ઋગ્વેદ સન્ધ્યાવન્દનમ્

ઋગ્વેદ સન્ધ્યાવન્દનમ્

શ્લોક 1

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હરિઃ ઓમ્ ।

શરીરશુદ્ધિઃ

અપવિત્રઃ પવિત્રો વા સર્વાવસ્થા-ઙ્ગતો-ઽપિ વા ।

ય-સ્સ્મરેત્પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તર-શ્શુચિઃ ॥

પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષાય નમઃ ।

આચમનમ્

ઓ-ઙ્કેશવાય સ્વાહા । ઓ-ન્નારાયણાય સ્વાહા ।

ઓ-મ્માધવાય સ્વાહા ।

ઓ-ઙ્ગોવિન્દાય નમઃ । ૐ-વિઁષ્ણવે નમઃ ।

ઓ-મ્મધુસૂદનાય નમઃ । ઓ-ન્ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।

ૐ-વાઁમનાય નમઃ । ૐ શ્રીધરાય નમઃ ।

ૐ હૃષીકેશાય નમઃ । ઓ-મ્પદ્મનાભાય નમઃ ।

ઓ-ન્દામોદરાય નમઃ । ૐ સઙ્કર્​ષણાય નમઃ ।

ૐ-વાઁસુદેવાય નમઃ । ઓ-મ્પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ ।

ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ । ઓ-મ્પુરુષોત્તમાય નમઃ ।

ૐ અથોક્ષજાય નમઃ । ઓ-ન્નારસિંહાય નમઃ ।

ૐ અચ્યુતાય નમઃ । ઓ-ઞ્જનાર્દનાય નમઃ ।

ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ । ૐ હરયે નમઃ ।

ૐ શ્રી કૃષ્ણાય નમઃ ।

ભૂતોચ્ચાટનમ્

ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ ય એતે ભૂમિભારકાઃ ।

એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥

આસન સંસ્કારમ્

ઓ-મ્પૃથ્વીતિ મન્ત્રસ્ય । મેરુપૃષ્ઠ ઋષિઃ । કૂર્મો દેવતા । સુતલ-ઞ્છન્દઃ । આસને વિનિયોગઃ । અનન્તાસનાય નમઃ ।

ઓ-મ્પૃથ્વિ ત્વયા ધૃતા લોકા દેવિ ત્વં-વિઁષ્ણુના ધૃતા ।

ત્વ-ઞ્ચ ધારય મા-ન્દેવિ પવિત્ર-ઙ્કુરુ ચાસનમ્ ॥

પ્રાણાયામમ્

પ્રણવસ્ય પરબ્રહ્મ ઋષિઃ । પરમાત્મા દેવતા । દૈવી ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાણાયામે વિનિયોગઃ ॥

ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ૐ સ્વઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ ।

ૐ સ॒ત્યમ્ । ઓ-ન્તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ધીયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ । ૐ આપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભુર્ભુવ॒સ્સ્વ॒રોમ્ ॥

સઙ્કલ્પમ્ (દેશકાલ સઙ્કીર્તન)

શ્રી શુભે શોભને મુહૂર્તે વિષ્ણોરાજ્ઞયા અત્ર પૃથિવ્યા-ઞ્જમ્બૂદ્વીપે ભરતવર્​ષે ભરતખણ્ડે મેરોઃ દક્ષિણ દિગ્ભાગે શ્રીશૈલસ્ય …….. પ્રદેશે, …….. નદ્યોઃ મધ્યદેશે લક્ષ્મીનિવાસ ગૃહે, સમસ્ત દેવતા બ્રાહ્મણ હરિહરસન્નિધૌ, આદ્ય બ્રહ્મણઃ દ્વિતીયે પરાર્થે શ્રી શ્વેતવરાહકલ્પે વૈવસ્વત મન્વન્તરે કલિયુગે પ્રથમપાદે અસ્મિન્ વર્તમાન વ્યાવહારિક ચાન્દ્રમાનેન શ્રી …… સં​વઁત્સરે …… અયને …… ઋતૌ …… માસે …… પક્ષે …… તિથૌ …… વાસરે શુભનક્ષત્રે શુભયોગે શુભકરણ એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ [શ્રીપરમેશ્વર] પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યામુપાશિષ્યે ।

માર્જનમ્

આપોહિષ્ઠેતિ તૃચસ્ય અમ્બરીષ-સ્સિન્ધુદ્વીપ ઋષિઃ । આપો દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । માર્જને વિનિયોગઃ ॥

ૐ આપો॒ હિષ્ઠા મ॑યો॒ભુવઃ॑ ।

તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન ।

મ॒હેરણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ।

યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો॒ રસઃ॑ ।

તસ્ય॑ ભાજયતે॒ હ નઃ॑ ।

ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒ત॑રઃ ।

તસ્મા॒ અર॑ઙ્ગમામવઃ ।

યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ ।

આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ।

મન્ત્રાચમનમ્

(પ્રાતઃ કાલે)

સૂર્યશ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । નારાયણ ઋષિઃ । સૂર્યમામન્યુ મન્યુપતયો રાત્રિર્દેવતા । પ્રકૃતિશ્છન્દઃ । મન્ત્રાચમને વિનિયોગઃ ॥

ૐ સૂર્યશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ॑ કૃતે॒ભ્યઃ । પાપેભ્યો॑ રક્ષ॒ન્તામ્ । યદ્રાત્રિયા પાપ॑મકા॒ર્​ષમ્ । મનસા વાચા॑ હસ્તા॒ભ્યામ્ । પદ્ભ્યામુદરે॑ણ શિ॒શ્ના । રાત્રિ॒સ્તદ॑વલુ॒મ્પતુ । યત્કિઞ્ચ॑ દુરિ॒ત-મ્મયિ॑ । ઇદમહ-મ્મામમૃ॑ત યો॒નૌ । સૂર્યે જ્યોતિષિ જુહો॑મિ સ્વા॒હા ।

(મધ્યાહ્ન કાલે)

આપઃ પુનન્ત્વિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । પૂત ઋષિઃ । આપો દેવતા । અષ્ઠી છન્દઃ । અપા-મ્પ્રાશને વિનિયોગઃ ।

ૐ આપઃ॑ પુનન્તુ પૃથિ॒વી-મ્પૃ॑થિ॒વી પૂ॒તા પુ॑નાતુ॒ મામ્ ।

પુ॒નન્તુ॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ॒ર્બ્રહ્મ॑પૂ॒તા પુ॑નાતુ॒ મામ્ ॥

યદુચ્છિ॑ષ્ટ॒મભો᳚જ્યં॒-યઁદ્વા॑ દુ॒શ્ચરિ॑ત॒-મ્મમ॑ ।

સર્વ॑-મ્પુનન્તુ॒ મામાપો॑-ઽસ॒તા-ઞ્ચ॑ પ્રતિ॒ગ્રહં॒ સ્વાહા᳚ ॥

(સાય-ઙ્કાલે)

અગ્નિશ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । નારાયણ ઋષિઃ । અગ્નિમામન્યુ મન્યુપતયો અહર્દેવતા । પ્રકૃતિશ્છન્દઃ । મન્ત્રાચમને વિનિયોગઃ ॥

ૐ અગ્નિશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ॑ કૃતે॒ભ્યઃ । પાપેભ્યો॑ રક્ષ॒ન્તામ્ । યદહ્ના પાપ॑મકા॒ર્​ષમ્ । મનસા વાચા॑ હસ્તા॒ભ્યામ્ । પદ્ભ્યામુદરે॑ણ શિ॒શ્ના । અહ॒સ્તદ॑વલુ॒મ્પતુ । યત્કિઞ્ચ॑ દુરિ॒ત-મ્મયિ॑ । ઇ॒દમ॒હ-મ્મામમૃ॑ત યો॒નૌ । સત્યે જ્યોતિષિ જુહો॑મિ સ્વા॒હા ।

આચમ્ય ॥

પુનર્માર્જનમ્

આપોહિષ્ઠેતિ નવર્ચસ્ય સૂક્તસ્ય । અમ્બરીષ સિન્ધુદ્વીપ ઋષિઃ । આપો દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પઞ્ચમી વર્ધમાના । સપ્તમી પ્રતિષ્ઠા । અન્ત્યે દ્વે અનુષ્ટુભૌ । પુનર્માર્જને વિનિયોગઃ ॥

ૐ આપો॒ હિષ્ઠા મ॑યો॒ભુવઃ॑ ।

તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન ।

મ॒હેરણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ।

યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો॒ રસઃ॑ ।

તસ્ય॑ ભાજયતે॒ હ નઃ॑ ।

ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒ત॑રઃ ।

તસ્મા॒ અર॑ઙ્ગમામવઃ ।

યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ ।

આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ।

ૐ શ-ન્નો॑ દે॒વીર॒ભિષ્ટ॑ય॒ આપો॑ ભવન્તુ પી॒તયે॑ ।

શં-યોઁર॒ભિ સ્ર॑વન્તુ નઃ ॥

ઈશા॑ના॒ વાર્યા॑ણા॒-ઙ્ક્ષય॑ન્તીશ્ચર્​ષણી॒નામ્ ।

અ॒પો યા॑ચામિ ભેષ॒જમ્ ॥

અ॒પ્સુ મે॒ સોમો॑ અબ્રવીદ॒ન્તર્વિશ્વા॑નિ ભેષ॒જા ।

અ॒ગ્નિ-ઞ્ચ॑ વિ॒શ્વશ॑મ્ભુવમ્ ॥

આપઃ॑ પૃણી॒ત ભે॑ષ॒જં-વઁરૂ॑થ-ન્ત॒ન્વે॒ 3॒ મમ॑ ।

જ્યોક્ચ॒ સૂર્ય॑-ન્દૃ॒શે ॥

ઇ॒દમા॑પઃ॒ પ્રવ॑હત॒ યત્કિ-ઞ્ચ॑ દુરિ॒ત-મ્મયિ॑ ।

યદ્વા॒હમ॑ભિદુ॒દ્રોહ॒ યદ્વા॑ શે॒પ ઉ॒તાનૃ॑તમ્ ॥

આપો॑ અ॒દ્યાન્વ॑ચારિષં॒ રસે॑ન॒ સમ॑ગસ્મહિ ।

પય॑સ્વાનગ્ન॒ આ ગ॑હિ॒ ત-મ્મા॒ સં સૃ॑જ॒ વર્ચ॑સા ॥

સ॒સૃષી॒સ્તદ॑પસો॒ દિવા॒નક્ત॑ઞ્ચ સ॒સૃષીઃ᳚ ।

વરે॑ણ્ય ક્ર॒તૂરહ॑મા દે॒વી॒ રવ॑સે હુવે ॥

પાપપુરુષ વિસર્જનમ્

ઋત-ઞ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । અઘમર્​ષણ ઋષિઃ । ભાવવૃત્તો દેવતા । અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ । મમ પાપપુરુષ જલ વિસર્જને વિનિયોગઃ ॥

ૐ ઋ॒ત-ઞ્ચ॑ સ॒ત્ય-ઞ્ચા॒ભી॑દ્ધા॒ત્તપ॒સો-ઽધ્ય॑જાયત ।

તતો॒ રાત્ર્ય॑જાયત॒ તતઃ॑ સમુ॒દ્રો અ॑ર્ણ॒વઃ ।

સ॒મુ॒દ્રાદ॑ર્ણ॒વાદધિ॑ સં​વઁથ્સ॒રો અ॑જાયત ॥

અ॒હો॒રા॒ત્રાણિ॑ વિ॒દધ॒દ્વિશ્વ॑સ્ય મિષ॒તો વ॒શી ।

સૂ॒ર્યા॒ચ॒ન્દ્ર॒મસૌ॑ ધા॒તા ય॑થાપૂ॒ર્વમ॑કલ્પયત્ ।

દિવ॑-ઞ્ચ પૃથિ॒વી-ઞ્ચા॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મથો॒ સ્વઃ॑ ॥

આચમ્ય ॥

પ્રાણાયામમ્ ॥

અર્ઘ્યપ્રદાનમ્

પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ॥

(પ્રાતઃ કાલે)

તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાત-સ્સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥

ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒-સ્સ્વઃ॑ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે॑ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા॑ત્ ॥ (ઋ.3.62.10)

[ પ્રાત-સ્સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।

યદદ્યકચ્ચેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । કુત્સ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । પ્રાત-સ્સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ।

યદ॒દ્ય કચ્ચ॑ વૃત્રહન્નુ॒દગા॑ અ॒ભિસૂ॑ર્ય । સર્વ॒-ન્તદિ॑ન્દ્ર તે॒ વશે॑ ।

]

(મધ્યાહ્ન કાલે)

હંસશ્શુચિષદિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । ગૌતમપુત્રો વામદેવ ઋષિઃ । સૂર્યો દેવતા । જગતી છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ॥

ૐ હં॒સશ્શુ॑ચિ॒ષદ્વસુ॑રન્તરિક્ષ॒ સદ્ધો॑ તાવેદિ॒ષદતિ॑થિર્દુરોણ॒ સત્ । નૃ॒ષદ્વ॑ર॒ સદૃ॑ત॒ સદ્વ્યો॑મ॒ સદ॒બ્જા ગો॒જા ઋ॑ત॒જા અ॑દ્રિ॒જા ઋ॒ત-મ્બૃ॒હત્ । ઇતિ પ્રથમાર્ઘ્યમ્ ॥

આકૃષ્ણેનેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । હિરણ્ય સ્તૂપ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ત્રિષ્ટુપ્છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ॥

ૐ આકૃ॒ષ્ણેન॒ રજ॑સા॒ વર્ત॑માનો નિવે॒શય॑ન્ન॒મૃત॒-મ્મર્ત્ય॑ઞ્ચ ।

હિ॒ર॒ણ્ય યે॑ન સવિ॒તા રથે॒ના-ઽઽદે॒વો યા॑તિ॒ભુવ॑નાનિ॒ પશ્યન્॑ । ઇતિ દ્વિતીયાર્ઘ્યમ્ ॥

તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥

ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒-સ્સ્વઃ॑ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે॑ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા॑ત્ । ઇતિ તૃતીયાર્ઘ્યમ્ ॥

[ માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।

પ્રાતર્દેવીત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । અભિતપ ઋષિઃ । સૂર્યો દેવતા । ત્રિષ્ટુ-પ્છન્દઃ । માધ્યાહ્નિક સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ।

ઓ-મ્પ્રા॒તર્દે॒વીમદિ॑તિ-ઞ્જોહવીમિ મ॒ધ્યં‍દિ॑ન॒ ઉદિ॑તા॒ સૂર્ય॑સ્ય । રા॒યે મિ॑ત્રા વરુણા સ॒ર્વતા॒તે॑લે તો॒કાય॒ તન॑યાય॒ શં-યોઃ ઁ।

]

(સાય-ઙ્કાલે)

તત્સવિતુરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । વિશ્વામિત્ર ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । સાયં સન્ધ્યાર્ઘ્યપ્રદાને વિનિયોગઃ ॥

ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒-સ્સ્વઃ॑ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે॑ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા॑ત્ ॥

[ સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ મુખ્યકાલાતિક્રમણ દોષપરિહારાર્થ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તર્ઘ્ય પ્રદાન-ઙ્કરિષ્યે ।

ઉદ્ઘેદભીત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । કુત્સ ઋષિઃ । સવિતા દેવતા । ગાયત્રી છન્દઃ । સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ પ્રાયશ્ચિત્તાર્ઘ્ય પ્રદાને વિનિયોગઃ ।

ૐ ઉદ્ઘેદ॒ભિશ્રુ॒તા મ॑ઘં-વૃઁષ॒ભ-ન્નર્યા᳚પસમ્ । અસ્તા᳚ર મેષિ સૂર્ય ।

]

આત્મપ્રદક્ષિણ

બ્રહ્મૈવ સત્ય-મ્બ્રહ્મૈવાહમ્ । યોસાવાદિત્યો હિરણ્મયઃ પુરુષ-સ્સ એવાહમસ્મિ ।

અ॒સાવા॑દિ॒ત્યો બ્ર॒હ્મ ॥

આચમ્ય ॥

પ્રાણાયામમ્ ॥

[ તર્પણં –

પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ તર્પણ-ઙ્કરિષ્યે ।

(પ્રાતઃ કાલે)

સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । ગાયત્રી-ન્તર્પયામિ ।

બ્રાહ્મી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।

(મધ્યાહ્ન કાલે)

સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । સાવિત્રી-ન્તર્પયામિ ।

રૌદ્રી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।

(સાય-ઙ્કાલે)

સન્ધ્યા-ન્તર્પયામિ । સરસ્વતી-ન્તર્પયામિ ।

વૈષ્ણવી-ન્તર્પયામિ । નિમૃજી-ન્તર્પયામિ ।

]

ગાયત્રી આવાહનમ્

ઓમિત્યેકાક્ષ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ । અગ્નિર્દેવતા । બ્રહ્મ॑ ઇત્યા॒ર્​ષમ્ । ગાયત્રી છન્દઃ । પરમાત્મં॑ સરૂ॒પમ્ । સાયુજ્યં-વિઁ॑નિયો॒ગમ્ ।

આયા॑તુ॒ વર॑દા દે॒વી॒ અ॒ક્ષર॑-મ્બ્રહ્મ॒ સમ્મિ॑તમ્ ।

ગા॒ય॒ત્રી᳚-ઞ્છન્દ॑સા-મ્મા॒તેદ-મ્બ્ર॑હ્મ જુ॒ષસ્વ॑ મે ।

યદહ્ના᳚ત્કુરુ॑તે પા॒પ॒-ન્તદહ્ના᳚ત્પ્રતિ॒ મુચ્ય॑તે ।

યદ્રાત્રિયા᳚ત્કુરુ॑તે પા॒પ॒-ન્તદ્રાત્રિયા᳚ત્પ્રતિ॒ મુચ્ય॑તે ।

સર્વ॑વ॒ર્ણે મ॑હાદે॒વિ॒ સ॒ન્ધ્યા વિ॑દ્યે સ॒રસ્વ॑તિ ।

ઓજો॑-ઽસિ॒ સહો॑-ઽસિ॒ બલમ॑સિ॒ ભ્રાજો॑-ઽસિ દે॒વાના॒-ન્ધામ॒નામા॑સિ વિશ્વ॑મસિ વિ॒શ્વાયુ॒-સ્સર્વ॑મસિ સ॒ર્વાયુરભિભૂરોમ્ ।

ગાયત્રીમાવા॑હયા॒મિ॒ ।

સાવિત્રીમાવા॑હયા॒મિ॒ ।

સરસ્વતીમાવા॑હયા॒મિ॒ ।

છન્દર્​ષીનાવા॑હયા॒મિ॒ ।

શ્રિયમાવા॑હયા॒મિ॒ ।

ગાયત્ર્યા ગાયત્રી છન્દો વિશ્વામિત્ર ઋષિ-સ્સવિતા દેવતા અગ્નિર્મુખ-મ્બ્રહ્મા શિરો વિષ્ણુર્ હૃદયં રુદ્ર-શ્શિખા પૃથિવી યોનિઃ પ્રાણાપાનવ્યાનોદાન સમાના સ પ્રાણા શ્વેતવર્ણા સાઙ્ખ્યાયન સગોત્રા ગાયત્રી ચતુર્વિંશત્યક્ષરા ત્રિપદા॑ ષટ્કુ॒ક્ષિઃ॒ પઞ્ચશીર્​ષોપનયને વિ॑નિયો॒ગઃ ॥

પૂર્વોક્ત એવ-ઙ્ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં શુભતિથૌ શ્રીલક્ષ્મીનારાયણ પ્રીત્યર્થ-મ્પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાઙ્ગ યથાશક્તિ ગાયત્રી મહામન્ત્રજપ-ઙ્કરિષ્યે ॥

કરન્યાસમ્

ઓ-ન્તત્સ॑વિતુઃ॒ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।

વરે᳚ણ્યં॒-વિઁષ્ણ્વાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।

ભર્ગો॑ દેવ॒સ્ય॑ રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।

ધી॒મહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।

પ્રચો॒દયા᳚-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।

અઙ્ગન્યાસમ્

ઓ-ન્તત્સવિતુઃ॒ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।

વરે᳚ણ્યં॒-વિઁષ્ણ્વાત્મને શિરસે સ્વાહા ।

ભર્ગો॑ દેવ॒સ્ય॑ રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।

ધી॒મહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।

પ્રચો॒દયા᳚-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાય ફટ્ ।

ભૂર્ભુવ॒સ્સ્વરોં ઇતિ દિગ્બન્ધઃ ॥

ધ્યાનમ્

મુક્તા વિદ્રુમ હેમનીલ ધવલચ્છાયૈર્મુખૈસ્ત્રીક્ષણૈઃ

યુક્તામિન્દુ નિબદ્ધ રત્નમકુટા-ન્તત્ત્વાર્થ વર્ણાત્મિકામ્ ।

ગાયત્રીં-વઁરદાભયાઙ્કુશ કશાશ્શુભ્રઙ્કપાલ-ઙ્ગદાં

શઙ્ખ-ઞ્ચક્રમથારવિન્દયુગલં હસ્તૈર્વહન્તી-મ્ભજે ॥

ધ્યેયસ્સદા સવિતૃમણ્ડલમધ્યવર્તી

નારાયણસ્સરસિજાસન સન્નિવિષ્ટઃ ।

કેયૂરવા-ન્મકરકુણ્ડલવાન્ કિરીટી

હારી હિરણ્મય વપુર્ધૃતશઙ્ખચક્રઃ ॥

[મુદ્રાપ્રદર્​શનમ્

સુમુખં સમ્પુટ-ઞ્ચૈવ વિતતં-વિઁસ્તૃત-ન્તથા ।

દ્વિમુખ-ન્ત્રિમુખ-ઞ્ચૈવ ચતુઃ પઞ્ચમુખ-ન્તથા ।

ષણ્મુખો-ઽધોમુખ-ઞ્ચૈવ વ્યાપિકાઞ્જલિક-ન્તથા ।

શકટં-યઁમપાશ-ઞ્ચ ગ્રથિતં સમ્મુખોન્મુખમ્ ।

પ્રલમ્બ-મ્મુષ્ટિક-ઞ્ચૈવ મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહકમ્ ।

સિંહાક્રાન્ત-મ્મહાક્રાન્ત-મ્મુદ્ગર-મ્પલ્લવ-ન્તથા ।

ચતુર્વિંશતિ મુદ્રા વૈ ગાયત્ર્યાં સુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।

ઇતિ મુદ્રા ન જાનાતિ ગાયત્રી નિષ્ફલાભવેત્ ।]

ગાયત્રી મન્ત્રમ્

ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒-સ્સ્વઃ॑ । તત્સ॑વિતુ॒ર્વરે᳚ણ્ય॒મ્ । ભ॒ર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધી॒મહિ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

કરન્યાસમ્

ઓ-ન્તત્સ॑વિતુઃ॒ બ્રહ્માત્મને અઙ્ગુષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।

વરે᳚ણ્યં॒-વિઁષ્ણ્વાત્મને તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।

ભર્ગો॑ દેવ॒સ્ય॑ રુદ્રાત્મને મધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ ।

ધી॒મહિ સત્યાત્મને અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ જ્ઞાનાત્મને કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ ।

પ્રચો॒દયા᳚-થ્સર્વાત્મને કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ ।

અઙ્ગન્યાસમ્

ઓ-ન્તત્સવિતુઃ॒ બ્રહ્માત્મને હૃદયાય નમઃ ।

વરે᳚ણ્યં॒-વિઁષ્ણ્વાત્મને શિરસે સ્વાહા ।

ભર્ગો॑ દેવ॒સ્ય॑ રુદ્રાત્મને શિખાયૈ વષટ્ ।

ધી॒મહિ સત્યાત્મને કવચાય હુમ્ ।

ધિયો॒ યો નઃ॑ જ્ઞાનાત્મને નેત્રત્રયાય વૌષટ્ ।

પ્રચો॒દયા᳚-થ્સર્વાત્મને અસ્ત્રાય ફટ્ ।

ભૂર્ભુવ॒સ્સ્વરોં ઇતિ દિગ્વિમોકઃ ॥

[ઉત્તરમુદ્રા પ્રદર્​શનમ્

સુરભિઃ જ્ઞાન ચક્ર-ઞ્ચ યોનિઃ કૂર્મો-ઽથ પઙ્કજમ્ ।

લિઙ્ગ-ન્નિર્યાણ મુદ્રા ચેત્યષ્ટમુદ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।]

સૂર્યોપસ્થાનમ્

જાતવેદસેત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય કશ્યપ ઋષિઃ । દુર્ગાજાતવેદાગ્નિર્દેવતા । ત્રિષ્ટુ-પ્છન્દઃ । સૂર્યોપસ્થાને વિનિયોગઃ ।

ઓ-ઞ્જા॒તવે᳚દસે સુનવામ॒ સોમ॑મરાતીય॒તો નિદ॑હાતિ॒ વેદઃ॑ ।

સ નઃ॑ પર્​ષ॒દતિ॑ દુ॒ર્ગાણિ॒ વિશ્વા᳚ ના॒વેવ॒ સિન્ધુ᳚-ન્દુરિ॒તા-ઽત્ય॒ગ્નિઃ ॥

ત્ર્યમ્બકમિતિ મન્ત્રસ્ય । મૈત્રા વરુણિર્વસિષ્ઠ ઋષિઃ । રુદ્રો દેવતા । અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ । ઉપસ્થાને વિનિયોગઃ ।

ઓ-ન્ત્ર્ય॑મ્બકં-યઁજામહે સુ॒ગન્ધિ॑-મ્પુષ્ટિ॒વર્ધ॑નમ્ ।

ઉ॒ર્વા॒રુ॒કમિ॑વ॒ બન્ધ॑નાન્મૃ॒ત્યોર્મૃ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા॑ત્ ।

[તચ્છં​યોઁરિત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય । શમ્યુર ઋષિઃ । વિશ્વેદેવાઃ દેવતા । શક્વરી છન્દઃ । શાન્ત્યર્થે ઉપસ્થાને વિનિયોગઃ ।

ઓ-ન્તચ્છં॒-યોઁરાવૃ॑ણીમહે । ગા॒તું-યઁ॒જ્ઞાય॑ ।

ગા॒તું-યઁ॒જ્ઞ॑પતયે । દૈવી᳚-સ્સ્વ॒સ્તિર॑સ્તુ નઃ ।

સ્વ॒સ્તિર્માનુ॑ષેભ્યઃ । ઊ॒ર્ધ્વ-ઞ્જિ॑ગાતુ ભેષ॒જમ્ ।

શ-ન્નો᳚ અસ્તુ દ્વિ॒પદે॒ । શ-ઞ્ચતુ॑ષ્પદે ।]

નમો બ્રહ્મણે ઇત્યસ્ય મન્ત્રસ્ય પ્રજાપતિ ઋષિઃ વિશ્વેદેવાઃ દેવતા । જગતી-શ્છન્દઃ પ્રદક્ષિણે વિનિયોગઃ ।

ઓ-ન્નમો᳚ બ્ર॒હ્મણે॒ નમો᳚-ઽસ્ત્વ॒ગ્નયે॒ નમઃ॑ પૃથિ॒વ્યૈ નમ॒ ઓષ॑ધીભ્યઃ ।

નમો᳚ વા॒ચે નમો᳚ વા॒ચસ્પ॑તયે॒ નમો॒ વિષ્ણ॑વે મહ॒તે ક॑રોમિ ॥

દિગ્દેવતા નમસ્કારઃ

ઓ-ન્નમઃ॒ પ્રાચ્યૈ॑ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમો॒ દક્ષિ॑ણાયૈ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમઃ॒ પ્રતી᳚ચ્યૈ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમ॒ ઉદી᳚ચ્યૈ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમ॑ ઊ॒ર્ધ્વા॑યૈ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમો-ઽધ॑રાયૈ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ।

ઓ-ન્નમો॑-ઽવાન્ત॒રાયૈ॑ દિ॒શે યાશ્ચ॑ દે॒વતા॑

એ॒તસ્યા॒-મ્પ્રતિ॑વસન્ત્યે॒ તાભ્ય॑શ્ચ॒ નમઃ ॥

ઋષિ દેવતાદિ નમસ્કારઃ

નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે યે॑ વ॒સન્તિ॒ તે મે પ્રસન્નાત્માનશ્ચિર-ઞ્જીવિતં-વઁ॑ર્ધય॒ન્તિ॒

નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિ॑ભ્યશ્ચ॒ નમો॒ નમો ગઙ્ગાયમુનયોર્મુનિ॑ભ્યશ્ચ નમઃ ।

ૐ સન્ધ્યા॑યૈ નમઃ । સાવિ॑ત્ર્યૈ નમઃ । ગાય॑ત્ર્યૈ નમઃ । સર॑સ્વત્યૈ નમઃ । સર્વા᳚ભ્યો દે॒વતા᳚ભ્યો॒ નમઃ । દે॒વેભ્યો॒ નમઃ । ઋષિ॑ભ્યો॒ નમઃ । મુનિ॑ભ્યો॒ નમઃ । ગુરુ॑ભ્યો॒ નમઃ । માતૃ॑ભ્યો॒ નમઃ । પિતૃ॑ભ્યો॒ નમઃ । કામો-ઽકારિષી᳚ન્નમો॒ નમઃ । મન્યુરકારિષી᳚ન્નમો॒ નમઃ ।

યાં॒ સદા॑ સર્વ॑ભૂતા॒નિ॒ ચ॒રા॑ણિ સ્થા॒વરા॑ણિ ચ ।

સાય॑-મ્પ્રા॒તર્ન॑મસ્ય॒ન્તિ સા॒મા॒ સન્ધ્યા॑-ઽભિર॑ક્ષતુ ॥

દેવતા સ્મરણમ્

બ્રહ્મણ્યો દેવકીપુત્રો બ્રહ્મણ્યો મધુસૂદનઃ ।

બ્રહ્મણ્યઃ પુણ્ડરીકાક્ષો બ્રહ્મણ્યો વિષ્ણુરચ્યુતઃ ॥

નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગોબ્રાહ્મણહિતાય ચ ।

જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥

ક્ષીરેણ સ્નાપિતે દેવી ચન્દનેન વિલેપિતે ।

બિલ્વપત્રાર્ચિતે દેવી દુર્ગે-ઽહં શરણ-ઙ્ગતઃ ॥

ગાયત્રી પ્રસ્થાન પ્રાર્થના

ઉ॒ત્તમે॑ શિખ॑રે જા॒તે॒ ભૂ॒મ્યા-મ્પ॑ર્વત॒ મૂર્ધ॑નિ ।

બ્રા॒હ્મણે॑ભ્યો-ઽભ્ય॑નુજ્ઞા॒તા॒ ગ॒ચ્છદે॑વિ ય॒થા સુ॑ખમ્ ॥

સ્તુતો મયા વરદા વે॑દમા॒તા॒ પ્રચોદયન્તી પવને᳚ દ્વિજા॒તા ।

આયુઃ પૃથિવ્યા-ન્દ્રવિણ-મ્બ્ર॑હ્મવ॒ર્ચસં

મહ્ય-ન્દત્વા પ્રયાતુ-મ્બ્ર॑હ્મલો॒કમ્ ॥

નારાયણ નમસ્કૃતિ

નમો-ઽસ્ત્વનન્તાય સહસ્ર મૂર્તયે

સહસ્ર પાદાક્ષિ શિરોરુ બાહવે ।

સહસ્રનામ્ને પુરુષાય શાશ્વતે

સહસ્ર કોટી યુગધારિણે નમઃ ॥

ભૂમ્યાકાશાભિવન્દનમ્

ઇ॒દ-ન્દ્યા॑વા પૃથિ॒વી સ॒ત્યમ॑સ્તુ ।

પિત॒ર્માત॒ર્યદિ॒હોપ॑બ્રુવે વા॑મ્ ।

ભૂ॒ત-ન્દે॒વાના॑મવ॒મે અવો॑ભિઃ ।

વિદ્યામે॒ષં-વૃઁ॒જિ॑ન-ઞ્જી॒રદા॑નુમ્ ।

આકાશાત્પતિત-ન્તોયં-યઁથા ગચ્છતિ સાગરમ્ ।

સર્વદેવ નમસ્કારઃ કેશવ-મ્પ્રતિગચ્છતિ ॥

સર્વવેદેષુ યત્પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ યત્ફલમ્ ।

તત્ફલં સમવાપ્નોતિ સ્તુત્વા દેવ-ઞ્જનાર્દનમ્ ॥

વાસનાદ્વાસુદેવસ્ય વાસિત-ન્તે જગત્ત્રયમ્ ।

સર્વભૂત નિવાસો-ઽસિ વાસુદેવ નમો-ઽસ્તુ તે ॥

અભિવાદનમ્

ચતુસ્સાગર પર્યન્ત-ઙ્ગોબ્રાહ્મણેભ્ય-શ્શુભ-મ્ભવતુ ॥

…… પ્રવરાન્વિત …… સ ગોત્રઃ આશ્વલાયનસૂત્રઃ ઋક્ શાખાધ્યાયી …….. શર્મા-ઽહ-મ્ભો અભિવાદયે ॥

આચમ્ય ॥

સમર્પણમ્

યસ્ય સ્મૃત્યાચ નામોક્ત્યા તપ-સ્સન્ધ્યા ક્રિયાદિષુ ।

ન્યૂનં સમ્પૂર્ણતાં-યાઁતિ સદ્યોવન્દે તમચ્યુતમ્ ॥

મન્ત્રહીન-ઙ્ક્રિયાહીન-મ્ભક્તિહીનં રમાપતે ।

યત્કૃત-ન્તુ મયાદેવ પરિપૂર્ણ-ન્તદસ્તુ તે ॥

અનેન પ્રાતઃ/માધ્યાહ્નિક/સાયં સન્ધ્યાવન્દનેન ભગવાન્ સર્વાત્મક-શ્શ્રી લક્ષ્મીનારાયણઃ પ્રીયતામ્ । સુપ્રીતો વરદો ભવતુ ।

આબ્રહ્મલોકાદાશેષાદાલોકાલોક પર્વતાત્ ।

યે સન્તિ બ્રાહણા દેવાસ્તેભ્યો નિત્ય-ન્નમો નમઃ ॥

કાયેન વાચા મનસેન્દ્રિયૈર્વા

બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતે-સ્સ્વભાવાત્ ।

કરોમિ યદ્યત્સકલ-મ્પરસ્મૈ

નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥

સર્વં શ્રીમન્નારાયણાર્પણમસ્તુ ॥