ഋഗ്വേദ സന്ധ്യാവന്ദനമ്

ഋഗ്വേദ സന്ധ്യാവന്ദനമ്

ശ്ലോക 1

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹരിഃ ഓമ് ।

ശരീരശുദ്ധിഃ

അപവിത്രഃ പവിത്രോ വാ സര്വാവസ്ഥാ-ങ്ഗതോ-ഽപി വാ ।

യ-സ്സ്മരേത്പുണ്ഡരീകാക്ഷം സ ബാഹ്യാഭ്യന്തര-ശ്ശുചിഃ ॥

പുണ്ഡരീകാക്ഷ പുണ്ഡരീകാക്ഷ പുണ്ഡരീകാക്ഷായ നമഃ ।

ആചമനമ്

ഓ-ങ്കേശവായ സ്വാഹാ । ഓ-ന്നാരായണായ സ്വാഹാ ।

ഓ-മ്മാധവായ സ്വാഹാ ।

ഓ-ങ്ഗോവിന്ദായ നമഃ । ഓം-വിഁഷ്ണവേ നമഃ ।

ഓ-മ്മധുസൂദനായ നമഃ । ഓ-ന്ത്രിവിക്രമായ നമഃ ।

ഓം-വാഁമനായ നമഃ । ഓം ശ്രീധരായ നമഃ ।

ഓം ഹൃഷീകേശായ നമഃ । ഓ-മ്പദ്മനാഭായ നമഃ ।

ഓ-ന്ദാമോദരായ നമഃ । ഓം സങ്കര്​ഷണായ നമഃ ।

ഓം-വാഁസുദേവായ നമഃ । ഓ-മ്പ്രദ്യുമ്നായ നമഃ ।

ഓം അനിരുദ്ധായ നമഃ । ഓ-മ്പുരുഷോത്തമായ നമഃ ।

ഓം അഥോക്ഷജായ നമഃ । ഓ-ന്നാരസിംഹായ നമഃ ।

ഓം അച്യുതായ നമഃ । ഓ-ഞ്ജനാര്ദനായ നമഃ ।

ഓം ഉപേന്ദ്രായ നമഃ । ഓം ഹരയേ നമഃ ।

ഓം ശ്രീ കൃഷ്ണായ നമഃ ।

ഭൂതോച്ചാടനമ്

ഉത്തിഷ്ഠന്തു ഭൂതപിശാചാഃ യ ഏതേ ഭൂമിഭാരകാഃ ।

ഏതേഷാമവിരോധേന ബ്രഹ്മകര്മ സമാരഭേ ॥

ആസന സംസ്കാരമ്

ഓ-മ്പൃഥ്വീതി മന്ത്രസ്യ । മേരുപൃഷ്ഠ ഋഷിഃ । കൂര്മോ ദേവതാ । സുതല-ഞ്ഛന്ദഃ । ആസനേ വിനിയോഗഃ । അനന്താസനായ നമഃ ।

ഓ-മ്പൃഥ്വി ത്വയാ ധൃതാ ലോകാ ദേവി ത്വം-വിഁഷ്ണുനാ ധൃതാ ।

ത്വ-ഞ്ച ധാരയ മാ-ന്ദേവി പവിത്ര-ങ്കുരു ചാസനമ് ॥

പ്രാണായാമമ്

പ്രണവസ്യ പരബ്രഹ്മ ഋഷിഃ । പരമാത്മാ ദേവതാ । ദൈവീ ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । പ്രാണായാമേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓ-മ്ഭൂഃ । ഓ-മ്ഭുവഃ । ഓം സ്വഃ । ഓ-മ്മഹഃ । ഓ-ഞ്ജനഃ । ഓ-ന്തപഃ ।

ഓം സ॒ത്യമ് । ഓ-ന്തത്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യ॒-മ്ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ധീയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് । ഓം ആപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒-ഽമൃത॒-മ്ബ്രഹ്മ॒ ഭുര്ഭുവ॒സ്സ്വ॒രോമ് ॥

സങ്കല്പമ് (ദേശകാല സങ്കീര്തന)

ശ്രീ ശുഭേ ശോഭനേ മുഹൂര്തേ വിഷ്ണോരാജ്ഞയാ അത്ര പൃഥിവ്യാ-ഞ്ജമ്ബൂദ്വീപേ ഭരതവര്​ഷേ ഭരതഖണ്ഡേ മേരോഃ ദക്ഷിണ ദിഗ്ഭാഗേ ശ്രീശൈലസ്യ …….. പ്രദേശേ, …….. നദ്യോഃ മധ്യദേശേ ലക്ഷ്മീനിവാസ ഗൃഹേ, സമസ്ത ദേവതാ ബ്രാഹ്മണ ഹരിഹരസന്നിധൌ, ആദ്യ ബ്രഹ്മണഃ ദ്വിതീയേ പരാര്ഥേ ശ്രീ ശ്വേതവരാഹകല്പേ വൈവസ്വത മന്വന്തരേ കലിയുഗേ പ്രഥമപാദേ അസ്മിന് വര്തമാന വ്യാവഹാരിക ചാന്ദ്രമാനേന ശ്രീ …… സം​വഁത്സരേ …… അയനേ …… ഋതൌ …… മാസേ …… പക്ഷേ …… തിഥൌ …… വാസരേ ശുഭനക്ഷത്രേ ശുഭയോഗേ ശുഭകരണ ഏവ-ങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ടായാം ശുഭതിഥൌ ശ്രീലക്ഷ്മീനാരായണ [ശ്രീപരമേശ്വര] പ്രീത്യര്ഥ-മ്പ്രാതഃ/മാധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാമുപാശിഷ്യേ ।

മാര്ജനമ്

ആപോഹിഷ്ഠേതി തൃചസ്യ അമ്ബരീഷ-സ്സിന്ധുദ്വീപ ഋഷിഃ । ആപോ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । മാര്ജനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം ആപോ॒ ഹിഷ്ഠാ മ॑യോ॒ഭുവഃ॑ ।

താ ന॑ ഊ॒ര്ജേ ദ॑ധാതന ।

മ॒ഹേരണാ॑യ॒ ചക്ഷ॑സേ ।

യോ വഃ॑ ശി॒വത॑മോ॒ രസഃ॑ ।

തസ്യ॑ ഭാജയതേ॒ ഹ നഃ॑ ।

ഉ॒ശ॒തീരി॑വ മാ॒ത॑രഃ ।

തസ്മാ॒ അര॑ങ്ഗമാമവഃ ।

യസ്യ॒ ക്ഷയാ॑യ॒ ജിന്വ॑ഥ ।

ആപോ॑ ജ॒നയ॑ഥാ ച നഃ ।

മന്ത്രാചമനമ്

(പ്രാതഃ കാലേ)

സൂര്യശ്ചേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । നാരായണ ഋഷിഃ । സൂര്യമാമന്യു മന്യുപതയോ രാത്രിര്ദേവതാ । പ്രകൃതിശ്ഛന്ദഃ । മന്ത്രാചമനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം സൂര്യശ്ച മാ മന്യുശ്ച മന്യുപതയശ്ച മന്യു॑ കൃതേ॒ഭ്യഃ । പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദ്രാത്രിയാ പാപ॑മകാ॒ര്​ഷമ് । മനസാ വാചാ॑ ഹസ്താ॒ഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാമുദരേ॑ണ ശി॒ശ്നാ । രാത്രി॒സ്തദ॑വലു॒മ്പതു । യത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒ത-മ്മയി॑ । ഇദമഹ-മ്മാമമൃ॑ത യോ॒നൌ । സൂര്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോ॑മി സ്വാ॒ഹാ ।

(മധ്യാഹ്ന കാലേ)

ആപഃ പുനന്ത്വിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । പൂത ഋഷിഃ । ആപോ ദേവതാ । അഷ്ഠീ ഛന്ദഃ । അപാ-മ്പ്രാശനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓം ആപഃ॑ പുനന്തു പൃഥി॒വീ-മ്പൃ॑ഥി॒വീ പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് ।

പു॒നന്തു॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒ര്ബ്രഹ്മ॑പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് ॥

യദുച്ഛി॑ഷ്ട॒മഭോ᳚ജ്യം॒-യഁദ്വാ॑ ദു॒ശ്ചരി॑ത॒-മ്മമ॑ ।

സര്വ॑-മ്പുനന്തു॒ മാമാപോ॑-ഽസ॒താ-ഞ്ച॑ പ്രതി॒ഗ്രഹം॒ സ്വാഹാ᳚ ॥

(സായ-ങ്കാലേ)

അഗ്നിശ്ചേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । നാരായണ ഋഷിഃ । അഗ്നിമാമന്യു മന്യുപതയോ അഹര്ദേവതാ । പ്രകൃതിശ്ഛന്ദഃ । മന്ത്രാചമനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം അഗ്നിശ്ച മാ മന്യുശ്ച മന്യുപതയശ്ച മന്യു॑ കൃതേ॒ഭ്യഃ । പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദഹ്നാ പാപ॑മകാ॒ര്​ഷമ് । മനസാ വാചാ॑ ഹസ്താ॒ഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാമുദരേ॑ണ ശി॒ശ്നാ । അഹ॒സ്തദ॑വലു॒മ്പതു । യത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒ത-മ്മയി॑ । ഇ॒ദമ॒ഹ-മ്മാമമൃ॑ത യോ॒നൌ । സത്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോ॑മി സ്വാ॒ഹാ ।

ആചമ്യ ॥

പുനര്മാര്ജനമ്

ആപോഹിഷ്ഠേതി നവര്ചസ്യ സൂക്തസ്യ । അമ്ബരീഷ സിന്ധുദ്വീപ ഋഷിഃ । ആപോ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । പഞ്ചമീ വര്ധമാനാ । സപ്തമീ പ്രതിഷ്ഠാ । അന്ത്യേ ദ്വേ അനുഷ്ടുഭൌ । പുനര്മാര്ജനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം ആപോ॒ ഹിഷ്ഠാ മ॑യോ॒ഭുവഃ॑ ।

താ ന॑ ഊ॒ര്ജേ ദ॑ധാതന ।

മ॒ഹേരണാ॑യ॒ ചക്ഷ॑സേ ।

യോ വഃ॑ ശി॒വത॑മോ॒ രസഃ॑ ।

തസ്യ॑ ഭാജയതേ॒ ഹ നഃ॑ ।

ഉ॒ശ॒തീരി॑വ മാ॒ത॑രഃ ।

തസ്മാ॒ അര॑ങ്ഗമാമവഃ ।

യസ്യ॒ ക്ഷയാ॑യ॒ ജിന്വ॑ഥ ।

ആപോ॑ ജ॒നയ॑ഥാ ച നഃ ।

ഓം ശ-ന്നോ॑ ദേ॒വീര॒ഭിഷ്ട॑യ॒ ആപോ॑ ഭവന്തു പീ॒തയേ॑ ।

ശം-യോഁര॒ഭി സ്ര॑വന്തു നഃ ॥

ഈശാ॑നാ॒ വാര്യാ॑ണാ॒-ങ്ക്ഷയ॑ന്തീശ്ചര്​ഷണീ॒നാമ് ।

അ॒പോ യാ॑ചാമി ഭേഷ॒ജമ് ॥

അ॒പ്സു മേ॒ സോമോ॑ അബ്രവീദ॒ന്തര്വിശ്വാ॑നി ഭേഷ॒ജാ ।

അ॒ഗ്നി-ഞ്ച॑ വി॒ശ്വശ॑മ്ഭുവമ് ॥

ആപഃ॑ പൃണീ॒ത ഭേ॑ഷ॒ജം-വഁരൂ॑ഥ-ന്ത॒ന്വേ॒ 3॒ മമ॑ ।

ജ്യോക്ച॒ സൂര്യ॑-ന്ദൃ॒ശേ ॥

ഇ॒ദമാ॑പഃ॒ പ്രവ॑ഹത॒ യത്കി-ഞ്ച॑ ദുരി॒ത-മ്മയി॑ ।

യദ്വാ॒ഹമ॑ഭിദു॒ദ്രോഹ॒ യദ്വാ॑ ശേ॒പ ഉ॒താനൃ॑തമ് ॥

ആപോ॑ അ॒ദ്യാന്വ॑ചാരിഷം॒ രസേ॑ന॒ സമ॑ഗസ്മഹി ।

പയ॑സ്വാനഗ്ന॒ ആ ഗ॑ഹി॒ ത-മ്മാ॒ സം സൃ॑ജ॒ വര്ച॑സാ ॥

സ॒സൃഷീ॒സ്തദ॑പസോ॒ ദിവാ॒നക്ത॑ഞ്ച സ॒സൃഷീഃ᳚ ।

വരേ॑ണ്യ ക്ര॒തൂരഹ॑മാ ദേ॒വീ॒ രവ॑സേ ഹുവേ ॥

പാപപുരുഷ വിസര്ജനമ്

ഋത-ഞ്ചേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । അഘമര്​ഷണ ഋഷിഃ । ഭാവവൃത്തോ ദേവതാ । അനുഷ്ടു-പ്ഛന്ദഃ । മമ പാപപുരുഷ ജല വിസര്ജനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം ഋ॒ത-ഞ്ച॑ സ॒ത്യ-ഞ്ചാ॒ഭീ॑ദ്ധാ॒ത്തപ॒സോ-ഽധ്യ॑ജായത ।

തതോ॒ രാത്ര്യ॑ജായത॒ തതഃ॑ സമു॒ദ്രോ അ॑ര്ണ॒വഃ ।

സ॒മു॒ദ്രാദ॑ര്ണ॒വാദധി॑ സം​വഁഥ്സ॒രോ അ॑ജായത ॥

അ॒ഹോ॒രാ॒ത്രാണി॑ വി॒ദധ॒ദ്വിശ്വ॑സ്യ മിഷ॒തോ വ॒ശീ ।

സൂ॒ര്യാ॒ച॒ന്ദ്ര॒മസൌ॑ ധാ॒താ യ॑ഥാപൂ॒ര്വമ॑കല്പയത് ।

ദിവ॑-ഞ്ച പൃഥി॒വീ-ഞ്ചാ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒മഥോ॒ സ്വഃ॑ ॥

ആചമ്യ ॥

പ്രാണായാമമ് ॥

അര്ഘ്യപ്രദാനമ്

പൂര്വോക്ത ഏവ-ങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ടായാം ശുഭതിഥൌ ശ്രീലക്ഷ്മീനാരായണ പ്രീത്യര്ഥ-മ്പ്രാതഃ/മാധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാര്ഘ്യ പ്രദാന-ങ്കരിഷ്യേ ॥

(പ്രാതഃ കാലേ)

തത്സവിതുരിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । വിശ്വാമിത്ര ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । പ്രാത-സ്സന്ധ്യാര്ഘ്യപ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓ-മ്ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സ്വഃ॑ । തത്സ॑വി॒തുര്വരേ॑ണ്യ॒-മ്ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ॑ത് ॥ (ഋ.3.62.10)

[ പ്രാത-സ്സന്ധ്യാങ്ഗ മുഖ്യകാലാതിക്രമണ ദോഷപരിഹാരാര്ഥ-മ്പ്രായശ്ചിത്തര്ഘ്യ പ്രദാന-ങ്കരിഷ്യേ ।

യദദ്യകച്ചേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । കുത്സ ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । പ്രാത-സ്സന്ധ്യാങ്ഗ പ്രായശ്ചിത്താര്ഘ്യപ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ।

യദ॒ദ്യ കച്ച॑ വൃത്രഹന്നു॒ദഗാ॑ അ॒ഭിസൂ॑ര്യ । സര്വ॒-ന്തദി॑ന്ദ്ര തേ॒ വശേ॑ ।

]

(മധ്യാഹ്ന കാലേ)

ഹംസശ്ശുചിഷദിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । ഗൌതമപുത്രോ വാമദേവ ഋഷിഃ । സൂര്യോ ദേവതാ । ജഗതീ ഛന്ദഃ । മാധ്യാഹ്നിക സന്ധ്യാര്ഘ്യ പ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം ഹം॒സശ്ശു॑ചി॒ഷദ്വസു॑രന്തരിക്ഷ॒ സദ്ധോ॑ താവേദി॒ഷദതി॑ഥിര്ദുരോണ॒ സത് । നൃ॒ഷദ്വ॑ര॒ സദൃ॑ത॒ സദ്വ്യോ॑മ॒ സദ॒ബ്ജാ ഗോ॒ജാ ഋ॑ത॒ജാ അ॑ദ്രി॒ജാ ഋ॒ത-മ്ബൃ॒ഹത് । ഇതി പ്രഥമാര്ഘ്യമ് ॥

ആകൃഷ്ണേനേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । ഹിരണ്യ സ്തൂപ ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ത്രിഷ്ടുപ്ഛന്ദഃ । മാധ്യാഹ്നിക സന്ധ്യാര്ഘ്യ പ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓം ആകൃ॒ഷ്ണേന॒ രജ॑സാ॒ വര്ത॑മാനോ നിവേ॒ശയ॑ന്ന॒മൃത॒-മ്മര്ത്യ॑ഞ്ച ।

ഹി॒ര॒ണ്യ യേ॑ന സവി॒താ രഥേ॒നാ-ഽഽദേ॒വോ യാ॑തി॒ഭുവ॑നാനി॒ പശ്യന്॑ । ഇതി ദ്വിതീയാര്ഘ്യമ് ॥

തത്സവിതുരിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । വിശ്വാമിത്ര ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । മാധ്യാഹ്നിക സന്ധ്യാര്ഘ്യപ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓ-മ്ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സ്വഃ॑ । തത്സ॑വി॒തുര്വരേ॑ണ്യ॒-മ്ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ॑ത് । ഇതി തൃതീയാര്ഘ്യമ് ॥

[ മാധ്യാഹ്നിക സന്ധ്യാങ്ഗ മുഖ്യകാലാതിക്രമണ ദോഷപരിഹാരാര്ഥ-മ്പ്രായശ്ചിത്തര്ഘ്യ പ്രദാന-ങ്കരിഷ്യേ ।

പ്രാതര്ദേവീത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । അഭിതപ ഋഷിഃ । സൂര്യോ ദേവതാ । ത്രിഷ്ടു-പ്ഛന്ദഃ । മാധ്യാഹ്നിക സന്ധ്യാങ്ഗ പ്രായശ്ചിത്താര്ഘ്യ പ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓ-മ്പ്രാ॒തര്ദേ॒വീമദി॑തി-ഞ്ജോഹവീമി മ॒ധ്യം‍ദി॑ന॒ ഉദി॑താ॒ സൂര്യ॑സ്യ । രാ॒യേ മി॑ത്രാ വരുണാ സ॒ര്വതാ॒തേ॑ലേ തോ॒കായ॒ തന॑യായ॒ ശം-യോഃ ഁ।

]

(സായ-ങ്കാലേ)

തത്സവിതുരിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । വിശ്വാമിത്ര ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । സായം സന്ധ്യാര്ഘ്യപ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ॥

ഓ-മ്ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സ്വഃ॑ । തത്സ॑വി॒തുര്വരേ॑ണ്യ॒-മ്ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ॑ത് ॥

[ സായം സന്ധ്യാങ്ഗ മുഖ്യകാലാതിക്രമണ ദോഷപരിഹാരാര്ഥ-മ്പ്രായശ്ചിത്തര്ഘ്യ പ്രദാന-ങ്കരിഷ്യേ ।

ഉദ്ഘേദഭീത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । കുത്സ ഋഷിഃ । സവിതാ ദേവതാ । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । സായം സന്ധ്യാങ്ഗ പ്രായശ്ചിത്താര്ഘ്യ പ്രദാനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓം ഉദ്ഘേദ॒ഭിശ്രു॒താ മ॑ഘം-വൃഁഷ॒ഭ-ന്നര്യാ᳚പസമ് । അസ്താ᳚ര മേഷി സൂര്യ ।

]

ആത്മപ്രദക്ഷിണ

ബ്രഹ്മൈവ സത്യ-മ്ബ്രഹ്മൈവാഹമ് । യോസാവാദിത്യോ ഹിരണ്മയഃ പുരുഷ-സ്സ ഏവാഹമസ്മി ।

അ॒സാവാ॑ദി॒ത്യോ ബ്ര॒ഹ്മ ॥

ആചമ്യ ॥

പ്രാണായാമമ് ॥

[ തര്പണം –

പൂര്വോക്ത ഏവ-ങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ടായാം ശുഭതിഥൌ ശ്രീലക്ഷ്മീനാരായണ പ്രീത്യര്ഥ-മ്പ്രാതഃ/മാധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാങ്ഗ തര്പണ-ങ്കരിഷ്യേ ।

(പ്രാതഃ കാലേ)

സന്ധ്യാ-ന്തര്പയാമി । ഗായത്രീ-ന്തര്പയാമി ।

ബ്രാഹ്മീ-ന്തര്പയാമി । നിമൃജീ-ന്തര്പയാമി ।

(മധ്യാഹ്ന കാലേ)

സന്ധ്യാ-ന്തര്പയാമി । സാവിത്രീ-ന്തര്പയാമി ।

രൌദ്രീ-ന്തര്പയാമി । നിമൃജീ-ന്തര്പയാമി ।

(സായ-ങ്കാലേ)

സന്ധ്യാ-ന്തര്പയാമി । സരസ്വതീ-ന്തര്പയാമി ।

വൈഷ്ണവീ-ന്തര്പയാമി । നിമൃജീ-ന്തര്പയാമി ।

]

ഗായത്രീ ആവാഹനമ്

ഓമിത്യേകാക്ഷ॑ര-മ്ബ്ര॒ഹ്മ । അഗ്നിര്ദേവതാ । ബ്രഹ്മ॑ ഇത്യാ॒ര്​ഷമ് । ഗായത്രീ ഛന്ദഃ । പരമാത്മം॑ സരൂ॒പമ് । സായുജ്യം-വിഁ॑നിയോ॒ഗമ് ।

ആയാ॑തു॒ വര॑ദാ ദേ॒വീ॒ അ॒ക്ഷര॑-മ്ബ്രഹ്മ॒ സമ്മി॑തമ് ।

ഗാ॒യ॒ത്രീ᳚-ഞ്ഛന്ദ॑സാ-മ്മാ॒തേദ-മ്ബ്ര॑ഹ്മ ജു॒ഷസ്വ॑ മേ ।

യദഹ്നാ᳚ത്കുരു॑തേ പാ॒പ॒-ന്തദഹ്നാ᳚ത്പ്രതി॒ മുച്യ॑തേ ।

യദ്രാത്രിയാ᳚ത്കുരു॑തേ പാ॒പ॒-ന്തദ്രാത്രിയാ᳚ത്പ്രതി॒ മുച്യ॑തേ ।

സര്വ॑വ॒ര്ണേ മ॑ഹാദേ॒വി॒ സ॒ന്ധ്യാ വി॑ദ്യേ സ॒രസ്വ॑തി ।

ഓജോ॑-ഽസി॒ സഹോ॑-ഽസി॒ ബലമ॑സി॒ ഭ്രാജോ॑-ഽസി ദേ॒വാനാ॒-ന്ധാമ॒നാമാ॑സി വിശ്വ॑മസി വി॒ശ്വായു॒-സ്സര്വ॑മസി സ॒ര്വായുരഭിഭൂരോമ് ।

ഗായത്രീമാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ।

സാവിത്രീമാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ।

സരസ്വതീമാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ।

ഛന്ദര്​ഷീനാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ।

ശ്രിയമാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ।

ഗായത്ര്യാ ഗായത്രീ ഛന്ദോ വിശ്വാമിത്ര ഋഷി-സ്സവിതാ ദേവതാ അഗ്നിര്മുഖ-മ്ബ്രഹ്മാ ശിരോ വിഷ്ണുര് ഹൃദയം രുദ്ര-ശ്ശിഖാ പൃഥിവീ യോനിഃ പ്രാണാപാനവ്യാനോദാന സമാനാ സ പ്രാണാ ശ്വേതവര്ണാ സാങ്ഖ്യായന സഗോത്രാ ഗായത്രീ ചതുര്വിംശത്യക്ഷരാ ത്രിപദാ॑ ഷട്കു॒ക്ഷിഃ॒ പഞ്ചശീര്​ഷോപനയനേ വി॑നിയോ॒ഗഃ ॥

പൂര്വോക്ത ഏവ-ങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ടായാം ശുഭതിഥൌ ശ്രീലക്ഷ്മീനാരായണ പ്രീത്യര്ഥ-മ്പ്രാതഃ/മാധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാങ്ഗ യഥാശക്തി ഗായത്രീ മഹാമന്ത്രജപ-ങ്കരിഷ്യേ ॥

കരന്യാസമ്

ഓ-ന്തത്സ॑വിതുഃ॒ ബ്രഹ്മാത്മനേ അങ്ഗുഷ്ഠാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒-വിഁഷ്ണ്വാത്മനേ തര്ജനീഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേവ॒സ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ മധ്യമാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ധീ॒മഹി സത്യാത്മനേ അനാമികാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ കനിഷ്ഠികാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

പ്രചോ॒ദയാ᳚-ഥ്സര്വാത്മനേ കരതല കരപൃഷ്ഠാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

അങ്ഗന്യാസമ്

ഓ-ന്തത്സവിതുഃ॒ ബ്രഹ്മാത്മനേ ഹൃദയായ നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒-വിഁഷ്ണ്വാത്മനേ ശിരസേ സ്വാഹാ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേവ॒സ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ ശിഖായൈ വഷട് ।

ധീ॒മഹി സത്യാത്മനേ കവചായ ഹുമ് ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ നേത്രത്രയായ വൌഷട് ।

പ്രചോ॒ദയാ᳚-ഥ്സര്വാത്മനേ അസ്ത്രായ ഫട് ।

ഭൂര്ഭുവ॒സ്സ്വരോം ഇതി ദിഗ്ബന്ധഃ ॥

ധ്യാനമ്

മുക്താ വിദ്രുമ ഹേമനീല ധവലച്ഛായൈര്മുഖൈസ്ത്രീക്ഷണൈഃ

യുക്താമിന്ദു നിബദ്ധ രത്നമകുടാ-ന്തത്ത്വാര്ഥ വര്ണാത്മികാമ് ।

ഗായത്രീം-വഁരദാഭയാങ്കുശ കശാശ്ശുഭ്രങ്കപാല-ങ്ഗദാം

ശങ്ഖ-ഞ്ചക്രമഥാരവിന്ദയുഗലം ഹസ്തൈര്വഹന്തീ-മ്ഭജേ ॥

ധ്യേയസ്സദാ സവിതൃമണ്ഡലമധ്യവര്തീ

നാരായണസ്സരസിജാസന സന്നിവിഷ്ടഃ ।

കേയൂരവാ-ന്മകരകുണ്ഡലവാന് കിരീടീ

ഹാരീ ഹിരണ്മയ വപുര്ധൃതശങ്ഖചക്രഃ ॥

[മുദ്രാപ്രദര്​ശനമ്

സുമുഖം സമ്പുട-ഞ്ചൈവ വിതതം-വിഁസ്തൃത-ന്തഥാ ।

ദ്വിമുഖ-ന്ത്രിമുഖ-ഞ്ചൈവ ചതുഃ പഞ്ചമുഖ-ന്തഥാ ।

ഷണ്മുഖോ-ഽധോമുഖ-ഞ്ചൈവ വ്യാപികാഞ്ജലിക-ന്തഥാ ।

ശകടം-യഁമപാശ-ഞ്ച ഗ്രഥിതം സമ്മുഖോന്മുഖമ് ।

പ്രലമ്ബ-മ്മുഷ്ടിക-ഞ്ചൈവ മത്സ്യഃ കൂര്മോ വരാഹകമ് ।

സിംഹാക്രാന്ത-മ്മഹാക്രാന്ത-മ്മുദ്ഗര-മ്പല്ലവ-ന്തഥാ ।

ചതുര്വിംശതി മുദ്രാ വൈ ഗായത്ര്യാം സുപ്രതിഷ്ഠിതാഃ ।

ഇതി മുദ്രാ ന ജാനാതി ഗായത്രീ നിഷ്ഫലാഭവേത് ।]

ഗായത്രീ മന്ത്രമ്

ഓ-മ്ഭൂര്ഭുവ॒-സ്സ്വഃ॑ । തത്സ॑വിതു॒ര്വരേ᳚ണ്യ॒മ് । ഭ॒ര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീ॒മഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോ॒ദയാ᳚ത് ॥

കരന്യാസമ്

ഓ-ന്തത്സ॑വിതുഃ॒ ബ്രഹ്മാത്മനേ അങ്ഗുഷ്ഠാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒-വിഁഷ്ണ്വാത്മനേ തര്ജനീഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേവ॒സ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ മധ്യമാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ധീ॒മഹി സത്യാത്മനേ അനാമികാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ കനിഷ്ഠികാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

പ്രചോ॒ദയാ᳚-ഥ്സര്വാത്മനേ കരതല കരപൃഷ്ഠാഭ്യാ-ന്നമഃ ।

അങ്ഗന്യാസമ്

ഓ-ന്തത്സവിതുഃ॒ ബ്രഹ്മാത്മനേ ഹൃദയായ നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒-വിഁഷ്ണ്വാത്മനേ ശിരസേ സ്വാഹാ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേവ॒സ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ ശിഖായൈ വഷട് ।

ധീ॒മഹി സത്യാത്മനേ കവചായ ഹുമ് ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ നേത്രത്രയായ വൌഷട് ।

പ്രചോ॒ദയാ᳚-ഥ്സര്വാത്മനേ അസ്ത്രായ ഫട് ।

ഭൂര്ഭുവ॒സ്സ്വരോം ഇതി ദിഗ്വിമോകഃ ॥

[ഉത്തരമുദ്രാ പ്രദര്​ശനമ്

സുരഭിഃ ജ്ഞാന ചക്ര-ഞ്ച യോനിഃ കൂര്മോ-ഽഥ പങ്കജമ് ।

ലിങ്ഗ-ന്നിര്യാണ മുദ്രാ ചേത്യഷ്ടമുദ്രാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ।]

സൂര്യോപസ്ഥാനമ്

ജാതവേദസേത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ കശ്യപ ഋഷിഃ । ദുര്ഗാജാതവേദാഗ്നിര്ദേവതാ । ത്രിഷ്ടു-പ്ഛന്ദഃ । സൂര്യോപസ്ഥാനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓ-ഞ്ജാ॒തവേ᳚ദസേ സുനവാമ॒ സോമ॑മരാതീയ॒തോ നിദ॑ഹാതി॒ വേദഃ॑ ।

സ നഃ॑ പര്​ഷ॒ദതി॑ ദു॒ര്ഗാണി॒ വിശ്വാ᳚ നാ॒വേവ॒ സിന്ധു᳚-ന്ദുരി॒താ-ഽത്യ॒ഗ്നിഃ ॥

ത്ര്യമ്ബകമിതി മന്ത്രസ്യ । മൈത്രാ വരുണിര്വസിഷ്ഠ ഋഷിഃ । രുദ്രോ ദേവതാ । അനുഷ്ടു-പ്ഛന്ദഃ । ഉപസ്ഥാനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓ-ന്ത്ര്യ॑മ്ബകം-യഁജാമഹേ സു॒ഗന്ധി॑-മ്പുഷ്ടി॒വര്ധ॑നമ് ।

ഉ॒ര്വാ॒രു॒കമി॑വ॒ ബന്ധ॑നാന്മൃ॒ത്യോര്മൃ॑ക്ഷീയ॒ മാ-ഽമൃതാ॑ത് ।

[തച്ഛം​യോഁരിത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ । ശമ്യുര ഋഷിഃ । വിശ്വേദേവാഃ ദേവതാ । ശക്വരീ ഛന്ദഃ । ശാന്ത്യര്ഥേ ഉപസ്ഥാനേ വിനിയോഗഃ ।

ഓ-ന്തച്ഛം॒-യോഁരാവൃ॑ണീമഹേ । ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞായ॑ ।

ഗാ॒തും-യഁ॒ജ്ഞ॑പതയേ । ദൈവീ᳚-സ്സ്വ॒സ്തിര॑സ്തു നഃ ।

സ്വ॒സ്തിര്മാനു॑ഷേഭ്യഃ । ഊ॒ര്ധ്വ-ഞ്ജി॑ഗാതു ഭേഷ॒ജമ് ।

ശ-ന്നോ᳚ അസ്തു ദ്വി॒പദേ॒ । ശ-ഞ്ചതു॑ഷ്പദേ ।]

നമോ ബ്രഹ്മണേ ഇത്യസ്യ മന്ത്രസ്യ പ്രജാപതി ഋഷിഃ വിശ്വേദേവാഃ ദേവതാ । ജഗതീ-ശ്ഛന്ദഃ പ്രദക്ഷിണേ വിനിയോഗഃ ।

ഓ-ന്നമോ᳚ ബ്ര॒ഹ്മണേ॒ നമോ᳚-ഽസ്ത്വ॒ഗ്നയേ॒ നമഃ॑ പൃഥി॒വ്യൈ നമ॒ ഓഷ॑ധീഭ്യഃ ।

നമോ᳚ വാ॒ചേ നമോ᳚ വാ॒ചസ്പ॑തയേ॒ നമോ॒ വിഷ്ണ॑വേ മഹ॒തേ ക॑രോമി ॥

ദിഗ്ദേവതാ നമസ്കാരഃ

ഓ-ന്നമഃ॒ പ്രാച്യൈ॑ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമോ॒ ദക്ഷി॑ണായൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമഃ॒ പ്രതീ᳚ച്യൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമ॒ ഉദീ᳚ച്യൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമ॑ ഊ॒ര്ധ്വാ॑യൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമോ-ഽധ॑രായൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ।

ഓ-ന്നമോ॑-ഽവാന്ത॒രായൈ॑ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑

ഏ॒തസ്യാ॒-മ്പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ ॥

ഋഷി ദേവതാദി നമസ്കാരഃ

നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മധ്യേ യേ॑ വ॒സന്തി॒ തേ മേ പ്രസന്നാത്മാനശ്ചിര-ഞ്ജീവിതം-വഁ॑ര്ധയ॒ന്തി॒

നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മുനി॑ഭ്യശ്ച॒ നമോ॒ നമോ ഗങ്ഗായമുനയോര്മുനി॑ഭ്യശ്ച നമഃ ।

ഓം സന്ധ്യാ॑യൈ നമഃ । സാവി॑ത്ര്യൈ നമഃ । ഗായ॑ത്ര്യൈ നമഃ । സര॑സ്വത്യൈ നമഃ । സര്വാ᳚ഭ്യോ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യോ॒ നമഃ । ദേ॒വേഭ്യോ॒ നമഃ । ഋഷി॑ഭ്യോ॒ നമഃ । മുനി॑ഭ്യോ॒ നമഃ । ഗുരു॑ഭ്യോ॒ നമഃ । മാതൃ॑ഭ്യോ॒ നമഃ । പിതൃ॑ഭ്യോ॒ നമഃ । കാമോ-ഽകാരിഷീ᳚ന്നമോ॒ നമഃ । മന്യുരകാരിഷീ᳚ന്നമോ॒ നമഃ ।

യാം॒ സദാ॑ സര്വ॑ഭൂതാ॒നി॒ ച॒രാ॑ണി സ്ഥാ॒വരാ॑ണി ച ।

സായ॑-മ്പ്രാ॒തര്ന॑മസ്യ॒ന്തി സാ॒മാ॒ സന്ധ്യാ॑-ഽഭിര॑ക്ഷതു ॥

ദേവതാ സ്മരണമ്

ബ്രഹ്മണ്യോ ദേവകീപുത്രോ ബ്രഹ്മണ്യോ മധുസൂദനഃ ।

ബ്രഹ്മണ്യഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷോ ബ്രഹ്മണ്യോ വിഷ്ണുരച്യുതഃ ॥

നമോ ബ്രഹ്മണ്യദേവായ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതായ ച ।

ജഗദ്ധിതായ കൃഷ്ണായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥

ക്ഷീരേണ സ്നാപിതേ ദേവീ ചന്ദനേന വിലേപിതേ ।

ബില്വപത്രാര്ചിതേ ദേവീ ദുര്ഗേ-ഽഹം ശരണ-ങ്ഗതഃ ॥

ഗായത്രീ പ്രസ്ഥാന പ്രാര്ഥനാ

ഉ॒ത്തമേ॑ ശിഖ॑രേ ജാ॒തേ॒ ഭൂ॒മ്യാ-മ്പ॑ര്വത॒ മൂര്ധ॑നി ।

ബ്രാ॒ഹ്മണേ॑ഭ്യോ-ഽഭ്യ॑നുജ്ഞാ॒താ॒ ഗ॒ച്ഛദേ॑വി യ॒ഥാ സു॑ഖമ് ॥

സ്തുതോ മയാ വരദാ വേ॑ദമാ॒താ॒ പ്രചോദയന്തീ പവനേ᳚ ദ്വിജാ॒താ ।

ആയുഃ പൃഥിവ്യാ-ന്ദ്രവിണ-മ്ബ്ര॑ഹ്മവ॒ര്ചസം

മഹ്യ-ന്ദത്വാ പ്രയാതു-മ്ബ്ര॑ഹ്മലോ॒കമ് ॥

നാരായണ നമസ്കൃതി

നമോ-ഽസ്ത്വനന്തായ സഹസ്ര മൂര്തയേ

സഹസ്ര പാദാക്ഷി ശിരോരു ബാഹവേ ।

സഹസ്രനാമ്നേ പുരുഷായ ശാശ്വതേ

സഹസ്ര കോടീ യുഗധാരിണേ നമഃ ॥

ഭൂമ്യാകാശാഭിവന്ദനമ്

ഇ॒ദ-ന്ദ്യാ॑വാ പൃഥി॒വീ സ॒ത്യമ॑സ്തു ।

പിത॒ര്മാത॒ര്യദി॒ഹോപ॑ബ്രുവേ വാ॑മ് ।

ഭൂ॒ത-ന്ദേ॒വാനാ॑മവ॒മേ അവോ॑ഭിഃ ।

വിദ്യാമേ॒ഷം-വൃഁ॒ജി॑ന-ഞ്ജീ॒രദാ॑നുമ് ।

ആകാശാത്പതിത-ന്തോയം-യഁഥാ ഗച്ഛതി സാഗരമ് ।

സര്വദേവ നമസ്കാരഃ കേശവ-മ്പ്രതിഗച്ഛതി ॥

സര്വവേദേഷു യത്പുണ്യം സര്വതീര്ഥേഷു യത്ഫലമ് ।

തത്ഫലം സമവാപ്നോതി സ്തുത്വാ ദേവ-ഞ്ജനാര്ദനമ് ॥

വാസനാദ്വാസുദേവസ്യ വാസിത-ന്തേ ജഗത്ത്രയമ് ।

സര്വഭൂത നിവാസോ-ഽസി വാസുദേവ നമോ-ഽസ്തു തേ ॥

അഭിവാദനമ്

ചതുസ്സാഗര പര്യന്ത-ങ്ഗോബ്രാഹ്മണേഭ്യ-ശ്ശുഭ-മ്ഭവതു ॥

…… പ്രവരാന്വിത …… സ ഗോത്രഃ ആശ്വലായനസൂത്രഃ ഋക് ശാഖാധ്യായീ …….. ശര്മാ-ഽഹ-മ്ഭോ അഭിവാദയേ ॥

ആചമ്യ ॥

സമര്പണമ്

യസ്യ സ്മൃത്യാച നാമോക്ത്യാ തപ-സ്സന്ധ്യാ ക്രിയാദിഷു ।

ന്യൂനം സമ്പൂര്ണതാം-യാഁതി സദ്യോവന്ദേ തമച്യുതമ് ॥

മന്ത്രഹീന-ങ്ക്രിയാഹീന-മ്ഭക്തിഹീനം രമാപതേ ।

യത്കൃത-ന്തു മയാദേവ പരിപൂര്ണ-ന്തദസ്തു തേ ॥

അനേന പ്രാതഃ/മാധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാവന്ദനേന ഭഗവാന് സര്വാത്മക-ശ്ശ്രീ ലക്ഷ്മീനാരായണഃ പ്രീയതാമ് । സുപ്രീതോ വരദോ ഭവതു ।

ആബ്രഹ്മലോകാദാശേഷാദാലോകാലോക പര്വതാത് ।

യേ സന്തി ബ്രാഹണാ ദേവാസ്തേഭ്യോ നിത്യ-ന്നമോ നമഃ ॥

കായേന വാചാ മനസേന്ദ്രിയൈര്വാ

ബുദ്ധ്യാത്മനാ വാ പ്രകൃതേ-സ്സ്വഭാവാത് ।

കരോമി യദ്യത്സകല-മ്പരസ്മൈ

നാരായണായേതി സമര്പയാമി ॥

സര്വം ശ്രീമന്നാരായണാര്പണമസ്തു ॥