നിത്യ സന്ധ്യാ വന്ദനമ്

നിത്യ സന്ധ്യാ വന്ദനമ്

ശ്ലോക 1

ശരീര ശുദ്ധി

അപവിത്രഃ പവിത്രോ വാ സര്വാവസ്ഥാം᳚ ഗതോഽപിവാ ।

യഃ സ്മരേത് പുണ്ഡരീകാക്ഷം സ ബാഹ്യാഭ്യന്തര ശ്ശുചിഃ ॥

പുണ്ഡരീകാക്ഷ ! പുണ്ഡരീകാക്ഷ ! പുണ്ഡരീകാക്ഷായ നമഃ ।

ആചമനഃ

ഓം ആചമ്യ

ഓം കേശവായ സ്വാഹാ

ഓം നാരായണായ സ്വാഹാ

ഓം മാധവായ സ്വാഹാ (ഇതി ത്രിരാചമ്യ)

ഓം ഗോവിന്ദായ നമഃ (പാണീ മാര്ജയിത്വാ)

ഓം-വിഁഷ്ണവേ നമഃ

ഓം മധുസൂദനായ നമഃ (ഓഷ്ഠൌ മാര്ജയിത്വാ)

ഓം ത്രിവിക്രമായ നമഃ

ഓം-വാഁമനായ നമഃ (ശിരസി ജലം പ്രോക്ഷ്യ)

ഓം ശ്രീധരായ നമഃ

ഓം ഹൃഷീകേശായ നമഃ (വാമഹസ്തെ ജലം പ്രോക്ഷ്യ)

ഓം പദ്മനാഭായ നമഃ (പാദയോഃ ജലം പ്രോക്ഷ്യ)

ഓം ദാമോദരായ നമഃ (ശിരസി ജലം പ്രോക്ഷ്യ)

ഓം സങ്കര്​ഷണായ നമഃ (അങ്ഗുലിഭിശ്ചിബുകം ജലം പ്രോക്ഷ്യ)

ഓം-വാഁസുദേവായ നമഃ

ഓം പ്രദ്യുമ്നായ നമഃ (നാസികാം സ്പൃഷ്ട്വാ)

ഓം അനിരുദ്ധായ നമഃ

ഓം പുരുഷോത്തമായ നമഃ

ഓം അധോക്ഷജായ നമഃ

ഓം നാരസിംഹായ നമഃ (നേത്രേ ശ്രോത്രേ ച സ്പൃഷ്ട്വാ)

ഓം അച്യുതായ നമഃ (നാഭിം സ്പൃഷ്ട്വാ)

ഓം ജനാര്ധനായ നമഃ (ഹൃദയം സ്പൃഷ്ട്വാ)

ഓം ഉപേന്ദ്രായ നമഃ (ഹസ്തം ശിരസി നിക്ഷിപ്യ)

ഓം ഹരയേ നമഃ

ഓം ശ്രീകൃഷ്ണായ നമഃ (അംസൌ സ്പൃഷ്ട്വാ)

ഓം ശ്രീകൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ

(ഏതാന്യുച്ചാര്യ ഉപ്യക്ത പ്രകാരം കൃതേ അങ്ഗാനി ശുദ്ധാനി ഭവേയുഃ)

ഭൂതോച്ചാടന

ഉത്തിഷ്ഠന്തു । ഭൂത പിശാചാഃ । യേ തേ ഭൂമിഭാരകാഃ । യേ തേഷാമവിരോധേന । ബ്രഹ്മകര്മ സമാരഭേ । ഓം ഭൂര്ഭുവസ്സുവഃ ।

ദൈവീ ഗായത്രീ ചന്ദഃ പ്രാണായാമേ വിനിയോഗഃ

(പ്രാണായാമം കൃത്വാ കുമ്ഭകേ ഇമം ഗായത്രീ മന്ത്രമുച്ഛരേത്)

പ്രാണായാമഃ

ഓം ഭൂഃ । ഓം ഭുവഃ । ഓഗ്ം സുവഃ । ഓം മഹഃ । ഓം ജനഃ । ഓം തപഃ । ഓഗ്ം സ॒ത്യമ് ।

ഓം തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥

ഓമാപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒ഽമൃതം॒ ബ്രഹ്മ॒ ഭൂ-ര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒രോമ് ॥ (തൈ. അര. 10-27)

സങ്കല്പഃ

മമോപാത്ത, ദുരിത ക്ഷയദ്വാരാ, ശ്രീ പരമേശ്വര മുദ്ദിസ്യ, ശ്രീ പരമേശ്വര പ്രീത്യര്ഥം, ശുഭേ, ശോഭനേ, അഭ്യുദയ മുഹൂര്തേ, ശ്രീ മഹാവിഷ്ണോ രാജ്ഞയാ, പ്രവര്ത മാനസ്യ, അദ്യ ബ്രഹ്മണഃ, ദ്വിതീയ പരാര്ഥേ, ശ്വേതവരാഹ കല്പേ, വൈവശ്വത മന്വന്തരേ, കലിയുഗേ, പ്രഥമ പാദേ, (ഭാരത ദേശഃ - ജമ്ബൂ ദ്വീപേ, ഭരത വര്​ഷേ, ഭരത ഖണ്ഡേ, മേരോഃ ദക്ഷിണ/ഉത്തര ദിഗ്ഭാഗേ; അമേരികാ - ക്രൌഞ്ച ദ്വീപേ, രമണക വര്​ഷേ, ഐന്ദ്രിക ഖണ്ഡേ, സപ്ത സമുദ്രാന്തരേ, കപിലാരണ്യേ), ശോഭന ഗൃഹേ, സമസ്ത ദേവതാ ബ്രാഹ്മണ, ഹരിഹര ഗുരുചരണ സന്നിഥൌ, അസ്മിന്, വര്തമാന, വ്യാവഹാരിക, ചാന്ദ്രമാന, ... സം​വഁത്സരേ, ... അയനേ, ... ഋതേ, ... മാസേ, ... പക്ഷേ, ... തിഥൌ, ... വാസരേ, ... ശുഭ നക്ഷത്ര, ശുഭ യോഗ, ശുഭ കരണ, ഏവങ്ഗുണ, വിശേഷണ, വിശിഷ്ഠായാം, ശുഭ തിഥൌ, ശ്രീമാന്, ... ഗോത്രഃ, ... നാമധേയഃ, ... ഗോത്രസ്യ, ... നാമധേയോഹംഃ പ്രാതഃ/മധ്യാഹ്നിക/സായം സന്ധ്യാം ഉപാസിഷ്യേ ॥

മാര്ജനഃ

ഓം ആപോ॒ഹിഷ്ഠാ മ॑യോ॒ഭുവഃ॑ । താ ന॑ ഊ॒ര്ജേ ദ॑ധാതന । മ॒ഹേരണാ॑യ॒ ചക്ഷ॑സേ । യോ വഃ॑ ശി॒വത॑മോ॒ രസഃ॑ । തസ്യ॑ ഭാജയതേ॒ ഹ നഃ॒ । ഉ॒ശ॒തീരി॑വ മാ॒തരഃ॑ । തസ്മാ॒ അര॑ങ്ഗ മാമ വഃ । യസ്യ॒ ക്ഷയാ॑യ॒ ജിന്വ॑ഥ । ആപോ॑ ജ॒നയ॑ഥാ ച നഃ । (തൈ. അര. 4-42)

(ഇതി ശിരസി മാര്ജയേത്)

(ഹസ്തേന ജലം ഗൃഹീത്വാ)

പ്രാതഃ കാല മന്ത്രാചമനഃ

സൂര്യ ശ്ച, മാമന്യു ശ്ച, മന്യുപതയ ശ്ച, മന്യു॑കൃതേ॒ഭ്യഃ । പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദ്രാത്ര്യാ പാപ॑ മകാ॒ര്​ഷമ് । മനസാ വാചാ॑ ഹ॒സ്താഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാ മുദരേ॑ണ ശി॒ഞ്ചാ । രാത്രി॒ സ്തദ॑വലു॒മ്പതു । യത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒തം മയി॑ । ഇദമഹം മാ മമൃ॑ത യോ॒ നൌ । സൂര്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോ॑മി സ്വാ॒ഹാ᳚ ॥ (തൈ. അര. 10. 24)

മധ്യാഹ്ന കാല മന്ത്രാചമനഃ

ആപഃ॑ പുനന്തു പൃഥി॒വീം പൃ॑ഥി॒വീ പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് । പു॒നന്തു॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പതി॒ ര്ബ്രഹ്മാ॑ പൂ॒താ പു॑നാതു॒ മാമ് । യദുച്ഛി॑ഷ്ട॒ മഭോ᳚ജ്യം॒ യദ്വാ॑ ദു॒ശ്ചരി॑തം॒ മമ॑ । സര്വം॑ പുനന്തു॒ മാ മാപോ॑ഽസ॒താഞ്ച॑ പ്രതി॒ഗ്രഹ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ (തൈ. അര. പരിശിഷ്ടഃ 10. 30)

സായങ്കാല മന്ത്രാചമനഃ

അഗ്നി ശ്ച മാ മന്യു ശ്ച മന്യുപതയ ശ്ച മന്യു॑കൃതേഭ്യഃ । പാപേഭ്യോ॑ രക്ഷ॒ന്താമ് । യദഹ്നാ പാപ॑ മകാ॒ര്​ഷമ് । മനസാ വാചാ॑ ഹസ്താ॒ഭ്യാമ് । പദ്ഭ്യാ മുദരേ॑ണ ശി॒ഞ്ചാ । അഹ സ്തദ॑വലു॒മ്പതു । യ ത്കിഞ്ച॑ ദുരി॒തം മയി॑ । ഇദ മഹം മാ മമൃ॑ത യോ॒നൌ । സത്യേ ജ്യോതിഷി ജുഹോമി സ്വാ॒ഹാ ॥ (തൈ. അര. 10. 24)

(ഇതി മന്ത്രേണ ജലം പിബേത്)

ആചമ്യ (ഓം കേശവായ സ്വാഹാ, ... ശ്രീ കൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ)

ദ്വിതീയ മാര്ജനഃ

ദ॒ധി॒ ക്രാവ്​ണ്ണോ॑ അകാരിഷമ് । ജി॒ഷ്ണോ രശ്വ॑സ്യ വാ॒ജി॑നഃ ।

സു॒രഭിനോ॒ മുഖാ॑കര॒ത്പ്രണ॒ ആയൂഗ്ം॑ഷി താരിഷത് ॥

(സൂര്യപക്ഷേ ലോകയാത്രാ നിര്വാഹക ഇത്യര്ഥഃ)

ഓം ആപോ॒ ഹിഷ്ഠാ മ॑യോ॒ഭുവഃ॑ । താ ന॑ ഊ॒ര്ജേ ദ॑ധാതന । മ॒ഹേരണാ॑യ॒ ചക്ഷ॑സേ । യോ വഃ॑ ശി॒വത॑മോ॒ രസഃ॑ । തസ്യ॑ ഭാജയതേ॒ ഹ നഃ॒ । ഉ॒ശ॒തീരി॑വ മാ॒തരഃ॑ । തസ്മാ॒ അര॑ങ്ഗ മാമ വഃ । യസ്യ॒ ക്ഷയാ॑യ॒ ജിന്വ॑ഥ । ആപോ॑ ജ॒നയ॑ഥാ ച നഃ ॥ (തൈ. അര. 4. 42)

പുനഃ മാര്ജനഃ

ഹിര॑ണ്യവര്ണാ॒ ശ്ശുച॑യഃ പാവ॒കാഃ യാ സു॑ജാ॒തഃ ക॒ശ്യപോ॒ യാ സ്വിന്ദ്രഃ॑ । അ॒ഗ്നിം-യാഁ ഗര്ഭ॑ന്ദധി॒രേ വിരൂ॑പാ॒ സ്താന॒ ആപ॒ശ്ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു । യാ സാ॒ഗ്ം॒ രാജാ॒ വരു॑ണോ॒ യാതി॒ മധ്യേ॑ സത്യാനൃ॒തേ അ॑വ॒പശ്യം॒ ജനാ॑നാമ് । മ॒ധു॒ ശ്ചുത॒ശ്ശുച॑യോ॒ യാഃ പാ॑വ॒കാ സ്താന॒ ആപ॒ശ്ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു । യാസാം᳚ ദേ॒വാ ദി॒വി കൃ॒ണ്വന്തി॑ ഭ॒ക്ഷം-യാഁ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ ബഹു॒ഥാ ഭവ॑ന്തി । യാഃ പൃ॑ഥി॒വീം പയ॑സോ॒ന്ദന്തി॑ ശ്ശു॒ക്രാസ്താന॒ ആപ॒ശഗ്ഗ് സ്യോ॒നാ ഭ॑വന്തു । യാഃ ശി॒വേന॑ മാ॒ ചക്ഷു॑ഷാ പശ്യതാപശ്ശി॒വയാ॑ ത॒നു വോപ॑സ്പൃശത॒ ത്വച॑ മ്മേ । സര്വാഗ്ം॑ അ॒ഗ്നീഗ്ം ര॑പ്സു॒ഷദോ॑ ഹു॒വേ വോ॒ മയി॒ വര്ചോ॒ ബല॒ മോജോ॒ നിധ॑ത്ത ॥ (തൈ. സം. 5. 6. 1)

(മാര്ജനം കുര്യാത്)

അഘമര്​ഷണ മന്ത്രഃ പാപവിമോചനം

(ഹസ്തേന ജലമാദായ നിശ്ശ്വസ്യ വാമതോ നിക്ഷിതപേത്)

ദ്രു॒പ॒ദാ ദി॑വ മുഞ്ചതു । ദ്രു॒പ॒ദാ ദി॒വേ ന്മു॑മുചാ॒നഃ ।

സ്വി॒ന്ന സ്സ്നാ॒ത്വീ മലാ॑ ദിവഃ । പൂ॒തം പവിത്രേ॑ണേ॒ വാജ്യം᳚ ആപ॑ ശ്ശുന്ദന്തു॒ മൈന॑സഃ ॥ (തൈ. ബ്രാ. 266)

ആചമ്യ (ഓം കേശവായ സ്വാഹാ, ... ശ്രീ കൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ)

പ്രാണായാമമ്യ

ലഘുസങ്കല്പഃ

പൂര്വോക്ത ഏവങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ഠായാം ശുഭതിഥൌ മമോപാത്ത ദുരിത ക്ഷയദ്വാരാ ശ്രീ പരമേശ്വര മുദ്ദിസ്യ ശ്രീ പരമേശ്വര പ്രീത്യര്ഥം പ്രാതസ്സന്ധ്യാങ്ഗ യഥാ കാലോചിത അര്ഘ്യപ്രദാനം കരിഷ്യേ ॥

പ്രാതഃ കാലാര്ഘ്യ മന്ത്രം

ഓം ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവഃ॑ ॥ തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത്

ശ്ലോക 2

മധ്യാഹ്നാര്ഘ്യ മന്ത്രം

ഓം ഹ॒ഗ്ം॒ സശ്ശു॑ചി॒ഷ ദ്വസു॑രന്തരിക്ഷ॒സ ദ്ദോതാ॑ വേദി॒ഷദതി॑ഥി ര്ദുരോണ॒സത് । നൃ॒ഷ ദ്വ॑ര॒സ ദൃ॑ത॒സ ദ്വ്യോ॑മ॒ സദ॒ബ്ജാ ഗോ॒ജാ ഋ॑ത॒ജാ അ॑ദ്രി॒ജാ ഋ॒തമ്-ബൃ॒ഹത് ॥ (തൈ. അര. 10. 4)

സായം കാലാര്ഘ്യ മന്ത്രം

ഓം ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവഃ॑ ॥ തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥ ഓം ഭൂഃ । ഓം ഭുവഃ । ഓഗ്ം സുവഃ । ഓം മഹഃ । ഓം ജനഃ । ഓം തപഃ । ഓഗ്ം സ॒ത്യമ് । ഓം തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥ ഓമാപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒ഽമൃതം॒ ബ്രഹ്മ॒ ഭൂ-ര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒രോമ് ॥

(ഇത്യഞ്ജലിത്രയം-വിഁസൃജേത്)

കാലാതിക്രമണ പ്രായശ്ചിത്തം

ആചമ്യ...

പൂര്വോക്ത ഏവങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ഠായാം ശുഭതിഥൌ മമോപാത്ത ദുരിത ക്ഷയദ്വാരാ ശ്രീ പരമേശ്വര മുദ്ദിസ്യ ശ്രീ പരമേശ്വര പ്രീത്യര്ഥം കാലാതിക്രമ ദോഷപരിഹാരാര്ഥം ചതുര്ഥാ അര്ഘ്യപ്രദാനം കരിഷ്യേ ॥

ഓം ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവഃ॑ ॥ തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥ ഓം ഭൂഃ । ഓം ഭുവഃ । ഓഗ്ം സുവഃ । ഓം മഹഃ । ഓം ജനഃ । ഓം തപഃ । ഓഗ്ം സ॒ത്യമ് । ഓം തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥ ഓമാപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒ഽമൃതം॒ ബ്രഹ്മ॒ ഭൂ-ര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒രോമ് ॥

(ഇതി ജലം-വിഁസൃജേത്)

സജല പ്രദക്ഷിണം

ഓം ഉ॒ദ്യന്ത॑മസ്തം॒-യഁന്ത॑-മാദി॒ത്യ-മ॑ഭിഥ്യാ॒യ-ന്കു॒ര്വന്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണോ വി॒ദ്വാന്-ഥ്സ॒കല॑മ്ഭ॒ദ്രമ॑ശ്നുതേ॒ അസാവാ॑ദി॒ത്യോ ബ്ര॒ഹ്മേതി॒ ॥ ബ്രഹ്മൈ॒വ സന്-ബ്രഹ്മാ॒പ്യേതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ ॥ അസാവാദിത്യോ ബ്രഹ്മ ॥ (തൈ. അര. 2. 2)

(ഏവം അര്ഘ്യത്രയം ദദ്യാത് കാലാതിക്രമണേ പൂര്വവത്)

(പശ്ചാത് ഹസ്തേന ജലമാദായ പ്രദക്ഷിണം കുര്യാത്)

(ദ്വിരാചമ്യ പ്രാണായാമ ത്രയം കൃത്വാ)

ആചമ്യ (ഓം കേശവായ സ്വാഹാ, ... ശ്രീ കൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ)

സന്ധ്യാങ്ഗ തര്പണം

പ്രാതഃകാല തര്പണം

സന്ധ്യാം തര്പയാമി, ഗായത്രീം തര്പയാമി, ബ്രാഹ്മീം തര്പയാമി, നിമൃജീം തര്പയാമി ॥

മധ്യാഹ്ന തര്പണം

സന്ധ്യാം തര്പയാമി, സാവിത്രീം തര്പയാമി, രൌദ്രീം തര്പയാമി, നിമൃജീം തര്പയാമി ॥

സായങ്കാല തര്പണം

സന്ധ്യാം തര്പയാമി, സരസ്വതീം തര്പയാമി, വൈഷ്ണവീം തര്പയാമി, നിമൃജീം തര്പയാമി ॥

(പുനരാചമനം കുര്യാത്)

ഗായത്രീ അവാഹന

ഓമിത്യേകാക്ഷ॑രം ബ്ര॒ഹ്മ । അഗ്നിര്ദേവതാ ബ്രഹ്മ॑ ഇത്യാ॒ര്​ഷമ് । ഗായത്രം ഛന്ദം പരമാത്മം॑ സരൂ॒പമ് । സായുജ്യം-വിഁ॑നിയോ॒ഗ॒മ് ॥ (തൈ. അര. 10. 33)

ആയാ॑തു॒ വര॑ദാ ദേ॒വീ॒ അ॒ക്ഷരം॑ ബ്രഹ്മ॒സമ്മി॒തമ് । ഗാ॒യ॒ത്രീം᳚ ഛന്ദ॑സാം മാ॒തേദം ബ്ര॑ഹ്മ ജു॒ഷസ്വ॑ മേ । യദഹ്നാ᳚-ത്കുരു॑തേ പാ॒പം॒ തദഹ്നാ᳚-ത്പ്രതി॒മുച്യ॑തേ । യദ്രാത്രിയാ᳚-ത്കുരു॑തേ പാ॒പം॒ തദ്രാത്രിയാ᳚-ത്പ്രതി॒മുച്യ॑തേ । സര്വ॑ വ॒ര്ണേ മ॑ഹാദേ॒വി॒ സ॒ന്ധ്യാവി॑ദ്യേ സ॒രസ്വ॑തി ॥

ഓജോ॑ഽസി॒ സഹോ॑ഽസി॒ ബല॑മസി॒ ഭ്രാജോ॑ഽസി ദേ॒വാനാം॒ ധാമ॒നാമാ॑സി॒ വിശ്വ॑മസി വി॒ശ്വായു॒-സ്സര്വ॑മസി സ॒ര്വായു-രഭിഭൂരോമ് । ഗായത്രീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ സാവിത്രീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ സരസ്വതീ-മാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ഛന്ദര്​ഷീ-നാവാ॑ഹയാ॒മി॒ ശ്രിയ-മാവാഹ॑യാ॒മി॒ ഗായത്രിയാ ഗായത്രീ ച്ഛന്ദോ വിശ്വാമിത്രഋഷി സ്സവിതാ ദേവതാഽഗ്നിര്മുഖം ബ്രഹ്മാ ശിരോ വിഷ്ണുര്​ഹൃദയഗ്ം രുദ്ര-ശ്ശിഖാ പൃഥിവീ യോനിഃ പ്രാണാപാന വ്യാനോദാന സമാനാ സപ്രാണാ ശ്വേതവര്ണാ സാങ്ഖ്യായന സഗോത്രാ ഗായത്രീ ചതുര്വിഗ്ം ശത്യക്ഷരാ ത്രിപദാ॑ ഷട്കു॒ക്ഷിഃ॒ പഞ്ച-ശീര്​ഷോപനയനേ വി॑നിയോ॒ഗഃ॒ । ഓം ഭൂഃ । ഓം ഭുവഃ । ഓഗ്ം സുവഃ । ഓം മഹഃ । ഓം ജനഃ । ഓം തപഃ । ഓഗ്ം സ॒ത്യമ് । ഓം തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി । ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥ ഓമാപോ॒ ജ്യോതീ॒ രസോ॒ഽമൃതം॒ ബ്രഹ്മ॒ ഭൂ-ര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒രോമ് ॥ (മഹാനാരായണ ഉപനിഷത്)

ആചമ്യ (ഓം കേശവായ സ്വാഹാ, ... ശ്രീ കൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ)

ജപസങ്കല്പഃ

പൂര്വോക്ത ഏവങ്ഗുണ വിശേഷണ വിശിഷ്ഠായാം ശുഭതിഥൌ മമോപാത്ത ദുരിത ക്ഷയദ്വാരാ ശ്രീ പരമേശ്വര മുദ്ദിസ്യ ശ്രീ പരമേശ്വര പ്രീത്യര്ഥം സന്ധ്യാങ്ഗ യഥാശക്തി ഗായത്രീ മഹാമന്ത്ര ജപം കരിഷ്യേ ॥

കരന്യാസഃ

ഓം തഥ്സ॑വി॒തുഃ ബ്രഹ്മാത്മനേ അങ്ഗുഷ്ടാഭ്യാം നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒ വിഷ്ണവാത്മനേ തര്ജനീഭ്യാം നമഃ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ മധ്യമാഭ്യാം നമഃ ।

ധീമഹി സത്യാത്മനേ അനാമികാഭ്യാം നമഃ ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ കനിഷ്ടികാഭ്യാം നമഃ ।

പ്രചോദയാ᳚ത് സര്വാത്മനേ കരതല കരപൃഷ്ടാഭ്യാം നമഃ ।

അങ്ഗന്യാസഃ

ഓം തഥ്സ॑വി॒തുഃ ബ്രഹ്മാത്മനേ ഹൃദയായ നമഃ ।

വരേ᳚ണ്യം॒ വിഷ്ണവാത്മനേ ശിരസേ സ്വാഹാ ।

ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ രുദ്രാത്മനേ ശിഖായൈ വഷട് ।

ധീമഹി സത്യാത്മനേ കവചായ ഹുമ് ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ ജ്ഞാനാത്മനേ നേത്രത്രയായ വൌഷട് ।

പ്രചോദയാ᳚ത് സര്വാത്മനേ അസ്ത്രായഫട് ।

ഓം ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവ॒രോമിതി ദിഗ്ഭന്ധഃ ।

ധ്യാനമ്

മുക്താവിദ്രുമ ഹേമനീല ധവലച്ചായൈ-ര്മുഖൈ-സ്ത്രീക്ഷണൈഃ ।

യുക്താമിന്ദുനി ബദ്ധ-രത്ന-മകുടാം തത്വാര്ഥ വര്ണാത്മികാമ് ।

ഗായത്രീം-വഁരദാഭയാങ്കുശ കശാശ്ശുഭ്രങ്കപാലങ്ഗദാമ് ।

ശങ്ഖഞ്ചക്ര മധാരവിന്ദ യുഗലം ഹസ്തൈര്വഹന്തീം ഭജേ ॥

ചതുര്വിംശതി മുദ്രാ പ്രദര്​ശനം

സുമുഖം സമ്പുടിഞ്ചൈവ വിതതം-വിഁസ്തൃതം തഥാ ।

ദ്വിമുഖം ത്രിമുഖഞ്ചൈവ ചതുഃ പഞ്ച മുഖം തഥാ ।

ഷണ്മുഖോഽഥോ മുഖം ചൈവ വ്യാപകാഞ്ജലികം തഥാ ।

ശകടം-യഁമപാശം ച ഗ്രഥിതം സമ്മുഖോന്മുഖമ് ।

പ്രലമ്ബം മുഷ്ടികം ചൈവ മത്സ്യഃ കൂര്മോ വരാഹകമ് ।

സിംഹാക്രാന്തം മഹാക്രാന്തം മുദ്ഗരം പല്ലവം തഥാ ।

ചതുര്വിംശതി മുദ്രാ വൈ ഗായത്ര്യാം സുപ്രതിഷ്ഠിതാഃ ।

ഇതിമുദ്രാ ന ജാനാതി ഗായത്രീ നിഷ്ഫലാ ഭവേത് ॥

യോ ദേവ സ്സവിതാഽസ്മാകം ധിയോ ധര്മാദിഗോചരാഃ ।

പ്രേരയേത്തസ്യ യദ്ഭര്ഗസ്ത ദ്വരേണ്യ മുപാസ്മഹേ ॥

ഗായത്രീ മന്ത്രം

ഓം ഭൂര്ഭുവ॒സ്സുവഃ॑ ॥ തഥ്സ॑വി॒തുര്വരേ᳚ണ്യം॒ ഭര്ഗോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ ധീമഹി ।

ധിയോ॒ യോ നഃ॑ പ്രചോദയാ᳚ത് ॥

അഷ്ടമുദ്രാ പ്രദര്​ശനം

സുരഭിര്ജ്ഞാന ചക്രേ ച യോനിഃ കൂര്മോഽഥ പങ്കജമ് ।

ലിങ്ഗം നിര്യാണ മുദ്രാ ചേത്യഷ്ട മുദ്രാഃ പ്രകീര്തിതാഃ ॥

ഓം തത്സദ്ബ്രഹ്മാര്പണമസ്തു ।

ആചമ്യ (ഓം കേശവായ സ്വാഹാ, ... ശ്രീ കൃഷ്ണ പരബ്രഹ്മണേ നമോ നമഃ)

ദ്വിഃ പരിമുജ്യ ।

സകൃദുപ സ്പൃശ്യ ।

യത്സവ്യം പാണിമ് ।

പാദമ് ।

പ്രോക്ഷതി ശിരഃ ।

ചക്ഷുഷീ ।

നാസികേ ।

ശ്രോത്രേ ।

ഹൃദയമാലഭ്യ ।

പ്രാതഃകാല സൂര്യോപസ്ഥാനം

ഓം മി॒ത്രസ്യ॑ ച॒ര്​ഷണീ॒ ധൃത॒ ശ്രവോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ സാന॒ സിമ് । സ॒ത്യം ചി॒ത്രശ്ര॑ വസ്തമമ് । മി॒ത്രോ ജനാന്॑ യാതയതി പ്രജാ॒നന്-മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീ മു॒തദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീ രനി॑മിഷാ॒ഽഭി ച॑ഷ്ടേ സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യം ഘൃ॒തവ॑ദ്വിധേമ । പ്രസമി॑ത്ത്ര॒ മര്ത്യോ॑ അസ്തു॒ പ്രയ॑സ്വാ॒ ന്യസ്ത॑ ആദിത്യ॒ ശിക്ഷ॑തി വ്ര॒തേന॑ । ന ഹ॑ന്യതേ॒ ന ജീ॑യതേ॒ ത്വോതോ॒നൈന॒ മഗ്ംഹോ॑ അശ്നോ॒ ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാത് ॥ (തൈ. സം. 3.4.11)

മധ്യാഹ്ന സൂര്യോപസ്ഥാനം

ഓം ആ സ॒ത്യേന॒ രജ॑സാ॒ വര്ത॑മാനോ നിവേ॒ശ॑യ ന്ന॒മൃതം॒ മര്ത്യ॑ഞ്ച । ഹി॒രണ്യയേ॑ന സവി॒താ രഥേ॒നാഽദേ॒വോ യാ॑തി॒ ഭുവ॑നാ നി॒പശ്യന്॑ ॥

ഉദ്വ॒യ ന്തമ॑സ॒ സ്പരി॒ പശ്യ॑ന്തോ॒ ജ്യോതി॒ രുത്ത॑രമ് । ദേ॒വന്ദേ॑വ॒ത്രാ സൂര്യ॒ മഗ॑ന്മ ജ്യോതി॑ രുത്ത॒മം ॥

ഉദു॒ത്യം ജാ॒തവേ॑ദസം ദേ॒വം-വഁ॑ഹന്തി കേ॒തവഃ॑ । ദൃ॒ശേ വിശ്വാ॑ യ॒ സൂര്യ᳚മ് ॥ ചി॒ത്രം ദേ॒വാനാ॒ മുദ॑ഗാ॒ ദനീ॑കം॒ ചക്ഷു॑-ര്മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണ സ്യാ॒ഗ്നേഃ । അപ്രാ॒ ദ്യാവാ॑ പൃഥി॒വീ അന്ത॒രി॑ക്ഷ॒ഗ്ം സൂര്യ॑ ആ॒ത്മാ ജഗ॑ത സ്ത॒സ്ഥുഷ॑ശ്ച ॥

തച്ചക്ഷു॑-ര്ദേ॒വഹി॑തം പു॒രസ്താ᳚ച്ചു॒ക്ര മു॒ച്ചര॑ത് । പശ്യേ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം ജീവേ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം നന്ദാ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം മോദാ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം ഭവാ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തഗ്ം ശൃ॒ണവാ॑മ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം പബ്ര॑വാമ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തമജീ॑താസ്യാമ ശ॒രദ॑ശ്ശ॒തം ജോക്ച॒ സൂര്യം॑ ദൃ॒ഷേ ॥ യ ഉദ॑ഗാന്മഹ॒തോഽര്ണവാ᳚ ദ്വി॒ഭ്രാജ॑മാന സ്സരി॒രസ്യ॒ മധ്യാ॒ഥ്സമാ॑ വൃഷ॒ഭോ ലോ॑ഹിതാ॒ക്ഷസൂര്യോ॑ വിപ॒ശ്ചിന്മന॑സാ പുനാതു ॥

സായങ്കാല സൂര്യോപസ്ഥാനം

ഓം ഇ॒മമ്മേ॑ വരുണ ശൃധീ॒ ഹവ॑ മ॒ദ്യാ ച॑ മൃഡയ । ത്വാ മ॑വ॒സ്യു രാച॑കേ ॥ തത്വാ॑ യാമി॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വന്ദ॑മാന॒ സ്ത ദാശാ᳚സ്തേ॒ യജ॑മാനോ ഹ॒വിര്ഭിഃ॑ । അഹേ॑ഡമാനോ വരുണേ॒ഹ ബോ॒ധ്യുരു॑ശ॒ഗ്ം॒ സമാ॑ന॒ ആയുഃ॒ പ്രമോ॑ഷീഃ ॥

യച്ചി॒ദ്ധിതേ॒ വിശോ॑യഥാ॒ പ്രദേ॑വ വരുണവ്ര॒തമ് । മി॒നീ॒മസി॒ദ്യ വി॑ദ്യവി । യത്കിഞ്ചേ॒ദം-വഁ॑രുണ॒ദൈവ്യേ॒ ജനേ॑ഽഭിദ്രോ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚ശ്ചരാ॑മസി । അചി॑ത്തീ॒ യത്തവ॒ ധര്മാ॑യുയോപി॒-മമാന॒-സ്തസ്മാ॒ ദേന॑സോ ദേവരീരിഷഃ । കി॒ത॒വാസോ॒ യദ്രി॑രി॒പുര്നദീ॒വി യദ്വാ॑ഘാ സ॒ത്യമു॒തയന്ന വി॒ദ്മ । സര്വാ॒താവിഷ്യ॑ ശിധി॒രേവ॑ദേ॒വാഽഥാ॑തേസ്യാമ വരുണ പ്രി॒യാസഃ॑ ॥ (തൈ. സം. 1.1.1)

ദിഗ്ദേവതാ നമസ്കാരഃ

(ഏതൈര്നമസ്കാരം കുര്യാത്)

ഓം നമഃ॒ പ്രാച്യൈ॑ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമോ ദക്ഷി॑ണായൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമഃ॒ പ്രതീ᳚ച്യൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമ॒ ഉദീ᳚ച്യൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമ॑ ഊ॒ര്ധ്വായൈ॑ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമോഽധ॑രായൈ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

ഓം നമോ॑ഽവാന്ത॒രായൈ॑ ദി॒ശേ യാശ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒തസ്യാം॒ പ്രതി॑വസന്ത്യേ॒ താഭ്യ॑ശ്ച॒ നമഃ॑ ।

മുനി നമസ്കാരഃ

നമോ ഗങ്ഗാ യമുനയോ-ര്മധ്യേ യേ॑ വസ॒ന്തി॒ തേ മേ പ്രസന്നാത്മാന ശ്ചിരഞ്ജീവിതം-വഁ॑ര്ധയ॒ന്തി॒ നമോ ഗങ്ഗാ യമുനയോ-ര്മുനി॑ഭ്യശ്ച॒ നമോ നമോ ഗങ്ഗാ യമുനയോ-ര്മുനി॑ഭ്യശ്ച॒ ന॑മഃ ॥

സന്ധ്യാദേവതാ നമസ്കാരഃ

സന്ധ്യാ॑യൈ॒ നമഃ॑ । സാവി॑ത്ര്യൈ॒ നമഃ॑ । ഗായ॑ത്ര്യൈ॒ നമഃ॑ । സര॑സ്വത്യൈ॒ നമഃ॑ । സര്വാ॑ഭ്യോ ദേ॒വതാ॑ഭ്യോ॒ നമഃ॑ । ദേ॒വേഭ്യോ॒ നമഃ॑ । ഋഷി॑ഭ്യോ॒ നമഃ॑ । മുനി॑ഭ്യോ॒ നമഃ॑ । ഗുരു॑ഭ്യോ॒ നമഃ॑ । പിതൃ॑ഭ്യോ॒ നമഃ॑ । കാമോഽകാര്​ഷീ᳚ ര്നമോ॒ നമഃ । മന്യു രകാര്​ഷീ᳚ ര്നമോ॒ നമഃ । പൃഥിവ്യാപസ്തേ॒ജോ വായു॑രാകാ॒ശാത് നമഃ ॥ (തൈ. അര. 2.18.52)

ഓം നമോ ഭഗവതേ വാസു॑ദേവാ॒യ । യാ॒ഗ്ം സദാ॑ സര്വഭൂതാ॒നി॒ ച॒രാണി॑ സ്ഥാവ॒രാണി॑ ച । സാ॒യം॒ പ്രാ॒ത ര്ന॑മസ്യ॒ന്തി॒ സാ॒ മാ॒ സന്ധ്യാ॑ഽഭിരക്ഷതു ॥

ശിവായ വിഷ്ണുരൂപായ ശിവരൂപായ വിഷ്ണവേ ।

ശിവസ്യ ഹൃദയം-വിഁഷ്ണുര്വിഷ്ണോശ്ച ഹൃദയം ശിവഃ ॥

യഥാ ശിവമയോ വിഷ്ണുരേവം-വിഁഷ്ണുമയഃ ശിവഃ ।

യഥാഽന്തരം ന പശ്യാമി തഥാ മേ സ്വസ്തിരായുഷി ॥

നമോ ബ്രഹ്മണ്യ ദേവായ ഗോ ബ്രാഹ്മണ ഹിതായ ച ।

ജഗദ്ധിതായ കൃഷ്ണായ ഗോവിന്ദായ നമോ നമഃ ॥

ഗായത്രീ ഉദ്വാസന (പ്രസ്ഥാനം)

ഉ॒ത്തമേ॑ ശിഖ॑രേ ജാ॒തേ॒ ഭൂ॒മ്യാം പ॑ര്വത॒മൂര്ഥ॑നി । ബ്രാ॒ഹ്മണേ᳚ഭ്യോഽഭ്യ॑നുജ്ഞാ॒താ॒ ഗ॒ച്ചദേ॑വി യ॒ഥാസു॑ഖമ് । സ്തുതോ മയാ വരദാ വേ॑ദമാ॒താ॒ പ്രചോദയന്തീ പവനേ᳚ ദ്വിജാ॒താ । ആയുഃ പൃഥിവ്യാം ദ്രവിണം ബ്ര॑ഹ്മവ॒ര്ച॒സം॒ മഹ്യം ദത്വാ പ്രജാതും ബ്ര॑ഹ്മലോ॒കമ് ॥ (മഹാനാരായണ ഉപനിഷത്)

ഭഗവന്നമസ്കാരഃ

നമോഽസ്ത്വനന്തായ സഹസ്രമൂര്തയേ സഹസ്ര പാദാക്ഷി ശിരോരു ബാഹവേ ।

സഹസ്ര നാമ്നേ പുരുഷായ ശാശ്വതേ സഹസ്രകോടീ യുഗ ധാരിണേ നമഃ ॥

ഭൂമ്യാകാശാഭി വന്ദനം

ഇ॒ദം ദ്യാ॑വാ പൃഥി॒വീ സ॒ത്യമ॑സ്തു॒ । പിത॒-ര്മാതര്യദി॒ ഹോപ॑ ബൃ॒വേവാ᳚മ് ।

ഭൂ॒തം ദേ॒വാനാ॑ മവമേ അവോ॑ഭിഃ । വിദ്യാ മേ॒ഷം-വൃഁ॒ജിനം॑ ജീ॒രദാ॑നുമ് ॥

ആകാശാത്പതിതം തോയം-യഁഥാ ഗച്ഛതി സാഗരമ് ।

സര്വദേവ നമസ്കാരഃ കേശവം പ്രതിഗച്ഛതി ॥

ശ്രീ കേശവം പ്രതിഗച്ഛത്യോന്നമ ഇതി ।

സര്വവേദേഷു യത്പുണ്യമ് । സര്വതീര്ഥേഷു യത്ഫലമ് ।

തത്ഫലം പുരുഷ ആപ്നോതി സ്തുത്വാദേവം ജനാര്ധനമ് ॥

സ്തുത്വാദേവം ജനാര്ധന ഓം നമ ഇതി ॥

വാസനാ-ദ്വാസുദേവസ്യ വാസിതം തേ ജഗത്രയമ് ।

സര്വഭൂത നിവാസോഽസി ശ്രീവാസുദേവ നമോഽസ്തുതേ ॥

ശ്രീ വാസുദേവ നമോഽസ്തുതേ ഓം നമ ഇതി ।

അഭിവാദഃ (പ്രവര)

ചതുസ്സാഗര പര്യന്തം ഗോ ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ ശുഭം ഭവതു । ... പ്രവരാന്വിത ... ഗോത്രഃ ... സൂത്രഃ ... ശാഖാധ്യായീ ... അഹം ഭോ അഭിവാദയേ ॥

ഈശ്വരാര്പണം

കായേന വാചാ മനസേന്ദ്രിയൈര്വാ ബുദ്ധ്യാഽഽത്മനാ വാ പ്രകൃതേ സ്സ്വഭാവാത് ।

കരോമി യദ്യത്സകലം പരസ്മൈ ശ്രീമന്നാരായണായേതി സമര്പയാമി ॥

ഹരിഃ ഓം തത്സത് । തത്സര്വം ശ്രീ പരമേശ്വരാര്പണമസ്തു ।