Mahanyasam
શ્રી મહાન્યાસમ્
Mahanyasam
શ્રી મહાન્યાસમ્
શ્લોક 1
કલશ પ્રતિષ્ઠાપન મન્ત્રાઃ
બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।
સ બુ॒ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠા-સ્સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ ।
નાકે॑ સુપ॒ર્ણ મુપ॒ય-ત્પત॑ન્તગ્ં હૃ॒દા વેન॑ન્તો અ॒ભ્યચ॑ક્ષ-તત્વા ।
હિર॑ણ્યપક્ષં॒-વઁરુ॑ણસ્ય દૂ॒તં-યઁ॒મસ્ય॒ યોનૌ॑ શકુ॒ન-મ્ભુ॑ર॒ણ્યુમ્ ।
આપ્યા॑યસ્વ॒ સમે॑તુ તે વિ॒શ્વતઃ॑ સોમ॒ વૃષ્ણિ॑યમ્ । ભવા॒ વાજ॑સ્ય સઙ્ગ॒થે ।
યો રુ॒દ્રો અ॒ગ્નૌ યો અ॒ફ્સુ ય ઓષ॑ધીષુ॒ યો રુ॒દ્રો વિશ્વા॒
ભુવ॑ના-ઽઽવિ॒વેશ॒ તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ । 1 (અપ ઉપસ્પૃશ્ય)
ઇ॒દં-વિઁષ્ણુ॒ ર્વિચ॑ક્રમે ત્રે॒ધા નિદ॑ધે પ॒દમ્ । સમૂ॑ઢમસ્ય પાગ્ં સુ॒રે ।
ઇન્દ્રં॒-વિઁશ્વા॑ અવીવૃધન્-થ્સમુ॒દ્રવ્ય॑ચસ॒-ઙ્ગિરઃ॑ ।
ર॒થીત॑મગ્ં રથી॒નાં-વાઁજા॑ના॒ગ્ં॒ સત્પ॑તિ॒-મ્પતિ᳚મ્ ।
આપો॒ વા ઇ॒દંગ્ં સર્વં॒-વિઁશ્વા॑ ભૂ॒તાન્યાપઃ॑ પ્રા॒ણા વા આપઃ॑ પ॒શવ॒ આપો-ઽન્ન॒માપો-ઽમૃ॑ત॒માપ॑-સ્સ॒મ્રાડાપો॑ વિ॒રાડાપ॑-સ્સ્વ॒રાડાપ॒-શ્છન્દા॒ગ્॒શ્યાપો॒ જ્યોતી॒ગ્॒ષ્યાપો॒ યજૂ॒ગ્॒ષ્યાપ॑-સ્સ॒ત્યમાપ॒-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ આપો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રાપ॒ ઓમ્ । 2
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ । શ્ર॒દ્ધા વા આપઃ॑ । શ્ર॒દ્ધામે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
ય॒જ્ઞો વા આપઃ॑ । ય॒જ્ઞમે॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
વજ્રો॒ વા આપઃ॑ । વજ્ર॑મે॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યેભ્યઃ પ્ર॒હૃત્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ ર॑ક્ષો॒ઘ્નીઃ । રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ દે॒વાના᳚-મ્પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ । દે॒વાના॑મે॒વ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ । અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ । દે॒વતા॑ એ॒વારભ્ય॑ પ્ર॒ણીય॒ પ્રચ॑રતિ ।
અ॒પઃ પ્રણ॑યતિ ।
આપો॒ વૈ શા॒ન્તાઃ । શા॒ન્તાભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ । દે॒વો વઃ॑
સવિ॒તો-ત્પુ॑ના॒ત્વ-ચ્છિ॑દ્રેણ પ॒વિત્રે॑ણ॒ વસો॒સ્સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભિઃ॑ ॥ 3
કૂર્ચાગ્રૈ ર્રાક્ષસા-ન્ઘોરાન્ છિન્ધિ કર્મવિઘાતિનઃ ।
ત્વામર્પયામિ કુમ્ભે-ઽસ્મિન્ સાફલ્ય-ઙ્કુરુ કર્મણિ ।
વૃક્ષરાજ સમુદ્ભૂતા-શ્શાખાયાઃ પલ્લવત્વ ચઃ ।
યુષ્માન્ કુમ્ભેષ્વર્પયામિ સર્વપાપાપનુત્તયે ।
નાલિકેર-સમુદ્ભૂત ત્રિનેત્ર હર સમ્મિત ।
શિખયા દુરિતં સર્વ-મ્પાપ-મ્પીડા-ઞ્ચ મે નુદ ।
સ॒ હિ રત્ના॑નિ દા॒શુષે॑ સુ॒વાતિ॑ સવિ॒તા ભગઃ॑ ।
ત-મ્ભા॒ગ-ઞ્ચિ॒ત્રમી॑મહે । (ઋગ્વેદ મન્ત્રઃ)
તત્વા॑ યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒-સ્તદાશા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ ।
અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒દ્ધ્યુરુ॑શગ્ંસ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ । અસ્મિન્ કુમ્ભે વરુણમાવાહયામિ ।
વરુણસ્ય ઇદમાસનમ્ । વરુણાય નમઃ । સકલારાધનૈ-સ્સ્વર્ચિતમ્ ।
રત્નસિંહાસનં સમર્પયામિ । પાદ્યં સમર્પયામિ ।
અર્ઘ્યં સમર્પયામિ । આચમનીયં સમર્પયામિ ।
મધુપર્ક્કં સમર્પયામિ । સ્નાનં સમર્પયામિ ।
સ્નાનાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ।
વસ્ત્રોત્તરીયં સમર્પયામિ । ઉપવીતં સમર્પયામિ ।
ગન્ધા-ન્ધારયામિ । અક્ષતાન્ સમર્પયામિ ।
પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
ૐ-વઁરુણાય નમઃ
ઓ-મ્પ્રચેતસે નમઃ
ૐ સુરૂપિણે નમઃ
ૐ અપામ્પતયે નમઃ
ઓ-મ્મકરવાહનાય નમઃ
જલાધિપતયે નમઃ
ઓ-મ્પાશહસ્તાય નમઃ
ઓ-ન્તીર્થરાજાય નમઃ
ૐ-વઁરુણાય નમઃ । નાનાવિધ પરિમલ પત્ર પુષ્પાણિ સમર્પયામિ ।
ધૂપં આઘ્રાપયામિ । દીપ-ન્દર્શયામિ ।
ધૂપદીપાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવસ્સુવઃ । તથ્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ ।
ધિયો॒ યોન॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ।
દેવ સવિતઃ પ્રસુવઃ । સત્ય-ન્ત્વર્તેન પરિષિઞ્ચામિ ।
(રાત્રૌ - ઋત-ન્ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામિ) ।
ૐ-વઁરુણાય નમઃ । અમૃત-મ્ભવતુ । અમૃતોપસ્તરણમસિ ।
ઓ-મ્પ્રાણાય સ્વાહા । ૐ અપાનાય સ્વાહા । ૐ-વ્યાઁનાય સ્વાહા ।
ૐ ઉદાનાય સ્વાહા । ૐ સમાનાય સ્વાહા । ઓ-મ્બ્રહ્મણે સ્વાહા ।
કદલીફલ-ન્નિવેદયામિ । મદ્ધ્યેમદ્ધ્યે અમૃતપાનીયં સમર્પયામિ । અમૃતાપિધાનમસિ । નૈવેદ્યાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ ।
તામ્બૂલં સમર્પયામિ । કર્પૂર નીરાજન-મ્પ્રદર્શયામિ ।
નીરાજનાનન્તરં આચમનીયં સમર્પયામિ । મન્ત્ર પુષ્પં સમર્પયામિ ।
સુવર્ણ પુષ્પં સમર્પયામિ । સમસ્તોપચારાન્ સમર્પયામિ ॥
- પઞ્ચાઙ્ગ રુદ્રન્યાસઃ
અથાતઃ પઞ્ચાઙ્ગરુદ્રાણાં
ન્યાસપૂર્વક-ઞ્જપ-હોમા-ર્ચના-ભિષેક-વિધિં-વ્યાઁ᳚ખ્યાસ્યામઃ ।
અથાતઃ પઞ્ચાઙ્ગરુદ્રાણાં
ન્યાસપૂર્વક-ઞ્જપ-હોમા-ર્ચનાભિષેક-ઙ્કરિષ્યમાણઃ ।
હરિઃ ૐ અથાતઃ પઞ્ચાઙ્ગ રુદ્રાણામ્ ॥
ઓઙ્કારમન્ત્ર સંયુઁક્ત-ન્નિત્ય-ન્ધ્યાયન્તિ યોગિનઃ ।
કામદ-મ્મોક્ષદ-ન્તસ્મૈ ઓઙ્કારાય નમો નમઃ ॥
નમસ્તે દેવ દેવેશ નમસ્તે પરમેશ્વર ।
નમસ્તે વૃષભારૂઢ નકારાય નમો નમઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ ॥ ઓ-ન્નમ્ ॥
નમ॑સ્તે રુદ્ર મ॒ન્યવ॑ ઉ॒તોત॒ ઇષ॑વે॒ નમઃ॑ ।
નમ॑સ્તે અસ્તુ॒ ધન્વ॑ને બા॒હુભ્યા॑મુ॒ત તે॒ નમઃ॑ ॥
યા ત॒ ઇષુઃ॑ શિ॒વત॑મા શિ॒વ-મ્બ॒ભૂવ॑ તે॒ ધનુઃ॑ ।
શિ॒વા શ॑ર॒વ્યા॑ યા તવ॒ તયા॑ નો રુદ્ર મૃડય ।
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ નં ઓમ્ । પૂર્વાઙ્ગ રુદ્રાય॒ નમઃ ॥ (પ્રાચ્યૈ દિશ, East)
મહાદેવ-મ્મહાત્માન-મ્મહાપાતકનાશનમ્ ।
મહાપાપહરં-વઁન્દે મકારાય નમો નમઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ ॥ ઓ-મ્મમ્ ॥
ઓ-ન્નિધ॑નપતયે॒ નમઃ । નિધનપતાન્તિકાય॒ નમઃ ।
ઊર્ધ્વાય॒ નમઃ । ઊર્ધ્વલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
હિરણ્યાય॒ નમઃ । હિરણ્યલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
સુવર્ણાય॒ નમઃ । સુવર્ણલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
દિવ્યાય॒ નમઃ । દિવ્યલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
ભવાયઃ॒ નમઃ । ભવલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
શર્વાય॒ નમઃ । શર્વલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
શિવાય॒ નમઃ । શિવલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
જ્વલાય॒ નમઃ । જ્વલલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
આત્માય॒ નમઃ । આત્મલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
પરમાય॒ નમઃ । પરમલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।
એતથ્સોમસ્ય॑ સૂર્ય॒સ્ય સર્વલિઙ્ગગ્ગ્॑ સ્થાપ॒ય॒તિ॒ પાણિમન્ત્ર-મ્પવિ॒ત્રમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ મં ઓમ્ ॥
દક્ષિણાઙ્ગ રુદ્રાય॒ નમઃ ॥ (દક્ષિણ દિશ, South)
શિવં શાન્ત-ઞ્જગન્નાથં-લોઁકાનુગ્રહકારણમ્ ।
શિવમેક-મ્પરં-વઁન્દે શિકારાય નમો નમઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ ॥ ૐ શિમ્ ॥
અપૈ॑તુમૃ॒ત્યુરમૃત॑-ન્ન॒ આગ॑ન્ વૈવસ્વ॒તો નો॒ અ॑ભય-ઙ્કૃણોતુ । પ॒ર્ણં-વઁન॒સ્પતેરિવા॒ભિનશ્શીયતાગ્ં ર॒યિસ્સચ॑તા-ન્ન॒શ્શચી॒પતિઃ॑ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ શિં ઓમ્ ॥ પશ્ચિમાઙ્ગ રુદ્રાય॒ નમઃ ॥ (પશ્ચિમ દિશ, West)
વાહનં-વૃઁષભો યસ્ય વાસુકી કણ્ઠભૂષણમ્ ।
વામે શક્તિધરં-વઁન્દે વકારાય નમો નમઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ ॥ ૐ-વાઁમ્ ॥
પ્રાણાના-ઙ્ગ્રન્થિરસિ રુદ્રો મા॑ વિશા॒ન્તકઃ । તેનાન્નેના᳚પ્યાય॒સ્વ ॥ ઓ-ન્નમો ભગવતે રુદ્રાય વિષ્ણવે મૃત્યુ॑ર્મે પા॒હિ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ વાં ઓમ્ ॥ ઉત્તરાઙ્ગ રુદ્રાય॒ નમઃ ॥ (ઉત્તર દિશ, North)
યત્ર કુત્ર સ્થિત-ન્દેવં સર્વવ્યાપિનમીશ્વરમ્ ।
યલ્લિઙ્ગ-મ્પૂજયેન્નિત્યં-યઁકારાય નમો નમઃ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॒ ॥ ૐ-યઁમ્ ॥
યો રુ॒દ્રો અ॒ગ્નૌ યો અ॒પ્સુ ય ઓષ॑ધીષુ॒ યો રુ॒દ્રો વિશ્વા॒ ભુવ॑ના વિ॒વેશ॒ તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ યં ઓમ્ ॥ ઊર્ધ્વાઙ્ગ રુદ્રાય॒ નમઃ ॥ (ઊર્ધ્વ દિશ, Up)
- પઞ્ચમુખ ધ્યાનમ્
ઓ-ન્નમ્ ॥ તત્પુરુ॒ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચોદયા᳚ત્ ॥
સંવઁર્તાગ્નિ તટિત્પ્રદીપ્ત કનક પ્રસ્પર્થિ તેજોમયમ્ ।
ગમ્ભીરધ્વનિ સામવેદજનક-ન્તામ્રાધરં સુન્દરમ્ ।
અર્ધેન્દુદ્યુતિ લોલપિઙ્ગલ જટાભારપ્રબદ્ધોરગમ્ ।
વન્દે સિદ્ધ સુરાસુરેન્દ્રનમિત-મ્પૂર્વ-મ્મુખં શૂલિનઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઓ-ન્નમ્ ॥ પૂર્વ મુખાય॒ નમઃ ॥
અ॒ઘોરે᳚ભ્યો-ઽથઘો॒રે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ॥ સર્વે᳚ભ્યસ્સર્વ શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્રરૂ॑પેભ્યઃ ॥
કાલાભ્રભ્રમરાઞ્જનદ્યુતિનિભં-વ્યાઁવૃત્ત પિઙ્ગેક્ષણમ્
કર્ણોદ્ભાસિત ભોગિમસ્તક મણિપ્રોદ્ગીર્ણ દંષ્ટ્રાઙ્કુરમ્ ।
સર્પપ્રોત કપાલ શુક્તિ શકલ વ્યાકીર્ણ સચ્છેખરમ્
વન્દે દક્ષિણમીશ્વરસ્ય કુટિલ ભ્રૂભઙ્ગ રૌદ્ર-મ્મુખમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઓ-મ્મમ્ ॥ દક્ષિણ મુખાય॒ નમઃ ॥
સ॒દ્યો જા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યો જા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ । ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ । ભ॒વો-દ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥
પ્રાલેયાચલમિન્દુકુન્દ ધવલ-ઙ્ગોક્ષીરફેનપ્રભમ્
ભસ્માભ્યક્તમનઙ્ગ દેહ દહન જ્વાલાવલી લોચનમ્ ।
બ્રહ્મેન્દ્રાદિ મરુદ્ગણૈસ્પુતિપદૈ રભ્યર્ચિતં-યોઁગિભિઃ
વન્દે-ઽહં સકલ-ઙ્કલઙ્કરહિતં સ્થાણોર્મુખ-મ્પશ્ચિમમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ શિમ્ ॥ પશ્ચિમ મુખાય॒ નમઃ ॥
વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒ કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒ બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒-સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ॥
ગૌર-ઙ્કુઙ્કુમ પઙ્કિલં સ્તિલકં-વ્યાઁપાણ્ડુ ગણ્ડસ્થલમ્
ભ્રૂવિક્ષેપ કટાક્ષ લસત્સંસક્ત કર્ણોત્ફલમ્ ।
સ્નિગ્ધ-મ્બિમ્બફલાધર-મ્પ્રહસિત-ન્નીલાલકાલ-ઙ્કૃતમ્
વન્દે પૂર્ણ શશાઙ્ક મણ્ડલનિભં-વઁક્ત્રં હરસ્યોત્તરમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ-વાઁમ્ ॥ ઉત્તર મુખાય॒ નમઃ ॥
ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒-મીશ્વર-સ્સર્વ॑ભૂતા॒ના॒-મ્બ્રહ્માધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॒ણો ઽધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥ (કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ)
વ્યક્તાવ્યક્ત ગુણેતર-મ્પરતરં ષટ્ત્રિંશતત્ત્વાત્મકમ્
તસ્માદુત્તમ તત્ત્વમક્ષરમિદ-ન્ધ્યેયં સદા યોગિભિઃ ।
ઓઙ્કારાદિ સમસ્ત મન્ત્રજનકં સૂક્ષ્માદિ સૂક્ષ્મ-મ્પરં
શાન્ત-મ્પઞ્ચમમીશ્વરસ્ય વદન-ઙ્ખંવ્યાઁપ્તિ તેજોમયમ્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ૐ-વાઁમ્ ॥ ઊર્ધ્વ મુખાય॒ નમઃ ॥
દિઙ્નમસ્કારઃ
પૂર્વે પશુપતિઃ પાતુ । દક્ષિણે પાતુ શઙ્કરઃ ।
પશ્ચિમે પાતુ વિશ્વેશઃ । નીલકણ્ઠસ્તદોત્તરે ॥
ઈશાન્યા-મ્પાતુ મે શર્વઃ । આગ્નેયા-મ્પાર્વતીપતિઃ ।
નૈઋત્યા-મ્પાતુ મે રુદ્રઃ । વાયવ્યા-ન્નીલલોહિતઃ ॥
ઊર્ધ્વે ત્રિલોચનઃ પાતુ । અધરાયા-મ્મહેશ્વરઃ ।
એતાભ્યો દશ દિગ્ભ્યસ્તુ । સર્વતઃ પાતુ શઙ્કરઃ ॥
(ના રુદ્રો રુદ્રમર્ચયે᳚ત્ ।
ન્યાસપૂર્વક-ઞ્જપહોમાર્ચના-ઽભિષેકવિધિ વ્યાખ્યાસ્યામઃ ।)
- અઙ્ગન્યાસઃ
યા તે॑ રુદ્ર શિ॒વા ત॒નૂરઘો॒રા-ઽપા॑પકાશિની ।
તયા॑ ન સ્ત॒નુવા॒ શન્ત॑મયા॒ ગિરિ॑શન્તા॒ભિ ચા॑કશીહિ ।
શિખાયૈ નમઃ । 1
અ॒સ્મિ-ન્મ॑હ॒ત્ય॑ર્ણ॒વે᳚-ઽન્તરિ॑ક્ષે ભ॒વા અધિ॑ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને-ઽવ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
શિરસે નમઃ । 2
સ॒હસ્રા॑ણિ સહસ્ર॒શો યે રુ॒દ્રા અધિ॒ ભૂમ્યા᳚મ્ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્ર-યોજ॒ને-ઽવ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
લલાટાય નમઃ । 3
હ॒ગ્ં॒સ-શ્શુ॑ચિ॒ષ-દ્વસુ॑રન્તરિક્ષ॒સદ્ધોતા॑ વેદિ॒ષદતિ॑થિ-ર્દુરોણ॒સત્ ।
નૃ॒ષદ્વ॑ર॒-સદૃ॑ત॒-સદ્વ્યો॑મ॒ સદ॒બ્જા ગો॒જા ઋ॑ત॒જા અ॑દ્રિ॒જા ઋ॒ત-મ્બૃ॒હત્ ।
ભ્રુવોર્મદ્ધ્યાય નમઃ । 4
ત્ર્ય॑બઙ્કં-યઁજામહે સુગ॒ન્ધિ-મ્પુ॑ષ્ટિ॒વર્ધ॑નમ્ ।
ઉ॒ર્વા॒રુ॒કમિ॑વ॒ બન્ધ॑નાન્
મૃ॒ત્યો-ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા᳚ત્ ।
નેત્રાભ્યા-ન્નમઃ । 5
નમ॒-સ્સ્રુત્યા॑ય ચ॒ પથ્યા॑ય ચ॒ નમઃ॑ કા॒ટ્યા॑ય ચ ની॒પ્યા॑ય ચ ।
કર્ણાભ્યા-ન્નમઃ । 6
મા ન॑સ્તો॒કે તન॑યે॒ મા ન॒ આયુ॑ષિ॒ મા નો॒ ગોષુ॒ મા નો॒ અશ્વે॑ષુ રીરિષઃ ।
વી॒રાન્માનો॑ રુદ્ર ભામિ॒તો વ॑ધીર્-હ॒વિષ્મ॑ન્તો॒ નમ॑સા વિધેમ તે ।
નાસિકાભ્યા-ન્નમઃ । 7
અ॒વ॒તત્ય॒ ધનુ॒સ્ત્વગ્ં સહ॑સ્રાક્ષ॒ શતે॑ષુધે ।
નિ॒શીર્ય॑ શ॒લ્યાના॒-મ્મુખા॑ શિ॒વો નઃ॑ સુ॒મના॑ ભવ ।
મુખાય નમઃ । 8
નીલ॑ગ્રીવા શ્શિતિ॒કણ્ઠા᳚-શ્શ॒ર્વા અ॒ધઃ, ક્ષ॑માચ॒રાઃ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને-ઽ વ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
કણ્ઠાય નમઃ । 9.1
નીલ॑ગ્રીવા-શ્શિતિ॒કણ્ઠા॒ દિવગ્ં॑ રુ॒દ્રા ઉપ॑શ્રિતાઃ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને-ઽ વ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
ઉપકણ્ઠાય નમઃ । 9.2
નમ॑સ્તે અ॒સ્ત્વાયુ॑ધા॒યા-ના॑તતાય ધૃ॒ષ્ણવે᳚ ।
ઉ॒ભાભ્યા॑મુ॒ત તે॒ નમો॑ બા॒હુભ્યા॒-ન્તવ॒ ધન્વ॑ને ।
બાહુભ્યા-ન્નમઃ । 10
યા તે॑ હે॒તિ-ર્મી॑ઢુષ્ટમ॒ હસ્તે॑ બ॒ભૂવ॑ તે॒ ધનુઃ॑ ।
તયા॒-ઽસ્માન્ વિ॒શ્વત॒સ્ત્વ-મ॑ય॒ક્ષ્મયા॒ પરિ॑બ્ભુજ ।
ઉપબાહુભ્યા-ન્નમઃ । 11
પરિ॑ણો રુ॒દ્રસ્ય॑ હે॒તિ-ર્વૃ॑ણક્તુ॒ પરિ॑ત્વે॒ષસ્ય॑ દુર્મ॒તિર॑ઘા॒યોઃ ।
અવ॑ સ્થિ॒રા મ॒ઘવ॑દ્ભ્યઃ તનુષ્વ॒ મીઢ્વ॑સ્તો॒કાય॒ તન॑યાય મૃડય ।
મણિબન્ધાભ્યા-ન્નમઃ । 12
યે તી॒ર્થાનિ॑ પ્ર॒ચર॑ન્તિ સૃ॒કાવ॑ન્તો નિષ॒ઙ્ગિણઃ॑ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને-ઽ વ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
હસ્તાભ્યા-ન્નમઃ । 13
સ॒દ્યો જા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યો જા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ ।
ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ । ભ॒વો-દ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥
અગુંષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ । 14.1
વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒ કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒ બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒-સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ।
તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ । 14.2
અ॒ઘોરે᳚ભ્યો ઽથ॒ઘોરે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ।
સર્વે᳚ભ્ય-સ્સર્વ॒ શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્ર રૂ॑પેભ્યઃ ॥
મદ્ધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ । 14.3
તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ ।
તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥
અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ । 14.4
ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒-મીશ્વર-સ્સર્વ॑ભૂતા॒નાં॒
રહ્માધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॒ણો ઽધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥
કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ । 14.5
નમો॑ વઃ કિરિ॒કેભ્યો॑ દે॒વાના॒ગ્ં॒ હૃદ॑યેભ્યઃ ।
હૃદયાય નમઃ । 15
નમો॑ ગ॒ણેભ્યો॑ ગ॒ણપ॑તિભ્યશ્ચ વો॒ નમઃ॑ ।
પૃષ્ઠાય નમઃ । 16
નમો॒ હિર॑ણ્યબાહવે સેના॒ન્યે॑ દિ॒શાઞ્ચ॒ પત॑યે॒ નમઃ॑ ।
પાર્શ્વાભ્યા-ન્નમઃ । 17
વિજ્ય॒-ન્ધનુઃ॑ કપ॒ર્દિનો॒ વિશ॑લ્યો॒ બાણ॑વાગ્ં ઉ॒ત ।
અને॑શન્ન॒સ્યેષ॑વ આ॒ભુર॑સ્ય નિષ॒ઙ્ગથિઃ॑ ।
જઠરાય નમઃ । 18
હિ॒ર॒ણ્ય॒ગ॒ર્ભ સ્સમ॑વર્ત॒તાગ્રે॑ ભૂ॒તસ્ય॑ જા॒તઃ પતિ॒રેક॑ આસીત્ ।
સદા॑ધાર પૃથિ॒વી-ન્દ્યામુ॒તેમા-ઙ્કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ।
નાભ્યૈ નમઃ । 19
મીઢુ॑ષ્ટમ॒ શિવ॑તમ શિ॒વો ન॑સ્સુ॒મના॑ ભવ ।
પ॒ર॒મે વૃ॒ક્ષ આયુ॑ધ-ન્નિ॒ધાય॒ કૃત્તિં॒-વઁસા॑ન॒ આચ॑ર॒ પિના॑ક॒-મ્બિભ્ર॒દાગ॑હિ ।
કઠ્યૈ નમઃ । 20
યે ભૂ॒તાના॒-મધિ॑પતયો વિશિ॒ખાસઃ॑ કપ॒ર્દિ॑નઃ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને ઽવ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
ગુહ્યાય નમઃ । 21
યે અન્ને॑ષુ વિ॒વિદ્ધ્ય॑ન્તિ॒ પાત્રે॑ષુ॒ પિબ॑તો॒ જનાન્॑ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને-ઽ વ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
અણ્ડાભ્યા-ન્નમઃ । 22
સ॒ શિ॒રા જા॒તવે॑દા અ॒ક્ષર॑-મ્પર॒મ-મ્પ॒દમ્ ।
વેદા॑ના॒ગ્ં॒ શિર॑સિ મા॒તા॒ આ॒યુ॒ષ્મન્ત॑-ઙ્કરોતુ॒ મામ્ ।
અપાનાય નમઃ । 23
મા નો॑ મ॒હાન્ત॑મુ॒ત મા નો॑ અર્ભ॒ક-મ્મા ન॒ ઉક્ષ॑ન્તમુ॒ત મા ન॑ ઉક્ષિ॒તમ્ ।
મા નો॑ વધીઃ પિ॒તર॒-મ્મોત મા॒તર॑-મ્પ્રિ॒યા મા ન॑સ્ત॒નુવો॑ રુદ્ર રીરિષઃ ।
ઊરુભ્યા-ન્નમઃ । 24
એ॒ષ તે॑ રુદ્રભા॒ગ-સ્તઞ્જુ॑ષસ્વ॒ તેના॑વ॒સેન॑ પ॒રો
મૂજ॑વ॒તો-ઽતી॒હ્યવ॑તત-ધન્વા॒ પિના॑કહસ્તઃ॒ કૃત્તિ॑વાસાઃ ।
જાનુભ્યા-ન્નમઃ । 25
સ॒ગ્ં॒ સૃ॒ષ્ટ॒જિથ્સો॑મ॒પા બા॑હુ-શ॒ર્ધ્યૂ᳚ર્ધ્વ ધ॑ન્વા॒ પ્રતિ॑હિતા-ભિ॒રસ્તા᳚ ।
બૃહ॑સ્પતે॒ પરિ॑દીયા॒ રથે॑ન રક્ષો॒હા-ઽમિત્રાગ્ં॑ અપ॒બાધ॑માનઃ ।
જઙ્ઘાભ્યા-ન્નમઃ । 26
વિશ્વ॑-મ્ભૂ॒ત-મ્ભુવ॑ન-ઞ્ચિ॒ત્ર-મ્બ॑હુ॒ધા જા॒ત-ઞ્જાય॑માન-ઞ્ચ॒ યત્ ।
સર્વો॒ હ્યે॑ષ રુ॒દ્ર-સ્તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ ॥
ગુલ્ફાભ્યા-ન્નમઃ । 27
યે પ॒થા-મ્પ॑થિ॒રક્ષ॑ય ઐલબૃ॒દા ય॒વ્યુધઃ॑ ।
તેષાગ્ં॑ સહસ્રયોજ॒ને ઽવ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
પાદાભ્યા-ન્નમઃ । 28
અદ્ધ્ય॑વોચ-દધિવ॒ક્તા પ્ર॑થ॒મો દૈવ્યો॑ ભિ॒ષક્ ।
અહીગ્॑શ્ચ॒ સર્વા᳚ન્ જ॒ભંયઁ॒-ન્થ્સર્વા᳚શ્ચ યાતુ ધા॒ન્યઃ॑ ।
કવચાય હુમ્ । 29
નમો॑ બિ॒લ્મિને॑ ચ કવ॒ચિને॑ ચ॒
નમઃ॑ શ્રુ॒તાય॑ ચ શ્રુતસે॒નાય॑ ચ ।
ઉપકવચાય હુમ્ । 30
નમો॑ અસ્તુ॒ નીલ॑ગ્રીવાય સહસ્રા॒ક્ષાય॑ મી॒ઢુષે᳚ ।
અથો॒ યે અ॑સ્ય॒ સત્વા॑નો॒-ઽહ-ન્તેભ્યો॑-ઽકર॒ન્નમઃ॑ ।
તૃતીય નેત્રાય નમઃ । 31
પ્રમુ॑ઞ્ચ॒ ધન્વ॑ન॒સ્ત્વ-મુ॒ભયો॒-રાર્ત્નિ॑યો॒ર્જ્યામ્ ।
યાશ્ચ॑ તે॒ હસ્ત॒ ઇષ॑વઃ॒ પરા॒ તા ભ॑ગવો વપ ।
અસ્ત્રાય ફટ્ । 32
ય એ॒તાવ॑ન્તશ્ચ॒ ભૂયાગ્ં॑સશ્ચ॒ દિશો॑ રુ॒દ્રા વિ॑તસ્થિ॒રે ।
તેષાગ્ં॑॑ સહસ્રયોજ॒ને ઽવ॒ધન્વા॑નિ તન્મસિ ।
ઇતિ દિગ્બન્ધઃ । 33
-----------ઇતિ પ્રથમ ન્યાસઃ------------
(શિખાદિ અસ્ત્રપર્યન્તં એકત્રિંશદઙ્ગન્યાસઃ દિગ્બન્ધ સહિતઃ પ્રથમઃ)
- દશાઙ્ગ ન્યાસઃ
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઇતિ નમસ્કારા-ન્ન્યસે᳚ત્ ॥
ૐ ઓ-મ્મૂર્થ્ને નમઃ (મૂર્ધ્નિ) ।
ઓ-ન્ન-ન્નાસિકાયૈ નમઃ (નાસિકાગ્રઃ) ।
ઓ-મ્મોં-લઁલટાય નમઃ (લલાટઃ) ।
ઓ-મ્ભ-મ્મુખાય નમઃ (મુખામ્) ।
ઓ-ઙ્ગ-ઙ્કણ્ઠાય નમઃ (કણ્ઠઃ) ।
ૐ-વંઁ હૃદયાય નમઃ (હૃદયઃ) ।
ઓ-ન્તે-ન્દક્ષિણ હસ્તાય નમઃ (દક્ષિણ હસ્તઃ) ।
ૐ રું-વાઁમ હસ્તાય નમઃ (વામ હસ્તઃ) ।
ઓ-ન્દ્રા-ન્નાભ્યૈ નમઃ (નાભ્હી) ।
ૐ-યઁ-મ્પાદાભ્યા-ન્નમઃ (પાદૌ) ॥
-----------ઇતિ દ્વિતીય ન્યાસઃ----------
મૂર્ધાદિ પાદાન્ત-ન્દશાઙ્ગ ન્યાસઃ દ્વિતીયઃ
- પઞ્ચાઙ્ગ ન્યાસઃ
સ॒દ્યો જા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યો જા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ ।
ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ । ભ॒વો-દ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥
પાદાભ્યા-ન્નમઃ । 1
વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒
કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒
બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒ સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ।
ઊરુમધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ । 2
અ॒ઘોરે᳚ભ્યો ઽથ॒ઘોરે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ।
સર્વે᳚ભ્ય-સ્સર્વ॒ શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્રરૂ॑પેભ્યઃ ॥
હૃદયાય નમઃ । 3
તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ ।
તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥
મુખાય નમઃ । 4
ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒-મીશ્વરસર્વ॑ ભૂતા॒નાં॒
બ્રહ્માધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॒ણો-ઽધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥
મૂર્ધ્ને નમઃ । 5
5.1 હંસ ગાયત્રી
અસ્ય શ્રી હંસગાયત્રી મહામન્ત્રસ્ય, અવ્યક્ત પરબ્રહ્મ ઋષિઃ,
અનુષ્ટુ-પ્છન્દઃ, પરમહંસો દેવતા ।
હંસા-મ્બીજમ્, હંસીં શક્તિઃ । હંસૂ-ઙ્કીલકમ્ ।
પરમહંસ પ્રસાદ સિદ્ધ્યર્થે જપે વિનિયોગઃ ॥ 1
કરન્યાસઃ -
હંસાં અગુંષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ । હંસી-ન્તર્જનીભ્યા-ન્નમઃ ।
હંસૂં - મદ્ધ્યમાભ્યા-ન્નમઃ । હંસૈં - અનામિકાભ્યા-ન્નમઃ ।
હંસૌં - કનિષ્ઠિકાભ્યા-ન્નમઃ । હંસઃ-કરતલ કરપૃષ્ઠાભ્યા-ન્નમઃ । 2
હૃદયાદિ ન્યાસઃ -
હંસાં - હૃદયાય નમઃ । હંસીં - શિરસે સ્વાહા ।
હંસૂં - શિખાયૈ વષટ્ । હંસૈં - કવચાય હુમ્ ।
હંસૌં - નેત્રત્રયાય વૌષટ્ । હંસઃ - અસ્ત્રાય ફટ્ ॥
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમિતિ દિગ્બન્ધઃ । 3
ધ્યાનં -
ગમાગમસ્થ-ઙ્ગમનાદિશૂન્ય-ઞ્ચિ-દ્રૂપદીપ-ન્તિમિરાપહારમ્ ।
પશ્યામિ તે સર્વજનાન્તરસ્થ-ન્નમામિ હંસ-મ્પરમાત્મરૂપમ્ ॥ 4
દેહો દેવાલયઃ પ્રોક્તો જીવો દેવ-સ્સનાતનઃ ।
ત્યજેદજ્ઞાનનિર્માલ્યં સો-ઽહમ્ભાવેન પૂજયેત્ ॥
હં॒સ હં॒સાય॑ વિ॒દ્મહે॑ પરમહં॒સાય॑ ધીમહિ ।
તન્નો॑ હંસઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥ 5
(ઇતિ ત્રિવાર-ઞ્જપિત્વા)
હંસ હં॒સેતિ યો બ્રૂયા-ધંસો (બ્રૂયાદ્ધંસો) નામ સદાશિવઃ ।
એવ-ન્ન્યાસ વિધિ-ઙ્કૃત્વા તત-સ્સમ્પુટમારભેત્ ॥ 6
5.2 દિક્ સમ્પુટન્યાસઃ (સમ્પુટીકરણમ્)
ઇન્દ્રાદી-ન્દિક્ષુવિન્યસ્ય ।
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઓમ્ ।
ત્રા॒તાર॒મિન્દ્ર॑ મવિ॒તાર॒મિન્દ્ર॒ગ્ં॒ હવે॑ હવે સુ॒હવ॒ગ્ં॒ શૂર॒મિન્દ્ર᳚મ્ ।
હુ॒વે નુ શ॒ક્ર-મ્પુ॑રુહૂ॒તમિન્દ્રગ્ગ્॑ સ્વ॒સ્તિ નો॑ મ॒ઘવા॑ ધા॒ત્વિન્દ્રઃ॑ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ૐ ઓમ્ ।
પૂર્વદિગ્ભાગે ઇન્દ્રાય નમઃ ॥ 1 (તૈ.સં.1-6-12-50)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્નમ્ ।
ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ વરુ॑ણસ્ય વિ॒દ્વાન્દે॒વસ્ય॒ હેડો-ઽવ॑ યાસિસીષ્ઠાઃ ।
યજિ॑ષ્ઠો॒ વહ્નિ॑તમ॒-શ્શોશુ॑ચાનો॒ વિશ્વા॒ દ્વેષાગ્ં॑સિ॒ પ્રમુ॑મુગ્ધ્ય॒સ્મત્ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । નં ઓમ્ ।
આગ્નેયદિગ્ભાગે અગ્નયે નમઃ ॥ 2 (તૈ.સં.2-5-12-72)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-મ્મોમ્ ।
સુ॒ગ-ન્નઃ॒ પન્થા॒મભ॑ય-ઙ્કૃણોતુ । યસ્મિ॒ન્નક્ષ॑ત્રે ય॒મ એતિ॒ રાજા᳚ ।
યસ્મિ॑ન્નેનમ॒ભ્યષિ॑ઞ્ચન્ત દે॒વાઃ । તદ॑સ્ય ચિ॒ત્રગ્ં હ॒વિષા॑ યજામ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । મોં ઓમ્ ।
દક્ષિણદિગ્ભાગે યમાય નમઃ ॥ 3 (તૈ.બ્રા.3-1-2-11-23)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-મ્ભમ્ ।
અસુ॑ન્વન્ત॒મય॑જમાનમિચ્છ સ્તે॒નસ્યે॒ત્યાન્તસ્ક॑ર॒સ્યાન્વે॑ષિ ।
અ॒ન્યમ॒સ્મદિ॑ચ્છ॒ સા ત॑ ઇ॒ત્યા નમો॑ દેવિ નિર્.ઋતે॒ તુભ્ય॑મસ્તુ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ભં ઓમ્ ।
નિર્-ઋતિદિગ્ભાગે નિર્-ઋતયે નમઃ ॥ 4 (તૈ.સં.4-2-5-21)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ઙ્ગમ્ ।
તત્ત્વા॑ યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒સ્તદા શા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ ।
અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒ધ્યુરુ॑શગ્ંસ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ગં ઓમ્ ।
પશ્ચિમદિગ્ભાગે વરુણાય નમઃ ॥ 5 (તૈ.સં.2-1-11-65)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ-વઁમ્ ।
આ નો॑ નિ॒યુદ્ભિઃ॑ શ॒તિની॑ભિરધ્વ॒રગ્મ્ । સ॑હ॒સ્રિણી॑ભિ॒રુપ॑ યાહિ ય॒જ્ઞમ્ ।
વાયો॑ અ॒સ્મિન્ હ॒વિષિ॑ માદયસ્વ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । વં ઓમ્ ।
વાયવ્યદિગ્ભાગે વાયવે નમઃ ॥ 6 (તૈ.બ્રા.2-8-1-2)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્તેમ્ ।
વ॒યગ્ં સો॑મ વ્ર॒તે તવ॑ । મન॑સ્ત॒નૂષુ॒ બિભ્ર॑તઃ ।
પ્ર॒જાવ॑ન્તો અશીમહિ । ઇ॒ન્દ્રા॒ણી દે॒વી સુ॒ભગા॑ સુ॒પત્ની᳚ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । તેં ઓમ્ ।
ઉત્તરદિગ્ભાગે કુબેરાય નમઃ ॥ 7 (તૈ.બ્રા.2-4-2-7-18)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ રુમ્ ।
તમીશા᳚ન॒-ઞ્જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॒સ્પતિ᳚-ન્ધિય-ઞ્જિ॒ન્વમવ॑સે હૂમહે વ॒યમ્ ।
પૂ॒ષા નો॒ યથા॒ વેદ॑સા॒મસ॑દ્વૃ॒ધે ર॑ક્ષિ॒તા પા॒યુરદ॑બ્ધ-સ્સ્વ॒સ્તયે᳚ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । રું ઓમ્ ।
ઈશાન્યદિગ્ભાગે ઈશાનાય નમઃ ॥ 8
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્દ્રામ્ ।
અ॒સ્મે રુ॒દ્રા મે॒હના॒ પર્વ॑તાસો વૃત્ર॒હત્યે॒ ભર॑હૂતૌ સ॒જોષાઃ᳚ ।
ય-શ્શંસ॑તે સ્તુવ॒તે ધાયિ॑ પ॒જ્ર ઇન્દ્ર॑જ્યેષ્ઠા અ॒સ્માં અ॑વન્તુ દે॒વાઃ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । દ્રાં ઓમ્ ।
ઊર્ધ્વદિગ્ભાગે આકાશાય નમઃ ॥ 9
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ-યઁમ્ ।
સ્યો॒ના પૃ॑થિવિ॒ ભવા॑નૃક્ષ॒રા નિ॒વેશ॑ની ।
યચ્છા॑ ન॒-શ્શર્મ॑ સ॒પ્રથાઃ᳚ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । યં ઓમ્ ।
અધોદિગ્ભાગે પૃથિવ્યૈ નમઃ ॥ 10
5.3 દશાઙ્ગ રૌદ્રીકરણમ્
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઓમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ત્રા॒તાર॒મિન્દ્ર॑ મવિ॒તાર॒મિન્દ્ર॒ગ્ં॒ હવે॑ હવે સુ॒હવ॒ગ્ં॒ શૂર॒મિન્દ્ર᳚મ્ ।
હુ॒વે નુ શ॒ક્ર-મ્પુ॑રુહૂ॒તમિન્દ્રગ્ગ્॑ સ્વ॒સ્તિ નો॑ મ॒ઘવા॑ ધા॒ત્વિન્દ્રઃ॑ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ૐ ઓમ્ ।
પૂર્વદિગ્ભાગે લલાટસ્થાને ઇન્દ્રાય નમઃ
શ્લોક 2
॥ 1 ॥ (તૈ.સં.1-6-12-50)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્નમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ વરુ॑ણસ્ય વિ॒દ્વાન્દે॒વસ્ય॒ હેડો-ઽવ॑ યાસિસીષ્ઠાઃ ।
યજિ॑ષ્ઠો॒ વહ્નિ॑તમ॒-શ્શોશુ॑ચાનો॒ વિશ્વા॒ દ્વેષાગ્ં॑સિ॒ પ્રમુ॑મુગ્ધ્ય॒સ્મત્ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । નં ઓમ્ ।
આગ્નેયદિગ્ભાગે નેત્રયોસ્થાને અગ્નયે નમઃ
શ્લોક 3
॥ 2 ॥ (તૈ.સં.2-5-12-72)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-મ્મોમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
સુ॒ગ-ન્નઃ॒ પન્થા॒મભ॑ય-ઙ્કૃણોતુ । યસ્મિ॒ન્નક્ષ॑ત્રે ય॒મ એતિ॒ રાજા᳚ ।
યસ્મિ॑ન્નેનમ॒ભ્યષિ॑ઞ્ચન્ત દે॒વાઃ । તદ॑સ્ય ચિ॒ત્રગ્ં હ॒વિષા॑ યજામ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । મોં ઓમ્ ।
દક્ષિણદિગ્ભાગે કર્ણયોસ્થાને યમાય નમઃ
શ્લોક 4
॥ 3 ॥ (તૈ.બ્રા.3-1-2-11-23)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-મ્ભમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અસુ॑ન્વન્ત॒ મય॑જમાનમિચ્છસ્તે॒નસ્યે॒ત્યાન્તસ્ક॑ર॒સ્યાન્વે॑ષિ ।
અ॒ન્યમ॒સ્મદિ॑ચ્છ॒ સા ત॑ ઇ॒ત્યા નમો॑ દેવિ નિર્.ઋતે॒ તુભ્ય॑મસ્તુ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ભં ઓમ્ ।
નિર્.ઋતિદિગ્ભાગે મુખસ્થાને નિર્.ઋતયે નમઃ
શ્લોક 5
॥ 4 ॥ (તૈ.સં.4-2-5-21)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ઙ્ગમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
તત્ત્વા॑યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒સ્તદા શા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ ।
અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒ધ્યુરુ॑શગ્ંસ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ગં ઓમ્ ।
પશ્ચિમદિગ્ભાગે બાહ્વોસ્થાને વરુણાય નમઃ
શ્લોક 6
॥ 5 ॥ (તૈ.સં.2-1-11-65)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ-વઁમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
આ નો॑ નિ॒યુદ્ભિઃ॑ શ॒તિની॑ભિરધ્વ॒રગ્મ્ । સ॑હ॒સ્રિણી॑ભિ॒રુપ॑ યાહિ ય॒જ્ઞમ્ ।
વાયો॑ અ॒સ્મિન્ હ॒વિષિ॑ માદયસ્વ । યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । વં ઓમ્ ।
વાયવ્યદિગ્ભાગે નાસિકાસ્થાને વાયવે નમઃ
શ્લોક 7
॥ 6 ॥ (તૈ.બ્રા.2-8-1-2)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્તેમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
વ॒યગ્ં સો॑મ વ્ર॒તે તવ॑ । મન॑સ્ત॒નૂષુ॒બિભ્ર॑તઃ ।
પ્ર॒જાવ॑ન્તો અશીમહિ । ઇ॒ન્દ્રા॒ણી દે॒વી સુ॒ભગા॑ સુ॒પત્ની᳚ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । તેં ઓમ્ ।
ઉત્તરદિગ્ભાગે જઠરસ્થાને કુબેરાય નમઃ
શ્લોક 8
॥ 7 ॥ (તૈ.બ્રા.2-4-2-7-18)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ રુમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
તમીશા᳚ન॒-ઞ્જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॒સ્પતિ᳚-ન્ધિય-ઞ્જિ॒ન્વમવ॑સે હૂમહે વ॒યમ્ ।
પૂ॒ષા નો॒ યથા॒ વેદ॑સા॒મસ॑દ્વૃ॒ધે ર॑ક્ષિ॒તા પા॒યુરદ॑બ્ધ-સ્સ્વ॒સ્તયે᳚ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । રું ઓમ્ ।
ઈશાન્યદિગ્ભાગે નાભિસ્થાને ઈશાનાય નમઃ
શ્લોક 9
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ઓ-ન્દ્રામ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અ॒સ્મે રુ॒દ્રા મે॒હના॒ પર્વ॑તાસો વૃત્ર॒હત્યે॒ ભર॑હૂતૌ સ॒જોષાઃ᳚ ।
ય-શ્શંસ॑તે સ્તુવ॒તે ધાયિ॑ પ॒જ્ર ઇન્દ્ર॑જ્યેષ્ઠા અ॒સ્માઁ અ॑વન્તુ દે॒વાઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । દ્રાં ઓમ્ ।
ઊર્ધ્વદિગ્ભાગે મૂર્ધ્નિસ્થાને આકાશાય નમઃ
॥ 8 ॥
શ્લોક 10
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ-યઁમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
સ્યો॒ના પૃ॑થિવિ॒ ભવા॑નૃક્ષ॒રા નિ॒વેશ॑ની ।
યચ્છા॑ ન॒-શ્શર્મ॑ સ॒પ્રથાઃ᳚ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । યં ઓમ્ ।
અધોદિગ્ભાગે પાદસ્થાને પૃથિવ્યૈ નમઃ
॥ 9 ॥
શ્લોક 11
5.4 ષોડશાઙ્ગ રૌદ્રીકરણં
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ અમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
વિ॒ભૂર॑સિ પ્ર॒વાહ॑ણો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । અં ઓમ્ ।
શિખાસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
॥ 10 ॥
શ્લોક 12
॥ 1 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ આમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
વહ્નિ॑રસિ હવ્ય॒વાહ॑નો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । આં ઓમ્ ।
શિરસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 13
॥ 2 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઇમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
શ્વા॒ત્રો॑સિ॒ પ્રચે॑તા॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઇં ઓમ્ ।
મૂર્ધ્નિસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 14
॥ 3 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઈમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
તુ॒થો॑સિ વિ॒શ્વવે॑દા॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઈં ઓમ્ ।
લલાટસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 15
॥ 4 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઉમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઉ॒શિગ॑સિક॒વી રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઉં ઓમ્ ।
નેત્રયોસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 16
॥ 5 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઊમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અઙ્ઘા॑રિરસિ॒ બમ્ભા॑રી॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઊં ઓમ્ ।
કર્ણયોસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 17
॥ 6 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઋમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અ॒વ॒સ્યુર॑સિ॒ દુવ॑સ્વા॒-ન્રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઋં ઓમ્ ।
મુખસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 18
॥ 7 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ૠમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
શુ॒ન્ધ્યૂર॑સિ માર્જા॒લીયો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ૠં ઓમ્ ।
કણ્ઠસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 19
॥ 8 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઌમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
સ॒મ્રાડ॑સિ કૃ॒શાનૂ॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઌં ઓમ્ ।
બાહ્વોસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 20
॥ 9 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ૡમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
પ॒રિ॒ષદ્યો॑સિ॒ પવ॑માનો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ૡં ઓમ્ ।
હૃદિસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 21
॥ 10 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ એમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
પ્ર॒તક્વા॑-ઽસિ॒ નભ॑સ્વા॒-ન્રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । એં ઓમ્ ।
નાભિસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 22
॥ 11 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઐમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અસ॑મ્મૃષ્ટોસિ હવ્ય॒સૂદો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઐં ઓમ્ ।
કટિસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 23
॥ 12 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઓમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઋ॒તધા॑મા-ઽસિ॒ સુવ॑ર્જ્યોતી॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ૐ ઓમ્ ।
ઊરુસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 24
॥ 13 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ ઔમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
બ્રહ્મ॑જ્યોતિરસિ॒ સુવ॑ર્ધામા॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । ઔં ઓમ્ ।
જાનુસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 25
॥ 14 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ અમ્ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અ॒જો᳚-ઽસ્યેક॑પા॒ત્ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । અં ઓમ્ ।
જઙ્ઘાસ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 26
॥ 15 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ઓ-મ્ભૂર્ભુવ॒સ્સુવઃ॑ । ૐ અઃ ।
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
અહિ॑રસિ બુ॒ધ્નિયો॒ રૌદ્રે॒ણાની॑કેન પા॒હિ મા᳚-ઽગ્ને પિપૃ॒હિ મા॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥
નમઃ॑ શ॒મ્ભવે॑ ચ મયો॒ભવે॑ ચ॒ નમઃ॑ શઙ્ક॒રાય॑ ચ
મયસ્ક॒રાય॑ ચ॒ નમઃ॑ શિ॒વાય॑ ચ શિ॒વત॑રાય ચ॒ ॥
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય । અઃ ઓમ્ ।
પાદયો-સ્સ્થાને રુદ્રાય નમઃ
શ્લોક 27
॥ 16 ॥ (તૈ.સં.1-3-3-5)
ત્વગસ્થિગતૈ-સ્સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે । સર્વભૂતેષ્વપરાજિતો ભવતિ । તતો ભૂતપ્રેત પિશાચ બદ્ધ બ્રહ્મરાક્ષસ યક્ષ યમદૂત શાકિની ડાકિની હાકિની શત્રુ સર્પ શ્વાપદ તસ્કર જ્વરાદ્યુપદ્રવજોપઘાતા-સ્સર્વે જ્વલન્ત-મ્પશ્યન્તુ ।
[કર્તસ્ય વચનમ્] માં રક્ષન્તુ ॥
[પુરોહિત વચનમ્] યજમાનગ્ં રક્ષન્તુ ॥
-----------ઇતિ તૃતીયઃ ન્યાસઃ------------
પાદાતિ મૂર્ધાન્ત-મ્પઞ્ચાઙ્ગ ન્યાસઃ
- આત્મરક્ષા
6.1 મનો જ્યોતિઃ
મનો॒ જ્યોતિ॑ ર્જુષતા॒-માજ્યં॒-વિઁચ્છિ॑ન્નં-યઁ॒જ્ઞગ્ં સમિ॒મ-ન્દ॑ધાતુ ।
યા ઇ॒ષ્ટા ઉ॒ષસો॑ નિ॒મ્રુચ॑શ્ચ॒ તાસ્સન્દ॑ધામિ હ॒વિષા॑ ઘૃ॒તેન॑ ।
(ગુહ્યાય નમઃ) । 1 (તૈ. સં. 1.5.10.2)
અબો᳚દ્ધ્ય॒ગ્નિ-સ્સ॒મિધા॒ જના॑ના॒-મ્પ્રતિ॑ધે॒નુ-મિ॑વાય॒તી મુ॒ષાસ᳚મ્ ।
ય॒હ્વા ઇ॑વ॒ પ્રવ॒યા-મુ॒જ્જિહા॑નાઃ॒ પ્રભા॒નવઃ॑ સિસ્રતે॒ નાક॒મચ્છ॑ ।
(નાભ્યૈ નમઃ) । 2 (તૈ. સં. 4.4.4.2)
અ॒ગ્નિ ર્મૂ॒ર્ધા દિ॒વઃ ક॒કુત્પતિઃ॑ પૃથિ॒વ્યા અ॒યમ્ ।
અ॒પાગ્ં રેતાગ્ં॑સિ જિન્વતિ । (હૃદયાય નમઃ) । 3 (તૈ. સં. 1.5.5.1)
મૂ॒ર્ધાન॑-ન્દિ॒વો અ॑ર॒તિ-મ્પૃ॑થિ॒વ્યા વૈ᳚શ્વાન॒ર-મૃ॒તાય॑ જા॒તમ॒ગ્નિમ્ ।
ક॒વિગ્ં સ॒મ્રાજ॒-મતિ॑થિ॒-ઞ્જના॑ના-મા॒સન્ના પાત્ર॑-ઞ્જનયન્ત દે॒વાઃ । (કણ્ઠાય નમઃ) । 4 (તૈ. સં. 1.4.13.1)
મર્મા॑ણિ તે॒ વર્મ॑ભિશ્છા-દયામિ॒ સોમ॑સ્ત્વા॒ રાજા॒-ઽમૃ॑તે ના॒ભિવ॑સ્તામ્ ।
ઉ॒રો ર્વરી॑યો॒ વરિ॑વસ્તે અસ્તુ॒ જ॑યન્ત॒-ન્ત્વા મનુ॑મદન્તુ દે॒વાઃ ।
(મુખાય નમઃ) । 5 (તૈ. સં. 4.6.4.5)
જા॒તવે॑દા॒ યદિ॑ વા પાવ॒કો-ઽસિ॑ । વૈ॒શ્વા॒ન॒રો યદિ॑ વા વૈદ્યુ॒તો-ઽસિ॑ ।
શ-મ્પ્ર॒જાભ્યો॒ યજ॑માનાય લો॒કમ્ । ઊર્જ॒-મ્પુષ્ટિ॒-ન્દદ॑ દ॒ભ્યાવ॑ વૃથ્સ્વ ॥ (શિરસે નમઃ) ॥ 6 (તૈ. બ્રા. 3.10.5.1)
6.2 આત્મરક્ષા
(તૈ. બ્રા. 2.3.11.1 - તૈ. બ્રા. 2.3.11.4)
બ્રહ્મા᳚ત્મ॒ન્ વદ॑સૃજત । તદ॑કામયત । સમા॒ત્મના॑ પદ્યે॒યેતિ॑ ।
આત્મ॒ન્ના-ત્મ॒ન્નિત્યા-મ॑ન્ત્રયત । તસ્મૈ॑ દશ॒મગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શૃણોત્ ।
સ દશ॑હૂતો-ઽભવત્ । દશ॑હૂતો હ॒વૈ નામૈ॒ષઃ । તં-વાઁ એ॒ત-ન્દશ॑હૂત॒ગ્ં॒ સન્ત᳚મ્ ।
દશ॑હો॒તેત્યા ચ॑ક્ષતે પ॒રોક્ષે॑ણ । પ॒રોક્ષ॑પ્રિયા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 1
આત્મ॒ન્ના-ત્મ॒ન્નિત્યા-મ॑ન્ત્રયત । તસ્મૈ॑ સપ્ત॒મગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શૃણોત્ ।
સ સ॒પ્તહૂ॑તો-ઽભવત્ । સ॒પ્તહૂ॑તો હ॒વૈ નામૈ॒ષઃ । તં-વાઁ એ॒તગ્ં સ॒પ્તહૂ॑ત॒ગ્ં॒ સન્ત᳚મ્ । સ॒પ્તહો॒તેત્યા ચ॑ક્ષતે પ॒રોક્ષે॑ણ । પ॒રોક્ષ॑પ્રિયા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 2
આત્મ॒ન્ના-ત્મ॒ન્નિત્યા-મ॑ન્ત્રયત । તસ્મૈ॑ ષ॒ષ્ઠગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શૃણોત્ ।
સ ષડ્ઢૂ॑તો-ઽભવત્ । ષડ્ઢૂ॑તો હ॒વૈ નામૈ॒ષઃ । તં-વાઁ એ॒તગ્ં ષડ્ઢૂ॑ત॒ગ્ં॒ સન્ત᳚મ્ ।
ષડ્ઢો॒તેત્યા ચ॑ક્ષતે પ॒રોક્ષે॑ણ । પ॒રોક્ષ॑પ્રિયા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 3
આત્મ॒ન્ના-ત્મ॒ન્નિત્યા-મ॑ન્ત્રયત । તસ્મૈ॑ પઞ્ચ॒મગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શૃણોત્ ।
સ પઞ્ચ॑હૂતો-ઽભવત્ । પઞ્ચ॑હૂતો હ॒વૈ નામૈ॒ષઃ । તં-વાઁ એ॒ત-મ્પઞ્ચ॑હૂત॒ગ્ં॒ સન્ત᳚મ્ । પઞ્ચ॑હો॒તેત્યા ચ॑ક્ષતે પ॒રોક્ષે॑ણ । પ॒રોક્ષ॑પ્રિયા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 4
આત્મ॒ન્ના-ત્મ॒ન્નિત્યા-મ॑ન્ત્રયત । તસ્મૈ॑ ચતુ॒ર્થગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શૃણોત્ ।
સ ચતુ॑ર્હૂતો-ઽભવત્ । ચતુ॑ર્હૂતો હ॒વૈ નામૈ॒ષઃ । તં-વાઁ એ॒ત-ઞ્ચતુ॑ર્હૂત॒ગ્ં॒
સન્ત᳚મ્ । ચતુ॑ર્હો॒તેત્યા ચ॑ક્ષતે પ॒રોક્ષે॑ણ । પ॒રોક્ષ॑પ્રિયા ઇવ॒ હિ દે॒વાઃ ॥ 5
તમ॑બ્રવીત્ । ત્વં-વૈઁ મે॒ નેદિ॑ષ્ઠગ્ં હૂ॒તઃ પ્રત્ય॑શ્રૌષીઃ ।
ત્વયૈ॑ નાનાખ્યા॒તાર॒ ઇતિ॑ । તસ્મા॒ન્નુહૈ॑ના॒ગ્॒-શ્ચ॑તુ ર્હોતાર॒ ઇત્યાચ॑ક્ષતે ।
તસ્મા᳚ચ્છુશ્રૂ॒ષુઃ પુ॒ત્રાણા॒ગ્ં॒ હૃદ્ય॑તમઃ । નેદિ॑ષ્ઠો॒ હૃદ્ય॑તમઃ ।
નેદિ॑ષ્ઠો॒ બ્રહ્મ॑ણો ભવતિ । ય એ॒વં-વેઁદ॑ ॥ 6 (આત્મને॒ નમઃ॑)
------------ઇતિ ચતુર્થ ન્યાસઃ------------
ગુહ્યાદિ મસ્તકાન્ત ષડઙ્ગન્યાસ-શ્ચતુર્થઃ
- શિવસઙ્કલ્પાઃ
(ઋગ્ વેદ ખિલ કાણ્ડં 4.11 9.1)
યેને॒દ-મ્ભૂ॒ત-મ્ભુવ॑ન-મ્ભવિ॒ષ્ય-ત્પરિ॑ગૃહીત-મ॒મૃતે॑ન॒ સર્વ᳚મ્ । યેન॑ ય॒જ્ઞસ્તા॑યતે
(ય॒જ્ઞસ્ત્રા॑યતે) સ॒પ્તહો॑તા॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 1
યેન॒ કર્મા॑ણિ પ્ર॒ચર॑ન્તિ॒ ધીરા॒ યતો॑ વા॒ચા મન॑સા॒ ચારુ॒યન્તિ॑ ।
ય-થ્સ॒મ્મિત॒મનુ॑ સં॒યઁન્તિ॑ પ્રા॒ણિન॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 2
યેન॒ કર્મા᳚ણ્ય॒પસો॑ મની॒ષિણો॑ ય॒જ્ઞે કૃ॑ણ્વન્તિ વિ॒દથે॑ષુ॒ ધીરાઃ᳚ ।
યદ॑પૂ॒ર્વં-યઁ॒ક્ષ્મમ॒ન્તઃ પ્ર॒જાના॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 3
યત્પ્ર॒જ્ઞાન॑-મુ॒ત ચેતો॒ ધૃતિ॑શ્ચ॒ યજ્જ્યોતિ॑ ર॒ન્તર॒મૃત॑-મ્પ્ર॒જાસુ॑ ।
યસ્મા॒ન્ન ઋ॒તે કિઞ્ચ॒ન કર્મ॑ ક્રિ॒યતે॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 4
સુ॒ષા॒ર॒થિ-રશ્વા॑નિવ॒ યન્મ॑નુ॒ષ્યા᳚ન્ને ની॒યતે॑-ઽભી॒શુ॑ભિ ર્વા॒જિન॑ ઇવ ।
હૃત્પ્ર॑તિષ્ઠં॒-યઁદ॑જિર॒-ઞ્જવિ॑ષ્ઠ॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 5
યસ્મિ॒ન્ ઋચ॒સ્સામ॒-યજૂગ્ં॑ષિ॒ યસ્મિ॑-ન્પ્રતિષ્ઠિ॒તા ર॑થ॒નાભા॑ વિ॒વારાઃ᳚ ।
યસ્મિગ્ગ્॑શ્ચિ॒ત્તગ્ં સર્વ॒મોત॑-મ્પ્ર॒જાના॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 6
યદત્ર॑ ષ॒ષ્ઠ-ન્ત્રિ॒શતગ્ં॑ સુ॒વીરં॑-યઁ॒જ્ઞસ્ય॑ ગુ॒હ્ય-ન્નવ॑ નાવ॒માય્ય᳚મ્ ।
દશ॒ પઞ્ચ॑ ત્રિ॒ગ્ં॒શતં॒-યઁત્પર॑-ઞ્ચ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 7
યજ્જાગ્ર॑તો દૂ॒રમુ॒દૈતિ॒ દૈવ॒-ન્તદુ॑ સુ॒પ્તસ્ય॒ તથૈ॒વૈતિ॑ ।
દૂ॒ર॒ગ॒મ્મ-ઞ્જ્યોતિ॑ષા॒-ઞ્જ્યોતિ॒રેક॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 8
યેને॒દં-વિઁશ્વ॒-ઞ્જગ॑તો બ॒ભૂવ॒ યે દે॒વાપિ॑ મહ॒તો જા॒તવે॑દાઃ ।
તદે॒વાગ્નિ-સ્તમ॑સો॒ જ્યોતિ॒રેક॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 9
યેન॒ દ્યૌઃ પૃ॑થિ॒વી ચા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઞ્ચ॒ યે પર્વ॑તાઃ પ્ર॒દિશો॒ દિશ॑શ્ચ ।
યેને॒દ-ઞ્જગ॒-દ્વ્યાપ્ત॑-મ્પ્ર॒જાના॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 10
યે મ॑નો॒ હૃદ॑યં॒-યેઁ ચ॑ દે॒વા યે દિ॒વ્યા આપો॒ યે સૂર્ય॑રશ્મિઃ ।
તે શ્રોત્રે॒ ચક્ષુ॑ષી સ॒ઞ્ચર॑ન્ત॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 11
અચિ॑ન્ત્ય॒-ઞ્ચા પ્ર॑મેય॒-ઞ્ચ વ્ય॒ક્તા-વ્યક્ત॑ પર॒-ઞ્ચ ય॑ત્ ।
સૂક્ષ્મા᳚-થ્સૂક્ષ્મત॑ર-ઞ્જ્ઞે॒ય॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 12
એકા॑ ચ દ॒શ શ॒ત-ઞ્ચ॑ સ॒હસ્ર॑-ઞ્ચા॒યુત॑-ઞ્ચ નિ॒યુત॑-ઞ્ચ પ્ર॒યુતં॒
ચાર્બુ॑દ-ઞ્ચ॒ ન્ય॑ર્બુદ-ઞ્ચ સમુ॒દ્રશ્ચ॒ મદ્ધ્ય॒-ઞ્ચાન્ત॑શ્ચ પરા॒ર્ધશ્ચ॒ તન્મે॒ મનઃ॑
શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 13
યે પ॑ઞ્ચ॒ પઞ્ચ॑ દશ શ॒તગ્ં સ॒હસ્ર॑-મ॒યુત॒-ન્ન્ય॑ર્બુદ-ઞ્ચ ।
તે અ॑ગ્નિ-ચિ॒ત્યેષ્ટ॑કા॒સ્તગ્ં શરી॑ર॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 14
વેદા॒હમે॒ત-મ્પુ॑રુષ-મ્મ॒હાન્ત॑-માદિ॒ત્ય-વ॑ર્ણ॒-ન્તમ॑સઃ॒ પર॑સ્તાત્ ।
યસ્ય॒ યોનિ॒-મ્પરિ॒પશ્ય॑ન્તિ॒ ધીરા॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 15
યસ્યે॒દ-ન્ધીરાઃ᳚ પુ॒નન્તિ॑ ક॒વયો᳚ બ્ર॒હ્માણ॑મે॒ત-ન્ત્વા॑ વૃણત॒ ઇન્દુ᳚મ્ ।
સ્થા॒વ॒ર-ઞ્જઙ્ગ॑મં॒-દ્યૌ॑રાકા॒શ-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 16
પરા᳚-ત્પ॒રત॑ર-ઞ્ચૈ॒વ॒ ય॒-ત્પરા᳚શ્ચૈવ॒ યત્પ॑રમ્ ।
ય॒ત્પરા᳚-ત્પર॑તો જ્ઞે॒ય॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 17
પરા᳚-ત્પરત॑રો બ્ર॒હ્મા॒ ત॒ત્પરા᳚-ત્પર॒તો હ॑રિઃ ।
ત॒ત્પરા᳚-ત્પર॑તો ઽધી॒શ॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 18
યા વે॑દા॒દિષુ॑ ગાય॒ત્રી॒ સ॒ર્વ॒વ્યાપિ॑ મહે॒શ્વરી ।
ઋગ્ ય॑જુ-સ્સામા-થર્વૈ॒શ્ચ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 19
યો વૈ॑ દે॒વ-મ્મ॑હાદે॒વ॒-મ્પ્ર॒ણવ॑-મ્પર॒મેશ્વ॑રમ્ ।
ય-સ્સર્વે॑ સર્વ॑ વેદૈ॒શ્ચ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 20
પ્રય॑તઃ॒ પ્રણ॑વોઙ્કા॒ર॒-મ્પ્ર॒ણવ॑-મ્પુરુ॒ષોત્ત॑મમ્ ।
ઓકાં॑ર॒-મ્પ્રણ॑વાત્મા॒ન॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 21
યો-ઽસૌ॑ સ॒ર્વેષુ॑ વેદે॒ષુ॒ પ॒ઠ્યતે᳚ હ્યજ॒ ઈશ્વ॑રઃ । અ॒કાયો॑ નિર્ગુ॑ણો હ્યા॒ત્મા॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 22
ગોભિ॒ ર્જુષ્ટ॒-ન્ધને॑ન॒ હ્યાયુ॑ષા ચ॒ બલે॑ન ચ । પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ પુષ્કરા॒ક્ષ॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 23
કૈલા॑સ॒ શિખ॑રે ર॒મ્યે॒ શ॒ઙ્કર॑સ્ય શિ॒વાલ॑યે ।
દે॒વતા᳚સ્તત્ર॑ મોદ॒ન્તે॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 24
ત્ર્ય॑બઙ્કં-યઁજામહે સુગ॒ન્ધિ-મ્પુ॑ષ્ટિ॒વર્ધ॑નમ્ । ઉ॒ર્વા॒રુ॒કમિ॑વ॒ બન્ધ॑ના-ન્મૃ॒ત્યો-ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા॒-ત્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 25
વિ॒શ્વત॑-શ્ચક્ષુરુ॒ત વિ॒શ્વતો॑ મુખો વિ॒શ્વતો॑ હસ્ત ઉ॒ત વિ॒શ્વત॑સ્પાત્ ।
સમ્બા॒હુભ્યાં॒-નમ॑તિ॒ સમ્પ॑તત્રૈ॒ ર્દ્યાવા॑ પૃથિ॒વી જ॒નય॑-ન્દે॒વ એક॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 26
ચ॒તુરો॑ વે॒દાન॑ધીયી॒ત॒ સ॒ર્વ શા᳚સ્ત્રમ॒યં-વિઁ॑દુઃ । ઇ॒તિ॒હા॒સ॒ પુ॒રા॒ણા॒ના॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 27
મા નો॑ મ॒હાન્ત॑મુ॒ત મા નો॑ અર્ભ॒ક-મ્મા ન॒ ઉક્ષ॑ન્તમુ॒ત મા ન॑ ઉક્ષિ॒તમ્ । મા નો॑ વધીઃ પિ॒તર॒-મ્મોત મા॒તર॑-મ્પ્રિ॒યા મા ન॑સ્ત॒નુવો॑ રુદ્ર રીરિષ॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 28
મા ન॑સ્તો॒કે તન॑યે॒ મા ન॒ આયુ॑ષિ॒ મા નો॒ ગોષુ॒ મા નો॒ અશ્વે॑ષુ રીરિષઃ ।
વી॒રાન્માનો॑ રુદ્ર ભામિ॒તોવ॑ધી ર્હ॒વિષ્મ॑ન્તો॒ નમ॑સા વિધેમ તે॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 29
ઋ॒તગ્ં સ॒ત્ય-મ્પ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ॒ પુ॒રુષ॑-ઙ્કૃષ્ણ॒પિઙ્ગ॑લમ્ ।
ઊ॒ર્ધ્વરે॑તં-વિઁ॑રૂપા॒ક્ષં॒-વિઁ॒શ્વરૂ॑પાય॒ વૈ નમો॒ નમ॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 30
ક-દ્રુ॒દ્રાય॒ પ્રચે॑તસે મી॒ઢુષ્ટ॑માય॒ તવ્ય॑સે । વો॒ચેમ॒ શન્ત॑મગ્ં હૃ॒દે ।
સર્વો॒ હ્યે॑ષ રુ॒દ્રસ્તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 31
બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।
સ બુ॒ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠા-સ્સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવ॒સ્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 32
યઃ પ્રા॑ણ॒તો નિ॑મિષ॒તો મ॑હિ॒ત્વૈક॒ ઇદ્રાજા॒ જગ॑તો બ॒ભૂવ॑ । ય ઈશે॑ અ॒સ્ય દ્વિ॒પદ॒-શ્ચતુ॑ષ્પદઃ॒ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 33
ય આ᳚ત્મ॒દા બ॑લ॒દા યસ્ય॒ વિશ્વ॑ ઉ॒પાસ॑તે પ્ર॒શિષં॒-યઁસ્ય॑ દે॒વાઃ ।
યસ્ય॑ છા॒યા-ઽમૃતં॒-યઁસ્ય॑ મૃ॒ત્યુઃ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 34
યો રુ॒દ્રો અ॒ગ્નૌ યો અ॒ફ્સુ ય ઓષ॑ધીષુ॒ યો રુ॒દ્રો વિશ્વા॒ ભુવ॑ના-ઽઽવિ॒વેશ॒ તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 35
ગ॒ન્ધ॒દ્વા॒રા-ન્દુ॑રાધ॒ર્ષા॒-ન્નિ॒ત્યપુ॑ષ્ટા-ઙ્કરી॒ષિણી᳚મ્ । ઈ॒શ્વરીગ્ં॑ સર્વ॑ ભૂતા॒ના॒-ન્તામિ॒હોપ॑હ્વયે॒ શ્રિય॒-ન્તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 36
ય ઇદગ્ં॑ શિવ॑સઙ્ક॒લ્પ॒ગ્ં॒ સ॒દા ધ્યા॑યન્તિ॒ બ્રાહ્મ॑ણાઃ । તે પ॑ર-મ્મોક્ષ॑-ઙ્ગમિષ્ય॒ન્તિ॒ તન્મે॒ મનઃ॑ શિ॒વસ॑ઙ્ક॒લ્પમ॑સ્તુ ॥ 37
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ શિવસઙ્કલ્પગ્ં હૃદયાય નમઃ॑ ॥
7.2 પુરુષ સૂક્તં
(તૈ. અર. 3.12.1 - તૈ. અર. 3.12.7)
સ॒હસ્ર॑શીર્ષા॒ પુરુ॑ષઃ । સ॒હ॒સ્રા॒ક્ષ-સ્સ॒હસ્ર॑પાત્ । સ ભૂમિં॑-વિઁ॒શ્વતો॑ વૃ॒ત્વા । અત્ય॑તિષ્ઠ-દ્દશાઙ્ગુ॒લમ્ । પુરુ॑ષ એ॒વેદગ્ં સર્વ᳚મ્ । ય-દ્ભૂ॒તં-યઁચ્ચ॒ ભવ્ય᳚મ્ ।
ઉ॒તામૃ॑ત॒ત્વસ્યેશા॑નઃ । યદન્ને॑ના-તિ॒રોહ॑તિ ।
એ॒તાવા॑નસ્ય મહિ॒મા । અતો॒ જ્યાયાગ્॑શ્ચ॒ પૂરુ॑ષઃ ॥ 1
પાદો᳚-ઽસ્ય॒ વિશ્વા॑ ભૂ॒તાનિ॑ । ત્રિ॒પાદ॑સ્યા॒-મૃત॑-ન્દિ॒વિ । ત્રિ॒પાદૂ॒ર્ધ્વ ઉદૈ॒-ત્પુરુ॑ષઃ । પાદો᳚ ઽસ્યે॒હા-ઽઽભ॑વા॒-ત્પુનઃ॑ ।
તતો॒ વિષ્વં॒-વ્યઁ॑ક્રામત્ । સા॒શ॒ના॒ન॒શ॒ને અ॒ભિ ॥ તસ્મા᳚-દ્વિ॒રાડ॑જાયત । વિ॒રાજો॒ અધિ॒ પૂરુ॑ષઃ । સ જા॒તો અત્ય॑રિચ્યત । પ॒શ્ચા-દ્ભૂમિ॒મથો॑ પુ॒રઃ ॥ 2
યત્પુરુ॑ષેણ હ॒વિષા᳚ । દે॒વા ય॒જ્ઞમત॑ન્વત । વ॒સ॒ન્તો અ॑સ્યાસી॒દાજ્ય᳚મ્ । ગ્રી॒ષ્મ ઇ॒દ્ધ્મ શ્શ॒રદ્ધ॒વિઃ । સ॒પ્તાસ્યા॑સ-ન્પરિ॒ધયઃ॑ । ત્રિ-સ્સ॒પ્ત સ॒મિધઃ॑ કૃ॒તાઃ । દે॒વાય-દ્ય॒જ્ઞ-ન્ત॑ન્વા॒નાઃ । અબ॑ધ્ન॒-ન્પુરુ॑ષ-મ્પ॒શુમ્ ॥
તં-યઁ॒જ્ઞ-મ્બ॒ર્હિષિ॒ પ્રૌક્ષન્ન્॑ । પુરુ॑ષ-ઞ્જા॒તમ॑ગ્ર॒તઃ ॥ 3
તેન॑ દે॒વા અય॑જન્ત । સા॒દ્ધ્યા ઋષ॑યશ્ચ॒ યે ।
તસ્મા᳚-દ્ય॒જ્ઞા-થ્સ॑ર્વ॒હુતઃ॑ । સમ્ભૃ॑ત-મ્પૃષદા॒જ્યમ્ । પ॒શૂગ્સ્તાગ્શ્ચ॑ક્રે વાય॒વ્યાન્॑ । આ॒ર॒ણ્યા-ન્ગ્રા॒મ્યાશ્ચ॒ યે । તસ્મા᳚-દ્ય॒જ્ઞા-થ્સ॑ર્વ॒હુતઃ॑ । ઋચ॒-સ્સામા॑નિ જજ્ઞિરે ।
છન્દાગ્ં॑સિ જજ્ઞિરે॒ તસ્મા᳚ત્ । યજુ॒સ્તસ્મા॑-દજાયત ॥ 4
તસ્મા॒દશ્વા॑ અજાયન્ત । યે કે ચો॑ભ॒યાદ॑તઃ ।
ગાવો॑ હ જજ્ઞિરે॒ તસ્મા᳚ત્ । તસ્મા᳚જ્જા॒તા અ॑જા॒વયઃ॑ ।
યત્પુરુ॑ષં॒-વ્યઁ॑દધુઃ । ક॒તિ॒ધા વ્ય॑કલ્પયન્ન્ ।
મુખ॒-ઙ્કિમ॑સ્ય॒ કૌ બા॒હૂ । કાવૂ॒રૂ પાદા॑વુચ્યેતે । બ્રા॒હ્મ॒ણો᳚-ઽસ્ય॒ મુખ॑માસીત્ । બા॒હૂ રા॑જ॒ન્યઃ॑ કૃ॒તઃ ॥ 5
ઊ॒રૂ તદ॑સ્ય॒ ય-દ્વૈશ્યઃ॑ । પ॒દ્ભ્યાગ્ં શૂ॒દ્રો અ॑જાયત । ચ॒ન્દ્રમા॒ મન॑સો જા॒તઃ । ચક્ષો॒-સ્સૂર્યો॑ અજાયત । મુખા॒-દિન્દ્ર॑શ્ચા॒ગ્નિશ્ચ॑ ।
પ્રા॒ણા-દ્વા॒યુર॑જાયત । નાભ્યા॑ આસીદ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ । શી॒ર્ષ્ણો દ્યૌ-સ્સમ॑વર્તત । પ॒દ્ભ્યા-મ્ભૂમિ॒ ર્દિશ॒-શ્શ્રોત્રા᳚ત્ । તથા॑ લો॒કાગ્ં અ॑કલ્પયન્ન્ ॥ 6
વેદા॒હમે॒ત-મ્પુરુ॑ષ-મ્મ॒હાન્ત᳚મ્ । આ॒દિ॒ત્યવ॑ર્ણ॒-ન્તમ॑સ॒સ્તુ પા॒રે ।
સર્વા॑ણિ રૂ॒પાણિ॑ વિ॒ચિત્ય॒ ધીરઃ॑ । નામા॑નિ કૃ॒ત્વાભિ॒વદ॒ન્ યદાસ્તે᳚ । ધા॒તા પુ॒રસ્તા॒-દ્યમુ॑દાજ॒હાર॑ । શ॒ક્રઃ પ્રવિ॒દ્વા-ન્પ્ર॒દિશ॒શ્ચત॑સ્રઃ । તમે॒વં-વિઁ॒દ્વાન॒મૃત॑ ઇ॒હ ભ॑વતિ । નાન્યઃ પન્થા॒ અય॑નાય વિદ્યતે ।
ય॒જ્ઞેન॑ ય॒જ્ઞમ॑યજન્ત દે॒વાઃ । તાનિ॒ ધર્મા॑ણિ પ્રથ॒માન્યા॑સન્ન્ । તે હ॒ નાક॑-મ્મહિ॒માન॑-સ્સચન્તે । યત્ર॒ પૂર્વે॑ સા॒દ્ધ્યા-સ્સન્તિ॑ દે॒વાઃ ॥ 7
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ પુરુષસૂક્તગ્ં શિરસે સ્વાહા ॥
7.3 ઉત્તર નારાયણં
(તૈ. અર. 3.13.1 - તૈ. અર. 3.13.2)
અ॒દ્ભ્ય-સ્સમ્ભૂ॑તઃ પૃથિ॒વ્યૈ રસા᳚ચ્ચ । વિ॒શ્વક॑ર્મણ॒-સ્સમ॑વર્ત॒તાધિ॑ ।
તસ્ય॒ ત્વષ્ટા॑ વિ॒દધ॑-દ્રૂ॒પમે॑તિ । તત્પુરુ॑ષસ્ય॒ વિશ્વ॒માજા॑ન॒મગ્રે᳚ ।
વેદા॒હમે॒ત-મ્પુરુ॑ષ-મ્મ॒હાન્ત᳚મ્ । આ॒દિ॒ત્યવ॑ર્ણ॒-ન્તમ॑સઃ॒ પર॑સ્તાત્ ।
તમે॒વં-વિઁ॒દ્વાન॒મૃત॑ ઇ॒હ ભ॑વતિ । નાન્યઃ પન્થા॑ વિદ્ય॒તે-ઽય॑નાય । પ્ર॒જાપ॑તિશ્ચરતિ॒ ગર્ભે॑ અ॒ન્તઃ । અ॒જાય॑માનો બહુ॒ધા વિજા॑યતે ।
તસ્ય॒ ધીરાઃ॒ પરિ॑જાનન્તિ॒ યોનિ᳚મ્ । મરી॑ચીના-મ્પ॒દમિ॑ચ્છન્તિ વે॒ધસઃ॑ ॥ 1
યો દે॒વેભ્ય॒ આત॑પતિ । યો દે॒વાના᳚-મ્પુ॒રોહિ॑તઃ ।
પૂર્વો॒ યો દે॒વેભ્યો॑ જા॒તઃ । નમો॑ રુ॒ચાય॒ બ્રાહ્મ॑યે । રુચ॑-મ્બ્રા॒હ્મ-ઞ્જ॒નય॑ન્તઃ । દે॒વા અગ્રે॒ તદ॑બ્રુવન્ન્ । યસ્ત્વૈ॒વ-મ્બ્રા᳚હ્મ॒ણો વિ॒દ્યાત્ । તસ્ય॑ દે॒વા અસ॒ન્ વશે᳚ । હ્રીશ્ચ॑ તે લ॒ક્ષ્મીશ્ચ॒ પત્ન્યૌ᳚ । અ॒હો॒રા॒ત્રે પા॒ર્શ્વે । નક્ષ॑ત્રાણિ રૂ॒પમ્ । અ॒શ્વિનૌ॒ વ્યાત્ત᳚મ્ । ઇ॒ષ્ટ-મ્મ॑નિષાણ ।
અ॒મુ-મ્મ॑નિષાણ । સર્વ॑-મ્મનિષાણ ॥ 2
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ઉત્તર નારાયણગ્ં શિખાયૈ વષટ્ ॥
7.4 અપ્રતિરથં
(તૈ. સં. 4.6.4.1 - તૈ. સં. 4.6.4.5)
આ॒શુ-શ્શિશા॑નો વૃષ॒ભો ન યુ॒ધ્મો ઘ॑નાઘ॒નઃ, ક્ષોભ॑ણ-શ્ચર્ષણી॒નામ્ ।
સ॒॒ઙ્ક્રન્દ॑નો-ઽનિમિ॒ષ એ॑ક વી॒રશ્શ॒તગ્ં સેના॑ અજયથ્સા॒-કમિન્દ્રઃ॑ ।
સ॒ઙ્ક્રન્દ॑નેના નિમિ॒ષેણ॑ જિ॒ષ્ણુના॑ યુત્કા॒રેણ॑ દુશ્ચ્યવ॒નેન॑ ધૃ॒ષ્ણુના᳚ ।
તદિન્દ્રે॑ણ જયત॒ તથ્સ॑હધ્વં॒-યુઁધો॑ નર॒ ઇષુ॑ હસ્તેન॒ વૃષ્ણા᳚ ।
સ ઇષુ॑હસ્તૈ॒-સ્સ નિ॑ષ॒ઙ્ગિભિ॑ ર્વ॒શી સગ્ગ્સ્ર॑ષ્ટા॒ સયુધ॒ ઇન્દ્રો॑ ગ॒ણેન॑ ।
સ॒ગ્ં॒સૃ॒ષ્ટ॒-જિથ્સો॑મ॒પા બા॑હુ શ॒ર્ધ્યૂ᳚ર્ધ્વ-ધ॑ન્વા॒ પ્રતિ॑હિતા-ભિ॒રસ્તા᳚ ।
બૃહ॑સ્પતે॒ પરિ॑દીયા॒ રથે॑ન રક્ષો॒હા-ઽમિત્રાગ્ં॑ અપ॒ બાધ॑માનઃ । 1
પ્ર॒ભ॒ઞ્જ-ન્થ્સેનાઃ᳚ પ્રમૃ॒ણો યુ॒ધા જય॑ન્ન॒સ્માક॑-મેદ્ધ્યવિ॒તા રથા॑નામ્ ।
ગો॒ત્ર॒ભિદ॑-ઙ્ગો॒વિદં॒-વઁજ્ર॑બાહુ॒-ઞ્જય॑ન્ત॒મજ્મ॑ પ્રમૃ॒ણન્ત॒-મોજ॑સા ।
ઇ॒મગ્ં સ॑જાતા॒ અનુ॑વીર-યધ્વ॒મિન્દ્રગ્ં॑ સખા॒યો-ઽનુ॒ સર॑ભધ્વમ્ ।
બ॒લ॒વિ॒જ્ઞા॒ય-સ્સ્થવિ॑રઃ॒ પ્રવી॑ર॒-સ્સહ॑સ્વાન્ વા॒જી સહ॑માન ઉ॒ગ્રઃ ।
અ॒ભિવી॑રો અ॒ભિસ॑ત્વા સહો॒જા જૈત્ર॑મિન્દ્ર॒ રથ॒માતિ॑ષ્ઠ ગો॒વિત્ । 2
અ॒ભિ ગો॒ત્રાણિ॒ સહ॑સા॒ ગાહ॑માનો-ઽદા॒યો વી॒ર શ્શ॒ત-મ॑ન્યુ॒રિન્દ્રઃ॑ ।
દુ॒શ્ચ્ય॒વ॒નઃ પૃ॑તના॒ષાડ॑ યુ॒દ્ધ્યો᳚-ઽસ્માક॒ગ્ં॒ સેના॑ અવતુ॒ પ્રયુ॒થ્સુ ।
ઇન્દ્ર॑ આસા-ન્ને॒તા બૃહ॒સ્પતિ॒ ર્દક્ષિ॑ણા ય॒જ્ઞઃ પુ॒ર એ॑તુ॒ સોમઃ॑ ।
દે॒વ॒સે॒નાના॑-મભિભ-ઞ્જતી॒ના-ઞ્જય॑ન્તીના-મ્મ॒રુતો॑ ય॒ન્ત્વગ્રે᳚ ।
ઇન્દ્ર॑સ્ય॒ વૃષ્ણો॒ વરુ॑ણસ્ય॒ રાજ્ઞ॑ આદિ॒ત્યાના᳚-મ્મ॒રુતા॒ગ્ં॒ શર્ધ॑ ઉ॒ગ્રમ્ ।
મ॒હામ॑નસા-મ્ભુવનચ્ય॒વાના॒-ઙ્ઘોષો॑ દે॒વાના॒-ઞ્જય॑તા॒ મુદ॑સ્થાત્ ।
અ॒સ્માક॒-મિન્દ્રઃ॒-સમૃ॑તેષુ-ધ્વ॒જે-ષ્વ॒સ્માકં॒-યાઁ ઇષ॑વ॒સ્તા જ॑યન્તુ । 3
અ॒સ્માકં॑-વીઁ॒રા ઉત્ત॑રે ભવન્ત્વ॒સ્માનુ॑ દેવા અવતા॒ હવે॑ષુ । ઉદ્ધ॑ર્ષય મઘવ॒ન્ના-યુ॑ધા॒-ન્યુથ્સત્વ॑ના-મ્મામ॒કાના॒-મ્મહાગ્ં॑સિ ।
ઉદ્વૃ॑ત્રહન્ વા॒જિનાં॒-વાઁજિ॑ના॒-ન્યુદ્રથા॑ના॒-ઞ્જય॑તામેતુ॒ ઘોષઃ॑ ।
ઉપ॒પ્રેત॒ જય॑તા નર-સ્સ્થિ॒રા વઃ॑ સન્તુ બા॒હવઃ॑ । ઇન્દ્રો॑ વ॒-શ્શર્મ॑ યચ્છત્વના-ધૃ॒ષ્યા યથા-ઽસ॑થ । અવ॑સૃષ્ટા॒ પરા॑પત॒ શર॑વ્યે॒ બ્રહ્મ॑ સગ્ંશિતા । ગચ્છા॒મિત્રા॒-ન્પ્રવિ॑શ॒ મૈષા॒-ઙ્કઞ્ચ॒નોચ્છિ॑ષઃ ।
મર્મા॑ણિ તે॒ વર્મ॑ભિશ્છા-દયામિ॒ સોમ॑સ્ત્વા॒ રાજા॒-ઽમૃતે॑ના॒-ભિવ॑સ્તામ્ । ઉ॒રો ર્વરી॑યો॒ વરિ॑વસ્તે અસ્તુ॒ જય॑ન્ત॒-ન્ત્વામનુ॑ મદન્તુ દે॒વાઃ । યત્ર॑ બા॒ણા-સ્સ॒મ્પત॑ન્તિ કુમા॒રા વિ॑શિ॒ખા ઇ॑વ ।
ઇન્દ્રો॑ ન॒સ્તત્ર॑ વૃત્ર॒હા વિ॑શ્વા॒હા શર્મ॑ યચ્છતુ
શ્લોક 28
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ આશુશ્શિશાનો-ઽપ્રતિરથ-ઙ્કવચાય હુમ્ ।
7.5 પ્રતિ પૂરુષં
(તૈ. સં. 1.8.6.1 - તૈ. સં. 1.8.6.2)
(તૈ. બ્રા. 1.6.10.1 - તૈ. બ્રા. 1.6.10.5)
પ્ર॒તિ॒પૂ॒રુ॒ષ મેક॑કપાલા॒-ન્નિર્વ॑પ॒ત્યે-ક॒મતિ॑રિક્તં॒-યાઁવ॑ન્તો ગૃ॒હ્યા᳚-સ્સ્મસ્તેભ્યઃ॒ કમ॑કર-મ્પશૂ॒નાગ્ં શર્મા॑સિ॒ શર્મ॒ યજ॑માનસ્ય॒ શર્મ॑ મે
ય॒ચ્છૈક॑ એ॒વ રુ॒દ્રો ન દ્વિ॒તીયા॑ય તસ્થ આ॒ખુસ્તે॑ રુદ્ર પ॒શુસ્ત-ઞ્જુ॑ષસ્વૈ॒ષ તે॑ રુદ્ર ભા॒ગ-સ્સ॒હ સ્વસ્રાં-ઽબિ॑કયા॒ તઞ્જુ॑ષસ્વ ભેષ॒જ-ઙ્ગવે-ઽશ્વા॑ય॒
પુરુ॑ષાય ભેષ॒જમથો॑ અ॒સ્મભ્ય॑-મ્ભેષ॒જગ્ં સુભે॑ષજં॒-યઁથા-ઽસ॑તિ । 1
સુ॒ગ-મ્મે॒ષાય॑ મે॒ષ્યા॑ અવા᳚બં રુ॒દ્રમ॑દિ-મ॒હ્યવ॑ દે॒વ-ન્ત્ર્ય॑બઙ્કમ્ ।
યથા॑ ન॒-શ્શ્રેય॑સઃ॒ કર॒દ્યથા॑ નો॒ વસ્ય॑ સઃ॒ કર॒દ્યથા॑ નઃ પશુ॒મતઃ॒
કર॒દ્યથા॑ નો વ્યવસા॒યયા᳚ત્ । ત્ર્ય॑બઙ્કં-યઁજામહે સુગ॒ન્ધિ-મ્પુ॑ષ્ટિ॒વર્ધ॑નમ્ ।
ઉ॒ર્વા॒રુ॒કમિ॑વ॒ બન્ધ॑ના-ન્મૃ॒ત્યો ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા᳚ત્ । એ॒ષતે॑ રુદ્ર ભા॒ગ સ્તઞ્જુ॑ષસ્વ॒ તેના॑વ॒સેન॑ પ॒રો મૂજ॑વ॒તો-ઽતી॒હ્યવ॑તત
ધન્વા॒ પિના॑કહસ્તઃ॒ કૃત્તિ॑વાસાઃ ॥ 2
પ્ર॒તિ॒પૂ॒રુ॒ષ-મેક॑કપાલા॒-ન્નિર્વ॑પતિ । જા॒તા એ॒વ પ્ર॒જા રુ॒દ્રા-ન્નિ॒રવ॑દયતે । એક॒મતિ॑રિક્તમ્ । જ॒નિ॒ષ્યમા॑ણા એ॒વ પ્ર॒જા રુ॒દ્રા-ન્નિ॒રવ॑દયતે । એક॑કપાલા ભવન્તિ । એ॒ક॒ધૈવ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે । નાભિઘા॑રયતિ । યદ॑ભિઘા॒રયે᳚ત્ । અ॒ન્ત॒ર॒વ॒-ચા॒રિણગ્ં॑ રુ॒દ્ર-ઙ્કુ॑ર્યાત્ ।
એ॒કો॒લ્મુ॒કેન॑ યન્તિ । 3
તદ્ધિ રુ॒દ્રસ્ય॑ ભાગ॒ધેય᳚મ્ । ઇ॒મા-ન્દિશં॑-યઁન્તિ । એ॒ષા વૈ રુ॒દ્રસ્ય॒ દિક્ । સ્વાયા॑ મે॒વ દિ॒શિ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે । રુ॒દ્રો વા અ॑પ॒શુકા॑યા॒ આહુ॑ત્યૈ॒ નાતિ॑ષ્ઠત । અ॒સૌ તે॑ પ॒શુરિતિ॒ નિર્દિ॑શે॒દ્ય-ન્દ્વિ॒ષ્યાત્ । યમે॒વ દ્વેષ્ટિ॑ ।
તમ॑સ્મૈ પ॒શુ-ન્નિર્દિ॑શતિ । યદિ॒ ન દ્વિ॒ષ્યાત્ ।
આ॒ખુસ્તે॑ પ॒શુરિતિ॑ બ્રૂયાત્ । 4
ન ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂન્ હિ॒નસ્તિ॑ । નાર॒ણ્યાન્ । ચ॒તુ॒ષ્પ॒થે જુ॑હોતિ । એ॒ષ વા અ॑ગ્ની॒ના-મ્પડ્બી॑શો॒ નામ॑ । અ॒ગ્નિ॒વત્યે॒વ જુ॑હોતિ ।
મ॒દ્ધ્ય॒મેન॑ પ॒ર્ણેન॑ જુહોતિ । સ્રુગ્ઘ્યે॑ષા । અથો॒ ખલુ॑ । અ॒ન્ત॒મેનૈ॒વ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ । અ॒ન્ત॒ત એ॒વ રુ॒દ્ર-ન્નિ॒રવ॑દયતે । 5
એષ॒ તે॑ રુદ્રભા॒ગ-સ્સ॒હસ્વસ્રાં-ઽબિ॑ક॒યેત્યા॑હ । શ॒રદ્વા અ॒સ્યામ્બિ॑કા॒ સ્વસા᳚ ।
તયા॒ વા એ॒ષ હિ॑નસ્તિ । યગ્ં હિ॒નસ્તિ॑ । તયૈ॒વૈનગ્ં॑ સ॒હ શ॑મયતિ ।
ભે॒ષ॒જઙ્ગવ॒ ઇત્યા॑હ । યાવ॑ન્ત એ॒વ ગ્રા॒મ્યાઃ પ॒શવઃ॑ । તેભ્યો॑ ભેષ॒જ-ઙ્ક॑રોતિ । અવા᳚બં રુ॒દ્રમ॑દિ મ॒હીત્યા॑હ । આ॒શિષ॑મે॒વૈ-તામા શા᳚સ્તે । 6
ત્ર્ય॑બઙ્કં-યઁજામહ॒ ઇત્યા॑હ । મૃ॒ત્યો ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા॒-દિતિ॒ વા વૈ તદા॑હ ।
ઉત્કિ॑રન્તિ । ભગ॑સ્ય લીફ્સન્તે । મૂતે॑ કૃ॒ત્વા સ॑જન્તિ ।
યથા॒ જનં॑-યઁ॒તે॑-ઽવ॒સ-ઙ્ક॒રોતિ॑ । તા॒દૃગે॒વ તત્ । એ॒ષ તે॑ રુદ્રભા॒ગ ઇત્યા॑હ નિ॒રવ॑ત્યૈ । અપ્ર॑તીક્ષ॒-માય॑ન્તિ । અ॒પઃ પરિ॑ષિઞ્ચતિ । રુ॒દ્રસ્યા॒ન્ત ર્હિ॑ત્યૈ । પ્રવા એ॒તે᳚-ઽસ્મા-લ્લો॒કા-ચ્ચ્ય॑વન્તે । યે ત્ર્ય॑બઙ્કૈ॒-શ્ચર॑ન્તિ । આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રુ-મ્પુન॒રેત્ય॒ નિર્વ॑પતિ । ઇ॒યં-વાઁ અદિ॑તિઃ । અ॒સ્યામે॒વ પ્રતિ॑તિષ્ઠન્તિ ॥ 7
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ પ્રતિપૂરુષં-વિઁભાડિતિ નેત્રત્રયા॑ય વૌ॒ષટ્ ॥
7.6 શત રુદ્રીયં (ત્વમગ્ને રુદ્રો-ઽનુવાકઃ)
તૈ. બ્રા. 3.11.2.1 - તૈ. બ્રા. 3.11.2.4
ત્વમ॑ગ્ને રુ॒દ્રો અસુ॑રો મ॒હો દિ॒વઃ । ત્વગ્ં શર્ધો॒ મારુ॑ત-મ્પૃ॒ક્ષ ઈ॑શિષે ।
ત્વં-વાઁતૈ॑રરુ॒ણૈ ર્યા॑સિ શઙ્ગ॒યઃ । ત્વ-મ્પૂ॒ષા વિ॑ધ॒તઃ પા॑સિ॒ નુત્મનાઃ᳚ ।
દેવા॑ દે॒વેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પ્રથ॑મા દ્વિ॒તીયે॑ષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વિતી॑યા-સ્તૃ॒તીયે॑ષુ શ્રયદ્ધ્વમ્ । તૃતી॑યા-શ્ચતુ॒ર્થેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચ॒તુ॒ર્થાઃ પ॑ઞ્ચ॒મેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પ॒ઞ્ચ॒મા-ષ્ષ॒ષ્ઠેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । 1
ષ॒ષ્ઠા-સ્સ॑પ્ત॒મેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । સ॒પ્ત॒મા અ॑ષ્ટ॒મેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અ॒ષ્ટ॒મા ન॑વ॒મેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ન॒વ॒મા દ॑શ॒મેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ॒શ॒મા એ॑કાદ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । એ॒ક॒દ॒શા દ્વા॑દ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વા॒દ॒શા-સ્ત્ર॑યોદ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ત્ર॒યો॒દ॒શા-શ્ચ॑તુ ર્દે॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ચ॒તુ॒ર્દ॒શાઃ પ॑ઞ્ચદ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । પ॒ઞ્ચ॒દ॒શા-ષ્ષો॑ડ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । 2
ષો॒ડ॒શા-સ્સ॑પ્તદ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । સ॒પ્ત॒દ॒શા અ॑ષ્ટાદ॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
અ॒ષ્ટા॒દ॒શા એ॑કાન્નવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એ॒કા॒ન્ન॒વિ॒ગ્ં॒શા વિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
વિ॒ગ્ં॒શા એ॑કવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
એ॒ક॒વિ॒ગ્ં॒શા દ્વા॑વિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
દ્વા॒વિ॒ગ્ં॒શા સ્ત્ર॑યોવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
ત્ર॒યો॒વિ॒ગ્ં॒શા શ્ચ॑તુર્વિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ચ॒તુ॒ર્વિ॒ગ્ં॒શાઃ પ॑ઞ્ચવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ ।
પ॒ઞ્ચ॒વિ॒ગ્ં॒શા-ષ્ષ॑ડ્વિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । 3
ષ॒ડ્વિ॒ગ્ં॒શા સ્સ॑પ્તવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । સ॒પ્ત॒વિ॒ગ્ં॒શા અ॑ષ્ટાવિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । અ॒ષ્ટા॒વિ॒ગ્ં॒શા એ॑કાન્નત્રિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । એ॒કા॒ન્ન॒ત્રિ॒ગ્ં॒શા સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । ત્રિ॒ગ્ં॒શા એ॑કત્રિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । એ॒ક॒ત્રિ॒ગ્ં॒શા દ્વા᳚ત્રિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । દ્વા॒ત્રિ॒ગ્ં॒શા ત્ર॑યસ્ત્રિ॒ગ્ં॒શેષુ॑ શ્રયદ્ધ્વમ્ । દેવા᳚સ્ત્રિરેકાદશા॒ સ્ત્રિસ્ત્ર॑યસ્ત્રિગ્ંશાઃ । ઉત્ત॑રે ભવત । ઉત્ત॑ર વર્ત્માન॒ ઉત્ત॑ર સત્વાનઃ । યત્કા॑મ ઇ॒દ-ઞ્જુ॒હોમિ॑ । તન્મે॒ સમૃ॑દ્ધ્યતામ્ । વ॒યગ્ગ્સ્યા॑મ॒ પત॑યો રયી॒ણામ્ । ભૂર્ભુવ॒સ્વ॑સ્સ્વાહા᳚ । 4
ઓ-ન્નમો ભગવતે॑ રુદ્રા॒ય ॥ ત્વમગ્ને ત્વમગ્ને શતરુદ્રીયમિત્યસ્ત્રાય ફટ્ ॥
7.7 પઞ્ચાઙ્ગ જપઃ
અથ પઞ્ચાઙ્ગજપઃ ॥
સ॒દ્યોજા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યોજા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ ।
ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ ।
ભ॒વોદ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥ 1
વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒ કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒ બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒-સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ॥ 2
અ॒ઘોરે᳚ભ્યો-ઽથ॒ ઘોરે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ।
સર્વે᳚ભ્ય-સ્સર્વ॒શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્રરૂ॑પેભ્યઃ ॥ 3
તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ ।
તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥ 4
ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒મીશ્વર-સ્સર્વ॑ભૂતા॒નાં॒
બ્રહ્માધિ॑પતિ॒ર્બ્રહ્મ॒ણો-ઽધિ॑પતિ॒ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥ 5
7.8 અષ્ટાઙ્ગ પ્રણામઃ
હિ॒ર॒ણ્ય॒ગ॒ર્ભ-સ્સમ॑વર્ત॒-તાગ્રે॑ ભૂ॒તસ્ય॑ જા॒તઃ પતિ॒રેક॑ આસીત્ ।
સદા॑ધાર પૃથિ॒વી-ન્દ્યામુ॒તેમા-ઙ્કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥
ઉરસા નમઃ ॥ 1 (તૈ. સં. 4.1.8.3)
યઃ પ્રા॑ણ॒તો નિ॑મિષ॒તો મ॑હિ॒ત્વૈક॒ ઇદ્રાજા॒ જગ॑તો બ॒ભૂવ॑ ।
ય ઈશે॑ અ॒સ્ય દ્વિ॒પદ॒-શ્ચતુ॑ષ્પદઃ॒ કસ્મૈ॑ દે॒વાય॑ હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥
શિરસા નમઃ ॥ 2 (તૈ. સં. 4.1.8.4)
બ્રહ્મ॑જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।
સ બુ॒ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠા-સ્સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒મ-સ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ । (
દૃષ્યા નમઃ । 3 (તૈ. સં. 4.2.8.2.)
મ॒હી દ્યૌઃ પૃ॑થિ॒વી ચ॑ ન ઇ॒મં-યઁ॒જ્ઞ-મ્મિ॑મિક્ષતામ્ ।
પિ॒પૃ॒તાન્નો॒ ભરી॑મભિઃ ।
મનસા નમઃ ॥ 4 (તૈ. સં. 3.3.10.2)
ઉપ॑શ્વાસય પૃથિ॒વી-મુ॒ત દ્યા-મ્પુ॑રુ॒ત્રા તે॑ મનુતાં॒-વિઁષ્ઠિ॑ત॒-ઞ્જગ॑ત્ ।
સ દુ॑ન્દુભે સ॒જૂરિન્દ્રે॑ણ દે॒વૈ-ર્દૂ॒રાદ્દવી॑યો॒ અપ॑સેધ॒ શત્રૂન્॑ ।
વચસા નમઃ ॥ 5 (તૈ. સં. 4.6.6.6)
અગ્ને॒ નય॑ સુ॒પથા॑ રા॒યે અ॒સ્માન્ વિશ્વા॑નિ દેવ વ॒યુના॑નિ વિ॒દ્વાન્ ।
યુ॒યો॒દ્ધ્ય॑સ્મ-જ્જુ॑હુરા॒ણ-મેનો॒ ભૂયિ॑ષ્ઠાન્તે॒ નમ॑ ઉક્તિં-વિઁધેમ ॥
પધ્ભ્યા-ન્નમઃ ॥ 6 (તૈ. સં. 1.1.14.3)
યા તે॑ અગ્ને॒ રુદ્રિ॑યા ત॒નૂસ્તયા॑ નઃ પાહિ॒ તસ્યા᳚સ્તે॒ સ્વાહા᳚ ।
યા તે॑ અગ્ને-ઽયાશ॒યા ર॑જાશ॒યા હ॑રાશ॒યા ત॒નૂર્વર્ષિ॑ષ્ઠા ગહ્વરે॒ષ્ઠોગ્રં-વઁચો॒ અપા॑વધી-ન્ત્વે॒ષં-વઁચો॒ અપા॑વધી॒ગ્ં॒ સ્વાહા᳚ ॥
કરાભ્યા-ન્નમઃ ॥ 7 (તૈ. સં. 1.2.11.2)
ઇ॒મં-યઁ॑મપ્રસ્ત॒રમાહિ સીદાઙ્ગિ॑રોભિઃ પિ॒તૃભિઃ॑ સંવિઁદા॒નઃ ।
આત્વા॒ મન્ત્રાઃ॑ કવિશ॒સ્તા વ॑હન્ત્વે॒ના રા॑જન્ હ॒વિષા॑ માદયસ્વ ॥
કર્ણાભ્યા-ન્નમઃ ॥ 8 (તૈ. સં. 2.6.12.6)
ઉરસા શિરસા દૃષ્ટ્યા મન॑સા વચસા ત॒થા ।
પદ્ભ્યા-ઙ્કરાભ્યા-ઙ્કર્ણાભ્યા-મ્પ્રણામો-ઽષ્ટાઙ્ગ॑ ઉચ્યતે ॥
ઉમામહેશ્વરાભ્યા-ન્નમઃ ॥