્વાં પશ્યેયં કરધૃત-મૃગં ખણ્ડ-પરશુમ્ ॥ 25 ॥

કદા વા ત્વાં દૃષ્ટ્વા ગિરિશ તવ ભવ્યાઙ્ઘ્રિ યુગલં

ગૃહીત્વા હસ્તાભ્યાં શિરસિ નયને વક્ષસિ વહન્ ।

સમા શ્લિષ્યા ઘ્રાય સ્ફુટ જલજ ગન્ધાન્ પરિમલા-

-નલાભ્યાં બ્રહ્માદ્યૈર્મુદમનુભવિષ્યામિ હૃદયે ॥ 26 ॥ [બ્રહ્માદ્યૈઃ મુદ-મનુભવિષ્યામિ]

કરસ્થે હેમાદ્રૌ ગિરિશ નિકટસ્થે ધનપતૌ

ગૃહસ્થે સ્વર્ભૂજા મર સુરભિ ચિન્તામણિગણે ।

શિરઃસ્થે શીતાંશૌ ચરણયુગલસ્થેઽખિલશુભે

કમર્થં દાસ્યેઽહં ભવતુ ભવદર્થં મમ મનઃ ॥ 27 ॥

સારૂપ્યં તવ પૂજને શિવ મહાદેવેતિ સઙ્કીર્તને

સામીપ્યં શિવભક્તિ-ધુર્યજનતા-સાઙ્ગત્ય-સમ્ભાષણે ॥

સાલોક્યં ચ ચરાચરાત્મકતનુધ્યાને ભવાનીપતે

સાયુજ્યં મમ સિદ્ધમત્ર ભવતિ સ્વામિન્ કૃતાર્થોઽસ્મ્યહમ્ ॥ 28 ॥

ત્વત્પાદામ્બુજમર્ચયામિ પરમં ત્વાં ચિન્તયામ્યન્વહં

ત્વામીશં શરણં વ્રજામિ વચસા ત્વામેવ યાચે વિભો ।

વીક્ષાં મે દિશ ચાક્ષુષીં સકરુણાં દિવ્યૈશ્ચિરં પ્રાર્થિતાં

શમ્ભો લોકગુરો મદીયમનસઃ સૌખ્યોપદેશં કુરુ ॥ 29 ॥

વસ્ત્રોદ્ધૂતવિધૌ સહસ્રકરતા પુષ્પાર્ચને વિષ્ણુતા

ગન્ધે ગન્ધવહાત્મતાઽન્નપચને બર્હિર્મુખાધ્યક્ષતા ।

પાત્રે કાઞ્ચનગર્ભતાસ્તિ મયિ ચેદ્બાલેન્દુચૂડામણે

શુશ્રૂષાં કરવાણિ તે પશુપતે સ્વામિંસ્ત્રિલોકીગુરો ॥ 30 ॥

નાલં વા પરમોપકારકમિદં ત્વેકં પશૂનાં પતે

પશ્યન્ કુક્ષિગતાંશ્ચરાચરગણાન્ બાહ્યસ્થિતાન્ રક્ષિતુમ્ ।

સર્વામર્ત્યપલાયનૌષધમતિજ્વાલાકરં ભીકરં

નિક્ષિપ્તં ગરલં ગલે ન ગિલિતં નોદ્ગીર્ણમેવ ત્વયા ॥ 31 ॥

જ્વાલોગ્રઃ સકલામરાતિભયદઃ ક્ષ્વેલઃ કથં વા ત્વયા

દૃષ્ટઃ કિં ચ કરે ધૃતઃ કરતલે કિં પક્વજમ્બૂફલમ્ ।

જિહ્વાયાં નિહિતશ્ચ સિદ્ધઘુટિકા વા કણ્ઠદેશે ભૃતઃ

કિં તે નીલમણિર્વિભૂષણમયં શમ્ભો મહાત્મન્ વદ ॥ 32 ॥

નાલં વા સકૃદેવ દેવ ભવતઃ સેવા નતિર્વા નુતિઃ

પૂજા વા સ્મરણં કથાશ્રવણમપ્યાલોકનં માદૃશામ્ ।

સ્વામિન્નસ્થિરદેવતાનુસરણાયાસેન કિં લભ્યતે

કા વા મુક્તિરિતઃ કુતો ભવતિ ચેત્કિં પ્રાર્થનીયં તદા ॥ 33 ॥

કિં બ્રૂમસ્તવ સાહસં પશુપતે કસ્યાસ્તિ શમ્ભો ભવ-

-દ્ધૈર્યં ચેદૃશમાત્મનઃ સ્થિતિરિયં ચાન્યૈઃ કથં લભ્યતે ।

ભ્રશ્યદ્દેવગણં ત્રસન્મુનિગણં નશ્યત્પ્રપઞ્ચં લયં

પશ્યન્નિર્ભય એક એવ વિહરત્યાનન્દસાન્દ્રો ભવાન્ ॥ 34 ॥

યોગક્ષેમધુરન્ધરસ્ય સકલશ્રેયઃપ્રદોદ્યોગિનો

દૃષ્ટાદૃષ્ટમતોપદેશકૃતિનો બાહ્યાન્તરવ્યાપિનઃ ।

સર્વજ્ઞસ્ય દયાકરસ્ય ભવતઃ કિં વેદિતવ્યં મયા

શમ્ભો ત્વં પરમાન્તરઙ્ગ ઇતિ મે ચિત્તે સ્મરામ્યન્વહમ્ ॥ 35 ॥

ભક્તો ભક્તિગુણાવૃતે મુદમૃતાપૂર્ણે પ્રસન્ને મનઃ

કુમ્ભે સામ્બ તવાઙ્ઘ્રિપલ્લવયુગં સંસ્થાપ્ય સંવિત્ફલમ્ ।

સત્વં મન્ત્રમુદીરયન્નિજશરીરાગારશુદ્ધિં વહન્

પુણ્યાહં પ્રકટીકરોમિ રુચિરં કલ્યાણમાપાદયન્ ॥ 36 ॥

આમ્નાયામ્બુધિમાદરેણ સુમનઃસઙ્ઘાઃ સમુદ્યન્મનો [સમુદ્યન્મનઃ]

મન્થાનં દૃઢભક્તિરજ્જુસહિતં કૃત્વા મથિત્વા તતઃ ।

સોમં કલ્પતરું સુપર્વસુરભિં ચિન્તામણિં ધીમતાં

નિત્યાનન્દસુધાં નિરન્તરરમાસૌભાગ્યમાતન્વતે ॥ 37 ॥

પ્રાક્પુણ્યાચલમાર્ગદર્શિતસુધામૂર્તિઃ પ્રસન્નઃ શિવઃ

સોમઃ સદ્ગણસેવિતો મૃગધરઃ પૂર્ણસ્તમોમોચકઃ ।

ચેતઃ પુષ્કરલક્ષિતો ભવતિ ચેદાનન્દપાથોનિધિઃ

પ્રાગલ્ભ્યેન વિજૃમ્ભતે સુમનસાં વૃત્તિસ્તદા જાયતે ॥ 38 ॥

ધર્મો મે ચતુરઙ્ઘ્રિકઃ સુચરિતઃ પાપં વિનાશં ગતં

કામક્રોધમદાદયો વિગલિતાઃ કાલાઃ સુખાવિષ્કૃતાઃ ।

જ્ઞાનાનન્દમહૌષધિઃ સુફલિતા કૈવલ્યનાથે સદા

માન્યે માનસપુણ્ડરીકનગરે રાજાવતંસે સ્થિતે ॥ 39 ॥

ધીયન્ત્રેણ વચોઘટેન કવિતાકુલ્યોપકુલ્યાક્રમૈ- [કવિતાકુલ્યોપકુલ્યાક્રમૈઃ]

-રાનીતૈશ્ચ સદાશિવસ્ય ચરિતામ્ભોરાશિદિવ્યામૃતૈઃ ।

હૃત્કેદારયુતાશ્ચ ભક્તિકલમાઃ સાફલ્યમાતન્વતે

દુર્ભિક્ષાન્મમ સેવકસ્ય ભગવન્વિશ્વેશ ભીતિઃ કુતઃ ॥ 40 ॥

પાપોત્પાતવિમોચનાય રુચિરૈશ્વર્યાય મૃત્યુઞ્જય

સ્તોત્રધ્યાનનતિપ્રદક્ષિણસપર્યાલોકનાકર્ણને ।

જિહ્વાચિત્તશિરોઙ્ઘ્રિહસ્તનયનશ્રોત્રૈરહં પ્રાર્થિતો

મામાજ્ઞાપય તન્નિરૂપય મુહુર્મામેવ મા મેઽવચઃ ॥ 41 ॥

ગામ્ભીર્યં પરિખાપદં ઘનધૃતિઃ પ્રાકાર ઉદ્યદ્ગુણ- [ઉદ્યદ્ગુણસ્તॊમઃ]

-સ્તોમશ્ચાપ્તબલં ઘનેન્દ્રિયચયો દ્વારાણિ દેહે સ્થિતઃ ।

વિદ્યા વસ્તુસમૃદ્ધિરિત્યખિલસામગ્રીસમેતે સદા

દુર્ગાતિપ્રિયદેવ મામકમનોદુર્ગે નિવાસં કુરુ ॥ 42 ॥

મા ગચ્છ ત્વમિતસ્તતો ગિરિશ ભો મય્યેવ વાસં કુરુ

સ્વામિન્નાદિકિરાત મામકમનઃકાન્તારસીમાન્તરે ।

વર્તન્તે બહુશો મૃગા મદજુષો માત્સર્યમોહાદય- [ માત્સર્યમોહાદયઃ]

-સ્તાન્હત્વા મૃગયાવિનોદરુચિતા લાભં ચ સમ્પ્રાપ્સ્યસિ ॥ 43 ॥

કરલગ્નમૃગઃ કરીન્દ્રભઙ્ગો

ઘનશાર્દૂલવિખણ્ડનોઽસ્તજન્તુઃ ।

ગિરિશો વિશદાકૃતિશ્ચ ચેતઃ-

-કુહરે પઞ્ચમુખોઽસ્તિ મે કુતો ભીઃ ॥ 44 ॥

છન્દઃ શાખિશિખાન્વિતૈર્ [શાખિશિખાન્વિતૈરઃ] દ્વિજવરૈઃ સંસેવિતે શાશ્વતે

સૌખ્યાપાદિનિ ખેદભેદિનિ સુધાસારૈઃ ફલૈર્દીપિતે ।

ચેતઃપક્ષિશિખામણે ત્યજ વૃથા અઞ્ચારમન્યૈરલં

નિત્યં શઙ્કર પાદપદ્મયુગલીનીડે વિહારં કુરુ ॥ 45 ॥

આકીર્ણે નખરાજિકાન્તિવિભવૈ [નખરાજિકાન્તિવિભવૈઃ] રુદ્યત્સુધાવૈભવૈ-[રુદ્યત્સુધાવૈભવૈઃ]

-રાધૌતેઽપિ ચ પદ્મરાગલલિતે હંસવ્રજૈરાશ્રિતે ।

નિત્યં ભક્તિવધૂગણૈશ્ચ રહસિ સ્વેચ્છાવિહારં કુરુ

સ્થિત્વા માનસરાજહંસ ગિરિજાનાથાઙ્ઘ્રિસૌધાન્તરે ॥ 46 ॥

શમ્ભુધ્યાન વસન્તસઙ્ગિનિ હૃદારામેઽઘજીર્ણચ્છદાઃ

સ્રસ્તા ભક્તિલતાચ્છટા વિલસિતાઃ પુણ્યપ્રવાલશ્રિતાઃ ।

દીપ્યન્તે ગુણકોરકા જપવચઃપુષ્પાણિ સદ્વાસના

જ્ઞાનાનન્દ સુધામરન્દલહરી સંવિત્ફલાભ્યુન્નતિઃ ॥ 47 ॥

નિત્યાનન્દરસાલયં સુરમુનિસ્વાન્તામ્બુજાતાશ્રયં

સ્વચ્છં સદ્દ્વિજસેવિતં કલુષહૃત્સદ્વાસના વિષ્કૃતમ્ ।

શમ્ભુધ્યાન સરોવરં વ્રજ મનોહં સાવતંસ સ્થિરં

કિં ક્ષુદ્રા શ્રયપલ્વલ ભ્રમણ સઞ્જાતશ્રમં પ્રાપ્સ્યસિ ॥ 48 ॥

આનન્દામૃત પૂરિતા હરપદાં ભોજા લવાલોદ્યતા

સ્થૈર્યોપઘ્નમુપેત્ય ભક્તિલતિકા શાખોપ શાખાન્વિતા ।

ઉચ્છૈર્ માનસ કાયમાન પટલીમાક્રમ્ય નિષ્કલ્મષા

નિત્યાભીષ્ટ ફલપ્રદા ભવતુ મે સત્કર્મ સંવર્ધિતા ॥ 49 ॥

સન્ધ્યા રમ્ભ વિજૃમ્ભિતં શ્રુતિશિરઃ સ્થાનાન્તરાધિ ષ્ઠિતં

સપ્રેમ ભ્રમરાભિરામં અસકૃત્ સદ્વાસના શોભિતમ્ ।

ભોગીન્દ્રા ભરણં સમસ્તસુમનઃ પૂજ્યં ગુણાવિષ્કૃતં

સેવે શ્રીગિરિ મલ્લિકાર્જુન મહાલિઙ્ગં શિવાલિઙ્ગિતમ્ ॥ 50 ॥

ભૃઙ્ગીચ્છા નટનોત્કટઃ કરમદગ્રાહી સ્ફુરન્ માધવા- [સ્ફુરન્ માધવાવ્હ્લાદો]

-હ્લાદો નાદયુતો મહાસિતવપુઃ પઞ્ચેષુણા ચાદૃતઃ ।

સત્પક્ષઃ સુમનો વનેષુ સ પુનઃ સાક્ષાન્મદીયે મનો-

-રાજીવે ભ્રમરાધિપો વિહરતાં શ્રીશૈલવાસી વિભુઃ ॥ 51 ॥

કારુણ્યામૃત વર્ષિણં ઘનવિપદ્ગ્રીષ્મચ્ છિદાકર્મઠં

વિદ્યાસસ્ય ફલોદયાય સુમનઃ સંસેવ્ય મિચ્છાકૃતિમ્ ।

નૃત્યદ્ ભક્ત મયૂરમદ્રિ નિલયં ચઞ્ચજ્જટામણ્ડલં

શમ્ભો વાઞ્છતિ નીલકન્ધર સદા ત્વાં મે મનશ્ચાતકઃ ॥ 52 ॥

આકાશેન શિખી સમસ્તફણિનાં નેત્રા કલાપી નતા-[નતાનુગ્રાહિ]

-નુગ્રાહિ પ્રણવોપદે શનિનદૈઃ કેકીતિ યો ગીયતે ।

શ્યામાં શૈલસમુદ્ભવાં ઘનરુચિં દૃષ્ટ્વા નટન્તં મુદા

વેદાન્તોપવને વિહારરસિકં તં નીલકણ્ઠં ભજે ॥ 53 ॥

સન્ધ્યા ઘર્મદિનાત્યયો હરિકરાઘાત પ્રભૂતાનક- [પ્રભૂતાનકધ્વાનો ]

-ધ્વાનો વારિદગર્જિતં દિવિષદાં દૃષ્ટિચ્છટા ચઞ્ચલા ।

ભક્તાનાં પરિતોષબાષ્પ વિતતિર્ વૃષ્ટિર્ મયૂરી શિવા

યસ્મિન્નુજ્જ્વલ તાણ્ડવં વિજયતે તં નીલકણ્ઠં ભજે ॥ 54 ॥

આદ્યાયામિત તેજસે શ્રુતિપદૈર્વેદ્યાય સાધ્યાય તે

વિદ્યાનન્દમયાત્મને ત્રિજગતઃ સંરક્ષણોદ્યોગિને ।

ધ્યેયાયાખિલયોગિભિઃ સુરગણૈર્ગેયાય માયાવિને

સમ્યક્તાણ્ડવ સમ્ભ્રમાય જટિને સેયં નતિઃ શમ્ભવે ॥ 55 ॥

નિત્યાય ત્રિગુણાત્મને પુરજિતે કાત્યાયની શ્રેયસે

સત્યાયાદિ કુટુમ્બિને મુનિમનઃ પ્રત્યક્ષ ચિન્મૂર્તયે ।

માયાસૃષ્ટ જગત્ત્રયાય સકલામ્નાયાન્તસઞ્ચારિણે

સાયં તાણ્ડવ સમ્ભ્રમાય જટિને સેયં નતિઃ શમ્ભવે ॥ 56 ॥

નિત્યં સ્વોદરપોષણાય સકલાનુદ્દિશ્ય વિત્તાશયા

વ્યર્થં પર્યટનં કરોમિ ભવતઃ સેવાં ન જાને વિભો ।

મજ્જન્માન્તર પુણ્ય પાક બલતસ્ત્વં શર્વ સર્વાન્તર- [સર્વાન્તરઃ]

-સ્તિષ્ઠસ્યેવ હિ તેન વા પશુપતે તે રક્ષણીયોઽસ્મ્યહમ્ ॥ 57 ॥

એકો વારિજ બાન્ધવઃ ક્ષિતિનભો વ્યાપ્તં તમો મણ્ડલં

ભિત્ત્વા લોચન ગોચરોઽપિ ભવતિ ત્વં કોટિ સૂર્યપ્રભઃ ।

વેદ્યઃ કિં ન ભવસ્યહો ઘનતરં કીદૃગ્ભવેન્મત્તમ- [કીદૃગ્ભવેન્મત્તમઃ]

-સ્તત્સર્વં [તત્સર્વં] વ્યપનીય મે પશુપતે સાક્ષાત્પ્રસન્નો ભવ ॥ 58 ॥

હંસઃ પદ્મવનં સમિચ્છતિ યથા નીલામ્બુદં ચાતકઃ

કોકઃ કોકનદપ્રિયં પ્રતિદિનં ચન્દ્રં ચકોરસ્તથા ।

ચેતો વાઞ્છતિ મામકં પશુપતે ચિન્માર્ગમૃગ્યં વિભો

ગૌરીનાથ ભવત્પદાબ્જ યુગલં કૈવલ્ય સૌખ્યપ્રદમ્ ॥ 59 ॥

રોધસ્તોયહૃતઃ શ્રમેણ પથિકશ્છાયાં તરોર્વૃષ્ટિતો [તરોર્વૃષ્ટિતઃ]

ભીતઃ સ્વસ્થગૃહં ગૃહસ્થમતિથિર્ દીનઃ પ્રભું ધાર્મિકમ્ ।

દીપં સન્તમસાકુલશ્ચ શિખિનં શીતા વૃતસ્ત્વં તથા

ચેતઃ સર્વભયાપહં વ્રજ સુખં શમ્ભોઃ પદામ્ભોરુહમ્ ॥ 60 ॥

અઙ્કોલં નિજ-બીજ-સન્તતિરયસ્કાન્તોપલં [સન્તતિઃ અયસ્કાન્તોપલં] સૂચિકા

સાધ્વી નૈજવિભું લતા ક્ષિતિરુહં સિન્ધુઃ સરિદ્ વલ્લભમ્ ।

પ્રાપ્નોતીહ યથા તથા પશુપતેઃ પાદારવિન્દ દ્વયં

ચેતોવૃત્તિ રુપેત્ય તિષ્ઠતિ સદા સા ભક્તિ રિત્યુચ્યતે ॥ 61 ॥

આનન્દાશ્રુભિરાતનોતિ પુલકં નૈર્મલ્યતશ્છાદનં

વાચા-શઙ્ખમુખે સ્થિતૈશ્ચ જઠરાપૂર્તિં ચરિત્રામૃતૈઃ ।

રુદ્રાક્ષૈર્ હસિતેન દેવ વપુષો રક્ષાં ભવદ્ભાવના-

-પર્યઙ્કે વિનિવેશ્ય ભક્તિજનની ભક્તાર્ભકં રક્ષતિ ॥ 62 ॥

માર્ગાવર્તિતપાદુકા પશુપતેરઙ્ગસ્ય કૂર્ચાયતે

ગણ્ડૂષામ્બુનિષેચનં પુરરિપોર્દિવ્યાભિષેકાયતે ।

કિઞ્ચિ-દ્ભક્ષિત-માંસ-શેષકબલં નવ્યોપહારાયતે

ભક્તિઃ કિં ન કરોત્યહો વનચરો ભક્તાવતંસાયતે ॥ 63 ॥

વક્ષસ્તાડનમન્તકસ્ય કઠિનાપસ્મારસમ્મર્દનં

ભૂભૃત્પર્યટનં નમત્સુરશિરઃકોટીરસઙ્ઘર્ષણમ્ ।

કર્મેદં મૃદુલસ્ય તાવકપદદ્વન્દ્વસ્ય કિં વોચિતં

મચ્ચેતોમણિપાદુકાવિહરણં શમ્ભો સદાઙ્ગીકુરુ ॥ 64 ॥

વક્ષસ્તાડનશઙ્કયા વિચલિતો વૈવસ્વતો નિર્જરાઃ

કોટીરોજ્જ્વલરત્નદીપકલિકાનીરાજનં કુર્વતે ।

દૃષ્ટ્વા મુક્તિવધૂસ્તનોતિ નિભૃતાશ્લેષં ભવાનીપતે

યચ્ચેતસ્તવ પાદપદ્મભજનં તસ્યેહ કિં દુર્લભમ્ ॥ 65 ॥

ક્રીડાર્થં સૃજસિ પ્રપઞ્ચમખિલં ક્રીડામૃગાસ્તે જનાઃ

યત્કર્માચરિતં મયા ચ ભવતઃ પ્રીત્યૈ ભવત્યેવ તત્ ।

શમ્ભો સ્વસ્ય કુતૂહલસ્ય કરણં મચ્ચેષ્ટિતં નિશ્ચિતં

તસ્માન્મામકરક્ષણં પશુપતે કર્તવ્યમેવ ત્વયા ॥ 66 ॥

બહુવિધપરિતોષબાષ્પપૂર-

-સ્ફુટપુલકાઙ્કિતચારુભોગભૂમિમ્ ।

ચિરપદફલકાઙ્ક્ષિસેવ્યમાનાં

પરમસદાશિવભાવનાં પ્રપદ્યે ॥ 67 ॥

અમિતમુદમૃતં મુહુર્દુહન્તીં

વિમલભવત્પદગોષ્ઠમાવસન્તીમ્ ।

સદય પશુપતે સુપુણ્યપાકાં

મમ પરિપાલય ભક્તિધેનુમેકામ્ ॥ 68 ॥

જડતા પશુતા કલઙ્કિતા

કુટિલચરત્વં ચ નાસ્તિ મયિ દેવ ।

અસ્તિ યદિ રાજમૌલે

ભવદાભરણસ્ય નાસ્મિ કિં પાત્રમ્ ॥ 69 ॥

અરહસિ રહસિ સ્વતન્ત્રબુદ્ધ્યા

વરિવસિતું સુલભઃ પ્રસન્નમૂર્તિઃ ।

અગણિતફલદાયકઃ પ્રભુર્મે

જગદધિકો હૃદિ રાજશેખરોઽસ્તિ ॥ 70 ॥

આરૂઢભક્તિગુણકુઞ્ચિતભાવચાપ-

-યુક્તૈઃ શિવસ્મરણબાણગણૈરમોઘૈઃ ।

નિર્જિત્ય કિલ્બિષરિપૂન્વિજયી સુધીન્દ્રઃ

સાનન્દમાવહતિ સુસ્થિરરાજલક્ષ્મીમ્ ॥ 71 ॥

ધ્યાનાઞ્જનેન સમવેક્ષ્ય તમઃપ્રદેશં

ભિત્ત્વા મહાબલિભિરીશ્વરનામમન્ત્રૈઃ ।

દિવ્યાશ્રિતં ભુજગભૂષણમુદ્વહન્તિ

યે પાદપદ્મમિહ તે શિવ તે કૃતાર્થાઃ ॥ 72 ॥

ભૂદારતામુદવહદ્યદપેક્ષયા શ્રી-

-ભૂદાર એવ કિમતઃ સુમતે લભસ્વ ।

કેદારમાકલિતમુક્તિમહૌષધીનાં

પાદારવિન્દભજનં પરમેશ્વરસ્ય ॥ 73 ॥

આશાપાશક્લેશદુર્વાસનાદિ-

-ભેદોદ્યુક્તૈર્દિવ્યગન્ધૈરમન્દૈઃ ।

આશાશાટીકસ્ય પાદારવિન્દં

ચેતઃપેટીં વાસિતાં મે તનોતુ ॥ 74 ॥

કલ્યાણિનં સરસચિત્રગતિં સવેગં

સર્વેઙ્ગિતજ્ઞમનઘં ધ્રુવલક્ષણાઢ્યમ્ ।

ચેતસ્તુરઙ્ગમધિરુહ્ય ચર સ્મરારે

નેતઃ સમસ્તજગતાં વૃષભાધિરૂઢ ॥ 75 ॥

ભક્તિર્મહેશપદપુષ્કરમાવસન્તી

કાદમ્બિનીવ કુરુતે પરિતોષવર્ષમ્ ।

સમ્પૂરિતો ભવતિ યસ્ય મનસ્તટાક-

-સ્તજ્જન્મસસ્યમખિલં સફલં ચ નાન્યત્ ॥ 76 ॥

બુદ્ધિઃ સ્થિરા ભવિતુમીશ્વરપાદપદ્મ-

-સક્તા વધૂર્વિરહિણીવ સદા સ્મરન્તી ।

સદ્ભાવનાસ્મરણદર્શનકીર્તનાદિ

સમ્મોહિતેવ શિવમન્ત્રજપેન વિન્તે ॥ 77 ॥

સદુપચારવિધિષ્વનુબોધિતાં

સવિનયાં સુહૃદં સમુપાશ્રિતામ્ ।

મમ સમુદ્ધર બુદ્ધિમિમાં પ્રભો

વરગુણેન નવોઢવધૂમિવ ॥ 78 ॥

નિત્યં યોગિમનઃ સરોજદલસઞ્ચારક્ષમસ્ત્વત્ક્રમઃ

શમ્ભો તેન કથં કઠોરયમરાડ્વક્ષઃકવાટક્ષતિઃ ।

અત્યન્તં મૃદુલં ત્વદઙ્ઘ્રિયુગલં હા મે મનશ્ચિન્તય-

-ત્યેતલ્લોચનગોચરં કુરુ વિભો હસ્તેન સંવાહયે ॥ 79 ॥

એષ્યત્યેષ જનિં મનોઽસ્ય કઠિનં તસ્મિન્નટાનીતિ મ-

-દ્રક્ષાયૈ ગિરિસીમ્નિ કોમલપદન્યાસઃ પુરાભ્યાસિતઃ ।

નો ચેદ્દિવ્યગૃહાન્તરેષુ સુમનસ્તલ્પેષુ વેદ્યાદિષુ

પ્રાયઃ સત્સુ શિલાતલેષુ નટનં શમ્ભો કિમર્થં તવ ॥ 80 ॥

કઞ્ચિત્કાલમુમામહેશ ભવતઃ પાદારવિન્દાર્ચનૈઃ

કઞ્ચિદ્ધ્યાનસમાધિભિશ્ચ નતિભિઃ કઞ્ચિત્કથાકર્ણનૈઃ ।

કઞ્ચિત્કઞ્ચિદવેક્ષણૈશ્ચ નુતિભિઃ કઞ્ચિદ્દશામીદૃશીં

યઃ પ્રાપ્નોતિ મુદા ત્વદર્પિતમના જીવન્ સ મુક્તઃ ખલુ ॥ 81 ॥

બાણત્વં વૃષભત્વમર્ધવપુષા ભાર્યાત્વમાર્યાપતે

ઘોણિત્વં સખિતા મૃદઙ્ગવહતા ચેત્યાદિ રૂપં દધૌ ।

ત્વત્પાદે નયનાર્પણં ચ કૃતવાંસ્ત્વદ્દેહભાગો હરિઃ

પૂજ્યાત્પૂજ્યતરઃ સ એવ હિ ન ચેત્કો વા તદન્યોઽધિકઃ ॥ 82 ॥

જનનમૃતિયુતાનાં સેવયા દેવતાનાં

ન ભવતિ સુખલેશઃ સંશયો નાસ્તિ તત્ર ।

અજનિમમૃતરૂપં સામ્બમીશં ભજન્તે

ય ઇહ પરમસૌખ્યં તે હિ ધન્યા લભન્તે ॥ 83 ॥

શિવ તવ પરિચર્યાસન્નિધાનાય ગૌર્યા

ભવ મમ ગુણધુર્યાં બુદ્ધિકન્યાં પ્રદાસ્યે ।

સકલભુવનબન્ધો સચ્ચિદાનન્દસિન્ધો

સદય હૃદયગેહે સર્વદા સંવસ ત્વમ્ ॥ 84 ॥

જલધિમથનદક્ષો નૈવ પાતાલભેદી

ન ચ વનમૃગયાયાં નૈવ લુબ્ધઃ પ્રવીણઃ ।

અશનકુસુમભૂષાવસ્ત્રમુખ્યાં સપર્યાં

કથય કથમહં તે કલ્પયાનીન્દુમૌલે ॥ 85 ॥

પૂજાદ્રવ્યસમૃદ્ધયો વિરચિતાઃ પૂજાં કથં કુર્મહે

પક્ષિત્વં ન ચ વા કિટિત્વમપિ ન પ્રાપ્તં મયા દુર્લભમ્ ।

જાને મસ્તકમઙ્ઘ્રિપલ્લવમુમાજાને ન તેઽહં વિભો

ન જ્ઞાતં હિ પિતામહેન હરિણા તત્ત્વેન તદ્રૂપિણા ॥ 86 ॥

અશનં ગરલં ફણી કલાપો

વસનં ચર્મ ચ વાહનં મહોક્ષઃ ।

મમ દાસ્યસિ કિં કિમસ્તિ શમ્ભો

તવ પાદામ્બુજભક્તિમેવ દેહિ ॥ 87 ॥

યદા કૃતામ્ભોનિધિસેતુબન્ધનઃ

કરસ્થલાધઃકૃતપર્વતાધિપઃ ।

ભવાનિ તે લઙ્ઘિતપદ્મસમ્ભવ-

-સ્તદા શિવાર્ચાસ્તવભાવનક્ષમઃ ॥ 88 ॥

નતિભિર્નુતિભિસ્ત્વમીશ પૂજા-

-વિધિભિર્ધ્યાનસમાધિભિર્ન તુષ્ટઃ ।

ધનુષા મુસલેન ચાશ્મભિર્વા

વદ તે પ્રીતિકરં તથા કરોમિ ॥ 89 ॥

વચસા ચરિતં વદામિ શમ્ભો-

-રહમુદ્યોગવિધાસુ તેઽપ્રસક્તઃ ।

મનસાકૃતિમીશ્વરસ્ય સેવે

શિરસા ચૈવ સદાશિવં નમામિ ॥ 90 ॥

આદ્યાવિદ્યા હૃદ્ગતા નિર્ગતાસી-

-દ્વિદ્યા હૃદ્યા હૃદ્ગતા ત્વત્પ્રસાદાત્ ।

સેવે નિત્યં શ્રીકરં ત્વત્પદાબ્જં

ભાવે મુક્તેર્ભાજનં રાજમૌલે ॥ 91 ॥

દૂરીકૃતાનિ દુરિતાનિ દુરક્ષરાણિ

દૌર્ભાગ્યદુઃખદુરહઙ્કૃતિદુર્વચાંસિ ।

સારં ત્વદીયચરિતં નિતરાં પિબન્તં

ગૌરીશ મામિહ સમુદ્ધર સત્કટાક્ષૈઃ ॥ 92 ॥

સોમકલાધરમૌલૌ

કોમલઘનકન્ધરે મહામહસિ ।

સ્વામિનિ ગિરિજાનાથે

મામકહૃદયં નિરન્તરં રમતામ્ ॥ 93 ॥

સા રસના તે નયને

તાવેવ કરૌ સ એવ કૃતકૃત્યઃ ।

યા યે યૌ યો ભર્ગં

વદતીક્ષેતે સદાર્ચતઃ સ્મરતિ ॥ 94 ॥

અતિમૃદુલૌ મમ ચરણા-

-વતિકઠિનં તે મનો ભવાનીશ ।

ઇતિ વિચિકિત્સાં સન્ત્યજ

શિવ કથમાસીદ્ગિરૌ તથા વેશઃ ॥ 95 ॥

ધૈર્યાઙ્કુશેન નિભૃતં

રભસાદાકૃષ્ય ભક્તિશૃઙ્ખલયા ।

પુરહર ચરણાલાને

હૃદયમદેભં બધાન ચિદ્યન્ત્રૈઃ ॥ 96 ॥

પ્રચરત્યભિતઃ પ્રગલ્ભવૃત્ત્યા

મદવાનેષ મનઃ કરી ગરીયાન્ ।

રિગૃહ્ય નયેન ભક્તિરજ્વા

પરમ સ્થાણુ પદં દૃઢં નયામુમ્ ॥ 97 ॥

સર્વાલઙ્કારયુક્તાં સરલપદયુતાં સાધુવૃત્તાં સુવર્ણાં

સદ્ભિઃ સંસ્તૂયમાનાં સરસગુણયુતાં લક્ષિતાં લક્ષણાઢ્યામ્ ।

ઉદ્યદ્ભૂષાવિશેષામુપગતવિનયાં દ્યોતમાનાર્થરેખાં

કલ્યાણીં દેવ ગૌરીપ્રિય મમ કવિતાકન્યકાં ત્વં ગૃહાણ ॥ 98 ॥

ઇદં તે યુક્તં વા પરમશિવ કારુણ્યજલધે

ગતૌ તિર્યગ્રૂપં તવ પદશિરોદર્શનધિયા ।

હરિબ્રહ્માણૌ તૌ દિવિ ભુવિ ચરન્તૌ શ્રમયુતૌ

કથં શમ્ભો સ્વામિન્કથય મમ વેદ્યોઽસિ પુરતઃ ॥ 99 ॥

સ્તોત્રેણાલમહં પ્રવચ્મિ ન મૃષા દેવા વિરિઞ્ચાદયઃ

સ્તુત્યાનાં ગણનાપ્રસઙ્ગસમયે ત્વામગ્રગણ્યં વિદુઃ ।

માહાત્મ્યાગ્રવિચારણપ્રકરણે ધાનાતુષસ્તોમવ-

-દ્ધૂતાસ્ત્વાં વિદુરુત્તમોત્તમફલં શમ્ભો ભવત્સેવકાઃ ॥ 100 ॥

ઇતિ શ્રીમત્પરમહંસપરિવ્રાજકાચાર્યસ્ય શ્રીગોવિન્દભગવત્પૂજ્યપાદશિષ્યસ્ય શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ શિવાનન્દલહરી ॥