Shivananda Lahari

शिवानन्द लहरि

श्लोक 1

कलाभ्यां चूडालङ्कृत-शशिकलाभ्यां निजतपः-

-फलाभ्यां भक्तेषु प्रकटित-फलाभ्यां भवतु मे ।

शिवाभ्या-मस्तोक-त्रिभुवन-शिवाभ्यां हृदि पुन-

-र्भवाभ्या-मानन्द-स्फुरदनुभवाभ्यां नतिरियम्

श्लोक 2

गलन्ती शम्भो त्वच्चरित-सरितः किल्बिषरजो

दलन्ती धीकुल्या-सरणिषु पतन्ती विजयताम् ।

दिशन्ती संसार-भ्रमण-परितापोपशमनं

वसन्ती मच्चेतोह्रदभुवि शिवानन्दलहरी

॥ 1 ॥

श्लोक 3

त्रयीवेद्यं हृद्यं त्रिपुर-हरमाद्यं त्रिनयनं

जटाभारोदारं चलदुरगहारं मृगधरम् ।

महादेवं देवं मयि सदयभावं पशुपतिं

चिदालम्बं साम्बं शिवमति-विडम्बं हृदि भजे

॥ 2 ॥

श्लोक 4

सहस्रं वर्तन्ते जगति विबुधाः क्षुद्रफलदा

न मन्ये स्वप्ने वा तदनुसरणं तत्कृतफलम् ।

हरि-ब्रह्मादीना-मपि निकट-भाजामसुलभं

चिरं याचे शम्भो शिव तव पदाम्भोज-भजनम्

॥ 3 ॥

श्लोक 5

स्मृतौ शास्त्रे वैद्ये शकुन-कविता-गानफणितौ

पुराणे मन्त्रे वा स्तुति-नटन-हास्येष्वचतुरः ।

कथं राज्ञां प्रीतिर्भवति मयि कोऽहं पशुपते

पशुं मां सर्वज्ञ प्रथित कृपया पालय विभो

॥ 4 ॥

श्लोक 6

घटो वा मृत्पिण्डो-ऽप्यणुरपि च धूमोऽग्निरचलः

पटो वा तन्तुर्वा परिहरति किं घोरशमनम् ।

वृथा कण्ठक्षोभं वहसि तरसा तर्कवचसा

पदाम्भोजं शम्भोर्भज परमसौख्यं व्रज सुधीः

॥ 5 ॥

श्लोक 7

मनस्ते पादाब्जे निवसतु वचः स्तोत्रफणितौ

करौ चाभ्यर्चायां श्रुतिरपि कथा कर्णनविधौ ।

तव ध्याने बुद्धिर्नयनयुगलं मूर्तिविभवे [बुद्धिः नयनयुगलं]

पर-ग्रन्थान्कैर्वा परमशिव जाने परमतः

॥ 6 ॥

श्लोक 8

यथा बुद्धिः शुक्तौ रजतमिति काचाश्मनि मणि- [मणिः जले]

-र्जले पैष्टे क्षीरं भवति मृगतृष्णा-सु सलिलम् ।

तथा देवभ्रान्त्या भजति भवदन्यं जडजनो

महादेवेशं त्वां मनसि च न मत्वा पशुपते

॥ 7 ॥

श्लोक 9

गभीरे कासारे विशति विजने घोरविपिने

विशाले शैले च भ्रमति कुसुमार्थं जडमतिः ।

समर्प्यैकं चेतः सरसिजमु-मानाथ भवते

सुखे-नावस्थातुं जन इह न जानाति किमहो

॥ 8 ॥

श्लोक 10

नरत्वं देवत्वं नगवन-मृगत्वं मशकता

पशुत्वं कीटत्वं भवतु विहगत्वादि जननम् ।

सदा त्वत्पादाब्ज-स्मरण-परमानन्दलहरी-

-विहारासक्तं चेद्धृदयमिह किं तेन वपुषा

॥ 9 ॥

श्लोक 11

वटुर्वा गेही वा यतिरपि जटी वा तदितरो

नरो वा यः कश्चिद्भवतु भव किं तेन भवति ।

यदीयं हृत्पद्मं यदि भवदधीनं पशुपते

तदीयस्त्वं शम्भो भवसि भवभारं च वहसि

॥ 10 ॥

श्लोक 12

गुहायां गेहे वा बहिरपि वने वाऽद्रिशिखरे

जले वा वह्नौ वा वसतु वसतेः किं वद फलम् ।

सदा यस्यैवान्तः-करणमपि शम्भो तव पदे

स्थितं चेद्योगोऽसौ स च परमयोगी स च सुखी

॥ 11 ॥

श्लोक 13

असारे संसारे निज-भजनदूरे जडधिया

भ्रमन्तं मामन्धं परमकृपया पातुमुचितम् ।

मदन्यः को दीनस्तव कृपण-रक्षातिनिपुण- [रक्षातिनिपुणः त्वदन्यः]

-स्त्वदन्यः को वा मे त्रिजगति शरण्यः पशुपते

॥ 12 ॥

श्लोक 14

प्रभुस्त्वं दीनानां खलु परमबन्धुः पशुपते

प्रमुख्योऽहं तेषामपि किमुत बन्धुत्वमनयोः ।

त्वयैव क्षन्तव्याः शिव मदपराधाश्च सकलाः

प्रयत्ना-त्कर्तव्यं मदवनमियं बन्धुसरणिः

॥ 13 ॥

श्लोक 15

उपेक्षा नो चेत्किं न हरसि भवद्ध्यान-विमुखां

दुराशा-भूयिष्ठां विधिलिपि-मशक्तो यदि भवान् ।

शिरस्तद्वैधात्रं ननखलु सुवृत्तं पशुपते

कथं वा निर्यत्नं करनख-मुखेनैव लुलितम्

॥ 14 ॥

श्लोक 16

विरिञ्चि-र्दीर्घायु-र्भवतु भवता तत्परशिर- [तत्परशिरः चतुष्कं]

-श्चतुष्कं संरक्ष्यं स खलु भुवि दैन्यं लिखितवान् ।

विचारः को वा मां विशद कृपया पाति शिव ते

कटाक्षव्यापारः स्वयमपि च दीनावनपरः

॥ 15 ॥

श्लोक 17

फलाद्वा पुण्यानां मयि करुणया वा त्वयि विभो

प्रसन्नेऽपि स्वामिन् भवदमल-पादाब्ज-युगलम् ।

कथं पश्येयं मां स्थगयति नमः सम्भ्रमजुषां

निलिम्पानां श्रेणि-र्निज-कनक-माणिक्य-मकुटैः

॥ 16 ॥

श्लोक 18

त्वमेको लोकानां परमफलदो दिव्यपदवीं

वहन्तस्त्वन्मूलां पुनरपि भजन्ते हरिमुखाः ।

कियद्वा दाक्षिण्यं तव शिव मदाशा च कियती

कदा वा मद्रक्षां वहसि करुणा-पूरितदृशा

॥ 17 ॥

श्लोक 19

दुराशा-भूयिष्ठे दुरधिप-गृहद्वार-घटके

दुरन्ते संसारे दुरितनिलये दुःखजनके ।

मदायासं किं न व्यपनयसि कस्योप-कृतये

वदेयं प्रीतिश्चेत्तव शिव कृतार्थाः खलु वयम्

॥ 18 ॥

श्लोक 20

सदा मोहाटव्यां चरति युवतीनां कुचगिरौ

नटत्याशा-शाखा-स्वटति झटिति स्वैरमभितः ।

कपालिन् भिक्षो मे हृदय-कपिमत्यन्त-चपलं

दृढं भक्त्या बद्ध्वा शिव भवदधीनं कुरु विभो

॥ 19 ॥

श्लोक 21

धृति-स्तम्भाधारां दृढ-गुण-निबद्धां सगमनां

विचित्रां पद्माढ्यां प्रतिदिवस-सन्मार्ग-घटिताम् ।

स्मरारे मच्चेतः-स्फुट-पटकुटीं प्राप्य विशदां

जय स्वामिन् शक्त्या सह शिव गणैः सेवित विभो

॥ 20 ॥

श्लोक 22

प्रलोभाद्यैरर्थाहरण-परतन्त्रो धनिगृहे [प्रलोभाद्यैः अर्थाहरण-परतन्त्रो]

प्रवेशोद्युक्तः सन् भ्रमति बहुधा तस्करपते ।

इमं चेतश्चोरं कथमिह सहे शङ्कर विभो

तवाधीनं कृत्वा मयि निरपराधे कुरु कृपाम्

॥ 21 ॥

श्लोक 23

करोमि त्वत्पूजां सपदि सुखदो मे भव विभो

विधित्वं विष्णुत्वं दिशसि खलु तस्याः फलमिति ।

पुनश्च त्वां द्रष्टुं दिवि भुवि वहन्पक्षि-मृगता-

-मदृष्ट्वा तत्खेदं कथमिह सहे शङ्कर विभो

॥ 22 ॥

श्लोक 24

कदा वा कैलासे कनकमणिसौधे सह गणै- [सह गणैः वसन्]

-र्वसन् शम्भोरग्रे स्फुट-घटित-मूर्धाञ्जलिपुटः ।

विभो साम्ब स्वामि-न्परमशिव पाहीति निगद-

-न्विधातॄणां कल्पान् क्षणमिव विनेष्यामि सुखतः

॥ 23 ॥

श्लोक 25

स्तवै-र्ब्रह्मादीनां जयजय-वचोभिर्नियमिनां

गणानां केलीभिर्मदकलमहोक्षस्य ककुदि । [केलीभिः मदकल-महोक्षस्य]

स्थितं नीलग्रीवं त्रिनयन-मुमाश्लिष्ट-वपुषं

कदा त्वां पश्येयं करधृत-मृगं खण्ड-परशुम्

॥ 24 ॥

श्लोक 26

कदा वा त्वां दृष्ट्वा गिरिश तव भव्याङ्घ्रि युगलं

गृहीत्वा हस्ताभ्यां शिरसि नयने वक्षसि वहन् ।

समा श्लिष्या घ्राय स्फुट जलज गन्धान् परिमला-

-नलाभ्यां ब्रह्माद्यैर्मुदमनुभविष्यामि हृदये

॥ 25 ॥

श्लोक 27

॥ 26 ॥ [ब्रह्माद्यैः मुद-मनुभविष्यामि]

करस्थे हेमाद्रौ गिरिश निकटस्थे धनपतौ

गृहस्थे स्वर्भूजा मर सुरभि चिन्तामणिगणे ।

शिरःस्थे शीतांशौ चरणयुगलस्थेऽखिलशुभे

कमर्थं दास्येऽहं भवतु भवदर्थं मम मनः

श्लोक 28

सारूप्यं तव पूजने शिव महादेवेति सङ्कीर्तने

सामीप्यं शिवभक्ति-धुर्यजनता-साङ्गत्य-सम्भाषणे ॥

सालोक्यं च चराचरात्मकतनुध्याने भवानीपते

सायुज्यं मम सिद्धमत्र भवति स्वामिन् कृतार्थोऽस्म्यहम्

॥ 27 ॥

श्लोक 29

त्वत्पादाम्बुजमर्चयामि परमं त्वां चिन्तयाम्यन्वहं

त्वामीशं शरणं व्रजामि वचसा त्वामेव याचे विभो ।

वीक्षां मे दिश चाक्षुषीं सकरुणां दिव्यैश्चिरं प्रार्थितां

शम्भो लोकगुरो मदीयमनसः सौख्योपदेशं कुरु

॥ 28 ॥

श्लोक 30

वस्त्रोद्धूतविधौ सहस्रकरता पुष्पार्चने विष्णुता

गन्धे गन्धवहात्मताऽन्नपचने बर्हिर्मुखाध्यक्षता ।

पात्रे काञ्चनगर्भतास्ति मयि चेद्बालेन्दुचूडामणे

शुश्रूषां करवाणि ते पशुपते स्वामिंस्त्रिलोकीगुरो

॥ 29 ॥

श्लोक 31

नालं वा परमोपकारकमिदं त्वेकं पशूनां पते

पश्यन् कुक्षिगतांश्चराचरगणान् बाह्यस्थितान् रक्षितुम् ।

सर्वामर्त्यपलायनौषधमतिज्वालाकरं भीकरं

निक्षिप्तं गरलं गले न गिलितं नोद्गीर्णमेव त्वया

॥ 30 ॥

श्लोक 32

ज्वालोग्रः सकलामरातिभयदः क्ष्वेलः कथं वा त्वया

दृष्टः किं च करे धृतः करतले किं पक्वजम्बूफलम् ।

जिह्वायां निहितश्च सिद्धघुटिका वा कण्ठदेशे भृतः

किं ते नीलमणिर्विभूषणमयं शम्भो महात्मन् वद

॥ 31 ॥

श्लोक 33

नालं वा सकृदेव देव भवतः सेवा नतिर्वा नुतिः

पूजा वा स्मरणं कथाश्रवणमप्यालोकनं मादृशाम् ।

स्वामिन्नस्थिरदेवतानुसरणायासेन किं लभ्यते

का वा मुक्तिरितः कुतो भवति चेत्किं प्रार्थनीयं तदा

॥ 32 ॥

श्लोक 34

किं ब्रूमस्तव साहसं पशुपते कस्यास्ति शम्भो भव-

-द्धैर्यं चेदृशमात्मनः स्थितिरियं चान्यैः कथं लभ्यते ।

भ्रश्यद्देवगणं त्रसन्मुनिगणं नश्यत्प्रपञ्चं लयं

पश्यन्निर्भय एक एव विहरत्यानन्दसान्द्रो भवान्

॥ 33 ॥

श्लोक 35

योगक्षेमधुरन्धरस्य सकलश्रेयःप्रदोद्योगिनो

दृष्टादृष्टमतोपदेशकृतिनो बाह्यान्तरव्यापिनः ।

सर्वज्ञस्य दयाकरस्य भवतः किं वेदितव्यं मया

शम्भो त्वं परमान्तरङ्ग इति मे चित्ते स्मराम्यन्वहम्

॥ 34 ॥

श्लोक 36

भक्तो भक्तिगुणावृते मुदमृतापूर्णे प्रसन्ने मनः

कुम्भे साम्ब तवाङ्घ्रिपल्लवयुगं संस्थाप्य संवित्फलम् ।

सत्वं मन्त्रमुदीरयन्निजशरीरागारशुद्धिं वहन्

पुण्याहं प्रकटीकरोमि रुचिरं कल्याणमापादयन्

॥ 35 ॥

श्लोक 37

आम्नायाम्बुधिमादरेण सुमनःसङ्घाः समुद्यन्मनो [समुद्यन्मनः]

मन्थानं दृढभक्तिरज्जुसहितं कृत्वा मथित्वा ततः ।

सोमं कल्पतरुं सुपर्वसुरभिं चिन्तामणिं धीमतां

नित्यानन्दसुधां निरन्तररमासौभाग्यमातन्वते

॥ 36 ॥

श्लोक 38

प्राक्पुण्याचलमार्गदर्शितसुधामूर्तिः प्रसन्नः शिवः

सोमः सद्गणसेवितो मृगधरः पूर्णस्तमोमोचकः ।

चेतः पुष्करलक्षितो भवति चेदानन्दपाथोनिधिः

प्रागल्भ्येन विजृम्भते सुमनसां वृत्तिस्तदा जायते

॥ 37 ॥

श्लोक 39

धर्मो मे चतुरङ्घ्रिकः सुचरितः पापं विनाशं गतं

कामक्रोधमदादयो विगलिताः कालाः सुखाविष्कृताः ।

ज्ञानानन्दमहौषधिः सुफलिता कैवल्यनाथे सदा

मान्ये मानसपुण्डरीकनगरे राजावतंसे स्थिते

॥ 38 ॥

श्लोक 40

धीयन्त्रेण वचोघटेन कविताकुल्योपकुल्याक्रमै- [कविताकुल्योपकुल्याक्रमैः]

-रानीतैश्च सदाशिवस्य चरिताम्भोराशिदिव्यामृतैः ।

हृत्केदारयुताश्च भक्तिकलमाः साफल्यमातन्वते

दुर्भिक्षान्मम सेवकस्य भगवन्विश्वेश भीतिः कुतः

॥ 39 ॥

श्लोक 41

पापोत्पातविमोचनाय रुचिरैश्वर्याय मृत्युञ्जय

स्तोत्रध्याननतिप्रदक्षिणसपर्यालोकनाकर्णने ।

जिह्वाचित्तशिरोङ्घ्रिहस्तनयनश्रोत्रैरहं प्रार्थितो

मामाज्ञापय तन्निरूपय मुहुर्मामेव मा मेऽवचः

॥ 40 ॥

श्लोक 42

गाम्भीर्यं परिखापदं घनधृतिः प्राकार उद्यद्गुण- [उद्यद्गुणस्तॊमः]

-स्तोमश्चाप्तबलं घनेन्द्रियचयो द्वाराणि देहे स्थितः ।

विद्या वस्तुसमृद्धिरित्यखिलसामग्रीसमेते सदा

दुर्गातिप्रियदेव मामकमनोदुर्गे निवासं कुरु

॥ 41 ॥

श्लोक 43

मा गच्छ त्वमितस्ततो गिरिश भो मय्येव वासं कुरु

स्वामिन्नादिकिरात मामकमनःकान्तारसीमान्तरे ।

वर्तन्ते बहुशो मृगा मदजुषो मात्सर्यमोहादय- [ मात्सर्यमोहादयः]

-स्तान्हत्वा मृगयाविनोदरुचिता लाभं च सम्प्राप्स्यसि

॥ 42 ॥

श्लोक 44

करलग्नमृगः करीन्द्रभङ्गो

घनशार्दूलविखण्डनोऽस्तजन्तुः ।

गिरिशो विशदाकृतिश्च चेतः-

-कुहरे पञ्चमुखोऽस्ति मे कुतो भीः

॥ 43 ॥

श्लोक 45

छन्दः शाखिशिखान्वितैर् [शाखिशिखान्वितैरः] द्विजवरैः संसेविते शाश्वते

सौख्यापादिनि खेदभेदिनि सुधासारैः फलैर्दीपिते ।

चेतःपक्षिशिखामणे त्यज वृथा अञ्चारमन्यैरलं

नित्यं शङ्कर पादपद्मयुगलीनीडे विहारं कुरु

॥ 44 ॥

श्लोक 46

आकीर्णे नखराजिकान्तिविभवै [नखराजिकान्तिविभवैः] रुद्यत्सुधावैभवै-[रुद्यत्सुधावैभवैः]

-राधौतेऽपि च पद्मरागललिते हंसव्रजैराश्रिते ।

नित्यं भक्तिवधूगणैश्च रहसि स्वेच्छाविहारं कुरु

स्थित्वा मानसराजहंस गिरिजानाथाङ्घ्रिसौधान्तरे

॥ 45 ॥

श्लोक 47

शम्भुध्यान वसन्तसङ्गिनि हृदारामेऽघजीर्णच्छदाः

स्रस्ता भक्तिलताच्छटा विलसिताः पुण्यप्रवालश्रिताः ।

दीप्यन्ते गुणकोरका जपवचःपुष्पाणि सद्वासना

ज्ञानानन्द सुधामरन्दलहरी संवित्फलाभ्युन्नतिः

॥ 46 ॥

श्लोक 48

नित्यानन्दरसालयं सुरमुनिस्वान्ताम्बुजाताश्रयं

स्वच्छं सद्द्विजसेवितं कलुषहृत्सद्वासना विष्कृतम् ।

शम्भुध्यान सरोवरं व्रज मनोहं सावतंस स्थिरं

किं क्षुद्रा श्रयपल्वल भ्रमण सञ्जातश्रमं प्राप्स्यसि

॥ 47 ॥

श्लोक 49

आनन्दामृत पूरिता हरपदां भोजा लवालोद्यता

स्थैर्योपघ्नमुपेत्य भक्तिलतिका शाखोप शाखान्विता ।

उच्छैर् मानस कायमान पटलीमाक्रम्य निष्कल्मषा

नित्याभीष्ट फलप्रदा भवतु मे सत्कर्म संवर्धिता

॥ 48 ॥

श्लोक 50

सन्ध्या रम्भ विजृम्भितं श्रुतिशिरः स्थानान्तराधि ष्ठितं

सप्रेम भ्रमराभिरामं असकृत् सद्वासना शोभितम् ।

भोगीन्द्रा भरणं समस्तसुमनः पूज्यं गुणाविष्कृतं

सेवे श्रीगिरि मल्लिकार्जुन महालिङ्गं शिवालिङ्गितम्

॥ 49 ॥

श्लोक 51

भृङ्गीच्छा नटनोत्कटः करमदग्राही स्फुरन् माधवा- [स्फुरन् माधवाव्ह्लादो]

-ह्लादो नादयुतो महासितवपुः पञ्चेषुणा चादृतः ।

सत्पक्षः सुमनो वनेषु स पुनः साक्षान्मदीये मनो-

-राजीवे भ्रमराधिपो विहरतां श्रीशैलवासी विभुः

॥ 50 ॥

श्लोक 52

कारुण्यामृत वर्षिणं घनविपद्ग्रीष्मच् छिदाकर्मठं

विद्यासस्य फलोदयाय सुमनः संसेव्य मिच्छाकृतिम् ।

नृत्यद् भक्त मयूरमद्रि निलयं चञ्चज्जटामण्डलं

शम्भो वाञ्छति नीलकन्धर सदा त्वां मे मनश्चातकः

॥ 51 ॥

श्लोक 53

आकाशेन शिखी समस्तफणिनां नेत्रा कलापी नता-[नतानुग्राहि]

-नुग्राहि प्रणवोपदे शनिनदैः केकीति यो गीयते ।

श्यामां शैलसमुद्भवां घनरुचिं दृष्ट्वा नटन्तं मुदा

वेदान्तोपवने विहाररसिकं तं नीलकण्ठं भजे

॥ 52 ॥

श्लोक 54

सन्ध्या घर्मदिनात्ययो हरिकराघात प्रभूतानक- [प्रभूतानकध्वानो ]

-ध्वानो वारिदगर्जितं दिविषदां दृष्टिच्छटा चञ्चला ।

भक्तानां परितोषबाष्प विततिर् वृष्टिर् मयूरी शिवा

यस्मिन्नुज्ज्वल ताण्डवं विजयते तं नीलकण्ठं भजे

॥ 53 ॥

श्लोक 55

आद्यायामित तेजसे श्रुतिपदैर्वेद्याय साध्याय ते

विद्यानन्दमयात्मने त्रिजगतः संरक्षणोद्योगिने ।

ध्येयायाखिलयोगिभिः सुरगणैर्गेयाय मायाविने

सम्यक्ताण्डव सम्भ्रमाय जटिने सेयं नतिः शम्भवे

॥ 54 ॥

श्लोक 56

नित्याय त्रिगुणात्मने पुरजिते कात्यायनी श्रेयसे

सत्यायादि कुटुम्बिने मुनिमनः प्रत्यक्ष चिन्मूर्तये ।

मायासृष्ट जगत्त्रयाय सकलाम्नायान्तसञ्चारिणे

सायं ताण्डव सम्भ्रमाय जटिने सेयं नतिः शम्भवे

॥ 55 ॥

श्लोक 57

नित्यं स्वोदरपोषणाय सकलानुद्दिश्य वित्ताशया

व्यर्थं पर्यटनं करोमि भवतः सेवां न जाने विभो ।

मज्जन्मान्तर पुण्य पाक बलतस्त्वं शर्व सर्वान्तर- [सर्वान्तरः]

-स्तिष्ठस्येव हि तेन वा पशुपते ते रक्षणीयोऽस्म्यहम्

॥ 56 ॥

श्लोक 58

एको वारिज बान्धवः क्षितिनभो व्याप्तं तमो मण्डलं

भित्त्वा लोचन गोचरोऽपि भवति त्वं कोटि सूर्यप्रभः ।

वेद्यः किं न भवस्यहो घनतरं कीदृग्भवेन्मत्तम- [कीदृग्भवेन्मत्तमः]

-स्तत्सर्वं [तत्सर्वं] व्यपनीय मे पशुपते साक्षात्प्रसन्नो भव

॥ 57 ॥

श्लोक 59

हंसः पद्मवनं समिच्छति यथा नीलाम्बुदं चातकः

कोकः कोकनदप्रियं प्रतिदिनं चन्द्रं चकोरस्तथा ।

चेतो वाञ्छति मामकं पशुपते चिन्मार्गमृग्यं विभो

गौरीनाथ भवत्पदाब्ज युगलं कैवल्य सौख्यप्रदम्

॥ 58 ॥

श्लोक 60

रोधस्तोयहृतः श्रमेण पथिकश्छायां तरोर्वृष्टितो [तरोर्वृष्टितः]

भीतः स्वस्थगृहं गृहस्थमतिथिर् दीनः प्रभुं धार्मिकम् ।

दीपं सन्तमसाकुलश्च शिखिनं शीता वृतस्त्वं तथा

चेतः सर्वभयापहं व्रज सुखं शम्भोः पदाम्भोरुहम्

॥ 59 ॥

श्लोक 61

अङ्कोलं निज-बीज-सन्ततिरयस्कान्तोपलं [सन्ततिः अयस्कान्तोपलं] सूचिका

साध्वी नैजविभुं लता क्षितिरुहं सिन्धुः सरिद् वल्लभम् ।

प्राप्नोतीह यथा तथा पशुपतेः पादारविन्द द्वयं

चेतोवृत्ति रुपेत्य तिष्ठति सदा सा भक्ति रित्युच्यते

॥ 60 ॥

श्लोक 62

आनन्दाश्रुभिरातनोति पुलकं नैर्मल्यतश्छादनं

वाचा-शङ्खमुखे स्थितैश्च जठरापूर्तिं चरित्रामृतैः ।

रुद्राक्षैर् हसितेन देव वपुषो रक्षां भवद्भावना-

-पर्यङ्के विनिवेश्य भक्तिजननी भक्तार्भकं रक्षति

॥ 61 ॥

श्लोक 63

मार्गावर्तितपादुका पशुपतेरङ्गस्य कूर्चायते

गण्डूषाम्बुनिषेचनं पुररिपोर्दिव्याभिषेकायते ।

किञ्चि-द्भक्षित-मांस-शेषकबलं नव्योपहारायते

भक्तिः किं न करोत्यहो वनचरो भक्तावतंसायते

॥ 62 ॥

श्लोक 64

वक्षस्ताडनमन्तकस्य कठिनापस्मारसम्मर्दनं

भूभृत्पर्यटनं नमत्सुरशिरःकोटीरसङ्घर्षणम् ।

कर्मेदं मृदुलस्य तावकपदद्वन्द्वस्य किं वोचितं

मच्चेतोमणिपादुकाविहरणं शम्भो सदाङ्गीकुरु

॥ 63 ॥

श्लोक 65

वक्षस्ताडनशङ्कया विचलितो वैवस्वतो निर्जराः

कोटीरोज्ज्वलरत्नदीपकलिकानीराजनं कुर्वते ।

दृष्ट्वा मुक्तिवधूस्तनोति निभृताश्लेषं भवानीपते

यच्चेतस्तव पादपद्मभजनं तस्येह किं दुर्लभम्

॥ 64 ॥

श्लोक 66

क्रीडार्थं सृजसि प्रपञ्चमखिलं क्रीडामृगास्ते जनाः

यत्कर्माचरितं मया च भवतः प्रीत्यै भवत्येव तत् ।

शम्भो स्वस्य कुतूहलस्य करणं मच्चेष्टितं निश्चितं

तस्मान्मामकरक्षणं पशुपते कर्तव्यमेव त्वया

॥ 65 ॥

श्लोक 67

बहुविधपरितोषबाष्पपूर-

-स्फुटपुलकाङ्कितचारुभोगभूमिम् ।

चिरपदफलकाङ्क्षिसेव्यमानां

परमसदाशिवभावनां प्रपद्ये

॥ 66 ॥

श्लोक 68

अमितमुदमृतं मुहुर्दुहन्तीं

विमलभवत्पदगोष्ठमावसन्तीम् ।

सदय पशुपते सुपुण्यपाकां

मम परिपालय भक्तिधेनुमेकाम्

॥ 67 ॥

श्लोक 69

जडता पशुता कलङ्किता

कुटिलचरत्वं च नास्ति मयि देव ।

अस्ति यदि राजमौले

भवदाभरणस्य नास्मि किं पात्रम्

॥ 68 ॥

श्लोक 70

अरहसि रहसि स्वतन्त्रबुद्ध्या

वरिवसितुं सुलभः प्रसन्नमूर्तिः ।

अगणितफलदायकः प्रभुर्मे

जगदधिको हृदि राजशेखरोऽस्ति

॥ 69 ॥

श्लोक 71

आरूढभक्तिगुणकुञ्चितभावचाप-

-युक्तैः शिवस्मरणबाणगणैरमोघैः ।

निर्जित्य किल्बिषरिपून्विजयी सुधीन्द्रः

सानन्दमावहति सुस्थिरराजलक्ष्मीम्

॥ 70 ॥

श्लोक 72

ध्यानाञ्जनेन समवेक्ष्य तमःप्रदेशं

भित्त्वा महाबलिभिरीश्वरनाममन्त्रैः ।

दिव्याश्रितं भुजगभूषणमुद्वहन्ति

ये पादपद्ममिह ते शिव ते कृतार्थाः

॥ 71 ॥

श्लोक 73

भूदारतामुदवहद्यदपेक्षया श्री-

-भूदार एव किमतः सुमते लभस्व ।

केदारमाकलितमुक्तिमहौषधीनां

पादारविन्दभजनं परमेश्वरस्य

॥ 72 ॥

श्लोक 74

आशापाशक्लेशदुर्वासनादि-

-भेदोद्युक्तैर्दिव्यगन्धैरमन्दैः ।

आशाशाटीकस्य पादारविन्दं

चेतःपेटीं वासितां मे तनोतु

॥ 73 ॥

श्लोक 75

कल्याणिनं सरसचित्रगतिं सवेगं

सर्वेङ्गितज्ञमनघं ध्रुवलक्षणाढ्यम् ।

चेतस्तुरङ्गमधिरुह्य चर स्मरारे

नेतः समस्तजगतां वृषभाधिरूढ

॥ 74 ॥

श्लोक 76

भक्तिर्महेशपदपुष्करमावसन्ती

कादम्बिनीव कुरुते परितोषवर्षम् ।

सम्पूरितो भवति यस्य मनस्तटाक-

-स्तज्जन्मसस्यमखिलं सफलं च नान्यत्

॥ 75 ॥

श्लोक 77

बुद्धिः स्थिरा भवितुमीश्वरपादपद्म-

-सक्ता वधूर्विरहिणीव सदा स्मरन्ती ।

सद्भावनास्मरणदर्शनकीर्तनादि

सम्मोहितेव शिवमन्त्रजपेन विन्ते

॥ 76 ॥

श्लोक 78

सदुपचारविधिष्वनुबोधितां

सविनयां सुहृदं समुपाश्रिताम् ।

मम समुद्धर बुद्धिमिमां प्रभो

वरगुणेन नवोढवधूमिव

॥ 77 ॥

श्लोक 79

नित्यं योगिमनः सरोजदलसञ्चारक्षमस्त्वत्क्रमः

शम्भो तेन कथं कठोरयमराड्वक्षःकवाटक्षतिः ।

अत्यन्तं मृदुलं त्वदङ्घ्रियुगलं हा मे मनश्चिन्तय-

-त्येतल्लोचनगोचरं कुरु विभो हस्तेन संवाहये

॥ 78 ॥

श्लोक 80

एष्यत्येष जनिं मनोऽस्य कठिनं तस्मिन्नटानीति म-

-द्रक्षायै गिरिसीम्नि कोमलपदन्यासः पुराभ्यासितः ।

नो चेद्दिव्यगृहान्तरेषु सुमनस्तल्पेषु वेद्यादिषु

प्रायः सत्सु शिलातलेषु नटनं शम्भो किमर्थं तव

॥ 79 ॥

श्लोक 81

कञ्चित्कालमुमामहेश भवतः पादारविन्दार्चनैः

कञ्चिद्ध्यानसमाधिभिश्च नतिभिः कञ्चित्कथाकर्णनैः ।

कञ्चित्कञ्चिदवेक्षणैश्च नुतिभिः कञ्चिद्दशामीदृशीं

यः प्राप्नोति मुदा त्वदर्पितमना जीवन् स मुक्तः खलु

॥ 80 ॥

श्लोक 82

बाणत्वं वृषभत्वमर्धवपुषा भार्यात्वमार्यापते

घोणित्वं सखिता मृदङ्गवहता चेत्यादि रूपं दधौ ।

त्वत्पादे नयनार्पणं च कृतवांस्त्वद्देहभागो हरिः

पूज्यात्पूज्यतरः स एव हि न चेत्को वा तदन्योऽधिकः

॥ 81 ॥

श्लोक 83

जननमृतियुतानां सेवया देवतानां

न भवति सुखलेशः संशयो नास्ति तत्र ।

अजनिममृतरूपं साम्बमीशं भजन्ते

य इह परमसौख्यं ते हि धन्या लभन्ते

॥ 82 ॥

श्लोक 84

शिव तव परिचर्यासन्निधानाय गौर्या

भव मम गुणधुर्यां बुद्धिकन्यां प्रदास्ये ।

सकलभुवनबन्धो सच्चिदानन्दसिन्धो

सदय हृदयगेहे सर्वदा संवस त्वम्

॥ 83 ॥

श्लोक 85

जलधिमथनदक्षो नैव पातालभेदी

न च वनमृगयायां नैव लुब्धः प्रवीणः ।

अशनकुसुमभूषावस्त्रमुख्यां सपर्यां

कथय कथमहं ते कल्पयानीन्दुमौले

॥ 84 ॥

श्लोक 86

पूजाद्रव्यसमृद्धयो विरचिताः पूजां कथं कुर्महे

पक्षित्वं न च वा किटित्वमपि न प्राप्तं मया दुर्लभम् ।

जाने मस्तकमङ्घ्रिपल्लवमुमाजाने न तेऽहं विभो

न ज्ञातं हि पितामहेन हरिणा तत्त्वेन तद्रूपिणा

॥ 85 ॥

श्लोक 87

अशनं गरलं फणी कलापो

वसनं चर्म च वाहनं महोक्षः ।

मम दास्यसि किं किमस्ति शम्भो

तव पादाम्बुजभक्तिमेव देहि

॥ 86 ॥

श्लोक 88

यदा कृताम्भोनिधिसेतुबन्धनः

करस्थलाधःकृतपर्वताधिपः ।

भवानि ते लङ्घितपद्मसम्भव-

-स्तदा शिवार्चास्तवभावनक्षमः

॥ 87 ॥

श्लोक 89

नतिभिर्नुतिभिस्त्वमीश पूजा-

-विधिभिर्ध्यानसमाधिभिर्न तुष्टः ।

धनुषा मुसलेन चाश्मभिर्वा

वद ते प्रीतिकरं तथा करोमि

॥ 88 ॥

श्लोक 90

वचसा चरितं वदामि शम्भो-

-रहमुद्योगविधासु तेऽप्रसक्तः ।

मनसाकृतिमीश्वरस्य सेवे

शिरसा चैव सदाशिवं नमामि

॥ 89 ॥

श्लोक 91

आद्याविद्या हृद्गता निर्गतासी-

-द्विद्या हृद्या हृद्गता त्वत्प्रसादात् ।

सेवे नित्यं श्रीकरं त्वत्पदाब्जं

भावे मुक्तेर्भाजनं राजमौले

॥ 90 ॥

श्लोक 92

दूरीकृतानि दुरितानि दुरक्षराणि

दौर्भाग्यदुःखदुरहङ्कृतिदुर्वचांसि ।

सारं त्वदीयचरितं नितरां पिबन्तं

गौरीश मामिह समुद्धर सत्कटाक्षैः

॥ 91 ॥

श्लोक 93

सोमकलाधरमौलौ

कोमलघनकन्धरे महामहसि ।

स्वामिनि गिरिजानाथे

मामकहृदयं निरन्तरं रमताम्

॥ 92 ॥

श्लोक 94

सा रसना ते नयने

तावेव करौ स एव कृतकृत्यः ।

या ये यौ यो भर्गं

वदतीक्षेते सदार्चतः स्मरति

॥ 93 ॥

श्लोक 95

अतिमृदुलौ मम चरणा-

-वतिकठिनं ते मनो भवानीश ।

इति विचिकित्सां सन्त्यज

शिव कथमासीद्गिरौ तथा वेशः

॥ 94 ॥

श्लोक 96

धैर्याङ्कुशेन निभृतं

रभसादाकृष्य भक्तिशृङ्खलया ।

पुरहर चरणालाने

हृदयमदेभं बधान चिद्यन्त्रैः

॥ 95 ॥

श्लोक 97

प्रचरत्यभितः प्रगल्भवृत्त्या

मदवानेष मनः करी गरीयान् ।

रिगृह्य नयेन भक्तिरज्वा

परम स्थाणु पदं दृढं नयामुम्

॥ 96 ॥

श्लोक 98

सर्वालङ्कारयुक्तां सरलपदयुतां साधुवृत्तां सुवर्णां

सद्भिः संस्तूयमानां सरसगुणयुतां लक्षितां लक्षणाढ्याम् ।

उद्यद्भूषाविशेषामुपगतविनयां द्योतमानार्थरेखां

कल्याणीं देव गौरीप्रिय मम कविताकन्यकां त्वं गृहाण

॥ 97 ॥

श्लोक 99

इदं ते युक्तं वा परमशिव कारुण्यजलधे

गतौ तिर्यग्रूपं तव पदशिरोदर्शनधिया ।

हरिब्रह्माणौ तौ दिवि भुवि चरन्तौ श्रमयुतौ

कथं शम्भो स्वामिन्कथय मम वेद्योऽसि पुरतः

॥ 98 ॥

श्लोक 100

स्तोत्रेणालमहं प्रवच्मि न मृषा देवा विरिञ्चादयः

स्तुत्यानां गणनाप्रसङ्गसमये त्वामग्रगण्यं विदुः ।

माहात्म्याग्रविचारणप्रकरणे धानातुषस्तोमव-

-द्धूतास्त्वां विदुरुत्तमोत्तमफलं शम्भो भवत्सेवकाः

॥ 99 ॥

श्लोक 101

इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ शिवानन्दलहरी ॥