દેવી માહાત્મ્યં દુર્ગા સપ્તશતિ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

દેવી માહાત્મ્યં દુર્ગા સપ્તશતિ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ

શ્લોક 1

દેવ્યા દૂત સંવાદો નામ પઞ્ચમો ધ્યાયઃ ॥

અસ્ય શ્રી ઉત્તરચરિત્રસ્ય રુદ્ર ઋષિઃ । શ્રી મહાસરસ્વતી દેવતા । અનુષ્ટુપ્છન્ધઃ ।ભીમા શક્તિઃ । ભ્રામરી બીજમ્ । સૂર્યસ્તત્વમ્ । સામવેદઃ । સ્વરૂપમ્ । શ્રી મહાસરસ્વતિપ્રીત્યર્થે । ઉત્તરચરિત્રપાઠે વિનિયોગઃ ॥

ધ્યાનં

ઘણ્ટાશૂલહલાનિ શઙ્ખ મુસલે ચક્રં ધનુઃ સાયકં

હસ્તાબ્જૈર્ધદતીં ઘનાન્તવિલસચ્છીતાંશુતુલ્યપ્રભાં

ગૌરી દેહ સમુદ્ભવાં ત્રિજગતાં આધારભૂતાં મહા

પૂર્વામત્ર સરસ્વતી મનુભજે શુમ્ભાદિદૈત્યાર્દિનીં॥

॥ઋષિરુવાચ॥

શ્લોક 2

પુરા શુમ્ભનિશુમ્ભાભ્યામસુરાભ્યાં શચીપતેઃ

ત્રૈલોક્યં યજ્ઞ્ય ભાગાશ્ચ હૃતા મદબલાશ્રયાત્

॥ 1 ॥

શ્લોક 3

તાવેવ સૂર્યતાં તદ્વદધિકારં તથૈન્દવં

કૌબેરમથ યામ્યં ચક્રાન્તે વરુણસ્ય ચ

તાવેવ પવનર્દ્ધિઽં ચ ચક્રતુર્વહ્નિ કર્મચ

તતો દેવા વિનિર્ધૂતા ભ્રષ્ટરાજ્યાઃ પરાજિતાઃ

॥2॥

શ્લોક 4

હૃતાધિકારાસ્ત્રિદશાસ્તાભ્યાં સર્વે નિરાકૃતા।

મહાસુરાભ્યાં તાં દેવીં સંસ્મરન્ત્યપરાજિતાં

॥3॥

શ્લોક 5

તયાસ્માકં વરો દત્તો યધાપત્સુ સ્મૃતાખિલાઃ।

ભવતાં નાશયિષ્યામિ તત્ક્ષણાત્પરમાપદઃ

॥4॥

શ્લોક 6

ઇતિકૃત્વા મતિં દેવા હિમવન્તં નગેશ્વરં।

જગ્મુસ્તત્ર તતો દેવીં વિષ્ણુમાયાં પ્રતુષ્ટુવુઃ

॥5॥

શ્લોક 7

દેવા ઊચુઃ

નમો દેવ્યૈ મહાદેવ્યૈ શિવાયૈ સતતં નમઃ।

નમઃ પ્રકૃત્યૈ ભદ્રાયૈ નિયતાઃ પ્રણતાઃ સ્મતાં

॥6॥

શ્લોક 8

રૌદ્રાય નમો નિત્યાયૈ ગૌર્યૈ ધાત્ર્યૈ નમો નમઃ

જ્યોત્સ્નાયૈ ચેન્દુરૂપિણ્યૈ સુખાયૈ સતતં નમઃ

॥6॥

શ્લોક 9

કલ્યાણ્યૈ પ્રણતા વૃદ્ધ્યૈ સિદ્ધ્યૈ કુર્મો નમો નમઃ।

નૈરૃત્યૈ ભૂભૃતાં લક્ષ્મૈ શર્વાણ્યૈ તે નમો નમઃ

॥8॥

શ્લોક 10

દુર્ગાયૈ દુર્ગપારાયૈ સારાયૈ સર્વકારિણ્યૈ

ખ્યાત્યૈ તથૈવ કૃષ્ણાયૈ ધૂમ્રાયૈ સતતં નમઃ

॥9॥

શ્લોક 11

અતિસૌમ્યતિરૌદ્રાયૈ નતાસ્તસ્યૈ નમો નમઃ

નમો જગત્પ્રતિષ્ઠાયૈ દેવ્યૈ કૃત્યૈ નમો નમઃ

॥10॥

શ્લોક 12

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ વિષ્ણુમાયેતિ શબ્ધિતા।

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ ॥12

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ ચેતનેત્યભિધીયતે।

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥11॥

શ્લોક 13

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ બુદ્ધિરૂપેણ સંસ્થિતા।

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥13॥

શ્લોક 14

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ નિદ્રારૂપેણ સંસ્થિતા।

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥14॥

શ્લોક 15

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ ક્ષુધારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥15॥

શ્લોક 16

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ છાયારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥16॥

શ્લોક 17

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ શક્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥17॥

શ્લોક 18

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ તૃષ્ણારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥18॥

શ્લોક 19

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ ક્ષાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥19॥

શ્લોક 20

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ જાતિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥20॥

શ્લોક 21

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ લજ્જારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥21॥

શ્લોક 22

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ શાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥22॥

શ્લોક 23

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ શ્રદ્ધારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥23॥

શ્લોક 24

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ કાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥24॥

શ્લોક 25

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ લક્ષ્મીરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥25॥

શ્લોક 26

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ વૃત્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥26॥

શ્લોક 27

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ સ્મૃતિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥27॥

શ્લોક 28

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ દયારૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥28॥

શ્લોક 29

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ તુષ્ટિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥29॥

શ્લોક 30

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ માતૃરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥30॥

શ્લોક 31

યાદેવી સર્વભૂતેષૂ ભ્રાન્તિરૂપેણ સંસ્થિતા

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥31॥

શ્લોક 32

ઇન્દ્રિયાણામધિષ્ઠાત્રી ભૂતાનાં ચાખિલેષુ યા।

ભૂતેષુ સતતં તસ્યૈ વ્યાપ્તિ દેવ્યૈ નમો નમઃ

॥32॥

શ્લોક 33

ચિતિરૂપેણ યા કૃત્સ્નમેત દ્વ્યાપ્ય સ્થિતા જગત્

નમસ્તસ્યૈ, નમસ્તસ્યૈ,નમસ્તસ્યૈ નમોનમઃ

॥33॥

શ્લોક 34

સ્તુતાસુરૈઃ પૂર્વમભીષ્ટ સંશ્રયાત્તથા

સુરેન્દ્રેણ દિનેષુસેવિતા।

કરોતુસા નઃ શુભહેતુરીશ્વરી

શુભાનિ ભદ્રાણ્ય ભિહન્તુ ચાપદઃ

॥34॥

શ્લોક 35

યા સામ્પ્રતં ચોદ્ધતદૈત્યતાપિતૈ

રસ્માભિરીશાચસુરૈર્નમશ્યતે।

યાચ સ્મતા તત્​ક્ષણ મેવ હન્તિ નઃ

સર્વા પદોભક્તિવિનમ્રમૂર્તિભિઃ

॥35॥

શ્લોક 36

ઋષિરુવાચ॥

એવં સ્તવાભિ યુક્તાનાં દેવાનાં તત્ર પાર્વતી।

સ્નાતુમભ્યાયયૌ તોયે જાહ્નવ્યા નૃપનન્દન

॥36॥

શ્લોક 37

સાબ્રવીત્તાન્ સુરાન્ સુભ્રૂર્ભવદ્ભિઃ સ્તૂયતેઽત્ર કા

શરીરકોશતશ્ચાસ્યાઃ સમુદ્ભૂતાઽ બ્રવીચ્છિવા

॥37॥

શ્લોક 38

સ્તોત્રં મમૈતત્ક્રિયતે શુમ્ભદૈત્ય નિરાકૃતૈઃ

દેવૈઃ સમેતૈઃ સમરે નિશુમ્ભેન પરાજિતૈઃ

॥38॥

શ્લોક 39

શરીરકોશાદ્યત્તસ્યાઃ પાર્વત્યા નિઃસૃતામ્બિકા।

કૌશિકીતિ સમસ્તેષુ તતો લોકેષુ ગીયતે

॥39॥

શ્લોક 40

તસ્યાંવિનિર્ગતાયાં તુ કૃષ્ણાભૂત્સાપિ પાર્વતી।

કાલિકેતિ સમાખ્યાતા હિમાચલકૃતાશ્રયા

॥40॥

શ્લોક 41

તતોઽમ્બિકાં પરં રૂપં બિભ્રાણાં સુમનોહરમ્ ।

દદર્શ ચણ્દો મુણ્દશ્ચ ભૃત્યૌ શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ

॥41॥

શ્લોક 42

તાભ્યાં શુમ્ભાય ચાખ્યાતા સાતીવ સુમનોહરા।

કાપ્યાસ્તે સ્ત્રી મહારાજ ભાસ યન્તી હિમાચલમ્

॥42॥

શ્લોક 43

નૈવ તાદૃક્ ક્વચિદ્રૂપં દૃષ્ટં કેનચિદુત્તમમ્।

જ્ઞાયતાં કાપ્યસૌ દેવી ગૃહ્યતાં ચાસુરેશ્વર

॥43॥

શ્લોક 44

સ્ત્રી રત્ન મતિચાર્વઞ્જ્ગી દ્યોતયન્તીદિશસ્ત્વિષા।

સાતુતિષ્ટતિ દૈત્યેન્દ્ર તાં ભવાન્ દ્રષ્ટુ મર્હતિ

॥44॥

શ્લોક 45

યાનિ રત્નાનિ મણયો ગજાશ્વાદીનિ વૈ પ્રભો।

ત્રૈ લોક્યેતુ સમસ્તાનિ સામ્પ્રતં ભાન્તિતે ગૃહે

॥45॥

શ્લોક 46

ઐરાવતઃ સમાનીતો ગજરત્નં પુનર્દરાત્।

પારિજાત તરુશ્ચાયં તથૈવોચ્ચૈઃ શ્રવા હયઃ

॥46॥

શ્લોક 47

વિમાનં હંસસંયુક્તમેતત્તિષ્ઠતિ તેઽઙ્ગણે।

રત્નભૂત મિહાનીતં યદાસીદ્વેધસોઽદ્ભુતં

॥47॥

શ્લોક 48

નિધિરેષ મહા પદ્મઃ સમાનીતો ધનેશ્વરાત્।

કિઞ્જલ્કિનીં દદૌ ચાબ્ધિર્માલામમ્લાનપજ્કજાં

॥48॥

શ્લોક 49

છત્રં તેવારુણં ગેહે કાઞ્ચનસ્રાવિ તિષ્ઠતિ।

તથાયં સ્યન્દનવરો યઃ પુરાસીત્પ્રજાપતેઃ

॥49॥

શ્લોક 50

મૃત્યોરુત્ક્રાન્તિદા નામ શક્તિરીશ ત્વયા હૃતા।

પાશઃ સલિલ રાજસ્ય ભ્રાતુસ્તવ પરિગ્રહે

॥50॥

શ્લોક 51

નિશુમ્ભસ્યાબ્ધિજાતાશ્ચ સમસ્તા રત્ન જાતયઃ।

વહ્નિશ્ચાપિ દદૌ તુભ્ય મગ્નિશૌચે ચ વાસસી

॥51॥

શ્લોક 52

એવં દૈત્યેન્દ્ર રત્નાનિ સમસ્તાન્યાહૃતાનિ તે

સ્ત્ર્રી રત્ન મેષા કલ્યાણી ત્વયા કસ્માન્ન ગૃહ્યતે

॥52॥

શ્લોક 53

ઋષિરુવાચ।

નિશમ્યેતિ વચઃ શુમ્ભઃ સ તદા ચણ્ડમુણ્ડયોઃ।

પ્રેષયામાસ સુગ્રીવં દૂતં દેવ્યા મહાસુરં

॥53॥

શ્લોક 54

ઇતિ ચેતિ ચ વક્તવ્યા સા ગત્વા વચનાન્મમ।

યથા ચાભ્યેતિ સમ્પ્રીત્યા તથા કાર્યં ત્વયા લઘુ

॥54॥

શ્લોક 55

સતત્ર ગત્વા યત્રાસ્તે શૈલોદ્દોશેઽતિશોભને।

સાદેવી તાં તતઃ પ્રાહ શ્લક્ષ્ણં મધુરયા ગિરા

॥55॥

શ્લોક 56

દૂત ઉવાચ॥

દેવિ દૈત્યેશ્વરઃ શુમ્ભસ્ત્રॆલોક્યે પરમેશ્વરઃ।

દૂતોઽહં પ્રેષિ તસ્તેન ત્વત્સકાશમિહાગતઃ

॥56॥

શ્લોક 57

અવ્યાહતાજ્ઞઃ સર્વાસુ યઃ સદા દેવયોનિષુ।

નિર્જિતાખિલ દૈત્યારિઃ સ યદાહ શૃણુષ્વ તત્

॥57॥

શ્લોક 58

મમત્રૈલોક્ય મખિલં મમદેવા વશાનુગાઃ।

યજ્ઞભાગાનહં સર્વાનુપાશ્નામિ પૃથક્ પૃથક્

॥58॥

શ્લોક 59

ત્રૈલોક્યેવરરત્નાનિ મમ વશ્યાન્યશેષતઃ।

તથૈવ ગજરત્નં ચ હૃતં દેવેન્દ્રવાહનં

॥59॥

શ્લોક 60

ક્ષીરોદમથનોદ્ભૂત મશ્વરત્નં મમામરૈઃ।

ઉચ્ચૈઃશ્રવસસઞ્જ્ઞં તત્પ્રણિપત્ય સમર્પિતં

॥60॥

શ્લોક 61

યાનિચાન્યાનિ દેવેષુ ગન્ધર્વેષૂરગેષુ ચ ।

રત્નભૂતાનિ ભૂતાનિ તાનિ મય્યેવ શોભને

॥61॥

શ્લોક 62

સ્ત્રી રત્નભૂતાં તાં દેવીં લોકે મન્યા મહે વયં।

સા ત્વમસ્માનુપાગચ્છ યતો રત્નભુજો વયં

॥62॥

શ્લોક 63

માંવા મમાનુજં વાપિ નિશુમ્ભમુરુવિક્રમમ્।

ભજત્વં ચઞ્ચલાપાજ્ગિ રત્ન ભૂતાસિ વૈ યતઃ

॥63॥

શ્લોક 64

પરમૈશ્વર્ય મતુલં પ્રાપ્સ્યસે મત્પરિગ્રહાત્।

એતદ્ભુદ્થ્યા સમાલોચ્ય મત્પરિગ્રહતાં વ્રજ

॥64॥

શ્લોક 65

ઋષિરુવાચ॥

ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી ગમ્ભીરાન્તઃસ્મિતા જગૌ।

દુર્ગા ભગવતી ભદ્રા યયેદં ધાર્યતે જગત્

॥65॥

શ્લોક 66

દેવ્યુવાચ॥

સત્ય મુક્તં ત્વયા નાત્ર મિથ્યાકિઞ્ચિત્ત્વયોદિતમ્।

ત્રૈલોક્યાધિપતિઃ શુમ્ભો નિશુમ્ભશ્ચાપિ તાદૃશઃ

॥66॥

શ્લોક 67

કિં ત્વત્ર યત્પ્રતિજ્ઞાતં મિથ્યા તત્ક્રિયતે કથમ્।

શ્રૂયતામલ્પભુદ્ધિત્વાત્ ત્પ્રતિજ્ઞા યા કૃતા પુરા

॥67॥

શ્લોક 68

યોમાં જયતિ સજ્ગ્રામે યો મે દર્પં વ્યપોહતિ।

યોમે પ્રતિબલો લોકે સ મે ભર્તા ભવિષ્યતિ

॥68॥

શ્લોક 69

તદાગચ્છતુ શુમ્ભોઽત્ર નિશુમ્ભો વા મહાસુરઃ।

માં જિત્વા કિં ચિરેણાત્ર પાણિઙ્ગૃહ્ણાતુમેલઘુ

॥69॥

શ્લોક 70

દૂત ઉવાચ॥

અવલિપ્તાસિ મૈવં ત્વં દેવિ બ્રૂહિ મમાગ્રતઃ।

ત્રૈલોક્યેકઃ પુમાંસ્તિષ્ટેદ્ અગ્રે શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ

॥70॥

શ્લોક 71

અન્યેષામપિ દૈત્યાનાં સર્વે દેવા ન વૈ યુધિ।

કિં તિષ્ઠન્તિ સુમ્મુખે દેવિ પુનઃ સ્ત્રી ત્વમેકિકા

॥71॥

શ્લોક 72

ઇન્દ્રાદ્યાઃ સકલા દેવાસ્તસ્થુર્યેષાં ન સંયુગે।

શુમ્ભાદીનાં કથં તેષાં સ્ત્રી પ્રયાસ્યસિ સમ્મુખમ્

॥72॥

શ્લોક 73

સાત્વં ગચ્છ મયૈવોક્તા પાર્શ્વં શુમ્ભનિશુમ્ભયોઃ।

કેશાકર્ષણ નિર્ધૂત ગૌરવા મા ગમિષ્યસિ

॥73॥

શ્લોક 74

દેવ્યુવાચ।

એવમેતદ્ બલી શુમ્ભો નિશુમ્ભશ્ચાતિવીર્યવાન્।

કિં કરોમિ પ્રતિજ્ઞા મે યદનાલોચિતાપુરા

॥74॥

શ્લોક 75

સત્વં ગચ્છ મયોક્તં તે યદેતત્ત્સર્વ માદૃતઃ।

તદાચક્ષ્વા સુરેન્દ્રાય સ ચ યુક્તં કરોતુ યત્

॥75॥

શ્લોક 76

॥ ઇતિ શ્રી માર્કણ્ડેય પુરાણે સાવર્નિકે મન્વન્તરે દેવિ મહત્મ્યે દેવ્યા દૂત સંવાદો નામ પઞ્ચમો ધ્યાયઃ સમાપ્તમ્ ॥

આહુતિ

ક્લીં જયન્તી સાઙ્ગાયૈ સાયુધાયૈ સશક્તિકાયૈ સપરિવારાયૈ સવાહનાયૈ ધૂમ્રાક્ષ્યૈ વિષ્ણુમાયાદિ ચતુર્વિંશદ્ દેવતાભ્યો મહાહુતિં સમર્પયામિ નમઃ સ્વાહા ॥