Shraddha Pitru Tarpana Vidhi
શ્રાદ્ધા પિતૃ તર્પણ વિધિ
Shraddha Pitru Tarpana Vidhi
શ્રાદ્ધા પિતૃ તર્પણ વિધિ
Note: This should not be performed when one's father is alive.
આવશ્યકાનિ વસ્તૂનિ (Items Needed)
દર્ભાઃ (Kusa grass)
Black Seseme Seeds
Wet raw rice
અર્ઘ્ય પાત્ર
પઞ્ચ પાત્ર (આચમન પાત્ર, ઉદ્ધરિણિ, અરિવેણં)
ગન્ધ
આસનં
પવિત્રં (ring made of darbha worn on the right ring finger)
યજ્ઞોપવીત ધારણ વિધિ
સવ્યં – [યજ્ઞોપવીત worn on left shoulder to right side waist.]
નિવીતી – [યજ્ઞોપવીત worn like a garland in the center of the neck to stomach on the front.]
પ્રાચીનાવીતી/અપસવ્યં – [યજ્ઞોપવીત worn on right shoulder to left side waist.]
શિવાય ગુરવે નમઃ ।
શુચિઃ
(તલમીદ નીલ્લનુ જલ્લુકોણ્ડિ)
અપવિત્રઃ પવિત્રોવા સર્વાવસ્થાં ગતોઽપિ વા
યઃ સ્મરેત્ પુણ્ડરીકાક્ષં સ બાહ્યાભ્યન્તરઃ શુચિઃ ॥
પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ પુણ્ડરીકાક્ષ ॥
પ્રાર્થના
શુક્લામ્બરધરં વિષ્ણું શશિવર્ણં ચતુર્ભુજં
પ્રસન્નવદનં ધ્યાયેત્ સર્વ વિઘ્નોપશાન્તયે ॥
વક્રતુણ્ડ મહાકાય કોટિસૂર્યસમપ્રભ ।
નિર્વિઘ્નં કુરુ મે દેવ સર્વકાર્યેષુ સર્વદા ॥
ૐ શ્રી મહાગણાધિપતયે નમઃ ।
આચમ્ય
ૐ કેશવાય સ્વાહા ।
ૐ નારાયણાય સ્વાહા ।
ૐ માધવાય સ્વાહા ।
ૐ ગોવિન્દાય નમઃ ।
ૐ વિષ્ણવે નમઃ ।
ૐ મધુસૂદનાય નમઃ ।
ૐ ત્રિવિક્રમાય નમઃ ।
ૐ વામનાય નમઃ ।
ૐ શ્રીધરાય નમઃ ।
ૐ હૃષીકેશાય નમઃ ।
ૐ પદ્મનાભાય નમઃ ।
ૐ દામોદરાય નમઃ ।
ૐ સઙ્કર્ષણાય નમઃ ।
ૐ વાસુદેવાય નમઃ ।
ૐ પ્રદ્યુમ્નાય નમઃ ।
ૐ અનિરુદ્ધાય નમઃ ।
ૐ પુરુષોત્તમાય નમઃ ।
ૐ અધોક્ષજાય નમઃ ।
ૐ નારસિંહાય નમઃ ।
ૐ અચ્યુતાય નમઃ ।
ૐ જનાર્દનાય નમઃ ।
ૐ ઉપેન્દ્રાય નમઃ ।
ૐ હરયે નમઃ ।
ૐ શ્રી કૃષ્ણાય નમઃ ।
પવિત્રં
ૐ પવિત્રવન્તઃ પરિવાજમાસતે પિતૈષાં પ્રત્નો અભિ રક્ષતિ વ્રતમ્ ।
મહસ્સમુદ્રં વરુણસ્તિરો દધે ધીરા ઇચ્છેકુર્ધરુણેષ્વારભમ્ ॥
પવિત્રં તે વિતતં બ્રહ્મણસ્પતે પ્રભુર્ગાત્રાણિ પર્યેષિ વિશ્વતઃ ।
અતપ્તતનૂર્ન તદામો અશ્નુતે શૃતાસ ઇદ્વહન્તસ્તત્સમાશત ॥
પવિત્રં ધૃત્વા ॥ [wear Pavithram]
ભૂતોચ્છાટનં
ઉત્તિષ્ઠન્તુ ભૂતપિશાચાઃ એતે ભૂમિભારકાઃ ।
એતેષામવિરોધેન બ્રહ્મકર્મ સમારભે ॥
પ્રાણાયામં
ૐ ભૂઃ । ૐ ભુવઃ । ૐ સુવઃ । ૐ મહઃ ।
ૐ જનઃ । ૐ તપઃ । ૐ સત્યમ્ ।
તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ।
ઓમાપો જ્યોતી રસોમૃતં બ્રહ્મ ભૂર્ભુવસ્સુવરોમ્ ।
perform અનુલોમ-વિલોમ પ્રાણાયામ three times.
સઙ્કલ્પં
શ્રી ગોવિન્દ ગોવિન્દ ગોવિન્દ । શ્રીમહાવિષ્ણોરાજ્ઞયા પ્રવર્તમાનસ્ય અદ્ય બ્રહ્મણઃ દ્વિતીય પરાર્થે શ્વેતવરાહ કલ્પે વૈવસ્વત મન્વન્તરે કલિયુગે પ્રથમપાદે જમ્બૂદ્વીપે ભારતવર્ષે ભરતખણ્ડે મેરોઃ દક્ષિણ દિગ્ભાગે શ્રીશૈલસ્ય ... પ્રદેશે ..., ... નદ્યોઃ મધ્યે પુણ્યપ્રદેશે સમસ્ત દેવતા બ્રાહ્મણ આચાર્ય હરિ હર ગુરુ ચરણ સન્નિધૌ અસ્મિન્ વર્તમને વ્યાવહરિક ચાન્દ્રમાનેન શ્રી ... નામ સંવત્સરે ... અયને ... ઋતૌ ... માસે ... પક્ષે ... તિથૌ ... વાસરે શ્રીવિષ્ણુ નક્ષત્રે શ્રીવિષ્ણુ યોગે શ્રીવિષ્ણુ કરણ એવં ગુણ વિશેષણ વિશિષ્ટાયાં પુણ્યતિથૌ ॥ પ્રાચીનાવીતી ॥ અસ્મત્ પિતૄનુદ્દિશ્ય અસ્મત્ પિતૄણાં પુણ્યલોકાવાપ્ત્યર્થં પિતૃ તર્પણં કરિષ્યે ॥ સવ્યમ્ ॥
નમસ્કારં
ઈશાનઃ પિતૃરૂપેણ મહાદેવો મહેશ્વરઃ ।
પ્રીયતાં ભગવાનીશઃ પરમાત્મા સદાશિવઃ ॥ 1
દેવતાભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ મહાયોગિભ્ય એવ ચ ।
નમસ્સ્વાહાયૈ સ્વધાયૈ નિત્યમેવ નમો નમઃ ॥ 2
મન્ત્રમધ્યે ક્રિયામધ્યે વિષ્ણોસ્સ્મરણ પૂર્વકમ્ ।
યત્કિઞ્ચિત્ક્રિયતે કર્મ તત્કોટિ ગુણિતં ભવેત્ ॥ 3
વિષ્ણુર્વિષ્ણુર્વિષ્ણુઃ ॥
અર્ઘ્યપાત્ર
અર્ઘ્યપાત્રયોઃ અમીગન્ધાઃ ।
પુષ્પાર્થા ઇમે અક્ષતાઃ ।
અમી કુશાઃ ।
॥ સવ્યમ્ ॥ નમસ્કૃત્ય ।
ૐ આયન્તુ નઃ પિતરસ્સોમ્યાસોગ્નિષ્વાત્તાઃ પથિભિર્દેવ યાનૈઃ ।
અસ્મિન્ યજ્ઞે સ્વધયા મદં ત્વધિ બૃવન્તુ તે અવન્ત્વ સ્માન્ ॥
ઇદં પિતૃભ્યો નમો અસ્ત્વદ્ય યે પૂર્વાસો ય ઉપરાસ ઈયુઃ ।
યે પાર્થિવે રજસ્યા નિષત્તા યે વા નૂનં સુવૃજનાસુ વિક્ષુ ॥
પિતૃદેવતાભ્યો નમઃ ।
ૐ આગચ્છન્તુ મે પિતર ઇમં ગૃહ્ણન્તુ જલાઞ્જલિમ્ ।
॥ પ્રાચીનાવીતી ॥
સકલોપચારાર્થે તિલાન્ સમર્પયામિ ।
પિત્રાદિ તર્પણં
॥ પ્રાચીનાવીતી ॥
અસ્મત્ પિતરં ... (ગોત્રં) ... ગોત્રં ...(નામ)... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ પિતામહં ... ગોત્રં ... શર્માણં રુદ્રરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ પ્રપિતામહં ... ગોત્રં ... શર્માણં આદિત્યરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતરં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ પિતામહીં ... ગોત્રાં ... દાં રુદ્રરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ પ્રપિતામહીં ... ગોત્રાં ... દાં આદિત્યરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ સાપત્નીમાતરં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતામહં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતુઃ પિતામહં ... ગોત્રં ... શર્માણં રુદ્રરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતુઃ પ્રપિતામહં ... ગોત્રં ... શર્માણં આદિત્યરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતામહીં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતુઃ પિતામહીં ... ગોત્રાં ... દાં રુદ્રરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતુઃ પ્રપિતામહીં ... ગોત્રાં ... દાં આદિત્યરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ આત્મપત્નીં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ સુતં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ ભ્રાતરં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ જ્યેષ્ઠ/કનિષ્ઠ પિતૃવ્યં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ માતુલં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ દુહિતરં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ ભગિનીં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ દૌહિત્રં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ ભગિનેયકં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ પિતૃષ્વસારં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ જ્યેષ્ઠ/કનિષ્ઠ માતૃષ્વસારં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ જામાતરં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ ભાવુકં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ સ્નુષાં ... ગોત્રં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ શ્વશુરં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ શ્વશ્રૂં ... ગોત્રાં ... દાં વસુરૂપાં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ સ્યાલકં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ સ્વામિનં/આચાર્યં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ ગુરું ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
અસ્મત્ રિક્થિનં ... ગોત્રં ... શર્માણં વસુરૂપં સ્વધા નમસ્તર્પયામિ તર્પયામિ તર્પયામિ ।
પિતૃદેવતાભ્યો નમઃ ।
સુપ્રીતો ભવતુ ।
કુશોદકં
॥ પ્રાચીનાવીતી ॥
એષાન્નમાતા ન પિતા ન બન્ધુઃ નાન્ય ગોત્રિણઃ ।
તે સર્વે તૃપ્તિમાયાન્તુ મયોત્સૃષ્ટૈઃ કુશોદકૈઃ ॥
તૃપ્યત તૃપ્યત તૃપ્યત તૃપ્યત તૃપ્યત ।
નિષ્પીડનોદકં
॥ નિવીતી ॥
યેકે ચાસ્મત્કુલેજાતાઃ અપુત્રાઃ ગોત્રિણો મૃતાઃ ।
તે ગૃહ્ણન્તુ મયા દત્તં વસ્ત્રનિષ્પીડનોદકમ્ ।
સમર્પણં
॥ સવ્યમ્ ॥
કાયેન વાચા મનસૈન્દ્રિયૈર્વા
બુદ્ધ્યાત્મના વા પ્રકૃતેસ્સ્વભાવાત્ ।
કરોમિ યદ્યત્સકલં પરસ્મૈ
નારાયણાયેતિ સમર્પયામિ ॥
નમો બ્રહ્મણ્યદેવાય ગો બ્રાહ્મણ હિતાય ચ ।
જગદ્ધિતાય કૃષ્ણાય ગોવિન્દાય નમો નમઃ ॥
પવિત્રં વિસૃજ્ય ।
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ ।
ૐ તત્સત્ બ્રહ્માર્પણમસ્તુ ।
About This Stotram
Overview
The Shraddha Pitru Tarpana Vidhi is a Sanskrit procedural text that prescribes the rituals and mantras for performing Shraddha (ancestral rites) and Pitru Tarpana (offering water libations to ancestors). It does not honor a single deity but is addressed to the Pitru Devas, the ancestral spirits recognized in Vedic and Puranic tradition. The text specifies materials such as darbha (kusa) grass and black sesame seeds, and includes guidelines on eligibility, such as the condition that the father must be deceased before these rites are performed.
What are the benefits of chanting Shraddha Pitru Tarpana Vidhi?
- Fulfills the prescribed ancestral duty (pitru-rina) recognized in Dharma Shastra literature
- Believed to bring peace to the souls of departed ancestors
- Removal of Pitru Dosha (ancestral karmic impediments) affecting the family lineage
- Associated with prosperity and well-being for the performer's household through ancestral blessings
When is the best time to recite this?
Shraddha Paksha (the fortnight dedicated to ancestors, typically in the lunar month of Bhadrapada) is the primary occasion. Mahalaya Amavasya is the most auspicious single day. The rites are also performed on death anniversaries (tithi shraddha) and during solar and lunar eclipses.
What is the historical and traditional background?
Shraddha rituals are among the oldest attested practices in the Hindu tradition, with foundational descriptions in the Rigveda and detailed prescriptions in the Dharma Shastras (including the Manusmriti and Yajnavalkya Smriti) and in several Puranas. The specific vidhi in this text draws on these sources and on regional priestly traditions. The use of kusa grass and black sesame as ritual materials is mentioned in Vedic texts as far back as the Atharvaveda. The text has no individual identified author and represents the codified ritualistic tradition as transmitted through Brahminical lineages.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Shraddha Suktam — a Vedic hymn from the Taittiriya Brahmana honoring Shraddha (faith) as the basis of ritual, thematically connected to ancestral rites
- Shukla Yajurveda Sandhya Vandanam — another ritual-prescriptive text from the Vedic tradition addressing the daily obligatory duties of a householder