Bhaja Govindam
Bhaja Govindam
भज गोविन्दम् (मोह मुद्गरम्)
श्लोक 1
भज गोविन्दं भज गोविन्दं
गोविन्दं भज मूढमते ।
सम्प्राप्ते सन्निहिते काले
नहि नहि रक्षति डुकृङ्करणे
श्लोक 2
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
मूढ जहीहि धनागमतृष्णां
कुरु सद्बुद्धिं मनसि वितृष्णाम् ।
यल्लभसे निजकर्मोपात्तं
वित्तं तेन विनोदय चित्तम्
॥ 1 ॥
श्लोक 3
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
नारीस्तनभर-नाभीदेशं
दृष्ट्वा मा गा मोहावेशम् ।
एतन्मांसवसादिविकारं
मनसि विचिन्तय वारं वारम्
॥ 2 ॥
श्लोक 4
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
नलिनीदल-गतजलमतितरलं
तद्वज्जीवितमतिशय-चपलम् ।
विद्धि व्याध्यभिमानग्रस्तं
लोकं शोकहतं च समस्तम्
॥ 3 ॥
श्लोक 5
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
यावद्वित्तोपार्जनसक्तः
तावन्निजपरिवारो रक्तः ।
पश्चाज्जीवति जर्जरदेहे
वार्तां कोऽपि न पृच्छति गेहे
॥ 4 ॥
श्लोक 6
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
यावत्पवनो निवसति देहे
तावत्पृच्छति कुशलं गेहे ।
गतवति वायौ देहापाये
भार्या बिभ्यति तस्मिन्काये
॥ 5 ॥
श्लोक 7
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
बालस्तावत्क्रीडासक्तः
तरुणस्तावत्तरुणीसक्तः ।
वृद्धस्तावच्चिन्तासक्तः
परमे ब्रह्मणि कोऽपि न सक्तः
॥ 6 ॥
श्लोक 8
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
का ते कान्ता कस्ते पुत्रः
संसारोऽयमतीव विचित्रः ।
कस्य त्वं कः कुत आयातः
तत्त्वं चिन्तय तदिह भ्रातः
॥ 7 ॥
श्लोक 9
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
सत्सङ्गत्वे निस्सङ्गत्वं
निस्सङ्गत्वे निर्मोहत्वम् ।
निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्वं
निश्चलतत्त्वे जीवन्मुक्तिः
॥ 8 ॥
श्लोक 10
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
वयसि गते कः कामविकारः
शुष्के नीरे कः कासारः ।
क्षीणे वित्ते कः परिवारः
ज्ञाते तत्त्वे कः संसारः
॥ 9 ॥
श्लोक 11
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
मा कुरु धन-जन-यौवन-गर्वं
हरति निमेषात्कालः सर्वम् ।
मायामयमिदमखिलं हित्वा
ब्रह्मपदं त्वं प्रविश विदित्वा
॥ 10 ॥
श्लोक 12
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
दिनयामिन्यौ सायं प्रातः
शिशिरवसन्तौ पुनरायातः ।
कालः क्रीडति गच्छत्यायुः
तदपि न मुञ्चत्याशावायुः
॥ 11 ॥
श्लोक 13
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
का ते कान्ता धनगतचिन्ता
वातुल किं तव नास्ति नियन्ता ।
त्रिजगति सज्जनसङ्गतिरेका
भवति भवार्णवतरणे नौका
॥ 12 ॥
श्लोक 14
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
द्वादश-मञ्जरिकाभिरशेषः
कथितो वैयाकरणस्यैषः ।
उपदेशोऽभूद्विद्या-निपुणैः
श्रीमच्छङ्कर-भगवच्छरणैः
॥ 13 ॥
श्लोक 15
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
जटिलो मुण्डी लुञ्छितकेशः
काषायाम्बर-बहुकृतवेषः ।
पश्यन्नपि च न पश्यति मूढः
उदरनिमित्तं बहुकृतवेषः
॥ 14 ॥
श्लोक 16
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
अङ्गं गलितं पलितं मुण्डं
दशनविहीनं जातं तुण्डम् ।
वृद्धो याति गृहीत्वा दण्डं
तदपि न मुञ्चत्याशापिण्डम्
॥ 15 ॥
श्लोक 17
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
अग्रे वह्निः पृष्ठे भानुः
रात्रौ चुबुक-समर्पित-जानुः ।
करतल-भिक्षस्तरुतलवासः
तदपि न मुञ्चत्याशापाशः
॥ 16 ॥
श्लोक 18
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
कुरुते गङ्गासागरगमनं
व्रत-परिपालनमथवा दानम् ।
ज्ञानविहीनः सर्वमतेन
भजति न मुक्तिं जन्मशतेन
॥ 17 ॥
श्लोक 19
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
सुरमन्दिर-तरु-मूल-निवासः
शय्या भूतलमजिनं वासः ।
सर्व-परिग्रह-भोगत्यागः
कस्य सुखं न करोति विरागः
॥ 18 ॥
श्लोक 20
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
योगरतो वा भोगरतो वा
सङ्गरतो वा सङ्गविहीनः ।
यस्य ब्रह्मणि रमते चित्तं
नन्दति नन्दति नन्दत्येव
॥ 19 ॥
श्लोक 21
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
भगवद्गीता किञ्चिदधीता
गङ्गाजल-लवकणिका पीता ।
सकृदपि येन मुरारिसमर्चा
क्रियते तस्य यमेन न चर्चा
॥ 20 ॥
श्लोक 22
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
पुनरपि जननं पुनरपि मरणं
पुनरपि जननीजठरे शयनम् ।
इह संसारे बहुदुस्तारे
कृपयाऽपारे पाहि मुरारे
॥ 21 ॥
श्लोक 23
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
रथ्याचर्पट-विरचित-कन्थः
पुण्यापुण्य-विवर्जित-पन्थः ।
योगी योगनियोजित-चित्तः
रमते बालोन्मत्तवदेव
॥ 22 ॥
श्लोक 24
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
कस्त्वं कोऽहं कुत आयातः
का मे जननी को मे तातः ।
इति परिभावय सर्वमसारं
विश्वं त्यक्त्वा स्वप्नविचारम्
॥ 23 ॥
श्लोक 25
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
त्वयि मयि चान्यत्रैको विष्णुः
व्यर्थं कुप्यसि मय्यसहिष्णुः ।
भव समचित्तः सर्वत्र त्वं
वाञ्छस्यचिराद्यदि विष्णुत्वम्
॥ 24 ॥
श्लोक 26
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
शत्रौ मित्रे पुत्रे बन्धौ
मा कुरु यत्नं विग्रहसन्धौ ।
सर्वस्मिन्नपि पश्यात्मानं
सर्वत्रोत्सृज भेदाज्ञानम्
॥ 25 ॥
श्लोक 27
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
कामं क्रोधं लोभं मोहं
त्यक्त्वाऽऽत्मानं पश्यति सोऽहम् ।
आत्मज्ञानविहीना मूढाः
ते पच्यन्ते नरकनिगूढाः
॥ 26 ॥
श्लोक 28
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
गेयं गीता-नामसहस्रं
ध्येयं श्रीपति-रूपमजस्रम् ।
नेयं सज्जन-सङ्गे चित्तं
देयं दीनजनाय च वित्तम्
॥ 27 ॥
श्लोक 29
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
सुखतः क्रियते कामाभोगः
पश्चादन्त शरीरे रोगः ।
यद्यपि लोके मरणं शरणं
तदपि न मुञ्चति पापाचरणम्
॥ 28 ॥
श्लोक 30
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
अर्थमनर्थं भावय नित्यं
नास्तिततः सुखलेशः सत्यम् ।
पुत्रादपि धनभाजां भीतिः
सर्वत्रैषा विहिता रीतिः
॥ 29 ॥
श्लोक 31
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
प्राणायामं प्रत्याहारं
नित्यानित्य विवेकविचारम् ।
जाप्यसमेतसमाधिविधानं
कुर्ववधानं महदवधानम्
॥ 30 ॥
श्लोक 32
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
गुरुचरणाम्बुज-निर्भरभक्तः
संसारादचिराद्भव मुक्तः ।
सेन्द्रियमानस-नियमादेवं
द्रक्ष्यसि निजहृदयस्थं देवम्
॥ 31 ॥
श्लोक 33
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
मूढः कश्चन वैयाकरणो
डुःकृङ्करणाध्ययनधुरीणः ।
श्रीमच्छङ्कर-भगवच्छिष्यैः
बोधित आसीच्छोधित-करणः
॥ 32 ॥
श्लोक 34
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...
भज गोविन्दं भज गोविन्दं
गोविन्दं भज मूढमते ।
नामस्मरणादन्यमुपायं
नहि पश्यामो भवतरणे
॥ 33 ॥
श्लोक 35
भज गोविन्दं भज गोविन्दं ...