શ્રી સૂર્યોપનિષદ્

શ્રી સૂર્યોપનિષદ્

શ્લોક 1

ઓ-મ્ભ॒દ્ર-ઙ્કર્ણે॑ભિ-શ્શૃણુ॒યામ॑ દેવાઃ । ભ॒દ્ર-મ્પ॑શ્યેમા॒ક્ષભિ॒ર્યજ॑ત્રાઃ । સ્થિ॒રૈરઙ્ગૈ᳚સ્તુષ્ટુ॒વાગ્ં સ॑સ્ત॒નૂભિઃ॑ । વ્યશે॑મ દે॒વહિ॑તં॒-યઁદાયુઃ॑ । સ્વ॒સ્તિ ન॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒દ્ધશ્ર॑વાઃ । સ્વ॒સ્તિ નઃ॑ પૂ॒ષા વિ॒શ્વવે॑દાઃ । સ્વ॒સ્તિ ન॒સ્તાર્ક્ષ્યો॒ અરિ॑ષ્ટનેમિઃ । સ્વ॒સ્તિ નો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ર્દધાતુ । ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

ૐ અથ સૂર્યાથર્વાઙ્ગિરસં-વ્યાઁ᳚ખ્યાસ્યા॒મઃ । બ્રહ્મા ઋ॒ષિઃ । ગાય॑ત્રી છ॒ન્દઃ । આદિ॑ત્યો દે॒વતા । હંસઃ॑ સો॒-ઽહમગ્નિનારાયણ યુ॑ક્ત-મ્બી॒જમ્ । હૃલ્લે॑ખા શ॒ક્તિઃ । વિયદાદિસર્ગસં​યુઁ॑ક્ત-ઙ્કી॒લકમ્ । ચતુર્વિધપુરુષાર્થ સિદ્ધ્યર્થે વિ॑નિયો॒ગઃ ।

ષટ્‍સ્વરારૂઢે॑ન બીજે॒ન ષડ॑ઙ્ગં ર॒ક્તામ્બુ॑જસંસ્થિ॒તં સપ્તાશ્વ॑રથિ॒નં હિર॑ણ્યવ॒ર્ણ-ઞ્ચ॑તુર્ભુ॒જ-મ્પદ્મદ્વયા-ઽભયવર॑દહ॒સ્ત-ઙ્કાલચક્ર॑પ્રણેતા॒રં શ્રીસૂર્યનારાય॒ણં-યઁ એ॑વં-વેઁ॒દ સ વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણઃ ।

ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒-સ્સુવઃ॑ । તત્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ । સૂર્ય॑ આ॒ત્મા જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॑શ્ચ । સૂર્યા॒દ્વૈ ખલ્વિ॒માનિ॒ ભૂતા॑નિ॒ જાય॑ન્તે । સૂર્યા᳚દ્ય॒જ્ઞઃ પર્જન્યો᳚-ઽન્નમા॒ત્મા ।

નમ॑સ્તે આદિત્ય । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-ઙ્કર્મ॑ કર્તાસિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒-મ્બ્રહ્મા॑-ઽસિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષં॒-વિઁષ્ણુ॑રસિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષં॒ રુદ્રો॑-ઽસિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒મૃગ॑સિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષં॒-યઁજુ॑રસિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષં॒ સામા॑સિ । ત્વમે॒વ પ્ર॒ત્યક્ષ॒મથ॑ર્વાસિ । ત્વમે॒વ સર્વ॑-ઞ્છન્દો॒-ઽસિ । આ॒દિ॒ત્યાદ્વા॑યુર્જા॒યતે । આ॒દિ॒ત્યાદ્ભૂ॑મિર્જા॒યતે । આ॒દિ॒ત્યાદાપો॑ જાય॒ન્તે । આ॒દિ॒ત્યાજ્જ્યોતિ॑ર્જાય॒તે ।

આ॒દિ॒ત્યાદ્વ્યોમ દિશો॑ જાય॒ન્તે ।

આ॒દિ॒ત્યાદ્દે॑વા જાય॒ન્તે । આ॒દિ॒ત્યાદ્વે॑દા જાય॒ન્તે । આ॒દિ॒ત્યો વા એ॒ષ એ॒તન્મ॒ણ્ડલ॒-ન્તપ॑તિ । અ॒સાવા॑દિ॒ત્યો બ્ર॒હ્મા । આ॒દિ॒ત્યો-ઽન્તઃકરણ મનોબુદ્ધિ ચિત્તા॑હઙ્કા॒રાઃ । આ॒દિ॒ત્યો વૈ વ્યાન-સ્સમાનોદાનો-ઽપા॑નઃ પ્રા॒ણઃ ।

આ॒દિ॒ત્યો વૈ શ્રોત્ર ત્વક્ચક્ષૂરસ॑નઘ્રા॒ણાઃ । આ॒દિ॒ત્યો વૈ વાક્પાણિપાદપા॑યૂપ॒સ્થાઃ । આ॒દિ॒ત્યો વૈ શબ્દસ્પર્​શરૂપર॑સગ॒ન્ધાઃ । આ॒દિ॒ત્યો વૈ વચનાદાનાગમન વિસ॑ર્ગાન॒ન્દાઃ । આનન્દમયો વિજ્ઞાનમયો વિજ્ઞાનઘન॑ આદિ॒ત્યઃ । નમો મિત્રાય ભાનવે મૃત્યો᳚ર્મા પા॒હિ । ભ્રાજિષ્ણવે વિશ્વહેત॑વે ન॒મઃ ।

સૂર્યાદ્ભવન્તિ॑ ભૂતા॒નિ સૂર્યેણ પાલિ॑તાનિ॒ તુ । સૂર્યે લય-મ્પ્રા᳚પ્નુવ॒ન્તિ ય-સ્સૂર્ય-સ્સો-ઽહ॑મેવ॒ ચ । ચક્ષુ॑ર્નો દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા ચક્ષુ॑ર્ન ઉ॒ત પ॒ર્વતઃ॑ । ચક્ષુ॑ર્ધા॒તા દ॑ધાતુ નઃ ।

આ॒દિ॒ત્યાય॑ વિ॒દ્મહે॑ સહસ્રકિર॒ણાય॑ ધીમહિ । તન્નઃ॑ સૂર્યઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ।

સ॒વિ॒તા પ॒શ્ચાત્તા᳚-થ્સવિ॒તા પુ॒રસ્તા᳚-થ્સવિ॒તોત્ત॒રાત્તા᳚-થ્સવિ॒તા-ઽધ॒રાત્તા᳚-થ્સવિ॒તા નઃ॑ સુવતુ સ॒ર્વતા᳚તિગ્ં સવિ॒તા નો᳚ રાસતા-ન્દીર્ઘ॒માયુઃ॑ ।

ઓમિત્યેકાક્ષ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ । ઘૃણિ॒રિતિ॒ દ્વે અ॒ક્ષરે᳚ । સૂર્ય॒ ઇત્યક્ષ॑રદ્વ॒યમ્ । આ॒દિ॒ત્ય ઇતિ॒ ત્રીણ્યક્ષ॑રાણિ । એતસ્યૈવ સૂર્યસ્યાષ્ટાક્ષ॑રો મ॒નુઃ ।

ય-સ્સદાહરહ॑ર્જપ॒તિ સ વૈ બ્રાહ્મ॑ણો ભ॒વતિ સ વૈ બ્રાહ્મ॑ણો ભ॒વતિ । સૂર્યાભિમુ॑ખો જ॒પ્ત્વા મહાવ્યાધિ ભયા᳚-ત્પ્રમુ॒ચ્યતે । અલ॑ક્ષ્મીર્ન॒શ્યતિ । અભક્ષ્ય ભક્ષણા-ત્પૂ॑તો ભ॒વતિ । અગમ્યાગમના-ત્પૂ॑તો ભ॒વતિ । પતિત સમ્ભાષણા-ત્પૂ॑તો ભ॒વતિ । અસ-થ્સમ્ભાષણા-ત્પૂ॑તો ભ॒વતિ । અસ-થ્સમ્ભાષણાત્પૂ॑તો ભ॒વતિ ।

મધ્યાહ્ને સૂર્યાભિ॑મુખઃ પ॒ઠેત્ । સદ્યોત્પન્નપઞ્ચમહાપાતકા᳚-ત્પ્રમુ॒ચ્યતે । સૈષા સાવિ॑ત્રીં-વિઁ॒દ્યા-ન્ન કિઞ્ચિદપિ ન કસ્મૈચિ॑-ત્પ્રશં॒સયેત્ । ય એ॒તા-મ્મહાભાગઃ પ્રા॑તઃ પ॒ઠતિ સ ભાગ્ય॑વાન્ જા॒યતે પ॑શૂન્વિ॒ન્દતિ । વેદા᳚ર્થં-લઁ॒ભતે । ત્રિકાલમે॑તજ્જ॒પ્ત્વા ક્રતુશતફલમ॑વાપ્નો॒તિ । હસ્તાદિ॑ત્યે જ॒પતિ સ મહામૃ॑ત્યુ-ન્ત॒રતિ સ મહામૃ॑ત્યુ-ન્ત॒રતિ ય એ॑વં-વેઁ॒દ । ઇત્યુ॑પ॒નિષ॑ત્ ।

ઓ-મ્ભ॒દ્ર-ઙ્કર્ણે॑ભિ-શ્શૃણુ॒યામ॑ દેવાઃ । ભ॒દ્ર-મ્પ॑શ્યેમા॒ક્ષભિ॒ર્યજ॑ત્રાઃ । સ્થિ॒રૈરઙ્ગૈ᳚સ્તુષ્ટુ॒વાગ્ં સ॑સ્ત॒નૂભિઃ॑ । વ્યશે॑મ દે॒વહિ॑તં॒-યઁદાયુઃ॑ । સ્વ॒સ્તિ ન॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒દ્ધશ્ર॑વાઃ । સ્વ॒સ્તિ નઃ॑ પૂ॒ષા વિ॒શ્વવે॑દાઃ । સ્વ॒સ્તિ ન॒સ્તાર્ક્ષ્યો॒ અરિ॑ષ્ટનેમિઃ । સ્વ॒સ્તિ નો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑ર્દધાતુ । ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥