Shivananda Lahari
શિવાનન્દ લહરિ
Shivananda Lahari
શિવાનન્દ લહરિ
શ્લોક 1
કલાભ્યાં ચૂડાલઙ્કૃત-શશિકલાભ્યાં નિજતપઃ-
-ફલાભ્યાં ભક્તેષુ પ્રકટિત-ફલાભ્યાં ભવતુ મે ।
શિવાભ્યા-મસ્તોક-ત્રિભુવન-શિવાભ્યાં હૃદિ પુન-
-ર્ભવાભ્યા-માનન્દ-સ્ફુરદનુભવાભ્યાં નતિરિયમ્
શ્લોક 2
ગલન્તી શમ્ભો ત્વચ્ચરિત-સરિતઃ કિલ્બિષરજો
દલન્તી ધીકુલ્યા-સરણિષુ પતન્તી વિજયતામ્ ।
દિશન્તી સંસાર-ભ્રમણ-પરિતાપોપશમનં
વસન્તી મચ્ચેતોહ્રદભુવિ શિવાનન્દલહરી
॥ 1 ॥
શ્લોક 3
ત્રયીવેદ્યં હૃદ્યં ત્રિપુર-હરમાદ્યં ત્રિનયનં
જટાભારોદારં ચલદુરગહારં મૃગધરમ્ ।
મહાદેવં દેવં મયિ સદયભાવં પશુપતિં
ચિદાલમ્બં સામ્બં શિવમતિ-વિડમ્બં હૃદિ ભજે
॥ 2 ॥
શ્લોક 4
સહસ્રં વર્તન્તે જગતિ વિબુધાઃ ક્ષુદ્રફલદા
ન મન્યે સ્વપ્ને વા તદનુસરણં તત્કૃતફલમ્ ।
હરિ-બ્રહ્માદીના-મપિ નિકટ-ભાજામસુલભં
ચિરં યાચે શમ્ભો શિવ તવ પદામ્ભોજ-ભજનમ્
॥ 3 ॥
શ્લોક 5
સ્મૃતૌ શાસ્ત્રે વૈદ્યે શકુન-કવિતા-ગાનફણિતૌ
પુરાણે મન્ત્રે વા સ્તુતિ-નટન-હાસ્યેષ્વચતુરઃ ।
કથં રાજ્ઞાં પ્રીતિર્ભવતિ મયિ કોઽહં પશુપતે
પશું માં સર્વજ્ઞ પ્રથિત કૃપયા પાલય વિભો
॥ 4 ॥
શ્લોક 6
ઘટો વા મૃત્પિણ્ડો-ઽપ્યણુરપિ ચ ધૂમોઽગ્નિરચલઃ
પટો વા તન્તુર્વા પરિહરતિ કિં ઘોરશમનમ્ ।
વૃથા કણ્ઠક્ષોભં વહસિ તરસા તર્કવચસા
પદામ્ભોજં શમ્ભોર્ભજ પરમસૌખ્યં વ્રજ સુધીઃ
॥ 5 ॥
શ્લોક 7
મનસ્તે પાદાબ્જે નિવસતુ વચઃ સ્તોત્રફણિતૌ
કરૌ ચાભ્યર્ચાયાં શ્રુતિરપિ કથા કર્ણનવિધૌ ।
તવ ધ્યાને બુદ્ધિર્નયનયુગલં મૂર્તિવિભવે [બુદ્ધિઃ નયનયુગલં]
પર-ગ્રન્થાન્કૈર્વા પરમશિવ જાને પરમતઃ
॥ 6 ॥
શ્લોક 8
યથા બુદ્ધિઃ શુક્તૌ રજતમિતિ કાચાશ્મનિ મણિ- [મણિઃ જલે]
-ર્જલે પૈષ્ટે ક્ષીરં ભવતિ મૃગતૃષ્ણા-સુ સલિલમ્ ।
તથા દેવભ્રાન્ત્યા ભજતિ ભવદન્યં જડજનો
મહાદેવેશં ત્વાં મનસિ ચ ન મત્વા પશુપતે
॥ 7 ॥
શ્લોક 9
ગભીરે કાસારે વિશતિ વિજને ઘોરવિપિને
વિશાલે શૈલે ચ ભ્રમતિ કુસુમાર્થં જડમતિઃ ।
સમર્પ્યૈકં ચેતઃ સરસિજમુ-માનાથ ભવતે
સુખે-નાવસ્થાતું જન ઇહ ન જાનાતિ કિમહો
॥ 8 ॥
શ્લોક 10
નરત્વં દેવત્વં નગવન-મૃગત્વં મશકતા
પશુત્વં કીટત્વં ભવતુ વિહગત્વાદિ જનનમ્ ।
સદા ત્વત્પાદાબ્જ-સ્મરણ-પરમાનન્દલહરી-
-વિહારાસક્તં ચેદ્ધૃદયમિહ કિં તેન વપુષા
॥ 9 ॥
શ્લોક 11
વટુર્વા ગેહી વા યતિરપિ જટી વા તદિતરો
નરો વા યઃ કશ્ચિદ્ભવતુ ભવ કિં તેન ભવતિ ।
યદીયં હૃત્પદ્મં યદિ ભવદધીનં પશુપતે
તદીયસ્ત્વં શમ્ભો ભવસિ ભવભારં ચ વહસિ
॥ 10 ॥
શ્લોક 12
ગુહાયાં ગેહે વા બહિરપિ વને વાઽદ્રિશિખરે
જલે વા વહ્નૌ વા વસતુ વસતેઃ કિં વદ ફલમ્ ।
સદા યસ્યૈવાન્તઃ-કરણમપિ શમ્ભો તવ પદે
સ્થિતં ચેદ્યોગોઽસૌ સ ચ પરમયોગી સ ચ સુખી
॥ 11 ॥
શ્લોક 13
અસારે સંસારે નિજ-ભજનદૂરે જડધિયા
ભ્રમન્તં મામન્ધં પરમકૃપયા પાતુમુચિતમ્ ।
મદન્યઃ કો દીનસ્તવ કૃપણ-રક્ષાતિનિપુણ- [રક્ષાતિનિપુણઃ ત્વદન્યઃ]
-સ્ત્વદન્યઃ કો વા મે ત્રિજગતિ શરણ્યઃ પશુપતે
॥ 12 ॥
શ્લોક 14
પ્રભુસ્ત્વં દીનાનાં ખલુ પરમબન્ધુઃ પશુપતે
પ્રમુખ્યોઽહં તેષામપિ કિમુત બન્ધુત્વમનયોઃ ।
ત્વયૈવ ક્ષન્તવ્યાઃ શિવ મદપરાધાશ્ચ સકલાઃ
પ્રયત્ના-ત્કર્તવ્યં મદવનમિયં બન્ધુસરણિઃ
॥ 13 ॥
શ્લોક 15
ઉપેક્ષા નો ચેત્કિં ન હરસિ ભવદ્ધ્યાન-વિમુખાં
દુરાશા-ભૂયિષ્ઠાં વિધિલિપિ-મશક્તો યદિ ભવાન્ ।
શિરસ્તદ્વૈધાત્રં નનખલુ સુવૃત્તં પશુપતે
કથં વા નિર્યત્નં કરનખ-મુખેનૈવ લુલિતમ્
॥ 14 ॥
શ્લોક 16
વિરિઞ્ચિ-ર્દીર્ઘાયુ-ર્ભવતુ ભવતા તત્પરશિર- [તત્પરશિરઃ ચતુષ્કં]
-શ્ચતુષ્કં સંરક્ષ્યં સ ખલુ ભુવિ દૈન્યં લિખિતવાન્ ।
વિચારઃ કો વા માં વિશદ કૃપયા પાતિ શિવ તે
કટાક્ષવ્યાપારઃ સ્વયમપિ ચ દીનાવનપરઃ
॥ 15 ॥
શ્લોક 17
ફલાદ્વા પુણ્યાનાં મયિ કરુણયા વા ત્વયિ વિભો
પ્રસન્નેઽપિ સ્વામિન્ ભવદમલ-પાદાબ્જ-યુગલમ્ ।
કથં પશ્યેયં માં સ્થગયતિ નમઃ સમ્ભ્રમજુષાં
નિલિમ્પાનાં શ્રેણિ-ર્નિજ-કનક-માણિક્ય-મકુટૈઃ
॥ 16 ॥
શ્લોક 18
ત્વમેકો લોકાનાં પરમફલદો દિવ્યપદવીં
વહન્તસ્ત્વન્મૂલાં પુનરપિ ભજન્તે હરિમુખાઃ ।
કિયદ્વા દાક્ષિણ્યં તવ શિવ મદાશા ચ કિયતી
કદા વા મદ્રક્ષાં વહસિ કરુણા-પૂરિતદૃશા
॥ 17 ॥
શ્લોક 19
દુરાશા-ભૂયિષ્ઠે દુરધિપ-ગૃહદ્વાર-ઘટકે
દુરન્તે સંસારે દુરિતનિલયે દુઃખજનકે ।
મદાયાસં કિં ન વ્યપનયસિ કસ્યોપ-કૃતયે
વદેયં પ્રીતિશ્ચેત્તવ શિવ કૃતાર્થાઃ ખલુ વયમ્
॥ 18 ॥
શ્લોક 20
સદા મોહાટવ્યાં ચરતિ યુવતીનાં કુચગિરૌ
નટત્યાશા-શાખા-સ્વટતિ ઝટિતિ સ્વૈરમભિતઃ ।
કપાલિન્ ભિક્ષો મે હૃદય-કપિમત્યન્ત-ચપલં
દૃઢં ભક્ત્યા બદ્ધ્વા શિવ ભવદધીનં કુરુ વિભો
॥ 19 ॥
શ્લોક 21
ધૃતિ-સ્તમ્ભાધારાં દૃઢ-ગુણ-નિબદ્ધાં સગમનાં
વિચિત્રાં પદ્માઢ્યાં પ્રતિદિવસ-સન્માર્ગ-ઘટિતામ્ ।
સ્મરારે મચ્ચેતઃ-સ્ફુટ-પટકુટીં પ્રાપ્ય વિશદાં
જય સ્વામિન્ શક્ત્યા સહ શિવ ગણૈઃ સેવિત વિભો
॥ 20 ॥
શ્લોક 22
પ્રલોભાદ્યૈરર્થાહરણ-પરતન્ત્રો ધનિગૃહે [પ્રલોભાદ્યૈઃ અર્થાહરણ-પરતન્ત્રો]
પ્રવેશોદ્યુક્તઃ સન્ ભ્રમતિ બહુધા તસ્કરપતે ।
ઇમં ચેતશ્ચોરં કથમિહ સહે શઙ્કર વિભો
તવાધીનં કૃત્વા મયિ નિરપરાધે કુરુ કૃપામ્
॥ 21 ॥
શ્લોક 23
કરોમિ ત્વત્પૂજાં સપદિ સુખદો મે ભવ વિભો
વિધિત્વં વિષ્ણુત્વં દિશસિ ખલુ તસ્યાઃ ફલમિતિ ।
પુનશ્ચ ત્વાં દ્રષ્ટું દિવિ ભુવિ વહન્પક્ષિ-મૃગતા-
-મદૃષ્ટ્વા તત્ખેદં કથમિહ સહે શઙ્કર વિભો
॥ 22 ॥
શ્લોક 24
કદા વા કૈલાસે કનકમણિસૌધે સહ ગણૈ- [સહ ગણૈઃ વસન્]
-ર્વસન્ શમ્ભોરગ્રે સ્ફુટ-ઘટિત-મૂર્ધાઞ્જલિપુટઃ ।
વિભો સામ્બ સ્વામિ-ન્પરમશિવ પાહીતિ નિગદ-
-ન્વિધાતૄણાં કલ્પાન્ ક્ષણમિવ વિનેષ્યામિ સુખતઃ
॥ 23 ॥
શ્લોક 25
સ્તવૈ-ર્બ્રહ્માદીનાં જયજય-વચોભિર્નિયમિનાં
ગણાનાં કેલીભિર્મદકલમહોક્ષસ્ય કકુદિ । [કેલીભિઃ મદકલ-મહોક્ષસ્ય]
સ્થિતં નીલગ્રીવં ત્રિનયન-મુમાશ્લિષ્ટ-વપુષં
કદા ત્વાં પશ્યેયં કરધૃત-મૃગં ખણ્ડ-પરશુમ્
॥ 24 ॥
શ્લોક 26
કદા વા ત્વાં દૃષ્ટ્વા ગિરિશ તવ ભવ્યાઙ્ઘ્રિ યુગલં
ગૃહીત્વા હસ્તાભ્યાં શિરસિ નયને વક્ષસિ વહન્ ।
સમા શ્લિષ્યા ઘ્રાય સ્ફુટ જલજ ગન્ધાન્ પરિમલા-
-નલાભ્યાં બ્રહ્માદ્યૈર્મુદમનુભવિષ્યામિ હૃદયે
॥ 25 ॥
શ્લોક 27
॥ 26 ॥ [બ્રહ્માદ્યૈઃ મુદ-મનુભવિષ્યામિ]
કરસ્થે હેમાદ્રૌ ગિરિશ નિકટસ્થે ધનપતૌ
ગૃહસ્થે સ્વર્ભૂજા મર સુરભિ ચિન્તામણિગણે ।
શિરઃસ્થે શીતાંશૌ ચરણયુગલસ્થેઽખિલશુભે
કમર્થં દાસ્યેઽહં ભવતુ ભવદર્થં મમ મનઃ
શ્લોક 28
સારૂપ્યં તવ પૂજને શિવ મહાદેવેતિ સઙ્કીર્તને
સામીપ્યં શિવભક્તિ-ધુર્યજનતા-સાઙ્ગત્ય-સમ્ભાષણે ॥
સાલોક્યં ચ ચરાચરાત્મકતનુધ્યાને ભવાનીપતે
સાયુજ્યં મમ સિદ્ધમત્ર ભવતિ સ્વામિન્ કૃતાર્થોઽસ્મ્યહમ્
॥ 27 ॥
શ્લોક 29
ત્વત્પાદામ્બુજમર્ચયામિ પરમં ત્વાં ચિન્તયામ્યન્વહં
ત્વામીશં શરણં વ્રજામિ વચસા ત્વામેવ યાચે વિભો ।
વીક્ષાં મે દિશ ચાક્ષુષીં સકરુણાં દિવ્યૈશ્ચિરં પ્રાર્થિતાં
શમ્ભો લોકગુરો મદીયમનસઃ સૌખ્યોપદેશં કુરુ
॥ 28 ॥
શ્લોક 30
વસ્ત્રોદ્ધૂતવિધૌ સહસ્રકરતા પુષ્પાર્ચને વિષ્ણુતા
ગન્ધે ગન્ધવહાત્મતાઽન્નપચને બર્હિર્મુખાધ્યક્ષતા ।
પાત્રે કાઞ્ચનગર્ભતાસ્તિ મયિ ચેદ્બાલેન્દુચૂડામણે
શુશ્રૂષાં કરવાણિ તે પશુપતે સ્વામિંસ્ત્રિલોકીગુરો
॥ 29 ॥
શ્લોક 31
નાલં વા પરમોપકારકમિદં ત્વેકં પશૂનાં પતે
પશ્યન્ કુક્ષિગતાંશ્ચરાચરગણાન્ બાહ્યસ્થિતાન્ રક્ષિતુમ્ ।
સર્વામર્ત્યપલાયનૌષધમતિજ્વાલાકરં ભીકરં
નિક્ષિપ્તં ગરલં ગલે ન ગિલિતં નોદ્ગીર્ણમેવ ત્વયા
॥ 30 ॥
શ્લોક 32
જ્વાલોગ્રઃ સકલામરાતિભયદઃ ક્ષ્વેલઃ કથં વા ત્વયા
દૃષ્ટઃ કિં ચ કરે ધૃતઃ કરતલે કિં પક્વજમ્બૂફલમ્ ।
જિહ્વાયાં નિહિતશ્ચ સિદ્ધઘુટિકા વા કણ્ઠદેશે ભૃતઃ
કિં તે નીલમણિર્વિભૂષણમયં શમ્ભો મહાત્મન્ વદ
॥ 31 ॥
શ્લોક 33
નાલં વા સકૃદેવ દેવ ભવતઃ સેવા નતિર્વા નુતિઃ
પૂજા વા સ્મરણં કથાશ્રવણમપ્યાલોકનં માદૃશામ્ ।
સ્વામિન્નસ્થિરદેવતાનુસરણાયાસેન કિં લભ્યતે
કા વા મુક્તિરિતઃ કુતો ભવતિ ચેત્કિં પ્રાર્થનીયં તદા
॥ 32 ॥
શ્લોક 34
કિં બ્રૂમસ્તવ સાહસં પશુપતે કસ્યાસ્તિ શમ્ભો ભવ-
-દ્ધૈર્યં ચેદૃશમાત્મનઃ સ્થિતિરિયં ચાન્યૈઃ કથં લભ્યતે ।
ભ્રશ્યદ્દેવગણં ત્રસન્મુનિગણં નશ્યત્પ્રપઞ્ચં લયં
પશ્યન્નિર્ભય એક એવ વિહરત્યાનન્દસાન્દ્રો ભવાન્
॥ 33 ॥
શ્લોક 35
યોગક્ષેમધુરન્ધરસ્ય સકલશ્રેયઃપ્રદોદ્યોગિનો
દૃષ્ટાદૃષ્ટમતોપદેશકૃતિનો બાહ્યાન્તરવ્યાપિનઃ ।
સર્વજ્ઞસ્ય દયાકરસ્ય ભવતઃ કિં વેદિતવ્યં મયા
શમ્ભો ત્વં પરમાન્તરઙ્ગ ઇતિ મે ચિત્તે સ્મરામ્યન્વહમ્
॥ 34 ॥
શ્લોક 36
ભક્તો ભક્તિગુણાવૃતે મુદમૃતાપૂર્ણે પ્રસન્ને મનઃ
કુમ્ભે સામ્બ તવાઙ્ઘ્રિપલ્લવયુગં સંસ્થાપ્ય સંવિત્ફલમ્ ।
સત્વં મન્ત્રમુદીરયન્નિજશરીરાગારશુદ્ધિં વહન્
પુણ્યાહં પ્રકટીકરોમિ રુચિરં કલ્યાણમાપાદયન્
॥ 35 ॥
શ્લોક 37
આમ્નાયામ્બુધિમાદરેણ સુમનઃસઙ્ઘાઃ સમુદ્યન્મનો [સમુદ્યન્મનઃ]
મન્થાનં દૃઢભક્તિરજ્જુસહિતં કૃત્વા મથિત્વા તતઃ ।
સોમં કલ્પતરું સુપર્વસુરભિં ચિન્તામણિં ધીમતાં
નિત્યાનન્દસુધાં નિરન્તરરમાસૌભાગ્યમાતન્વતે
॥ 36 ॥
શ્લોક 38
પ્રાક્પુણ્યાચલમાર્ગદર્શિતસુધામૂર્તિઃ પ્રસન્નઃ શિવઃ
સોમઃ સદ્ગણસેવિતો મૃગધરઃ પૂર્ણસ્તમોમોચકઃ ।
ચેતઃ પુષ્કરલક્ષિતો ભવતિ ચેદાનન્દપાથોનિધિઃ
પ્રાગલ્ભ્યેન વિજૃમ્ભતે સુમનસાં વૃત્તિસ્તદા જાયતે
॥ 37 ॥
શ્લોક 39
ધર્મો મે ચતુરઙ્ઘ્રિકઃ સુચરિતઃ પાપં વિનાશં ગતં
કામક્રોધમદાદયો વિગલિતાઃ કાલાઃ સુખાવિષ્કૃતાઃ ।
જ્ઞાનાનન્દમહૌષધિઃ સુફલિતા કૈવલ્યનાથે સદા
માન્યે માનસપુણ્ડરીકનગરે રાજાવતંસે સ્થિતે
॥ 38 ॥
શ્લોક 40
ધીયન્ત્રેણ વચોઘટેન કવિતાકુલ્યોપકુલ્યાક્રમૈ- [કવિતાકુલ્યોપકુલ્યાક્રમૈઃ]
-રાનીતૈશ્ચ સદાશિવસ્ય ચરિતામ્ભોરાશિદિવ્યામૃતૈઃ ।
હૃત્કેદારયુતાશ્ચ ભક્તિકલમાઃ સાફલ્યમાતન્વતે
દુર્ભિક્ષાન્મમ સેવકસ્ય ભગવન્વિશ્વેશ ભીતિઃ કુતઃ
॥ 39 ॥
શ્લોક 41
પાપોત્પાતવિમોચનાય રુચિરૈશ્વર્યાય મૃત્યુઞ્જય
સ્તોત્રધ્યાનનતિપ્રદક્ષિણસપર્યાલોકનાકર્ણને ।
જિહ્વાચિત્તશિરોઙ્ઘ્રિહસ્તનયનશ્રોત્રૈરહં પ્રાર્થિતો
મામાજ્ઞાપય તન્નિરૂપય મુહુર્મામેવ મા મેઽવચઃ
॥ 40 ॥
શ્લોક 42
ગામ્ભીર્યં પરિખાપદં ઘનધૃતિઃ પ્રાકાર ઉદ્યદ્ગુણ- [ઉદ્યદ્ગુણસ્તॊમઃ]
-સ્તોમશ્ચાપ્તબલં ઘનેન્દ્રિયચયો દ્વારાણિ દેહે સ્થિતઃ ।
વિદ્યા વસ્તુસમૃદ્ધિરિત્યખિલસામગ્રીસમેતે સદા
દુર્ગાતિપ્રિયદેવ મામકમનોદુર્ગે નિવાસં કુરુ
॥ 41 ॥
શ્લોક 43
મા ગચ્છ ત્વમિતસ્તતો ગિરિશ ભો મય્યેવ વાસં કુરુ
સ્વામિન્નાદિકિરાત મામકમનઃકાન્તારસીમાન્તરે ।
વર્તન્તે બહુશો મૃગા મદજુષો માત્સર્યમોહાદય- [ માત્સર્યમોહાદયઃ]
-સ્તાન્હત્વા મૃગયાવિનોદરુચિતા લાભં ચ સમ્પ્રાપ્સ્યસિ
॥ 42 ॥
શ્લોક 44
કરલગ્નમૃગઃ કરીન્દ્રભઙ્ગો
ઘનશાર્દૂલવિખણ્ડનોઽસ્તજન્તુઃ ।
ગિરિશો વિશદાકૃતિશ્ચ ચેતઃ-
-કુહરે પઞ્ચમુખોઽસ્તિ મે કુતો ભીઃ
॥ 43 ॥
શ્લોક 45
છન્દઃ શાખિશિખાન્વિતૈર્ [શાખિશિખાન્વિતૈરઃ] દ્વિજવરૈઃ સંસેવિતે શાશ્વતે
સૌખ્યાપાદિનિ ખેદભેદિનિ સુધાસારૈઃ ફલૈર્દીપિતે ।
ચેતઃપક્ષિશિખામણે ત્યજ વૃથા અઞ્ચારમન્યૈરલં
નિત્યં શઙ્કર પાદપદ્મયુગલીનીડે વિહારં કુરુ
॥ 44 ॥
શ્લોક 46
આકીર્ણે નખરાજિકાન્તિવિભવૈ [નખરાજિકાન્તિવિભવૈઃ] રુદ્યત્સુધાવૈભવૈ-[રુદ્યત્સુધાવૈભવૈઃ]
-રાધૌતેઽપિ ચ પદ્મરાગલલિતે હંસવ્રજૈરાશ્રિતે ।
નિત્યં ભક્તિવધૂગણૈશ્ચ રહસિ સ્વેચ્છાવિહારં કુરુ
સ્થિત્વા માનસરાજહંસ ગિરિજાનાથાઙ્ઘ્રિસૌધાન્તરે
॥ 45 ॥
શ્લોક 47
શમ્ભુધ્યાન વસન્તસઙ્ગિનિ હૃદારામેઽઘજીર્ણચ્છદાઃ
સ્રસ્તા ભક્તિલતાચ્છટા વિલસિતાઃ પુણ્યપ્રવાલશ્રિતાઃ ।
દીપ્યન્તે ગુણકોરકા જપવચઃપુષ્પાણિ સદ્વાસના
જ્ઞાનાનન્દ સુધામરન્દલહરી સંવિત્ફલાભ્યુન્નતિઃ
॥ 46 ॥
શ્લોક 48
નિત્યાનન્દરસાલયં સુરમુનિસ્વાન્તામ્બુજાતાશ્રયં
સ્વચ્છં સદ્દ્વિજસેવિતં કલુષહૃત્સદ્વાસના વિષ્કૃતમ્ ।
શમ્ભુધ્યાન સરોવરં વ્રજ મનોહં સાવતંસ સ્થિરં
કિં ક્ષુદ્રા શ્રયપલ્વલ ભ્રમણ સઞ્જાતશ્રમં પ્રાપ્સ્યસિ
॥ 47 ॥
શ્લોક 49
આનન્દામૃત પૂરિતા હરપદાં ભોજા લવાલોદ્યતા
સ્થૈર્યોપઘ્નમુપેત્ય ભક્તિલતિકા શાખોપ શાખાન્વિતા ।
ઉચ્છૈર્ માનસ કાયમાન પટલીમાક્રમ્ય નિષ્કલ્મષા
નિત્યાભીષ્ટ ફલપ્રદા ભવતુ મે સત્કર્મ સંવર્ધિતા
॥ 48 ॥
શ્લોક 50
સન્ધ્યા રમ્ભ વિજૃમ્ભિતં શ્રુતિશિરઃ સ્થાનાન્તરાધિ ષ્ઠિતં
સપ્રેમ ભ્રમરાભિરામં અસકૃત્ સદ્વાસના શોભિતમ્ ।
ભોગીન્દ્રા ભરણં સમસ્તસુમનઃ પૂજ્યં ગુણાવિષ્કૃતં
સેવે શ્રીગિરિ મલ્લિકાર્જુન મહાલિઙ્ગં શિવાલિઙ્ગિતમ્
॥ 49 ॥
શ્લોક 51
ભૃઙ્ગીચ્છા નટનોત્કટઃ કરમદગ્રાહી સ્ફુરન્ માધવા- [સ્ફુરન્ માધવાવ્હ્લાદો]
-હ્લાદો નાદયુતો મહાસિતવપુઃ પઞ્ચેષુણા ચાદૃતઃ ।
સત્પક્ષઃ સુમનો વનેષુ સ પુનઃ સાક્ષાન્મદીયે મનો-
-રાજીવે ભ્રમરાધિપો વિહરતાં શ્રીશૈલવાસી વિભુઃ
॥ 50 ॥
શ્લોક 52
કારુણ્યામૃત વર્ષિણં ઘનવિપદ્ગ્રીષ્મચ્ છિદાકર્મઠં
વિદ્યાસસ્ય ફલોદયાય સુમનઃ સંસેવ્ય મિચ્છાકૃતિમ્ ।
નૃત્યદ્ ભક્ત મયૂરમદ્રિ નિલયં ચઞ્ચજ્જટામણ્ડલં
શમ્ભો વાઞ્છતિ નીલકન્ધર સદા ત્વાં મે મનશ્ચાતકઃ
॥ 51 ॥
શ્લોક 53
આકાશેન શિખી સમસ્તફણિનાં નેત્રા કલાપી નતા-[નતાનુગ્રાહિ]
-નુગ્રાહિ પ્રણવોપદે શનિનદૈઃ કેકીતિ યો ગીયતે ।
શ્યામાં શૈલસમુદ્ભવાં ઘનરુચિં દૃષ્ટ્વા નટન્તં મુદા
વેદાન્તોપવને વિહારરસિકં તં નીલકણ્ઠં ભજે
॥ 52 ॥
શ્લોક 54
સન્ધ્યા ઘર્મદિનાત્યયો હરિકરાઘાત પ્રભૂતાનક- [પ્રભૂતાનકધ્વાનો ]
-ધ્વાનો વારિદગર્જિતં દિવિષદાં દૃષ્ટિચ્છટા ચઞ્ચલા ।
ભક્તાનાં પરિતોષબાષ્પ વિતતિર્ વૃષ્ટિર્ મયૂરી શિવા
યસ્મિન્નુજ્જ્વલ તાણ્ડવં વિજયતે તં નીલકણ્ઠં ભજે
॥ 53 ॥
શ્લોક 55
આદ્યાયામિત તેજસે શ્રુતિપદૈર્વેદ્યાય સાધ્યાય તે
વિદ્યાનન્દમયાત્મને ત્રિજગતઃ સંરક્ષણોદ્યોગિને ।
ધ્યેયાયાખિલયોગિભિઃ સુરગણૈર્ગેયાય માયાવિને
સમ્યક્તાણ્ડવ સમ્ભ્રમાય જટિને સેયં નતિઃ શમ્ભવે
॥ 54 ॥
શ્લોક 56
નિત્યાય ત્રિગુણાત્મને પુરજિતે કાત્યાયની શ્રેયસે
સત્યાયાદિ કુટુમ્બિને મુનિમનઃ પ્રત્યક્ષ ચિન્મૂર્તયે ।
માયાસૃષ્ટ જગત્ત્રયાય સકલામ્નાયાન્તસઞ્ચારિણે
સાયં તાણ્ડવ સમ્ભ્રમાય જટિને સેયં નતિઃ શમ્ભવે
॥ 55 ॥
શ્લોક 57
નિત્યં સ્વોદરપોષણાય સકલાનુદ્દિશ્ય વિત્તાશયા
વ્યર્થં પર્યટનં કરોમિ ભવતઃ સેવાં ન જાને વિભો ।
મજ્જન્માન્તર પુણ્ય પાક બલતસ્ત્વં શર્વ સર્વાન્તર- [સર્વાન્તરઃ]
-સ્તિષ્ઠસ્યેવ હિ તેન વા પશુપતે તે રક્ષણીયોઽસ્મ્યહમ્
॥ 56 ॥
શ્લોક 58
એકો વારિજ બાન્ધવઃ ક્ષિતિનભો વ્યાપ્તં તમો મણ્ડલં
ભિત્ત્વા લોચન ગોચરોઽપિ ભવતિ ત્વં કોટિ સૂર્યપ્રભઃ ।
વેદ્યઃ કિં ન ભવસ્યહો ઘનતરં કીદૃગ્ભવેન્મત્તમ- [કીદૃગ્ભવેન્મત્તમઃ]
-સ્તત્સર્વં [તત્સર્વં] વ્યપનીય મે પશુપતે સાક્ષાત્પ્રસન્નો ભવ
॥ 57 ॥
શ્લોક 59
હંસઃ પદ્મવનં સમિચ્છતિ યથા નીલામ્બુદં ચાતકઃ
કોકઃ કોકનદપ્રિયં પ્રતિદિનં ચન્દ્રં ચકોરસ્તથા ।
ચેતો વાઞ્છતિ મામકં પશુપતે ચિન્માર્ગમૃગ્યં વિભો
ગૌરીનાથ ભવત્પદાબ્જ યુગલં કૈવલ્ય સૌખ્યપ્રદમ્
॥ 58 ॥
શ્લોક 60
રોધસ્તોયહૃતઃ શ્રમેણ પથિકશ્છાયાં તરોર્વૃષ્ટિતો [તરોર્વૃષ્ટિતઃ]
ભીતઃ સ્વસ્થગૃહં ગૃહસ્થમતિથિર્ દીનઃ પ્રભું ધાર્મિકમ્ ।
દીપં સન્તમસાકુલશ્ચ શિખિનં શીતા વૃતસ્ત્વં તથા
ચેતઃ સર્વભયાપહં વ્રજ સુખં શમ્ભોઃ પદામ્ભોરુહમ્
॥ 59 ॥
શ્લોક 61
અઙ્કોલં નિજ-બીજ-સન્તતિરયસ્કાન્તોપલં [સન્તતિઃ અયસ્કાન્તોપલં] સૂચિકા
સાધ્વી નૈજવિભું લતા ક્ષિતિરુહં સિન્ધુઃ સરિદ્ વલ્લભમ્ ।
પ્રાપ્નોતીહ યથા તથા પશુપતેઃ પાદારવિન્દ દ્વયં
ચેતોવૃત્તિ રુપેત્ય તિષ્ઠતિ સદા સા ભક્તિ રિત્યુચ્યતે
॥ 60 ॥
શ્લોક 62
આનન્દાશ્રુભિરાતનોતિ પુલકં નૈર્મલ્યતશ્છાદનં
વાચા-શઙ્ખમુખે સ્થિતૈશ્ચ જઠરાપૂર્તિં ચરિત્રામૃતૈઃ ।
રુદ્રાક્ષૈર્ હસિતેન દેવ વપુષો રક્ષાં ભવદ્ભાવના-
-પર્યઙ્કે વિનિવેશ્ય ભક્તિજનની ભક્તાર્ભકં રક્ષતિ
॥ 61 ॥
શ્લોક 63
માર્ગાવર્તિતપાદુકા પશુપતેરઙ્ગસ્ય કૂર્ચાયતે
ગણ્ડૂષામ્બુનિષેચનં પુરરિપોર્દિવ્યાભિષેકાયતે ।
કિઞ્ચિ-દ્ભક્ષિત-માંસ-શેષકબલં નવ્યોપહારાયતે
ભક્તિઃ કિં ન કરોત્યહો વનચરો ભક્તાવતંસાયતે
॥ 62 ॥
શ્લોક 64
વક્ષસ્તાડનમન્તકસ્ય કઠિનાપસ્મારસમ્મર્દનં
ભૂભૃત્પર્યટનં નમત્સુરશિરઃકોટીરસઙ્ઘર્ષણમ્ ।
કર્મેદં મૃદુલસ્ય તાવકપદદ્વન્દ્વસ્ય કિં વોચિતં
મચ્ચેતોમણિપાદુકાવિહરણં શમ્ભો સદાઙ્ગીકુરુ
॥ 63 ॥
શ્લોક 65
વક્ષસ્તાડનશઙ્કયા વિચલિતો વૈવસ્વતો નિર્જરાઃ
કોટીરોજ્જ્વલરત્નદીપકલિકાનીરાજનં કુર્વતે ।
દૃષ્ટ્વા મુક્તિવધૂસ્તનોતિ નિભૃતાશ્લેષં ભવાનીપતે
યચ્ચેતસ્તવ પાદપદ્મભજનં તસ્યેહ કિં દુર્લભમ્
॥ 64 ॥
શ્લોક 66
ક્રીડાર્થં સૃજસિ પ્રપઞ્ચમખિલં ક્રીડામૃગાસ્તે જનાઃ
યત્કર્માચરિતં મયા ચ ભવતઃ પ્રીત્યૈ ભવત્યેવ તત્ ।
શમ્ભો સ્વસ્ય કુતૂહલસ્ય કરણં મચ્ચેષ્ટિતં નિશ્ચિતં
તસ્માન્મામકરક્ષણં પશુપતે કર્તવ્યમેવ ત્વયા
॥ 65 ॥
શ્લોક 67
બહુવિધપરિતોષબાષ્પપૂર-
-સ્ફુટપુલકાઙ્કિતચારુભોગભૂમિમ્ ।
ચિરપદફલકાઙ્ક્ષિસેવ્યમાનાં
પરમસદાશિવભાવનાં પ્રપદ્યે
॥ 66 ॥
શ્લોક 68
અમિતમુદમૃતં મુહુર્દુહન્તીં
વિમલભવત્પદગોષ્ઠમાવસન્તીમ્ ।
સદય પશુપતે સુપુણ્યપાકાં
મમ પરિપાલય ભક્તિધેનુમેકામ્
॥ 67 ॥
શ્લોક 69
જડતા પશુતા કલઙ્કિતા
કુટિલચરત્વં ચ નાસ્તિ મયિ દેવ ।
અસ્તિ યદિ રાજમૌલે
ભવદાભરણસ્ય નાસ્મિ કિં પાત્રમ્
॥ 68 ॥
શ્લોક 70
અરહસિ રહસિ સ્વતન્ત્રબુદ્ધ્યા
વરિવસિતું સુલભઃ પ્રસન્નમૂર્તિઃ ।
અગણિતફલદાયકઃ પ્રભુર્મે
જગદધિકો હૃદિ રાજશેખરોઽસ્તિ
॥ 69 ॥
શ્લોક 71
આરૂઢભક્તિગુણકુઞ્ચિતભાવચાપ-
-યુક્તૈઃ શિવસ્મરણબાણગણૈરમોઘૈઃ ।
નિર્જિત્ય કિલ્બિષરિપૂન્વિજયી સુધીન્દ્રઃ
સાનન્દમાવહતિ સુસ્થિરરાજલક્ષ્મીમ્
॥ 70 ॥
શ્લોક 72
ધ્યાનાઞ્જનેન સમવેક્ષ્ય તમઃપ્રદેશં
ભિત્ત્વા મહાબલિભિરીશ્વરનામમન્ત્રૈઃ ।
દિવ્યાશ્રિતં ભુજગભૂષણમુદ્વહન્તિ
યે પાદપદ્મમિહ તે શિવ તે કૃતાર્થાઃ
॥ 71 ॥
શ્લોક 73
ભૂદારતામુદવહદ્યદપેક્ષયા શ્રી-
-ભૂદાર એવ કિમતઃ સુમતે લભસ્વ ।
કેદારમાકલિતમુક્તિમહૌષધીનાં
પાદારવિન્દભજનં પરમેશ્વરસ્ય
॥ 72 ॥
શ્લોક 74
આશાપાશક્લેશદુર્વાસનાદિ-
-ભેદોદ્યુક્તૈર્દિવ્યગન્ધૈરમન્દૈઃ ।
આશાશાટીકસ્ય પાદારવિન્દં
ચેતઃપેટીં વાસિતાં મે તનોતુ
॥ 73 ॥
શ્લોક 75
કલ્યાણિનં સરસચિત્રગતિં સવેગં
સર્વેઙ્ગિતજ્ઞમનઘં ધ્રુવલક્ષણાઢ્યમ્ ।
ચેતસ્તુરઙ્ગમધિરુહ્ય ચર સ્મરારે
નેતઃ સમસ્તજગતાં વૃષભાધિરૂઢ
॥ 74 ॥
શ્લોક 76
ભક્તિર્મહેશપદપુષ્કરમાવસન્તી
કાદમ્બિનીવ કુરુતે પરિતોષવર્ષમ્ ।
સમ્પૂરિતો ભવતિ યસ્ય મનસ્તટાક-
-સ્તજ્જન્મસસ્યમખિલં સફલં ચ નાન્યત્
॥ 75 ॥
શ્લોક 77
બુદ્ધિઃ સ્થિરા ભવિતુમીશ્વરપાદપદ્મ-
-સક્તા વધૂર્વિરહિણીવ સદા સ્મરન્તી ।
સદ્ભાવનાસ્મરણદર્શનકીર્તનાદિ
સમ્મોહિતેવ શિવમન્ત્રજપેન વિન્તે
॥ 76 ॥
શ્લોક 78
સદુપચારવિધિષ્વનુબોધિતાં
સવિનયાં સુહૃદં સમુપાશ્રિતામ્ ।
મમ સમુદ્ધર બુદ્ધિમિમાં પ્રભો
વરગુણેન નવોઢવધૂમિવ
॥ 77 ॥
શ્લોક 79
નિત્યં યોગિમનઃ સરોજદલસઞ્ચારક્ષમસ્ત્વત્ક્રમઃ
શમ્ભો તેન કથં કઠોરયમરાડ્વક્ષઃકવાટક્ષતિઃ ।
અત્યન્તં મૃદુલં ત્વદઙ્ઘ્રિયુગલં હા મે મનશ્ચિન્તય-
-ત્યેતલ્લોચનગોચરં કુરુ વિભો હસ્તેન સંવાહયે
॥ 78 ॥
શ્લોક 80
એષ્યત્યેષ જનિં મનોઽસ્ય કઠિનં તસ્મિન્નટાનીતિ મ-
-દ્રક્ષાયૈ ગિરિસીમ્નિ કોમલપદન્યાસઃ પુરાભ્યાસિતઃ ।
નો ચેદ્દિવ્યગૃહાન્તરેષુ સુમનસ્તલ્પેષુ વેદ્યાદિષુ
પ્રાયઃ સત્સુ શિલાતલેષુ નટનં શમ્ભો કિમર્થં તવ
॥ 79 ॥
શ્લોક 81
કઞ્ચિત્કાલમુમામહેશ ભવતઃ પાદારવિન્દાર્ચનૈઃ
કઞ્ચિદ્ધ્યાનસમાધિભિશ્ચ નતિભિઃ કઞ્ચિત્કથાકર્ણનૈઃ ।
કઞ્ચિત્કઞ્ચિદવેક્ષણૈશ્ચ નુતિભિઃ કઞ્ચિદ્દશામીદૃશીં
યઃ પ્રાપ્નોતિ મુદા ત્વદર્પિતમના જીવન્ સ મુક્તઃ ખલુ
॥ 80 ॥
શ્લોક 82
બાણત્વં વૃષભત્વમર્ધવપુષા ભાર્યાત્વમાર્યાપતે
ઘોણિત્વં સખિતા મૃદઙ્ગવહતા ચેત્યાદિ રૂપં દધૌ ।
ત્વત્પાદે નયનાર્પણં ચ કૃતવાંસ્ત્વદ્દેહભાગો હરિઃ
પૂજ્યાત્પૂજ્યતરઃ સ એવ હિ ન ચેત્કો વા તદન્યોઽધિકઃ
॥ 81 ॥
શ્લોક 83
જનનમૃતિયુતાનાં સેવયા દેવતાનાં
ન ભવતિ સુખલેશઃ સંશયો નાસ્તિ તત્ર ।
અજનિમમૃતરૂપં સામ્બમીશં ભજન્તે
ય ઇહ પરમસૌખ્યં તે હિ ધન્યા લભન્તે
॥ 82 ॥
શ્લોક 84
શિવ તવ પરિચર્યાસન્નિધાનાય ગૌર્યા
ભવ મમ ગુણધુર્યાં બુદ્ધિકન્યાં પ્રદાસ્યે ।
સકલભુવનબન્ધો સચ્ચિદાનન્દસિન્ધો
સદય હૃદયગેહે સર્વદા સંવસ ત્વમ્
॥ 83 ॥
શ્લોક 85
જલધિમથનદક્ષો નૈવ પાતાલભેદી
ન ચ વનમૃગયાયાં નૈવ લુબ્ધઃ પ્રવીણઃ ।
અશનકુસુમભૂષાવસ્ત્રમુખ્યાં સપર્યાં
કથય કથમહં તે કલ્પયાનીન્દુમૌલે
॥ 84 ॥
શ્લોક 86
પૂજાદ્રવ્યસમૃદ્ધયો વિરચિતાઃ પૂજાં કથં કુર્મહે
પક્ષિત્વં ન ચ વા કિટિત્વમપિ ન પ્રાપ્તં મયા દુર્લભમ્ ।
જાને મસ્તકમઙ્ઘ્રિપલ્લવમુમાજાને ન તેઽહં વિભો
ન જ્ઞાતં હિ પિતામહેન હરિણા તત્ત્વેન તદ્રૂપિણા
॥ 85 ॥
શ્લોક 87
અશનં ગરલં ફણી કલાપો
વસનં ચર્મ ચ વાહનં મહોક્ષઃ ।
મમ દાસ્યસિ કિં કિમસ્તિ શમ્ભો
તવ પાદામ્બુજભક્તિમેવ દેહિ
॥ 86 ॥
શ્લોક 88
યદા કૃતામ્ભોનિધિસેતુબન્ધનઃ
કરસ્થલાધઃકૃતપર્વતાધિપઃ ।
ભવાનિ તે લઙ્ઘિતપદ્મસમ્ભવ-
-સ્તદા શિવાર્ચાસ્તવભાવનક્ષમઃ
॥ 87 ॥
શ્લોક 89
નતિભિર્નુતિભિસ્ત્વમીશ પૂજા-
-વિધિભિર્ધ્યાનસમાધિભિર્ન તુષ્ટઃ ।
ધનુષા મુસલેન ચાશ્મભિર્વા
વદ તે પ્રીતિકરં તથા કરોમિ
॥ 88 ॥
શ્લોક 90
વચસા ચરિતં વદામિ શમ્ભો-
-રહમુદ્યોગવિધાસુ તેઽપ્રસક્તઃ ।
મનસાકૃતિમીશ્વરસ્ય સેવે
શિરસા ચૈવ સદાશિવં નમામિ
॥ 89 ॥
શ્લોક 91
આદ્યાવિદ્યા હૃદ્ગતા નિર્ગતાસી-
-દ્વિદ્યા હૃદ્યા હૃદ્ગતા ત્વત્પ્રસાદાત્ ।
સેવે નિત્યં શ્રીકરં ત્વત્પદાબ્જં
ભાવે મુક્તેર્ભાજનં રાજમૌલે
॥ 90 ॥
શ્લોક 92
દૂરીકૃતાનિ દુરિતાનિ દુરક્ષરાણિ
દૌર્ભાગ્યદુઃખદુરહઙ્કૃતિદુર્વચાંસિ ।
સારં ત્વદીયચરિતં નિતરાં પિબન્તં
ગૌરીશ મામિહ સમુદ્ધર સત્કટાક્ષૈઃ
॥ 91 ॥
શ્લોક 93
સોમકલાધરમૌલૌ
કોમલઘનકન્ધરે મહામહસિ ।
સ્વામિનિ ગિરિજાનાથે
મામકહૃદયં નિરન્તરં રમતામ્
॥ 92 ॥
શ્લોક 94
સા રસના તે નયને
તાવેવ કરૌ સ એવ કૃતકૃત્યઃ ।
યા યે યૌ યો ભર્ગં
વદતીક્ષેતે સદાર્ચતઃ સ્મરતિ
॥ 93 ॥
શ્લોક 95
અતિમૃદુલૌ મમ ચરણા-
-વતિકઠિનં તે મનો ભવાનીશ ।
ઇતિ વિચિકિત્સાં સન્ત્યજ
શિવ કથમાસીદ્ગિરૌ તથા વેશઃ
॥ 94 ॥
શ્લોક 96
ધૈર્યાઙ્કુશેન નિભૃતં
રભસાદાકૃષ્ય ભક્તિશૃઙ્ખલયા ।
પુરહર ચરણાલાને
હૃદયમદેભં બધાન ચિદ્યન્ત્રૈઃ
॥ 95 ॥
શ્લોક 97
પ્રચરત્યભિતઃ પ્રગલ્ભવૃત્ત્યા
મદવાનેષ મનઃ કરી ગરીયાન્ ।
રિગૃહ્ય નયેન ભક્તિરજ્વા
પરમ સ્થાણુ પદં દૃઢં નયામુમ્
॥ 96 ॥
શ્લોક 98
સર્વાલઙ્કારયુક્તાં સરલપદયુતાં સાધુવૃત્તાં સુવર્ણાં
સદ્ભિઃ સંસ્તૂયમાનાં સરસગુણયુતાં લક્ષિતાં લક્ષણાઢ્યામ્ ।
ઉદ્યદ્ભૂષાવિશેષામુપગતવિનયાં દ્યોતમાનાર્થરેખાં
કલ્યાણીં દેવ ગૌરીપ્રિય મમ કવિતાકન્યકાં ત્વં ગૃહાણ
॥ 97 ॥
શ્લોક 99
ઇદં તે યુક્તં વા પરમશિવ કારુણ્યજલધે
ગતૌ તિર્યગ્રૂપં તવ પદશિરોદર્શનધિયા ।
હરિબ્રહ્માણૌ તૌ દિવિ ભુવિ ચરન્તૌ શ્રમયુતૌ
કથં શમ્ભો સ્વામિન્કથય મમ વેદ્યોઽસિ પુરતઃ
॥ 98 ॥
શ્લોક 100
સ્તોત્રેણાલમહં પ્રવચ્મિ ન મૃષા દેવા વિરિઞ્ચાદયઃ
સ્તુત્યાનાં ગણનાપ્રસઙ્ગસમયે ત્વામગ્રગણ્યં વિદુઃ ।
માહાત્મ્યાગ્રવિચારણપ્રકરણે ધાનાતુષસ્તોમવ-
-દ્ધૂતાસ્ત્વાં વિદુરુત્તમોત્તમફલં શમ્ભો ભવત્સેવકાઃ
॥ 99 ॥
શ્લોક 101
ઇતિ શ્રીમત્પરમહંસપરિવ્રાજકાચાર્યસ્ય શ્રીગોવિન્દભગવત્પૂજ્યપાદશિષ્યસ્ય શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ શિવાનન્દલહરી ॥
Related Scriptures
1000 Names of Shri Ardhanarishvara
1000 verses
कर्णाटक सङ्गीतं स्वरजति 2 (साम्ब शिव)
0 verses
दारिद्र्य दहन शिव स्तोत्रम्
9 verses
1000 Names of Lord Mahakala
1000 verses
100 Names of Lord Shiva
100 verses
Rudrayamala 1000 Names of Lord Shiva
1000 verses
