Rigveda Sandhya Vandanam
ఋగ్వేద సన్ధ్యావన్దనమ్
Rigveda Sandhya Vandanam
ఋగ్వేద సన్ధ్యావన్దనమ్
శ్రీ గురుభ్యో నమః । హరిః ఓమ్ ।
శరీరశుద్ధిః
అపవిత్రః పవిత్రో వా సర్వావస్థా-ఙ్గతో-ఽపి వా ।
య-స్స్మరేత్పుణ్డరీకాక్షం స బాహ్యాభ్యన్తర-శ్శుచిః ॥
పుణ్డరీకాక్ష పుణ్డరీకాక్ష పుణ్డరీకాక్షాయ నమః ।
ఆచమనమ్
ఓ-ఙ్కేశవాయ స్వాహా । ఓ-న్నారాయణాయ స్వాహా ।
ఓ-మ్మాధవాయ స్వాహా ।
ఓ-ఙ్గోవిన్దాయ నమః । ఓం-విఁష్ణవే నమః ।
ఓ-మ్మధుసూదనాయ నమః । ఓ-న్త్రివిక్రమాయ నమః ।
ఓం-వాఁమనాయ నమః । ఓం శ్రీధరాయ నమః ।
ఓం హృషీకేశాయ నమః । ఓ-మ్పద్మనాభాయ నమః ।
ఓ-న్దామోదరాయ నమః । ఓం సఙ్కర్షణాయ నమః ।
ఓం-వాఁసుదేవాయ నమః । ఓ-మ్ప్రద్యుమ్నాయ నమః ।
ఓం అనిరుద్ధాయ నమః । ఓ-మ్పురుషోత్తమాయ నమః ।
ఓం అథోక్షజాయ నమః । ఓ-న్నారసింహాయ నమః ।
ఓం అచ్యుతాయ నమః । ఓ-ఞ్జనార్దనాయ నమః ।
ఓం ఉపేన్ద్రాయ నమః । ఓం హరయే నమః ।
ఓం శ్రీ కృష్ణాయ నమః ।
భూతోచ్చాటనమ్
ఉత్తిష్ఠన్తు భూతపిశాచాః య ఏతే భూమిభారకాః ।
ఏతేషామవిరోధేన బ్రహ్మకర్మ సమారభే ॥
ఆసన సంస్కారమ్
ఓ-మ్పృథ్వీతి మన్త్రస్య । మేరుపృష్ఠ ఋషిః । కూర్మో దేవతా । సుతల-ఞ్ఛన్దః । ఆసనే వినియోగః । అనన్తాసనాయ నమః ।
ఓ-మ్పృథ్వి త్వయా ధృతా లోకా దేవి త్వం-విఁష్ణునా ధృతా ।
త్వ-ఞ్చ ధారయ మా-న్దేవి పవిత్ర-ఙ్కురు చాసనమ్ ॥
ప్రాణాయామమ్
ప్రణవస్య పరబ్రహ్మ ఋషిః । పరమాత్మా దేవతా । దైవీ గాయత్రీ ఛన్దః । ప్రాణాయామే వినియోగః ॥
ఓ-మ్భూః । ఓ-మ్భువః । ఓం స్వః । ఓ-మ్మహః । ఓ-ఞ్జనః । ఓ-న్తపః ।
ఓం స॒త్యమ్ । ఓ-న్తత్స॑వి॒తుర్వరే᳚ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ధీయో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా᳚త్ । ఓం ఆపో॒ జ్యోతీ॒ రసో॒-ఽమృత॒-మ్బ్రహ్మ॒ భుర్భువ॒స్స్వ॒రోమ్ ॥
సఙ్కల్పమ్ (దేశకాల సఙ్కీర్తన)
శ్రీ శుభే శోభనే ముహూర్తే విష్ణోరాజ్ఞయా అత్ర పృథివ్యా-ఞ్జమ్బూద్వీపే భరతవర్షే భరతఖణ్డే మేరోః దక్షిణ దిగ్భాగే శ్రీశైలస్య …….. ప్రదేశే, …….. నద్యోః మధ్యదేశే లక్ష్మీనివాస గృహే, సమస్త దేవతా బ్రాహ్మణ హరిహరసన్నిధౌ, ఆద్య బ్రహ్మణః ద్వితీయే పరార్థే శ్రీ శ్వేతవరాహకల్పే వైవస్వత మన్వన్తరే కలియుగే ప్రథమపాదే అస్మిన్ వర్తమాన వ్యావహారిక చాన్ద్రమానేన శ్రీ …… సంవఁత్సరే …… అయనే …… ఋతౌ …… మాసే …… పక్షే …… తిథౌ …… వాసరే శుభనక్షత్రే శుభయోగే శుభకరణ ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ శ్రీలక్ష్మీనారాయణ [శ్రీపరమేశ్వర] ప్రీత్యర్థ-మ్ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాముపాశిష్యే ।
మార్జనమ్
ఆపోహిష్ఠేతి తృచస్య అమ్బరీష-స్సిన్ధుద్వీప ఋషిః । ఆపో దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । మార్జనే వినియోగః ॥
ఓం ఆపో॒ హిష్ఠా మ॑యో॒భువః॑ ।
తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన ।
మ॒హేరణా॑య॒ చక్ష॑సే ।
యో వః॑ శి॒వత॑మో॒ రసః॑ ।
తస్య॑ భాజయతే॒ హ నః॑ ।
ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒త॑రః ।
తస్మా॒ అర॑ఙ్గమామవః ।
యస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ ।
ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః ।
మన్త్రాచమనమ్
(ప్రాతః కాలే)
సూర్యశ్చేత్యస్య మన్త్రస్య । నారాయణ ఋషిః । సూర్యమామన్యు మన్యుపతయో రాత్రిర్దేవతా । ప్రకృతిశ్ఛన్దః । మన్త్రాచమనే వినియోగః ॥
ఓం సూర్యశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యు॑ కృతే॒భ్యః । పాపేభ్యో॑ రక్ష॒న్తామ్ । యద్రాత్రియా పాప॑మకా॒ర్షమ్ । మనసా వాచా॑ హస్తా॒భ్యామ్ । పద్భ్యాముదరే॑ణ శి॒శ్నా । రాత్రి॒స్తద॑వలు॒మ్పతు । యత్కిఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ । ఇదమహ-మ్మామమృ॑త యో॒నౌ । సూర్యే జ్యోతిషి జుహో॑మి స్వా॒హా ।
(మధ్యాహ్న కాలే)
ఆపః పునన్త్విత్యస్య మన్త్రస్య । పూత ఋషిః । ఆపో దేవతా । అష్ఠీ ఛన్దః । అపా-మ్ప్రాశనే వినియోగః ।
ఓం ఆపః॑ పునన్తు పృథి॒వీ-మ్పృ॑థి॒వీ పూ॒తా పు॑నాతు॒ మామ్ ।
పు॒నన్తు॒ బ్రహ్మ॑ణ॒స్పతి॒ర్బ్రహ్మ॑పూ॒తా పు॑నాతు॒ మామ్ ॥
యదుచ్ఛి॑ష్ట॒మభో᳚జ్యం॒-యఁద్వా॑ దు॒శ్చరి॑త॒-మ్మమ॑ ।
సర్వ॑-మ్పునన్తు॒ మామాపో॑-ఽస॒తా-ఞ్చ॑ ప్రతి॒గ్రహం॒ స్వాహా᳚ ॥
(సాయ-ఙ్కాలే)
అగ్నిశ్చేత్యస్య మన్త్రస్య । నారాయణ ఋషిః । అగ్నిమామన్యు మన్యుపతయో అహర్దేవతా । ప్రకృతిశ్ఛన్దః । మన్త్రాచమనే వినియోగః ॥
ఓం అగ్నిశ్చ మా మన్యుశ్చ మన్యుపతయశ్చ మన్యు॑ కృతే॒భ్యః । పాపేభ్యో॑ రక్ష॒న్తామ్ । యదహ్నా పాప॑మకా॒ర్షమ్ । మనసా వాచా॑ హస్తా॒భ్యామ్ । పద్భ్యాముదరే॑ణ శి॒శ్నా । అహ॒స్తద॑వలు॒మ్పతు । యత్కిఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ । ఇ॒దమ॒హ-మ్మామమృ॑త యో॒నౌ । సత్యే జ్యోతిషి జుహో॑మి స్వా॒హా ।
ఆచమ్య ॥
పునర్మార్జనమ్
ఆపోహిష్ఠేతి నవర్చస్య సూక్తస్య । అమ్బరీష సిన్ధుద్వీప ఋషిః । ఆపో దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । పఞ్చమీ వర్ధమానా । సప్తమీ ప్రతిష్ఠా । అన్త్యే ద్వే అనుష్టుభౌ । పునర్మార్జనే వినియోగః ॥
ఓం ఆపో॒ హిష్ఠా మ॑యో॒భువః॑ ।
తా న॑ ఊ॒ర్జే ద॑ధాతన ।
మ॒హేరణా॑య॒ చక్ష॑సే ।
యో వః॑ శి॒వత॑మో॒ రసః॑ ।
తస్య॑ భాజయతే॒ హ నః॑ ।
ఉ॒శ॒తీరి॑వ మా॒త॑రః ।
తస్మా॒ అర॑ఙ్గమామవః ।
యస్య॒ క్షయా॑య॒ జిన్వ॑థ ।
ఆపో॑ జ॒నయ॑థా చ నః ।
ఓం శ-న్నో॑ దే॒వీర॒భిష్ట॑య॒ ఆపో॑ భవన్తు పీ॒తయే॑ ।
శం-యోఁర॒భి స్ర॑వన్తు నః ॥
ఈశా॑నా॒ వార్యా॑ణా॒-ఙ్క్షయ॑న్తీశ్చర్షణీ॒నామ్ ।
అ॒పో యా॑చామి భేష॒జమ్ ॥
అ॒ప్సు మే॒ సోమో॑ అబ్రవీద॒న్తర్విశ్వా॑ని భేష॒జా ।
అ॒గ్ని-ఞ్చ॑ వి॒శ్వశ॑మ్భువమ్ ॥
ఆపః॑ పృణీ॒త భే॑ష॒జం-వఁరూ॑థ-న్త॒న్వే॒ 3॒ మమ॑ ।
జ్యోక్చ॒ సూర్య॑-న్దృ॒శే ॥
ఇ॒దమా॑పః॒ ప్రవ॑హత॒ యత్కి-ఞ్చ॑ దురి॒త-మ్మయి॑ ।
యద్వా॒హమ॑భిదు॒ద్రోహ॒ యద్వా॑ శే॒ప ఉ॒తానృ॑తమ్ ॥
ఆపో॑ అ॒ద్యాన్వ॑చారిషం॒ రసే॑న॒ సమ॑గస్మహి ।
పయ॑స్వానగ్న॒ ఆ గ॑హి॒ త-మ్మా॒ సం సృ॑జ॒ వర్చ॑సా ॥
స॒సృషీ॒స్తద॑పసో॒ దివా॒నక్త॑ఞ్చ స॒సృషీః᳚ ।
వరే॑ణ్య క్ర॒తూరహ॑మా దే॒వీ॒ రవ॑సే హువే ॥
పాపపురుష విసర్జనమ్
ఋత-ఞ్చేత్యస్య మన్త్రస్య । అఘమర్షణ ఋషిః । భావవృత్తో దేవతా । అనుష్టు-ప్ఛన్దః । మమ పాపపురుష జల విసర్జనే వినియోగః ॥
ఓం ఋ॒త-ఞ్చ॑ స॒త్య-ఞ్చా॒భీ॑ద్ధా॒త్తప॒సో-ఽధ్య॑జాయత ।
తతో॒ రాత్ర్య॑జాయత॒ తతః॑ సము॒ద్రో అ॑ర్ణ॒వః ।
స॒ము॒ద్రాద॑ర్ణ॒వాదధి॑ సంవఁథ్స॒రో అ॑జాయత ॥
అ॒హో॒రా॒త్రాణి॑ వి॒దధ॒ద్విశ్వ॑స్య మిష॒తో వ॒శీ ।
సూ॒ర్యా॒చ॒న్ద్ర॒మసౌ॑ ధా॒తా య॑థాపూ॒ర్వమ॑కల్పయత్ ।
దివ॑-ఞ్చ పృథి॒వీ-ఞ్చా॒న్తరి॑క్ష॒మథో॒ స్వః॑ ॥
ఆచమ్య ॥
ప్రాణాయామమ్ ॥
అర్ఘ్యప్రదానమ్
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ శ్రీలక్ష్మీనారాయణ ప్రీత్యర్థ-మ్ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యార్ఘ్య ప్రదాన-ఙ్కరిష్యే ॥
(ప్రాతః కాలే)
తత్సవితురిత్యస్య మన్త్రస్య । విశ్వామిత్ర ఋషిః । సవితా దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । ప్రాత-స్సన్ధ్యార్ఘ్యప్రదానే వినియోగః ॥
ఓ-మ్భూర్భువ॒-స్స్వః॑ । తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥ (ఋ.3.62.10)
[ ప్రాత-స్సన్ధ్యాఙ్గ ముఖ్యకాలాతిక్రమణ దోషపరిహారార్థ-మ్ప్రాయశ్చిత్తర్ఘ్య ప్రదాన-ఙ్కరిష్యే ।
యదద్యకచ్చేత్యస్య మన్త్రస్య । కుత్స ఋషిః । సవితా దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । ప్రాత-స్సన్ధ్యాఙ్గ ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్యప్రదానే వినియోగః ।
యద॒ద్య కచ్చ॑ వృత్రహన్ను॒దగా॑ అ॒భిసూ॑ర్య । సర్వ॒-న్తది॑న్ద్ర తే॒ వశే॑ ।
]
(మధ్యాహ్న కాలే)
హంసశ్శుచిషదిత్యస్య మన్త్రస్య । గౌతమపుత్రో వామదేవ ఋషిః । సూర్యో దేవతా । జగతీ ఛన్దః । మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ॥
ఓం హం॒సశ్శు॑చి॒షద్వసు॑రన్తరిక్ష॒ సద్ధో॑ తావేది॒షదతి॑థిర్దురోణ॒ సత్ । నృ॒షద్వ॑ర॒ సదృ॑త॒ సద్వ్యో॑మ॒ సద॒బ్జా గో॒జా ఋ॑త॒జా అ॑ద్రి॒జా ఋ॒త-మ్బృ॒హత్ । ఇతి ప్రథమార్ఘ్యమ్ ॥
ఆకృష్ణేనేత్యస్య మన్త్రస్య । హిరణ్య స్తూప ఋషిః । సవితా దేవతా । త్రిష్టుప్ఛన్దః । మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ॥
ఓం ఆకృ॒ష్ణేన॒ రజ॑సా॒ వర్త॑మానో నివే॒శయ॑న్న॒మృత॒-మ్మర్త్య॑ఞ్చ ।
హి॒ర॒ణ్య యే॑న సవి॒తా రథే॒నా-ఽఽదే॒వో యా॑తి॒భువ॑నాని॒ పశ్యన్॑ । ఇతి ద్వితీయార్ఘ్యమ్ ॥
తత్సవితురిత్యస్య మన్త్రస్య । విశ్వామిత్ర ఋషిః । సవితా దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యార్ఘ్యప్రదానే వినియోగః ॥
ఓ-మ్భూర్భువ॒-స్స్వః॑ । తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ । ఇతి తృతీయార్ఘ్యమ్ ॥
[ మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యాఙ్గ ముఖ్యకాలాతిక్రమణ దోషపరిహారార్థ-మ్ప్రాయశ్చిత్తర్ఘ్య ప్రదాన-ఙ్కరిష్యే ।
ప్రాతర్దేవీత్యస్య మన్త్రస్య । అభితప ఋషిః । సూర్యో దేవతా । త్రిష్టు-ప్ఛన్దః । మాధ్యాహ్నిక సన్ధ్యాఙ్గ ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ।
ఓ-మ్ప్రా॒తర్దే॒వీమది॑తి-ఞ్జోహవీమి మ॒ధ్యంది॑న॒ ఉది॑తా॒ సూర్య॑స్య । రా॒యే మి॑త్రా వరుణా స॒ర్వతా॒తే॑లే తో॒కాయ॒ తన॑యాయ॒ శం-యోః ఁ।
]
(సాయ-ఙ్కాలే)
తత్సవితురిత్యస్య మన్త్రస్య । విశ్వామిత్ర ఋషిః । సవితా దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । సాయం సన్ధ్యార్ఘ్యప్రదానే వినియోగః ॥
ఓ-మ్భూర్భువ॒-స్స్వః॑ । తత్స॑వి॒తుర్వరే॑ణ్య॒-మ్భర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీమహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా॑త్ ॥
[ సాయం సన్ధ్యాఙ్గ ముఖ్యకాలాతిక్రమణ దోషపరిహారార్థ-మ్ప్రాయశ్చిత్తర్ఘ్య ప్రదాన-ఙ్కరిష్యే ।
ఉద్ఘేదభీత్యస్య మన్త్రస్య । కుత్స ఋషిః । సవితా దేవతా । గాయత్రీ ఛన్దః । సాయం సన్ధ్యాఙ్గ ప్రాయశ్చిత్తార్ఘ్య ప్రదానే వినియోగః ।
ఓం ఉద్ఘేద॒భిశ్రు॒తా మ॑ఘం-వృఁష॒భ-న్నర్యా᳚పసమ్ । అస్తా᳚ర మేషి సూర్య ।
]
ఆత్మప్రదక్షిణ
బ్రహ్మైవ సత్య-మ్బ్రహ్మైవాహమ్ । యోసావాదిత్యో హిరణ్మయః పురుష-స్స ఏవాహమస్మి ।
అ॒సావా॑ది॒త్యో బ్ర॒హ్మ ॥
ఆచమ్య ॥
ప్రాణాయామమ్ ॥
[ తర్పణం –
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ శ్రీలక్ష్మీనారాయణ ప్రీత్యర్థ-మ్ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాఙ్గ తర్పణ-ఙ్కరిష్యే ।
(ప్రాతః కాలే)
సన్ధ్యా-న్తర్పయామి । గాయత్రీ-న్తర్పయామి ।
బ్రాహ్మీ-న్తర్పయామి । నిమృజీ-న్తర్పయామి ।
(మధ్యాహ్న కాలే)
సన్ధ్యా-న్తర్పయామి । సావిత్రీ-న్తర్పయామి ।
రౌద్రీ-న్తర్పయామి । నిమృజీ-న్తర్పయామి ।
(సాయ-ఙ్కాలే)
సన్ధ్యా-న్తర్పయామి । సరస్వతీ-న్తర్పయామి ।
వైష్ణవీ-న్తర్పయామి । నిమృజీ-న్తర్పయామి ।
]
గాయత్రీ ఆవాహనమ్
ఓమిత్యేకాక్ష॑ర-మ్బ్ర॒హ్మ । అగ్నిర్దేవతా । బ్రహ్మ॑ ఇత్యా॒ర్షమ్ । గాయత్రీ ఛన్దః । పరమాత్మం॑ సరూ॒పమ్ । సాయుజ్యం-విఁ॑నియో॒గమ్ ।
ఆయా॑తు॒ వర॑దా దే॒వీ॒ అ॒క్షర॑-మ్బ్రహ్మ॒ సమ్మి॑తమ్ ।
గా॒య॒త్రీ᳚-ఞ్ఛన్ద॑సా-మ్మా॒తేద-మ్బ్ర॑హ్మ జు॒షస్వ॑ మే ।
యదహ్నా᳚త్కురు॑తే పా॒ప॒-న్తదహ్నా᳚త్ప్రతి॒ ముచ్య॑తే ।
యద్రాత్రియా᳚త్కురు॑తే పా॒ప॒-న్తద్రాత్రియా᳚త్ప్రతి॒ ముచ్య॑తే ।
సర్వ॑వ॒ర్ణే మ॑హాదే॒వి॒ స॒న్ధ్యా వి॑ద్యే స॒రస్వ॑తి ।
ఓజో॑-ఽసి॒ సహో॑-ఽసి॒ బలమ॑సి॒ భ్రాజో॑-ఽసి దే॒వానా॒-న్ధామ॒నామా॑సి విశ్వ॑మసి వి॒శ్వాయు॒-స్సర్వ॑మసి స॒ర్వాయురభిభూరోమ్ ।
గాయత్రీమావా॑హయా॒మి॒ ।
సావిత్రీమావా॑హయా॒మి॒ ।
సరస్వతీమావా॑హయా॒మి॒ ।
ఛన్దర్షీనావా॑హయా॒మి॒ ।
శ్రియమావా॑హయా॒మి॒ ।
గాయత్ర్యా గాయత్రీ ఛన్దో విశ్వామిత్ర ఋషి-స్సవితా దేవతా అగ్నిర్ముఖ-మ్బ్రహ్మా శిరో విష్ణుర్ హృదయం రుద్ర-శ్శిఖా పృథివీ యోనిః ప్రాణాపానవ్యానోదాన సమానా స ప్రాణా శ్వేతవర్ణా సాఙ్ఖ్యాయన సగోత్రా గాయత్రీ చతుర్వింశత్యక్షరా త్రిపదా॑ షట్కు॒క్షిః॒ పఞ్చశీర్షోపనయనే వి॑నియో॒గః ॥
పూర్వోక్త ఏవ-ఙ్గుణ విశేషణ విశిష్టాయాం శుభతిథౌ శ్రీలక్ష్మీనారాయణ ప్రీత్యర్థ-మ్ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యాఙ్గ యథాశక్తి గాయత్రీ మహామన్త్రజప-ఙ్కరిష్యే ॥
కరన్యాసమ్
ఓ-న్తత్స॑వితుః॒ బ్రహ్మాత్మనే అఙ్గుష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
వరే᳚ణ్యం॒-విఁష్ణ్వాత్మనే తర్జనీభ్యా-న్నమః ।
భర్గో॑ దేవ॒స్య॑ రుద్రాత్మనే మధ్యమాభ్యా-న్నమః ।
ధీ॒మహి సత్యాత్మనే అనామికాభ్యా-న్నమః ।
ధియో॒ యో నః॑ జ్ఞానాత్మనే కనిష్ఠికాభ్యా-న్నమః ।
ప్రచో॒దయా᳚-థ్సర్వాత్మనే కరతల కరపృష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
అఙ్గన్యాసమ్
ఓ-న్తత్సవితుః॒ బ్రహ్మాత్మనే హృదయాయ నమః ।
వరే᳚ణ్యం॒-విఁష్ణ్వాత్మనే శిరసే స్వాహా ।
భర్గో॑ దేవ॒స్య॑ రుద్రాత్మనే శిఖాయై వషట్ ।
ధీ॒మహి సత్యాత్మనే కవచాయ హుమ్ ।
ధియో॒ యో నః॑ జ్ఞానాత్మనే నేత్రత్రయాయ వౌషట్ ।
ప్రచో॒దయా᳚-థ్సర్వాత్మనే అస్త్రాయ ఫట్ ।
భూర్భువ॒స్స్వరోం ఇతి దిగ్బన్ధః ॥
ధ్యానమ్
ముక్తా విద్రుమ హేమనీల ధవలచ్ఛాయైర్ముఖైస్త్రీక్షణైః
యుక్తామిన్దు నిబద్ధ రత్నమకుటా-న్తత్త్వార్థ వర్ణాత్మికామ్ ।
గాయత్రీం-వఁరదాభయాఙ్కుశ కశాశ్శుభ్రఙ్కపాల-ఙ్గదాం
శఙ్ఖ-ఞ్చక్రమథారవిన్దయుగలం హస్తైర్వహన్తీ-మ్భజే ॥
ధ్యేయస్సదా సవితృమణ్డలమధ్యవర్తీ
నారాయణస్సరసిజాసన సన్నివిష్టః ।
కేయూరవా-న్మకరకుణ్డలవాన్ కిరీటీ
హారీ హిరణ్మయ వపుర్ధృతశఙ్ఖచక్రః ॥
[ముద్రాప్రదర్శనమ్
సుముఖం సమ్పుట-ఞ్చైవ వితతం-విఁస్తృత-న్తథా ।
ద్విముఖ-న్త్రిముఖ-ఞ్చైవ చతుః పఞ్చముఖ-న్తథా ।
షణ్ముఖో-ఽధోముఖ-ఞ్చైవ వ్యాపికాఞ్జలిక-న్తథా ।
శకటం-యఁమపాశ-ఞ్చ గ్రథితం సమ్ముఖోన్ముఖమ్ ।
ప్రలమ్బ-మ్ముష్టిక-ఞ్చైవ మత్స్యః కూర్మో వరాహకమ్ ।
సింహాక్రాన్త-మ్మహాక్రాన్త-మ్ముద్గర-మ్పల్లవ-న్తథా ।
చతుర్వింశతి ముద్రా వై గాయత్ర్యాం సుప్రతిష్ఠితాః ।
ఇతి ముద్రా న జానాతి గాయత్రీ నిష్ఫలాభవేత్ ।]
గాయత్రీ మన్త్రమ్
ఓ-మ్భూర్భువ॒-స్స్వః॑ । తత్స॑వితు॒ర్వరే᳚ణ్య॒మ్ । భ॒ర్గో॑ దే॒వస్య॑ ధీ॒మహి ।
ధియో॒ యో నః॑ ప్రచో॒దయా᳚త్ ॥
కరన్యాసమ్
ఓ-న్తత్స॑వితుః॒ బ్రహ్మాత్మనే అఙ్గుష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
వరే᳚ణ్యం॒-విఁష్ణ్వాత్మనే తర్జనీభ్యా-న్నమః ।
భర్గో॑ దేవ॒స్య॑ రుద్రాత్మనే మధ్యమాభ్యా-న్నమః ।
ధీ॒మహి సత్యాత్మనే అనామికాభ్యా-న్నమః ।
ధియో॒ యో నః॑ జ్ఞానాత్మనే కనిష్ఠికాభ్యా-న్నమః ।
ప్రచో॒దయా᳚-థ్సర్వాత్మనే కరతల కరపృష్ఠాభ్యా-న్నమః ।
అఙ్గన్యాసమ్
ఓ-న్తత్సవితుః॒ బ్రహ్మాత్మనే హృదయాయ నమః ।
వరే᳚ణ్యం॒-విఁష్ణ్వాత్మనే శిరసే స్వాహా ।
భర్గో॑ దేవ॒స్య॑ రుద్రాత్మనే శిఖాయై వషట్ ।
ధీ॒మహి సత్యాత్మనే కవచాయ హుమ్ ।
ధియో॒ యో నః॑ జ్ఞానాత్మనే నేత్రత్రయాయ వౌషట్ ।
ప్రచో॒దయా᳚-థ్సర్వాత్మనే అస్త్రాయ ఫట్ ।
భూర్భువ॒స్స్వరోం ఇతి దిగ్విమోకః ॥
[ఉత్తరముద్రా ప్రదర్శనమ్
సురభిః జ్ఞాన చక్ర-ఞ్చ యోనిః కూర్మో-ఽథ పఙ్కజమ్ ।
లిఙ్గ-న్నిర్యాణ ముద్రా చేత్యష్టముద్రాః ప్రకీర్తితాః ।]
సూర్యోపస్థానమ్
జాతవేదసేత్యస్య మన్త్రస్య కశ్యప ఋషిః । దుర్గాజాతవేదాగ్నిర్దేవతా । త్రిష్టు-ప్ఛన్దః । సూర్యోపస్థానే వినియోగః ।
ఓ-ఞ్జా॒తవే᳚దసే సునవామ॒ సోమ॑మరాతీయ॒తో నిద॑హాతి॒ వేదః॑ ।
స నః॑ పర్ష॒దతి॑ దు॒ర్గాణి॒ విశ్వా᳚ నా॒వేవ॒ సిన్ధు᳚-న్దురి॒తా-ఽత్య॒గ్నిః ॥
త్ర్యమ్బకమితి మన్త్రస్య । మైత్రా వరుణిర్వసిష్ఠ ఋషిః । రుద్రో దేవతా । అనుష్టు-ప్ఛన్దః । ఉపస్థానే వినియోగః ।
ఓ-న్త్ర్య॑మ్బకం-యఁజామహే సు॒గన్ధి॑-మ్పుష్టి॒వర్ధ॑నమ్ ।
ఉ॒ర్వా॒రు॒కమి॑వ॒ బన్ధ॑నాన్మృ॒త్యోర్మృ॑క్షీయ॒ మా-ఽమృతా॑త్ ।
[తచ్ఛంయోఁరిత్యస్య మన్త్రస్య । శమ్యుర ఋషిః । విశ్వేదేవాః దేవతా । శక్వరీ ఛన్దః । శాన్త్యర్థే ఉపస్థానే వినియోగః ।
ఓ-న్తచ్ఛం॒-యోఁరావృ॑ణీమహే । గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞాయ॑ ।
గా॒తుం-యఁ॒జ్ఞ॑పతయే । దైవీ᳚-స్స్వ॒స్తిర॑స్తు నః ।
స్వ॒స్తిర్మాను॑షేభ్యః । ఊ॒ర్ధ్వ-ఞ్జి॑గాతు భేష॒జమ్ ।
శ-న్నో᳚ అస్తు ద్వి॒పదే॒ । శ-ఞ్చతు॑ష్పదే ।]
నమో బ్రహ్మణే ఇత్యస్య మన్త్రస్య ప్రజాపతి ఋషిః విశ్వేదేవాః దేవతా । జగతీ-శ్ఛన్దః ప్రదక్షిణే వినియోగః ।
ఓ-న్నమో᳚ బ్ర॒హ్మణే॒ నమో᳚-ఽస్త్వ॒గ్నయే॒ నమః॑ పృథి॒వ్యై నమ॒ ఓష॑ధీభ్యః ।
నమో᳚ వా॒చే నమో᳚ వా॒చస్ప॑తయే॒ నమో॒ విష్ణ॑వే మహ॒తే క॑రోమి ॥
దిగ్దేవతా నమస్కారః
ఓ-న్నమః॒ ప్రాచ్యై॑ ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమో॒ దక్షి॑ణాయై ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమః॒ ప్రతీ᳚చ్యై ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమ॒ ఉదీ᳚చ్యై ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమ॑ ఊ॒ర్ధ్వా॑యై ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమో-ఽధ॑రాయై ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ।
ఓ-న్నమో॑-ఽవాన్త॒రాయై॑ ది॒శే యాశ్చ॑ దే॒వతా॑
ఏ॒తస్యా॒-మ్ప్రతి॑వసన్త్యే॒ తాభ్య॑శ్చ॒ నమః ॥
ఋషి దేవతాది నమస్కారః
నమో గఙ్గాయమునయోర్మధ్యే యే॑ వ॒సన్తి॒ తే మే ప్రసన్నాత్మానశ్చిర-ఞ్జీవితం-వఁ॑ర్ధయ॒న్తి॒
నమో గఙ్గాయమునయోర్ముని॑భ్యశ్చ॒ నమో॒ నమో గఙ్గాయమునయోర్ముని॑భ్యశ్చ నమః ।
ఓం సన్ధ్యా॑యై నమః । సావి॑త్ర్యై నమః । గాయ॑త్ర్యై నమః । సర॑స్వత్యై నమః । సర్వా᳚భ్యో దే॒వతా᳚భ్యో॒ నమః । దే॒వేభ్యో॒ నమః । ఋషి॑భ్యో॒ నమః । ముని॑భ్యో॒ నమః । గురు॑భ్యో॒ నమః । మాతృ॑భ్యో॒ నమః । పితృ॑భ్యో॒ నమః । కామో-ఽకారిషీ᳚న్నమో॒ నమః । మన్యురకారిషీ᳚న్నమో॒ నమః ।
యాం॒ సదా॑ సర్వ॑భూతా॒ని॒ చ॒రా॑ణి స్థా॒వరా॑ణి చ ।
సాయ॑-మ్ప్రా॒తర్న॑మస్య॒న్తి సా॒మా॒ సన్ధ్యా॑-ఽభిర॑క్షతు ॥
దేవతా స్మరణమ్
బ్రహ్మణ్యో దేవకీపుత్రో బ్రహ్మణ్యో మధుసూదనః ।
బ్రహ్మణ్యః పుణ్డరీకాక్షో బ్రహ్మణ్యో విష్ణురచ్యుతః ॥
నమో బ్రహ్మణ్యదేవాయ గోబ్రాహ్మణహితాయ చ ।
జగద్ధితాయ కృష్ణాయ గోవిన్దాయ నమో నమః ॥
క్షీరేణ స్నాపితే దేవీ చన్దనేన విలేపితే ।
బిల్వపత్రార్చితే దేవీ దుర్గే-ఽహం శరణ-ఙ్గతః ॥
గాయత్రీ ప్రస్థాన ప్రార్థనా
ఉ॒త్తమే॑ శిఖ॑రే జా॒తే॒ భూ॒మ్యా-మ్ప॑ర్వత॒ మూర్ధ॑ని ।
బ్రా॒హ్మణే॑భ్యో-ఽభ్య॑నుజ్ఞా॒తా॒ గ॒చ్ఛదే॑వి య॒థా సు॑ఖమ్ ॥
స్తుతో మయా వరదా వే॑దమా॒తా॒ ప్రచోదయన్తీ పవనే᳚ ద్విజా॒తా ।
ఆయుః పృథివ్యా-న్ద్రవిణ-మ్బ్ర॑హ్మవ॒ర్చసం
మహ్య-న్దత్వా ప్రయాతు-మ్బ్ర॑హ్మలో॒కమ్ ॥
నారాయణ నమస్కృతి
నమో-ఽస్త్వనన్తాయ సహస్ర మూర్తయే
సహస్ర పాదాక్షి శిరోరు బాహవే ।
సహస్రనామ్నే పురుషాయ శాశ్వతే
సహస్ర కోటీ యుగధారిణే నమః ॥
భూమ్యాకాశాభివన్దనమ్
ఇ॒ద-న్ద్యా॑వా పృథి॒వీ స॒త్యమ॑స్తు ।
పిత॒ర్మాత॒ర్యది॒హోప॑బ్రువే వా॑మ్ ।
భూ॒త-న్దే॒వానా॑మవ॒మే అవో॑భిః ।
విద్యామే॒షం-వృఁ॒జి॑న-ఞ్జీ॒రదా॑నుమ్ ।
ఆకాశాత్పతిత-న్తోయం-యఁథా గచ్ఛతి సాగరమ్ ।
సర్వదేవ నమస్కారః కేశవ-మ్ప్రతిగచ్ఛతి ॥
సర్వవేదేషు యత్పుణ్యం సర్వతీర్థేషు యత్ఫలమ్ ।
తత్ఫలం సమవాప్నోతి స్తుత్వా దేవ-ఞ్జనార్దనమ్ ॥
వాసనాద్వాసుదేవస్య వాసిత-న్తే జగత్త్రయమ్ ।
సర్వభూత నివాసో-ఽసి వాసుదేవ నమో-ఽస్తు తే ॥
అభివాదనమ్
చతుస్సాగర పర్యన్త-ఙ్గోబ్రాహ్మణేభ్య-శ్శుభ-మ్భవతు ॥
…… ప్రవరాన్విత …… స గోత్రః ఆశ్వలాయనసూత్రః ఋక్ శాఖాధ్యాయీ …….. శర్మా-ఽహ-మ్భో అభివాదయే ॥
ఆచమ్య ॥
సమర్పణమ్
యస్య స్మృత్యాచ నామోక్త్యా తప-స్సన్ధ్యా క్రియాదిషు ।
న్యూనం సమ్పూర్ణతాం-యాఁతి సద్యోవన్దే తమచ్యుతమ్ ॥
మన్త్రహీన-ఙ్క్రియాహీన-మ్భక్తిహీనం రమాపతే ।
యత్కృత-న్తు మయాదేవ పరిపూర్ణ-న్తదస్తు తే ॥
అనేన ప్రాతః/మాధ్యాహ్నిక/సాయం సన్ధ్యావన్దనేన భగవాన్ సర్వాత్మక-శ్శ్రీ లక్ష్మీనారాయణః ప్రీయతామ్ । సుప్రీతో వరదో భవతు ।
ఆబ్రహ్మలోకాదాశేషాదాలోకాలోక పర్వతాత్ ।
యే సన్తి బ్రాహణా దేవాస్తేభ్యో నిత్య-న్నమో నమః ॥
కాయేన వాచా మనసేన్ద్రియైర్వా
బుద్ధ్యాత్మనా వా ప్రకృతే-స్స్వభావాత్ ।
కరోమి యద్యత్సకల-మ్పరస్మై
నారాయణాయేతి సమర్పయామి ॥
సర్వం శ్రీమన్నారాయణార్పణమస్తు ॥
About This Stotram
Overview
The Rigveda Sandhya Vandanam is the daily ritual worship (sandhya vandanam) prescribed for adherents of the Rigveda shakha. It is not a single authored hymn but a structured sequence of mantras, ritual actions, and prayers drawn from the Rigveda and supplementary Vedic texts, performed thrice daily at dawn, noon, and dusk. The practice belongs to the Vedic tradition as a nitya karma (obligatory daily duty) for Dvija individuals — those who have undergone the Upanayana initiation.
What are the benefits of chanting Rigveda Sandhya Vandanam?
- Fulfills the daily obligatory duty (nitya karma) prescribed in Vedic tradition
- Promotes spiritual purification through structured mantra recitation
- Cultivates regularity and discipline in religious practice
- Supports accrual of spiritual merit (punya) through consistent observance
When is the best time to recite this?
Sandhya Vandanam is performed three times daily: at dawn (Pratah Sandhya), at noon (Madhyahna Sandhya), and at dusk (Sayah Sandhya). Each performance has a prescribed time window tied to the position of the sun.
What is the historical and traditional background?
Sandhya Vandanam is one of the oldest documented daily rites in Hinduism, with its components described in Vedic Brahmana texts and Grihyasutras. The Rigveda recension of this ritual draws its specific mantras and procedural steps from the Rigveda Samhita and its associated Brahmanas. Different Vedic shakhas (recensions) — Rigveda, Yajurveda, Samaveda — follow distinct procedural variants. The Gayatri Mantra, which forms the heart of the practice, is drawn from the Rigveda (3.62.10). The standardized procedural compilation evolved over centuries through the work of Vedic scholars and acharyas.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Yajurveda Sandhya Vandanam — the parallel daily rite for Yajurveda adherents, the most widely practiced recension of this ritual
- Gayatri Mantra — the Rigvedic verse (3.62.10) that forms the central element of Sandhya Vandanam across all shakhas