Narayaniyam Dashaka 1
Narayaniyam Dashaka 1
दशकं 1 - भगवतः स्वरूपं तथा माहात्म्यम्
सान्द्रानन्दावबोधात्मकमनुपमितं कालदेशावधिभ्यां
निर्मुक्तं नित्यमुक्तं निगमशतसहस्रेण निर्भास्यमानम् ।
अस्पष्टं दृष्टमात्रे पुनरुरुपुरुषार्थात्मकं ब्रह्म तत्वं
तत्तावद्भाति साक्षाद् गुरुपवनपुरे हन्त भाग्यं जनानाम् ॥ 1 ॥
एवन्दुर्लभ्यवस्तुन्यपि सुलभतया हस्तलब्धे यदन्यत्
तन्वा वाचा धिया वा भजति बत जनः क्षुद्रतैव स्फुटेयम् ।
एते तावद्वयं तु स्थिरतरमनसा विश्वपीडापहत्यै
निश्शेषात्मानमेनं गुरुपवनपुराधीशमेवाश्रयामः ॥ 2 ॥
सत्त्वं यत्तत् पराभ्यामपरिकलनतो निर्मलं तेन तावत्
भूतैर्भूतेन्द्रियैस्ते वपुरिति बहुशः श्रूयते व्यासवाक्यम्।
तत् स्वच्छ्त्वाद्यदाच्छादितपरसुखचिद्गर्भनिर्भासरूपं
तस्मिन् धन्या रमन्ते श्रुतिमतिमधुरे सुग्रहे विग्रहे ते ॥ 3 ॥
निष्कम्पे नित्यपूर्णे निरवधिपरमानन्दपीयूषरूपे
निर्लीनानेकमुक्तावलिसुभगतमे निर्मलब्रह्मसिन्धौ ।
कल्लोलोल्लासतुल्यं खलु विमलतरं सत्त्वमाहुस्तदात्मा
कस्मान्नो निष्कलस्त्वं सकल इति वचस्त्वत्कलास्वेव भूमन् ॥ 4 ॥
निर्व्यापारोऽपि निष्कारणमज भजसे यत्क्रियामीक्षणाख्यां
तेनैवोदेति लीना प्रकृतिरसतिकल्पाऽपि कल्पादिकाले।
तस्याः संशुद्धमंशं कमपि तमतिरोधायकं सत्त्वरूपं
स त्वं धृत्वा दधासि स्वमहिमविभवाकुण्ठ वैकुण्ठ रूपं ॥5॥
तत्ते प्रत्यग्रधाराधरललितकलायावलीकेलिकारं
लावण्यस्यैकसारं सुकृतिजनदृशां पूर्णपुण्यावतारम्।
लक्ष्मीनिश्शङ्कलीलानिलयनममृतस्यन्दसन्दोहमन्तः
सिञ्चत् सञ्चिन्तकानां वपुरनुकलये मारुतागारनाथ ॥6॥
कष्टा ते सृष्टिचेष्टा बहुतरभवखेदावहा जीवभाजा-
मित्येवं पूर्वमालोचितमजित मया नैवमद्याभिजाने।
नोचेज्जीवाः कथं वा मधुरतरमिदं त्वद्वपुश्चिद्रसार्द्रं
नेत्रैः श्रोत्रैश्च पीत्वा परमरससुधाम्भोधिपूरे रमेरन् ॥7॥
नम्राणां सन्निधत्ते सततमपि पुरस्तैरनभ्यर्थितान -
प्यर्थान् कामानजस्रं वितरति परमानन्दसान्द्रां गतिं च।
इत्थं निश्शेषलभ्यो निरवधिकफलः पारिजातो हरे त्वं
क्षुद्रं तं शक्रवाटीद्रुममभिलषति व्यर्थमर्थिव्रजोऽयम् ॥8॥
कारुण्यात्काममन्यं ददति खलु परे स्वात्मदस्त्वं विशेषा-
दैश्वर्यादीशतेऽन्ये जगति परजने स्वात्मनोऽपीश्वरस्त्वम्।
त्वय्युच्चैरारमन्ति प्रतिपदमधुरे चेतनाः स्फीतभाग्या-
स्त्वं चात्माराम एवेत्यतुलगुणगणाधार शौरे नमस्ते ॥9॥
ऐश्वर्यं शङ्करादीश्वरविनियमनं विश्वतेजोहराणां
तेजस्संहारि वीर्यं विमलमपि यशो निस्पृहैश्चोपगीतम्।
अङ्गासङ्गा सदा श्रीरखिलविदसि न क्वापि ते सङ्गवार्ता
तद्वातागारवासिन् मुरहर भगवच्छब्दमुख्याश्रयोऽसि ॥10॥
About This Stotram
Overview
Narayaniyam Dashaka 1 is the opening ten-verse section of the Narayaniyam, a Sanskrit devotional work composed by Melpathur Narayana Bhattathiri in the 16th century CE. This dashaka, titled "Bhagavatah Svarupam Tatha Mahatmyam" (The Form and Glory of the Lord), introduces the nature of Brahman as pure consciousness and bliss and establishes Lord Narayana as worshipped at the Guruvayur temple in Kerala as the accessible form of that ultimate reality. The Narayaniyam as a whole is a devotional condensation of the Srimad Bhagavatam in 1,000 verses across 100 dashakas.
What are the benefits of chanting Narayaniyam Dashaka 1?
- Introduces the Narayaniyam and orients the mind toward contemplation of the divine form
- Deepens devotion to Lord Narayana as understood in the Advaita Vedanta framework
- Used as an opening invocation before reciting other sections of the Narayaniyam
- Associated with receiving the grace of Lord Guruvayurappan
When is the best time to recite this?
The dashaka is recited in the morning and evening as part of daily devotional practice. Guruvayur Ekadashi and festivals dedicated to Lord Vishnu are particularly auspicious occasions. It is commonly recited before beginning the full Narayaniyam.
What is the historical and traditional background?
Melpathur Narayana Bhattathiri (c. 1560–1646 CE) composed the Narayaniyam at the Guruvayur temple in Kerala while suffering from a debilitating illness. He composed one dashaka each day over 100 days, completing the work as an act of devotion to Lord Krishna-Narayana. The Narayaniyam is grounded in Advaita Vedanta philosophy while expressing intense devotional feeling, and it is recited daily at the Guruvayur temple. The first dashaka's focus on the formless nature of Brahman made manifest at Guruvayur reflects Bhattathiri's synthesis of Vedantic philosophy and temple-centered devotion.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Narayaniyam Dashaka 2 — the immediately following dashaka, which addresses the sweetness of the Lord's form and the greatness of devotion
- Vishnu Sahasranama Stotram — the foundational thousand-name hymn of Vaishnavism that shares the theological ground of the Narayaniyam