મહાનારાયણ ઉપનિષદ્

મહાનારાયણ ઉપનિષદ્

શ્લોક 1

તૈત્તિરીય અરણ્યક - ચતુર્થઃ પ્રશ્નઃ

ૐ સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ ।

સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥

ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

અમ્ભસ્યપારે (4.1)

અમ્ભ॑સ્ય પા॒રે ભુવ॑નસ્ય॒ મદ્ધ્યે॒ નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠે મ॑હ॒તો મહી॑યાન્ ।

શુ॒ક્રેણ॒ જ્યોતીગ્ં॑ષિ સમનુ॒પ્રવિ॑ષ્ટઃ પ્ર॒જાપ॑તિશ્ચરતિ॒ ગર્ભે॑ અ॒ન્તઃ ।

યસ્મિ॑ન્નિ॒દગ્ં સઞ્ચ॒ વિચૈતિ॒ સર્વં॒-યઁસ્મિ॑-ન્દે॒વા અધિ॒ વિશ્વે॑ નિષે॒દુઃ ।

તદે॒વ ભૂ॒ત-ન્તદુ॒ ભવ્ય॑મા ઇ॒દ-ન્તદ॒ક્ષરે॑ પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ।

યેના॑ વૃ॒ત-ઙ્ખઞ્ચ॒ દિવ॑-મ્મ॒હીઞ્ચ॒ યેના॑દિ॒ત્ય-સ્તપ॑તિ॒ તેજ॑સા॒ ભ્રાજ॑સા ચ ।

યમ॒ન્ત-સ્સ॑મુ॒દ્રે ક॒વયો॒ વય॑ન્તિ॒ યદ॒ક્ષરે॑ પર॒મે પ્ર॒જાઃ ।

યતઃ॑ પ્રસૂ॒તા જ॒ગતઃ॑ પ્રસૂતી॒ તોયે॑ન જી॒વાન્ વ્યચ॑સર્જ॒ (વ્યસ॑સર્જ॒) ભૂમ્યા᳚મ્ ।

યદોષ॑ધીભિઃ પુ॒રુષા᳚-ન્પ॒શૂગ્​શ્ચ॒ વિવે॑શ ભૂ॒તાનિ॑ ચરાચ॒રાણિ॑ ।

અતઃ॑ પર॒-ન્નાન્ય॒-દણી॑યસહિ॒ પરા᳚-ત્પરં॒-યઁ-ન્મહ॑તો મ॒હાન્ત᳚મ્ ।

યદે॑ક-મ॒વ્યક્ત॒-મન॑ન્તરૂપં॒-વિઁશ્વ॑-મ્પુરા॒ણ-ન્તમ॑સઃ॒ પર॑સ્તાત્ ॥ 1.5 (તૈ. અર. 6.1.1)

તદે॒વર્ત-ન્તદુ॑ સ॒ત્યમા॑હુ॒-સ્તદે॒વ બ્રહ્મ॑ પર॒મ-ઙ્ક॑વી॒નામ્ ।

ઇ॒ષ્ટા॒પૂ॒ર્ત-મ્બ॑હુ॒ધા જા॒ત-ઞ્જાય॑માનં-વિઁ॒શ્વ-મ્બિ॑ભર્તિ॒ ભુવ॑નસ્ય॒ નાભિઃ॑ ।

તદે॒વાગ્નિ-સ્તદ્વા॒યુ-સ્તથ્સૂર્ય॒સ્તદુ॑ ચ॒ન્દ્રમાઃ᳚ ।

તદે॒વ શુ॒ક્રમ॒મૃત॒-ન્તદ્બ્રહ્મ॒ તદાપ॒-સ્સ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ।

સર્વે॑ નિમે॒ષા જ॒જ્ઞિરે॑ વિ॒દ્યુતઃ॒ પુરુ॑ષા॒દધિ॑ ।

ક॒લા મુ॑હૂ॒ર્તાઃ કાષ્ઠા᳚શ્ચાહો-રા॒ત્રાશ્ચ॑ સર્વ॒શઃ ।

અ॒ર્ધ॒મા॒સા માસા॑ ઋ॒તવઃ॑ સં​વઁથ્સ॒રશ્ચ॑ કલ્પન્તામ્ ।

સ આપઃ॑ પ્રદુ॒ઘે ઉ॒ભે ઇ॒મે અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-મથો॒ સુવઃ॑ ।

નૈન॑-મૂ॒ર્ધ્વ-ન્ન તિ॒ર્ય-ઞ્ચ॒ ન મદ્ધ્યે॒ પરિ॑જગ્રભત્ ।

ન તસ્યે॑શે॒ કશ્ચ॒ન તસ્ય॑ નામ મ॒હદ્યશઃ॑ ॥ 1.10 (તૈ. અર. 6.1.2)

ન સ॒દૃંશે॑ તિષ્ઠતિ॒ રૂપ॑મસ્ય॒ ન ચક્ષુ॑ષા પશ્યતિ॒ કશ્ચ॒નૈન᳚મ્ ।

હૃ॒દા મ॑ની॒ષા મન॑સા॒-ઽભિ ક્લૃ॑પ્તો॒ ય એ॑નં-વિઁ॒દુ-રમૃ॑તા॒સ્તે ભ॑વન્તિ ।

અ॒દ્ભ્ય-સ્સમ્ભૂ॑તો હિરણ્યગ॒ર્ભ ઇત્ય॒ષ્ટૌ ।

એ॒ષ હિ દે॒વઃ પ્ર॒દિશો-ઽનુ॒ સર્વાઃ॒ પૂર્વો॑ હિ જા॒ત-સ્સ ઉ॒ ગર્ભે॑ અ॒ન્તઃ ।

સ વિ॒જાય॑માન-સ્સજનિ॒ષ્યમા॑ણઃ પ્ર॒ત્યં-મુખા᳚ સ્તિષ્ઠતિ વિ॒શ્વતો॑મુખઃ ।

વિ॒શ્વત॑શ્ચ-ક્ષુરુ॒ત વિ॒શ્વતો॑ મુખો વિ॒શ્વતો॑ હસ્ત ઉ॒ત વિ॒શ્વત॑સ્પાત્ ।

સ-મ્બા॒હુભ્યા॒-ન્નમ॑તિ॒ સ-મ્પત॑ત્રૈ॒-ર્દ્યાવા॑ પૃથિ॒વી જ॒નય॑-ન્દે॒વ એકઃ॑ ।

વે॒નસ્ત-ત્પશ્ય॒ન્. વિશ્વા॒ ભુવ॑નાનિ વિ॒દ્વાન્. યત્ર॒ વિશ્વ॒-મ્ભવ॒ત્યેક॑-નીલમ્ ।

યસ્મિ॑ન્નિ॒દગ્ં સઞ્ચ॒ વિચૈક॒ગ્ં॒ સ ઓતઃ॒ પ્રોત॑શ્ચ વિ॒ભુઃ પ્ર॒જાસુ॑ ।

પ્રતદ્વો॑ચે અ॒મૃત॒ન્નુ વિ॒દ્વા-ન્ગ॑ન્ધ॒ર્વો નામ॒ નિહિ॑ત॒-ઙ્ગુહા॑સુ ॥ 1.15 (તૈ. અર. 6.1.3)

ત્રીણિ॑ પ॒દા નિહિ॑તા॒ ગુહા॑સુ॒ યસ્તદ્વેદ॑ સવિ॒તુઃ પિ॒તા-ઽસ॑ત્ ।

સ નો॒ બન્ધુ॑-ર્જનિ॒તા સ વિ॑ધા॒તા ધામા॑નિ॒ વેદ॒ ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ ।

યત્ર॑ દે॒વા અ॒મૃત॑માન-શા॒નાસ્તૃ॒તીયે॒ ધામા᳚ન્ય॒-ભ્યૈર॑યન્ત ।

પરિ॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ય॑ન્તિ સ॒દ્યઃ પરિ॑ લો॒કા-ન્પરિ॒ દિશઃ॒ પરિ॒ સુવઃ॑ ।

ઋ॒તસ્ય॒ તન્તું॑-વિઁતતં-વિઁ॒ચૃત્ય॒ તદ॑પશ્ય॒-ત્તદ॑ભવ-ત્પ્ર॒જાસુ॑ ।

પ॒રીત્ય॑ લો॒કા-ન્પ॒રીત્ય॑ ભૂ॒તાનિ॑ પ॒રીત્ય॒ સર્વાઃ᳚ પ્ર॒દિશો॒ દિશ॑શ્ચ ।

પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્રથમ॒જા ઋ॒તસ્યા॒ત્મના॒-ઽઽત્માન॑-મ॒ભિ-સમ્બ॑ભૂવ ।

સદ॑સ॒સ્પતિ॒-મદ્ભુ॑ત-મ્પ્રિ॒યમિન્દ્ર॑સ્ય॒ કામ્ય᳚મ્ ।

સનિ॑-મ્મે॒ધા મ॑યાસિષમ્ ।

ઉદ્દી᳚પ્યસ્વ જાતવેદો ઽપ॒ઘ્નન્નિર્-ઋ॑તિ॒-મ્મમ॑ ॥ 1.19 (તૈ. અર. 6.1.4)

પ॒શૂગ્​શ્ચ॒ મહ્ય॒માવ॑હ॒ જીવ॑નઞ્ચ॒ દિશો॑ દિશ ।

માનો॑ હિગ્ંસી જ્જાતવેદો॒ ગામશ્વ॒-મ્પુરુ॑ષ॒-ઞ્જગ॑ત્ ।

અબિ॑ભ્ર॒દગ્ન॒ આગ॑હિ શ્રિ॒યા મા॒ પરિ॑પાતય ॥ 1.21 (તૈ. અર. 6.1.5)

ગાયત્રી મન્ત્રાઃ (4.2)

પુરુ॑ષસ્ય વિદ્મ સહસ્રા॒ક્ષસ્ય॑ મહાદે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ વક્રતુ॒ણ્ડાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ દન્તિઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ ચક્રતુ॒ણ્ડાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ નન્દિઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાસે॒નાય॑ ધીમહિ । તન્નઃ॑ ષણ્મુખઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ સુવર્ણપ॒ક્ષાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ ગરુડઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

વે॒દા॒ત્મ॒નાય॑ વિ॒દ્મહે॑ હિરણ્યગ॒ર્ભાય॑ ધીમહિ । તન્નો᳚ બ્રહ્મ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

ના॒રા॒ય॒ણાય॑ વિ॒દ્મહે॑ વાસુદે॒વાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ વિષ્ણુઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

વ॒જ્ર॒ન॒ખાય॑ વિ॒દ્મહે॑ તીક્ષ્ણ-દ॒ગ્ગ્॒ષ્ટ્રાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ નારસિગ્ંહઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

ભા॒સ્ક॒રાય॑ વિ॒દ્મહે॑ મહદ્દ્યુતિક॒રાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ આદિત્યઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

વૈ॒શ્વા॒ન॒રાય॑ વિ॒દ્મહે॑ લાલી॒લાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ અગ્નિઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥

કા॒ત્યા॒ય॒નાય॑ વિ॒દ્મહે॑ કન્યકુ॒મારિ॑ ધીમહિ । તન્નો॑ દુર્ગિઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥ 1.33 (તૈ. અર. 6.1.5-7)

દૂર્વા સૂક્તં (4.3)

સ॒હ॒સ્ર॒પર॑મા દે॒વી॒ શ॒તમૂ॑લા શ॒તાઙ્કુ॑રા ।

સર્વગ્ં॑ હરતુ॑ મે પા॒પ॒-ન્દૂ॒ર્વા દુઃ॑સ્વપ્ન॒ નાશ॑ની ।

કાણ્ડા᳚-ત્કાણ્ડા-ત્પ્ર॒રોહ॑ન્તી॒ પરુ॑ષઃ પરુષઃ॒ પરિ॑ ।

એ॒વા નો॑ દૂર્વે॒ પ્રત॑નુ સ॒હસ્રે॑ણ શ॒તેન॑ ચ ।

યા શ॒તેન॑ પ્રત॒નોષિ॑ સ॒હસ્રે॑ણ વિ॒રોહ॑સિ ।

તસ્યા᳚સ્તે દેવીષ્ટકે વિ॒ધેમ॑ હ॒વિષા॑ વ॒યમ્ ।

અશ્વ॑ક્રા॒ન્તે ર॑થક્રા॒ન્તે॒ વિ॒ષ્ણુક્રા᳚ન્તે વ॒સુન્ધ॑રા ।

શિરસા॑ ધાર॑યિષ્યા॒મિ॒ ર॒ક્ષ॒સ્વ મા᳚-મ્પદે॒ પદે ॥ 1.37 (તૈ. અર. 6.1.8)

મૃત્તિકા સૂક્તમ્ (4.4)

ભૂમિ-ર્ધેનુ-ર્ધરણી લો॑કધા॒રિણી ।

ઉ॒ધૃતા॑-ઽસિ વ॑રાહે॒ણ॒ કૃ॒ષ્ણે॒ન શ॑ત બા॒હુના ।

મૃ॒ત્તિકે॑ હન॑ મે પા॒પં॒-યઁ॒ન્મ॒યા દુ॑ષ્કૃત॒-ઙ્કૃતમ્ ।

મૃ॒ત્તિકે᳚ બ્રહ્મ॑દત્તા॒-ઽસિ॒ કા॒શ્યપે॑નાભિ॒મન્ત્રિ॑તા ।

મૃ॒ત્તિકે॑ દેહિ॑ મે પુ॒ષ્ટિ॒-ન્ત્વ॒યિ સ॑ર્વ-મ્પ્ર॒તિષ્ઠિ॑તમ્ ॥ 1.39

મૃ॒ત્તિકે᳚ પ્રતિષ્ઠિ॑તે સ॒ર્વ॒-ન્ત॒ન્મે નિ॑ર્ણુદ॒ મૃત્તિ॑કે ।

તયા॑ હ॒તેન॑ પાપે॒ન॒ ગ॒ચ્છા॒મિ પ॑રમા॒-ઙ્ગતિમ્ ॥ 1.40 (તૈ. અર. 6.1.9)

શત્રુજય મન્ત્રાઃ (4.5)

યત॑ ઇન્દ્ર॒ ભયા॑મહે॒ તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ ।

મઘ॑વન્ છ॒ગ્ધિ તવ॒ તન્ન॑ ઊ॒તયે॒ વિદ્વિષો॒ વિમૃધો॑ જહિ ।

સ્વ॒સ્તિ॒દા વિ॒શસ્પતિ॑-ર્વૃત્ર॒હા વિમૃધો॑ વ॒શી ।

વૃષેન્દ્રઃ॑ પુ॒ર એ॑તુ ન-સ્સ્વસ્તિ॒દા અ॑ભયઙ્ક॒રઃ ।

સ્વ॒સ્તિ ન॒ ઇન્દ્રો॑ વૃ॒દ્ધશ્ર॑વા-સ્સ્વ॒સ્તિ નઃ॑ પૂ॒ષા વિ॒શ્વવે॑દાઃ ।

સ્વ॒સ્તિ ન॒સ્તાર્ક્ષ્યો॒ અરિ॑ષ્ટનેમિ-સ્સ્વ॒સ્તિ નો॒ બૃહ॒સ્પતિ॑-ર્દધાતુ ।

આપા᳚ન્ત-મન્યુસ્તૃ॒પલ॑પ્રભર્મા॒ ધુનિ॒-શ્શિમી॑વાં॒-છરુ॑માગ્ં ઋજી॒ષી ।

સોમો॒ વિશ્વા᳚ન્યત॒સા વના॑નિ॒ નાર્વાગિન્દ્ર॑-મ્પ્રતિ॒માના॑નિ દેભુઃ ॥ 1.44

બ્રહ્મ॑ જજ્ઞા॒ન-મ્પ્ર॑થ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિસી॑મ॒ત-સ્સુ॒રુચો॑ વે॒ન આ॑વઃ ।

સ બુ॒ધ્નિયા॑ ઉપ॒મા અ॑સ્ય વિ॒ષ્ઠા-સ્સ॒તશ્ચ॒ યોનિ॒-મસ॑તશ્ચ॒ વિવઃ॑ ।

સ્યો॒ના પૃ॑થિવિ॒ ભવા॑ નૃક્ષ॒રા નિ॒વેશ॑ની । યચ્છા॑ ન॒-શ્શર્મ॑ સ॒પ્રથાઃ᳚ ।

ગ॒ન્ધ॒દ્વા॒રા-ન્દુ॑રાધ॒ર્​ષા॒-ન્નિ॒ત્યપુ॑ષ્ટા-ઙ્કરી॒ષિણી᳚મ્ ।

ઈ॒શ્વરીગ્ં॑ સર્વ॑ભૂતા॒ના॒-ન્તામિ॒હોપ॑હ્વયે॒ શ્રિયમ્ ।

શ્રી᳚ર્મે ભ॒જતુ । અલક્ષ્મી᳚ર્મે ન॒શ્યતુ ।

વિષ્ણુ॑મુખા॒ વૈ દે॒વા-શ્છન્દો॑-ભિરિ॒માં​લ્લોઁ॒કા-ન॑નપજ॒ય્ય-મ॒ભ્ય॑જયન્ન્ ।

મ॒હાગ્ં ઇન્દ્રો॒ વજ્ર॑બાહુ-ષ્ષોડ॒શી શર્મ॑ યચ્છતુ ॥ 1.48 (તૈ. અર. 6.1.10)

સ્વ॒સ્તિ નો॑ મ॒ઘવા॑ કરોતુ॒ હન્તુ॑ પા॒પ્માનં॒-યોઁ᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॑ ।

સો॒માન॒ગ્ગ્॒ સ્વર॑ણ-ઙ્કૃણુ॒હિ બ્ર॑હ્મણસ્પતે ।

ક॒ક્ષીવ॑ન્તં॒-યઁ ઔ॑શિ॒જમ્ ।

શરી॑રં-યઁજ્ઞશમ॒લ-ઙ્કુસી॑દ॒-ન્તસ્મિ᳚-ન્થ્સીદતુ॒ યો᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॑ ।

ચર॑ણ-મ્પ॒વિત્રં॒-વિઁત॑ત-મ્પુરા॒ણં-યેઁન॑ પૂ॒ત-સ્તર॑તિ દુષ્કૃ॒તાનિ॑ ।

તેન॑ પ॒વિત્રે॑ણ શુ॒દ્ધેન॑ પૂ॒તા અતિ॑ પા॒પ્માન॒-મરા॑તિ-ન્તરેમ ।

સ॒જોષા॑ ઇન્દ્ર॒ સગ॑ણો મ॒રુદ્ભિ॒-સ્સોમ॑-મ્પિબ વૃત્રહઞ્છૂર વિ॒દ્વાન્ ।

જ॒હિ શત્રૂ॒ગ્ં॒ રપ॒ મૃધો॑ નુદ॒સ્વાથાભ॑ય-ઙ્કૃણુહિ વિ॒શ્વતો॑ નઃ ।

સુ॒મિ॒ત્રા ન॒ આપ॒ ઓષ॑ધય-સ્સન્તુ દુર્મિ॒ત્રાસ્તસ્મૈ॑ ભૂયાસુ॒-ર્યા᳚-ઽસ્મા-ન્દ્વેષ્ટિ॒ યઞ્ચ॑ વ॒ય-ન્દ્વિ॒ષ્મઃ । 1.53 (તૈ. અર. 6.1.11)

આપો॒ હિષ્ઠા મ॑યો॒ ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન ।

મ॒હેરણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ।

યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો॒ રસ॒-સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒ હ નઃ॑ ।

ઉ॒શ॒તી-રિ॑વ મા॒તરઃ॑ ।

તસ્મા॒ અર॑ઙ્ગમામવો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ ।

આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ॥ 1.54 (તૈ. અર. 6.1.12)

અઘમર્​ષણ સૂક્તમ્ (4.6)

હિર॑ણ્યશૃઙ્ગં॒-વઁરુ॑ણ॒-મ્પ્રપ॑દ્યે તી॒ર્થ-મ્મે॑ દેહિ॒ યાચિ॑તઃ ।

ય॒ન્મયા॑ ભુ॒ક્ત-મ॒સાધૂ॑ના-મ્પા॒પેભ્ય॑શ્ચ પ્ર॒તિગ્ર॑હઃ ।

યન્મે॒ મન॑સા વા॒ચા॒ ક॒ર્મ॒ણા વા દુ॑ષ્કૃત॒-ઙ્કૃતમ્ ।

તન્ન॒ ઇન્દ્રો॒ વરુ॑ણો॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ સવિ॒તા ચ॑ પુનન્તુ॒ પુનઃ॑ પુનઃ ।

નમો॒-ઽગ્નયે᳚-ઽફ્સુ॒મતે॒ નમ॒ ઇન્દ્રા॑ય॒ નમો॒ વરુ॑ણાય॒ નમો વારુણ્યૈ॑ નમો॒-ઽદ્ભ્યઃ ॥ 1.57

યદ॒પા-ઙ્ક્રૂ॒રં-યઁદ॑મે॒દ્ધ્યં-યઁદ॑શા॒ન્ત-ન્તદપ॑ગચ્છતાત્ ।

અ॒ત્યા॒શ॒ના-દ॑તીપા॒ના॒-દ્ય॒ચ્ચ ઉ॒ગ્રા-ત્પ્ર॑તિ॒ગ્રહા᳚ત્ ।

તન્નો॒ વરુ॑ણો રા॒જા॒ પા॒ણિના᳚ હ્યવ॒મર્​શ॑તુ ।

સો॑-ઽહમ॑પા॒પો વિ॒રજો॒ નિર્મુ॒ક્તો મુ॑ક્તકિ॒લ્બિષઃ ।

નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠમારુ॑હ્ય॒ ગચ્છે॒-દ્બ્રહ્મ॑સલો॒કતામ્ ।

યશ્ચા॒॑ફ્સુ વરુ॑ણ॒-સ્સ પુ॒નાત્વ॑ઘમર્​ષ॒ણઃ ।

ઇ॒મ-મ્મે॑ ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ॒ શુતુ॑દ્રિ॒ સ્તોમગ્ં॑ સચતા॒ પરુ॒ષ્ણિયા ।

અ॒સિ॒ક્નિ॒યા મ॑રુદ્વૃધે વિ॒તસ્ત॒યા-ઽઽર્જી॑કીયે શૃણુ॒હ્યા સુ॒ષોમ॑યા ।

ઋ॒તઞ્ચ॑ સ॒ત્યઞ્ચા॒-ભી᳚દ્ધા॒ ત્તપ॒સો-ઽદ્ધ્ય॑જાયત ।

તતો॒ રાત્રિ॑-રજાયત॒ તતઃ॑ સમુ॒દ્રો અ॑ર્ણ॒વઃ ॥ 1.63 (તૈ. અર. 6.1.13)

સ॒મુ॒દ્રા-દ॑ર્ણ॒વા-દધિ॑ સં​વઁથ્સ॒રો અ॑જાયત ।

અ॒હો॒રા॒ત્રાણિ॑ વિ॒દધ॒-દ્(મિ॒દધ॒દ્) વિશ્વ॑સ્ય મિષ॒તો વ॒શી ।

ઊ॒ર્યા॒ચ॒ન્દ્ર॒મસૌ॑ ધા॒તા ય॑થા પૂ॒ર્વ મ॑કલ્પયત્ ।

દિવ॑ઞ્ચ પૃથિ॒વી-ઞ્ચા॒ન્તરિ॑ક્ષ॒ મથો॒ સુવઃ॑ ।

ય-ત્પૃ॑થિ॒વ્યાગ્ં રજ॑સ્સ્વ॒ માન્તરિ॑ક્ષે વિ॒રોદ॑સી ।

ઇ॒માગ્​ સ્તદા॒પો વ॑રુણઃ પુ॒નાત્વ॑ઘમર્​ષ॒ણઃ ।

પુ॒નન્તુ॒ વસ॑વઃ પુ॒નાતુ॒ વરુ॑ણઃ પુ॒નાત્વ॑ઘમર્​ષ॒ણઃ ।

એ॒ષ ભૂ॒તસ્ય॑ મ॒દ્ધ્યે ભુવ॑નસ્ય ગો॒પ્તા ।

એ॒ષ પુ॒ણ્યકૃ॑તાં-લોઁ॒કા॒ને॒ષ મૃ॒ત્યોર્-હિ॑ર॒ણ્મય᳚મ્ ।

દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યોર્-હિ॑ર॒ણ્મય॒ગ્ં॒ સગ્ગ્​શ્રિ॑ત॒ગ્ં॒ સુવઃ॑ । 1.66 (તૈ. અર. 6.1.14)

સ ન॒-સ્સુવ॒-સ્સગ્ં શિ॑શાધિ ।

આર્દ્ર॒-ઞ્જ્વલ॑તિ॒ જ્યોતિ॑-ર॒હમ॑સ્મિ ।

જ્યોતિ॒-ર્જ્વલ॑તિ॒ બ્રહ્મા॒હમ॑સ્મિ ।

યો॑-ઽહમ॑સ્મિ॒ બ્રહ્મા॒હમ॑સ્મિ ।

અ॒હમ॑સ્મિ॒ બ્રહ્મા॒હમ॑સ્મિ ।

અ॒હમે॒વાહ-મ્મા-ઞ્જુ॑હોમિ॒ સ્વાહા᳚ ।

અ॒કા॒ર્ય॒-કા॒ર્ય॑વ કી॒ર્ણી સ્તે॒નો ભ્રૂ॑ણ॒હા ગુ॑રુત॒લ્પગઃ ।

વરુ॑ણો॒-ઽપામ॑ઘમર્​ષ॒ણ-સ્તસ્મા᳚-ત્પા॒પા-ત્પ્રમુ॑ચ્યતે ।

ર॒જોભૂમિ॑સ્ત્વ॒માગ્ં રોદ॑યસ્વ॒ પ્રવ॑દન્તિ॒ ધીરાઃ᳚ ।

આક્રા᳚ન્-થ્સમુ॒દ્રઃ પ્ર॑થ॒મે વિધ॑ર્મ-ઞ્જ॒નય॑-ન્પ્ર॒જા ભુવ॑નસ્ય॒ રાજા᳚ ।

વૃષા॑ પ॒વિત્રે॒ અધિ॒સાનો॒ અવ્યે॑ બૃ॒હ-થ્સોમો॑ વાવૃધે સુવા॒ન ઇન્દુઃ॑ ॥ 1.70

(પુર॑સ્તા॒--દ્યશો॒ - ગુહા॑સુ॒ - મમ॑ - ચક્રતુ॒ણ્ડાય॑ ધીમહિ - તીક્ષદ॒ગ્ગ્॒ષ્ઠ્રાય॑ ધીમહિ॒ - પરિ॑ - પ્ર॒તિષ્ઠિ॑તં - દેભુ--ર્ યચ્છતુ - દધાતના॒- દ્ભ્યો᳚ - ઽર્ણ॒વઃ - સુવો॒ - રાજૈક॑-ઞ્ચ) (આ1)

દુર્ગા સૂક્તમ્ (4.7)

જા॒તવે॑દસે સુનવામ॒ સોમ॑-મરાતીય॒તો નિદ॑હાતિ॒ વેદઃ॑ ।

સ નઃ॑ પર્​ષ॒દતિ॑ દુ॒ર્ગાણિ॒ વિશ્વા॑ ના॒વેવ॒ સિન્ધુ॑-ન્દુરિ॒તા-ઽત્ય॒ગ્નિઃ ।

તામ॒ગ્નિવ॑ર્ણા॒-ન્તપ॑સા જ્વલ॒ન્તીં-વૈઁ॑રોચ॒ની-ઙ્ક॑ર્મફ॒લેષુ॒ જુષ્ટા᳚મ્ ।

દુ॒ર્ગા-ન્દે॒વીગ્ં શર॑ણમ॒હ-મ્પ્રપ॑દ્યે સુ॒તર॑સિ તરસે॒ નમઃ॑ ।

અગ્ને॒ ત્વ-મ્પા॑રયા॒ નવ્યો॑ અ॒સ્માન્-થ્સ્વ॒સ્તિ-ભિ॒રતિ॑ દુ॒ર્ગાણિ॒ વિશ્વા᳚ ।

પૂશ્ચ॑ પૃ॒થ્વી બ॑હુ॒લા ન॑ ઉ॒ર્વી ભવા॑ તો॒કાય॒ તન॑યાય॒ શં​યોઁઃ ।

વિશ્વા॑નિ નો દુ॒ર્ગહા॑ જાતવેદ॒-સ્સિન્ધુ॒-ન્ન ના॒વા દુ॑રિ॒તા-ઽતિ॑પર્​ષિ ।

અગ્ને॑ અત્રિ॒વ-ન્મન॑સા ગૃણા॒નો᳚-ઽસ્માક॑-મ્બોદ્ધ્યવિ॒તા ત॒નૂના᳚મ્ ।

પૃ॒ત॒ના॒જિત॒ગ્ં॒ સહ॑માન-મુ॒ગ્રમ॒ગ્નિગ્ં હુ॑વેમ પર॒મા-થ્સ॒ધસ્થા᳚ત્ ।

સ નઃ॑ પર્​ષ॒દતિ॑ દુ॒ર્ગાણિ॒ વિશ્વા॒ ક્ષામ॑દ્દે॒વો અતિ॑ દુરિ॒તા-ઽત્ય॒ગ્નિઃ ।

પ્ર॒ત્નોષિ॑-ક॒મીડ્યો॑ અદ્ધ્વ॒રેષુ॑ સ॒નાચ્ચ॒ હોતા॒ નવ્ય॑શ્ચ॒ સથ્સિ॑ ।

સ્વાઞ્ચા᳚ગ્ને ત॒નુવ॑-મ્પિ॒પ્રય॑સ્વા॒સ્મભ્ય॑ઞ્ચ॒ સૌભ॑ગ॒માય॑જસ્વ ।

ગોભિ॒-ર્જુષ્ટ॑મ॒યુજો॒ નિષિ॑ક્ત॒-ન્તવે᳚ન્દ્ર વિષ્ણો॒-રનુ॒સઞ્ચ॑રેમ ।

નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠમ॒ભિ સં॒​વઁસા॑નો॒ વૈષ્ણ॑વીં-લોઁ॒ક ઇ॒હ મા॑દયન્તામ્ ॥ 2.7 (દુ॒રિ॒તા-ઽત્ય॒ગ્નિશ્ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (તૈ. અર. 6.2.1)

વ્યાહૃતિ હોમ મન્ત્રાઃ (4.8)

ભૂ-રન્ન॑-મ॒ગ્નયે॑ પૃથિ॒વ્યૈ સ્વાહા॒, ભુવો-ઽન્નં॑-વાઁ॒યવે॒-ઽન્તરિ॑ક્ષાય॒ સ્વાહા॒, સુવ॒રન્ન॑-માદિ॒ત્યાય॑ દિ॒વે સ્વાહા॒, ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-રન્ન॑-ઞ્ચ॒ન્દ્રમ॑સે દિ॒ગ્ભ્ય-સ્સ્વાહા॒, નમો॑ દે॒વેભ્યઃ॑ સ્વ॒ધા પિ॒તૃભ્યો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-રન્ન॒મોમ્ ॥ 3.1 (તૈ. અર. 6.3.1)

ભૂ-ર॒ગ્નયે॑ પૃથિ॒વ્યૈ સ્વાહા॒, ભુવો॑ વા॒યવે॒-ઽન્તરિ॑ક્ષાય॒ સ્વાહા॒ ,

સુવ॑રાદિ॒ત્યાય॑ દિ॒વે સ્વાહા॒, ભૂ-ર્ભુવ॒સ્સુવ॑-શ્ચ॒ન્દ્રમ॑સે દિ॒ગ્ભ્ય-સ્સ્વાહા॒,

નમો॑ દે॒વેભ્યઃ॑ સ્વ॒ધા પિ॒તૃભ્યો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-રગ્ન॒ ઓમ્ ॥ 4.1

ભૂ-ર॒ગ્નયે॑ ચ પૃથિ॒વ્યૈ ચ॑ મહ॒તે ચ॒ સ્વાહા॒,

ભુવો॑ વા॒યવે॑ ચા॒ન્તરિ॑ક્ષાય ચ મહ॒તે ચ॒ સ્વાહા॒,

સુવ॑રાદિ॒ત્યાય॑ ચ દિ॒વે ચ॑ મહ॒તે ચ॒ સ્વાહા॒,

ભૂ-ર્ભુવ॒સ્સુવ॑-શ્ચ॒ન્દ્રમ॑સે ચ॒ નક્ષ॑ત્રેભ્યશ્ચ દિ॒ગ્ભ્યશ્ચ॑ મહ॒તે ચ॒ સ્વાહા॒,

નમો॑ દે॒વેભ્યઃ॑ સ્વ॒ધા પિ॒તૃભ્યો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-ર્મહ॒રોમ્ ॥ 5.1 (તૈ. અર. 6.4.1)

જ્ઞાનપ્રાપ્ત્યર્થા હોમમન્ત્રાઃ (4.9)

પાહિ નો અગ્ન એન॑સે સ્વા॒હા ।

પાહિ નો વિશ્વવેદ॑સે સ્વા॒હા ।

યજ્ઞ-મ્પાહિ વિભાવ॑સો સ્વા॒હા ।

સર્વ-મ્પાહિ શતક્ર॑તો સ્વા॒હા ॥ 6.1 (તૈ. અર. 6.7.1)

પા॒હિ નો॑ અગ્ન॒ એક॑યા ।

પા॒હ્યુ॑ત દ્વિ॒તીય॑યા ।

પા॒હ્યૂર્જ॑-ન્તૃ॒તીય॑યા ।

પા॒હિ ગી॒ર્ભિ-શ્ચ॑ત॒સૃભિ॑-ર્વસો॒ સ્વાહા᳚ ॥ 7.1 (તૈ. અર. 6.6.1)

વેદાવિસ્મરણાય જપમન્ત્રાઃ (4.10)

ય-શ્છન્દ॑સા-મૃષ॒ભો વિ॒શ્વરૂ॑પ॒-શ્છન્દો᳚ભ્ય॒-શ્છન્દાગ્॑સ્યા વિ॒વેશ॑ ।

સચાગ્ં શિક્યઃ પુરો વાચો॑પનિ॒ષ-દિન્દ્રો᳚ જ્યે॒ષ્ઠ ઇ॑ન્દ્રિ॒યાય॒ ઋષિ॑ભ્યો॒ નમો॑ દે॒વેભ્યઃ॑ સ્વ॒ધા પિ॒તૃભ્યો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-શ્છન્દ॒ ઓમ્ ॥ 8.1 (તૈ. અર. 6.8.1)

નમો॒ બ્રહ્મ॑ણે ધા॒રણ॑-મ્મે અ॒સ્ત્વ-નિ॑રાકરણં-ધા॒રયિ॑તા ભૂયાસ॒-ઙ્કર્ણ॑યો-શ્શ્રુ॒ત-મ્માચ્યો᳚ઢ્વ॒-મ્મમા॒મુષ્ય॒ ઓમ્ ॥ 9.1 (તૈ. અર. 6.9.1)

તપઃ પ્રશંસા (4.11)

ઋ॒ત-ન્તપઃ॑ સ॒ત્ય-ન્તપઃ॑ શ્રુ॒ત-ન્તપઃ॑ શા॒ન્ત-ન્તપો॒ દમ॒ સ્તપ॒-શ્શમ॒સ્તપો॒ દાન॒-ન્તપો॒ યજ્ઞ॒-ન્તપો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒-ર્બ્રહ્મૈ॒-તદુપા᳚સ્યૈ॒-તત્તપઃ॑ ॥ 10.1 (તૈ. અર. 6.10.1)

વિહિતાચરણ પ્રશંસા નિષિદ્ધાચરણ નિન્દા ચ (4.12)

યથા॑ વૃ॒ક્ષસ્ય॑ સ॒પુંષ્પિ॑તસ્ય દૂ॒રા-દ્ગ॒ન્ધો વા᳚ત્યે॒વ-મ્પુણ્ય॑સ્ય ક॒ર્મણો॑ દૂ॒રા-દ્ગ॒ન્ધો વા॑તિ॒ યથા॑-ઽસિધા॒રા-ઙ્ક॒ર્તે-ઽવ॑હિતા-મવ॒ક્રામે॒ યદ્યુવે॒ યુવે॒ હવા॑ વિ॒હ્વયિ॑ષ્યામિ ક॒ર્ત-મ્પ॑તિષ્યા॒મીત્યે॒વ-મ॒મૃતા॑-દા॒ત્માન॑-ઞ્જુ॒ગુફ્સે᳚ત્ ॥ 11.1 (તૈ. અર. 6.11.1)

દહર વિદ્યા (4.13)

અ॒ણો-રણી॑યા-ન્મહ॒તો મહી॑યા-ના॒ત્મા ગુહા॑યા॒-ન્નિહિ॑તો-ઽસ્ય જ॒ન્તોઃ ।

તમ॑ક્રતુ-મ્પશ્યતિ વીતશો॒કો ધા॒તુઃ પ્ર॒સાદા᳚-ન્મહિ॒માન॑મીશમ્ ।

સ॒પ્ત પ્રા॒ણાઃ પ્ર॒ભવ॑ન્તિ॒ તસ્મા᳚-થ્સ॒પ્તાર્ચિષઃ॑ સ॒મિધઃ॑ સ॒પ્ત જિ॒હ્વાઃ ।

સ॒પ્ત ઇ॒મે લો॒કા યેષુ॒ ચર॑ન્તિ પ્રા॒ણા ગુ॒હાશ॑યા॒-ન્નિહિ॑તા-સ્સ॒પ્ત સ॑પ્ત ।

અતઃ॑ સમુ॒દ્રા ગિ॒રય॑શ્ચ॒ સર્વે॒-ઽસ્મા-થ્સ્યન્દ॑ન્તે॒ સિન્ધ॑વ॒-સ્સર્વ॑રૂપાઃ ।

અત॑શ્ચ॒ વિશ્વા॒ ઓષ॑ધયો॒ રસા᳚ચ્ચ॒ યેનૈ॑ષ ભૂ॒ત-સ્તિ॑ષ્ઠત્યન્તરા॒ત્મા ।

બ્ર॒હ્મા દે॒વાના᳚-મ્પદ॒વીઃ ક॑વી॒ના-મૃષિ॒-ર્વિપ્રા॑ણા-મ્મહિ॒ષો મૃ॒ગાણા᳚મ્ ।

શ્યે॒નો ગૃધ્રા॑ણા॒ગ્॒ સ્વધિ॑તિ॒-ર્વના॑ના॒ગ્ં॒ સોમઃ॑ પ॒વિત્ર॒ મત્યે॑તિ॒ રેભન્ન્॑ ।

અ॒જા મેકાં॒-લોઁહિ॑ત-શુક્લ-કૃ॒ષ્ણા-મ્બ॒હ્વી-મ્પ્ર॒જા-ઞ્જ॒નય॑ન્તી॒ગ્ં॒ સરૂ॑પામ્ ।

અ॒જો હ્યેકો॑ જુ॒ષમા॑ણો-ઽનુ॒શેતે॒ જહા᳚ત્યેના-મ્ભુ॒ક્ત-ભો॑ગા॒મજો᳚-ઽન્યઃ ॥ 12.5 (તૈ. અર. 6.12.1)

હ॒ગ્ં॒સ-શ્શુ॑ચિ॒ષ-દ્વસુ॑-રન્તરિક્ષ॒-સદ્ધોતા॑ વેદિ॒ષ-દતિ॑થિ-ર્દુરોણ॒સત્ ।

નૃ॒ષ-દ્વ॑ર॒સ-દૃ॑ત॒સ-દ્વ્યો॑મ॒સ-દ॒બ્જા ગો॒જા ઋ॑ત॒જા અ॑દ્રિ॒જા ઋ॒ત-મ્બૃ॒હત્ ।

ઘૃ॒ત-મ્મિ॑મિક્ષિરે ઘૃ॒તમ॑સ્ય॒ યોનિ॑-ર્ઘૃ॒તે શ્રિ॒તો ઘૃ॒તમુ॑વસ્ય॒ ધામ॑ ।

અ॒નુ॒ષ્વ॒ધમાવ॑હ મા॒દય॑સ્વ॒ સ્વાહા॑ કૃતં-વૃઁષભ વક્ષિ હ॒વ્યમ્ ।

સ॒મુ॒દ્રા દૂ॒ર્મિ-ર્મધુ॑મા॒ગ્ં॒ ઉદા॑ર-દુપા॒ગ્ં॒શુના॒ સમ॑મૃત॒ત્વ મા॑નટ્ ।

ઘૃ॒તસ્ય॒ નામ॒ ગુહ્યં॒-યઁદસ્તિ॑ જિ॒હ્વા દે॒વાના॑-મ॒મૃત॑સ્ય॒ નાભિઃ॑ ।

વ॒ય-ન્નામ॒ પ્રબ્ર॑વામા ઘૃ॒તેના॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે ધા॑રયામા॒ નમો॑ભિઃ ।

ઉપ॑ બ્ર॒હ્મા શૃ॑ણવચ્છ॒સ્યમા॑ન॒-ઞ્ચતુઃ॑ શૃઙ્ગો ઽવમી-દ્ગૌ॒ર એ॒તત્ ।

ચ॒ત્વારિ॒ શૃઙ્ગા॒ ત્રયો॑ અસ્ય॒ પાદા॒ દ્વે શી॒ર॒.ષે સ॒પ્ત હસ્તા॑સો અ॒સ્ય ।

ત્રિધા॑ બ॒દ્ધો વૃ॑ષ॒ભો રો॑રવીતિ મ॒હો દે॒વો મર્ત્યા॒ગ્ં॒ આવિ॑વેશ ॥ 12.10 (તૈ. અર. 6.12.2)

ત્રિધા॑ હિ॒ત-મ્પ॒ણિભિ॑-ર્ગુ॒હ્યમા॑ન॒-ઙ્ગવિ॑-દે॒વાસો॑ ઘૃ॒તમન્વ॑વિન્દન્ન્ ।

ઇન્દ્ર॒ એક॒ગ્ં॒ સૂર્ય॒ એક॑-ઞ્જજાન વે॒ના દેકગ્ગ્॑ સ્વ॒ધયા॒ નિષ્ટ॑તક્ષુઃ ।

યો દે॒વાના᳚-મ્પ્રથ॒મ-મ્પુ॒રસ્તા॒-દ્વિશ્વા॒ધિયો॑ રુ॒દ્રો મ॒હર્​ષિઃ॑ ।

હિ॒ર॒ણ્ય॒ગ॒ર્ભ-મ્પ॑શ્યત॒ જાય॑માન॒ગ્ં॒ સનો॑ દે॒વ-શ્શુ॒ભયા॒ સ્મૃત્યા॒ સં​યુઁ॑નક્તુ ।

યસ્મા॒ત્પર॒-ન્નાપ॑ર॒ મસ્તિ॒ કિઞ્ચિ॒દ્યસ્મા॒-ન્નાણી॑યો॒ ન જ્યાયો᳚-ઽસ્તિ॒ કશ્ચિ॑ત્ ।

વૃ॒ક્ષ ઇ॑વ સ્તબ્ધો દિ॒વિ તિ॑ષ્ઠ॒-ત્યેક॒સ્તેને॒દ-મ્પૂ॒ર્ણ-મ્પુરુ॑ષેણ॒ સર્વ᳚મ્ ॥ 12.13

(સન્યાસ સૂક્તમ્)

ન કર્મ॑ણા ન પ્ર॒જયા॒ ધને॑ન॒ ત્યાગે॑નૈકે અમૃત॒ત્વ-મા॑ન॒શુઃ ।

પરે॑ણ॒ નાક॒-ન્નિહિ॑ત॒-ઙ્ગુહા॑યાં-વિઁ॒ભ્રાજ॑દે॒ત-દ્યત॑યો વિ॒શન્તિ॑ ॥

વે॒દા॒ન્ત॒ વિ॒જ્ઞાન॒-સુનિ॑શ્ચિતા॒ર્થા-સ્સન્યા॑સ યો॒ગાદ્યત॑ય-શ્શુદ્ધ॒ સત્ત્વાઃ᳚ ।

તે બ્ર॑હ્મલો॒કે તુ॒ પરા᳚ન્તકાલે॒ પરા॑મૃતા॒-ત્પરિ॑મુચ્યન્તિ॒ સર્વે᳚ ।

દ॒હ્રં॒-વિઁ॒પા॒પ-મ્પ॒રમે᳚શ્મ ભૂતં॒-યઁ-ત્પુ॑ણ્ડરી॒ક-મ્પુ॒રમ॑દ્ધ્ય સ॒ગ્ગ્॒સ્થમ્ ।

ત॒ત્રા॒પિ॒ દ॒હ્ર-ઙ્ગ॒ગનં॑-વિઁશોક॒-સ્તસ્મિ॑ન્. યદ॒ન્તસ્ત-દુપા॑સિત॒વ્યમ્ ॥

યો વેદાદૌ સ્વ॑રઃ પ્રો॒ક્તો॒ વે॒દાન્તે॑ ચ પ્ર॒તિષ્ઠિ॑તઃ ।

તસ્ય॑ પ્ર॒કૃતિ॑-લીન॒સ્ય॒ યઃ॒ પરઃ॑ સ॒ મ॒હેશ્વ॑રઃ ॥ 12.17 (તૈ. અર. 6.12.3)

(અજો᳚-ઽન્ય॒ - આવિ॑વેશ॒ - સર્વે॑ ચ॒ત્વારિ॑ ચ)

નારાયણ સૂક્તં (4.14)

સ॒હ॒સ્ર॒શીર્​ષ॑-ન્દે॒વં॒-વિઁ॒શ્વાક્ષં॑-વિઁ॒શ્વ શ॑-મ્ભુવમ્ ।

વિશ્વ॑-ન્ના॒રાય॑ણ-ન્દે॒વ॒મ॒ક્ષર॑-મ્પર॒મ-મ્પ॒દમ્ ।

વિ॒શ્વતઃ॒ પર॑માન્નિ॒ત્યં॒-વિઁ॒શ્વ-ન્ના॑રાય॒ણગ્ં હ॑રિમ્ ।

વિશ્વ॑મે॒વેદ-મ્પુરુ॑ષ॒-સ્ત-દ્વિશ્વ॒મુપ॑જીવતિ ।

પતિં॒-વિઁશ્વ॑સ્યા॒ત્મેશ્વ॑ર॒ગ્ં॒ શાશ્વ॑તગ્ં શિ॒વમ॑ચ્યુતમ્ ।

ના॒રાય॒ણ-મ્મ॑હાજ્ઞે॒યં॒-વિઁ॒શ્વાત્મા॑ન-મ્પ॒રાય॑ણમ્ ।

ના॒રાય॒ણ પ॑રો જ્યો॒તિ॒રા॒ત્મા ના॑રય॒ણઃ પ॑રઃ ।

ના॒રાય॒ણ પ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ॒ ત॒ત્ત્વ-ન્ના॑રાય॒ણઃ પ॑રઃ ।

ના॒રાય॒ણ પ॑રો ધ્યા॒તા॒ ધ્યા॒ન-ન્ના॑રાય॒ણઃ પ॑રઃ ।

યચ્ચ॑ કિ॒ઞ્ચિજ્-જ॑ગ-થ્સ॒ર્વ॒-ન્દૃ॒શ્યતે᳚ શ્રૂય॒તે-ઽપિ॑ વા । 13.4 (તૈ. અર. 6.13.1)

અન્ત॑-ર્બ॒હિશ્ચ॑ ત-થ્સ॒ર્વં॒-વ્યાઁ॒પ્ય ના॑રાય॒ણ-સ્સ્થિ॑તઃ ।

અન॑ન્ત॒ મવ્ય॑ય-ઙ્ક॒વિગ્ં સ॑મુ॒દ્રે-ઽન્તં॑-વિઁ॒શ્વ શ॑ભું​વઁમ્ ।

પ॒દ્મ॒કો॒શ-પ્ર॑તીકા॒શ॒ગ્ં॒ હૃ॒દય॑-ઞ્ચાપ્ય॒ધોમુ॑ખમ્ ।

અધો॑ નિ॒ષ્ટ્યા વિ॑તસ્ત્યા॒ન્તે॒ ના॒ભ્યામુ॑પરિ॒ તિષ્ઠ॑તિ ।

જ્વા॒લ॒મા॒લા કુ॑લ-મ્ભા॒તી॒ વિ॒શ્વસ્યા॑યત॒ન-મ્મ॑હત્ ।

સન્ત॑તગ્ં શિ॒લાભિ॑સ્તુ॒ લમ્બ॑ત્યા કોશ॒સન્નિ॑ભમ્ ।

તસ્યાન્તે॑ સુષિ॒રગ્ં સૂ॒ક્ષ્મ-ન્તસ્મિ᳚ન્-થ્સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિતમ્ ।

તસ્ય॒ મદ્ધ્યે॑ મ॒હાન॑ગ્નિ-ર્વિ॒શ્વાર્ચિ॑-ર્વિ॒શ્વતો॑ મુખઃ ।

સો-ઽગ્ર॑ભુ॒ગ્ વિભ॑જ-ન્તિ॒ષ્ઠ॒-ન્નાહા॑ર-મજ॒રઃ ક॒વિઃ ।

તિ॒ર્ય॒ગૂ॒ર્ધ્વ મ॑ધ-શ્શા॒યી॒ ર॒શ્મય॑સ્તસ્ય॒ સન્ત॑તા ।

સ॒ન્તા॒પય॑તિ સ્વ-ન્દે॒હમાપા॑દતલ॒ મસ્ત॑કઃ ।

તસ્ય॒ મદ્ધ્યે॒ વહ્નિ॑શિખા અ॒ણીયો᳚ર્ધ્વા વ્ય॒વસ્થિ॑તઃ ।

ની॒લતો॑ યદ॑ મદ્ધ્ય॒સ્થા॒-દ્વિ॒દ્યુલ્લે॑ખેવ॒ ભાસ્વ॑રા ।

ની॒વાર॒ શૂક॑વત્ત॒ન્વી॒ પી॒તા ભા᳚સ્વત્ય॒ણૂપ॑મા ।

તસ્યા᳚-શ્શિખા॒યા મ॑દ્ધ્યે પ॒રમા᳚ત્મા વ્ય॒વસ્થિ॑તઃ ।

સ બ્રહ્મ॒ સ શિવ॒-સ્સ હરિ॒-સ્સેન્દ્ર॒-સ્સો-ઽક્ષ॑રઃ પર॒મ-સ્સ્વ॒રાટ્ ॥ 13.12 (તૈ. અર. 6.13.2)

(અપિ॑ વા॒ - સન્ત॑તા॒ ષટ્ ચ॑)

આદિત્ય મણ્ડલે પરબ્રહ્મોપાસનં (4.15)

આ॒દિ॒ત્યો વા એ॒ષ એ॒ત-ન્મ॒ણ્ડલ॒-ન્તપ॑તિ॒ તત્ર॒ તા ઋચ॒સ્તદૃ॒ચા મ॑ણ્ડલ॒ગ્ં॒ સ ઋ॒ચાં-લોઁ॒કો-ઽથ॒ય એ॒ષ એ॒તસ્મિ॑-ન્મ॒ણ્ડલે॒-ઽર્​ચિ-ર્દી॒પ્યતે॒ તાનિ॒ સામા॑નિ॒ સ સા॒મ્નાં-લોઁ॒કો-ઽથ॒ ય એ॒ષ એ॒તસ્મિ॑-ન્મ॒ણ્ડલે॒-ઽર્ચિષિ॒ પુરુ॑ષ॒સ્તાનિ॒ યજૂગ્ં॑ષિ॒ સ યજુ॑ષા મણ્ડલ॒ગ્ં॒ સ યજુ॑ષાં-લોઁ॒ક-સ્સૈષા ત્ર॒ય્યેવ॑ વિ॒દ્યા ત॑પતિ॒ ય એ॒ષો᳚-ઽન્ત-રા॑દિ॒ત્યે હિ॑ર॒ણ્મયઃ॒ પુરુ॑ષઃ ॥ 14.1 (તૈ. અર. 6.14.1)

આદિત્યપુરુષસ્ય સર્વાત્મકત્વ પ્રદર્​શનં (4.16)

આ॒દિ॒ત્યો વૈ તેજ॒ ઓજો॒ બલં॒-યઁશ॒-શ્ચક્ષુ॒-શ્શ્રોત્ર॑મા॒ત્મા મનો॑ મ॒ન્યુ-ર્મનુ॑-ર્મૃ॒ત્યુ-સ્સ॒ત્યો મિ॒ત્રો વા॒યુરા॑કા॒શઃ પ્રા॒ણો લો॑કપા॒લઃ કઃ કિ-ઙ્ક-ન્ત-થ્સ॒ત્યમન્ન॑-મ॒મૃતા॑ જી॒વો વિશ્વઃ॑ કત॒મ-સ્સ્વ॑ય॒ભુ-મ્બ્રહ્મૈ॒ તદમૃ॑ત એ॒ષ પુરુ॑ષ એ॒ષ ભૂ॒તાના॒-મધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॑ણ॒-સ્સાયુ॑જ્યગ્ં સલો॒કતા॑-માપ્નો-ત્યે॒તાસા॑મે॒વ દે॒વતા॑ના॒ગ્ં॒ સાયુ॑જ્યગ્ં સા॒ર્​ષ્ટિતાગ્ં॑ સમાન લો॒કતા॑-માપ્નોતિ॒ ય એ॒વં-વેઁદે᳚ત્યુપ॒નિષત્ ॥ 15.1 (તૈ. અર. 6.15.1)

શિવોપાસન મન્ત્રાઃ (4.17)

નિધ॑નપતયે॒ નમઃ । નિધ॑નપતાન્તિકાય॒ નમઃ ।

ઊર્ધ્વાય॒ નમઃ । ઊર્ધ્વલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

હિરણ્યાય॒ નમઃ । હિરણ્યલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

સુવર્ણાય॒ નમઃ । સુવર્ણલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

દિવ્યાય॒ નમઃ । દિવ્યલિઙ્ગાય॒ નમઃ । 16.1 (તૈ. અર. 6.16.1)

ભવાય॒ નમઃ । ભવલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

શર્વાય॒ નમઃ । શર્વલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

શિવાય॒ નમઃ । શિવલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

જ્વલાય॒ નમઃ । જ્વલલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

આત્માય॒ નમઃ । આત્મલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

પરમાય॒ નમઃ । પરમલિઙ્ગાય॒ નમઃ ।

એતથ્સોમસ્ય॑ સૂર્ય॒સ્ય॒ સર્વલિઙ્ગગ્ગ્॑ સ્થાપ॒ય॒તિ॒ પાણિમન્ત્ર॑-મ્પવિ॒ત્રમ્ ॥ 16.1 (તૈ. અર. 6.16.2)

પશ્ચિમવક્ત્ર પ્રતિપાદક મન્ત્રઃ (4.18)

તૈ. અર. 6.17.1

સ॒દ્યોજા॒ત-મ્પ્ર॑પદ્યા॒મિ॒ સ॒દ્યોજા॒તાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ ।

ભ॒વે ભ॑વે॒ નાતિ॑ભવે ભવસ્વ॒ મામ્ । ભ॒વોદ્ભ॑વાય॒ નમઃ॑ ॥ 17.1

ઉત્તર વક્ત્ર પ્રતિપાદક મન્ત્રઃ (4.19)

વા॒મ॒દે॒વાય॒ નમો᳚ જ્યે॒ષ્ઠાય॒ નમઃ॑ શ્રે॒ષ્ઠાય॒ નમો॑ રુ॒દ્રાય॒ નમઃ॒ કાલા॑ય॒ નમઃ॒ કલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલ॑વિકરણાય॒ નમો॒ બલા॑ય॒ નમો॒ બલ॑પ્રમથનાય॒ નમ॒-સ્સર્વ॑ભૂતદમનાય॒ નમો॑ મ॒નોન્મ॑નાય॒ નમઃ॑ ॥ 18.1 (તૈ. અર. 6.18.1)

દક્ષિણ વક્ત્ર પ્રતિપાદક મન્ત્રઃ (4.20)

અ॒ઘોરે᳚ભ્યો-ઽથ॒ ઘોરે᳚ભ્યો॒ ઘોર॒ઘોર॑તરેભ્યઃ ।

સર્વે᳚ભ્ય-સ્સર્વ॒ શર્વે᳚ભ્યો॒ નમ॑સ્તે અસ્તુ રુ॒દ્રરૂ॑પેભ્યઃ ॥ 19.1 (તૈ. અર. 6.19.1)

પ્રાગ્વક્ત્ર પ્રતિપાદક મન્ત્રઃ (4.21)

તત્પુરુ॑ષાય વિ॒દ્મહે॑ મહાદે॒વાય॑ ધીમહિ । તન્નો॑ રુદ્રઃ પ્રચો॒દયા᳚ત્ ॥ 20.1 (તૈ. અર. 6.20.1)

ઊર્ધ્વ વક્ત્ર પ્રતિપાદક મન્ત્રઃ (4.22)

ઈશાન-સ્સર્વ॑વિદ્યા॒ના॒- મીશ્વર-સ્સર્વ॑ભૂતા॒ના॒-મ્બ્રહ્માધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॒ણો-ઽધિ॑પતિ॒-ર્બ્રહ્મા॑ શિ॒વો મે॑ અસ્તુ સદાશિ॒વોમ્ ॥ 21.1 (તૈ. અર. 6.21.1)

નમસ્કારાર્થ મન્ત્રાઃ (4.23)

નમો હિરણ્યબાહવે હિરણ્યવર્ણાય હિરણ્યરૂપાય હિરણ્યપતયે ઽબિઙ્કાપતય ઉમાપતયે પશુપતયે॑ નમો॒ નમઃ ॥ 22.1 (તૈ. અર. 6.22.1)

ઋ॒તગ્ં સ॒ત્ય-મ્પ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ॒ પુ॒રુષ॑-ઙ્કૃષ્ણ॒પિઙ્ગ॑લમ્ ।

ઊ॒ર્ધ્વરે॑તં-વિઁ॑રૂપા॒ક્ષં॒-વિઁ॒શ્વરૂ॑પાય॒ વૈ નમો॒ નમઃ॑ ॥ 23.1 (તૈ. અર. 6.23.1)

સર્વો॒ વૈ રુ॒દ્રસ્તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ ।

પુરુ॑ષો॒ વૈ રુ॒દ્ર-સ્સન્મ॒હો નમો॒ નમઃ॑ ।

વિશ્વ॑-મ્ભૂ॒ત-મ્ભુવ॑ન-ઞ્ચિ॒ત્ર-મ્બ॑હુ॒ધા જા॒ત-ઞ્જાય॑માન-ઞ્ચ॒ યત્ ।

સર્વો॒ હ્યે॑ષ રુ॒દ્રસ્તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ ॥ 24.1 (તૈ. અર. 6.24.1)

કદ્રુ॒દ્રાય॒ પ્રચે॑તસે મી॒ઢુષ્ટ॑માય॒ તવ્ય॑સે ।

વો॒ચેમ॒ શન્ત॑મગ્ં હૃ॒દે ॥

સર્વો॒હ્યે॑ષ રુ॒દ્રસ્તસ્મૈ॑ રુ॒દ્રાય॒ નમો॑ અસ્તુ ॥ 25.1 (તૈ. અર. 6.25.1)

અગ્નિહોત્ર હવણ્યાઃ ઉપયુક્તસ્ય વૃક્ષ વિશેષ-સ્યાભિધાનમ્ (4.24-25)

યસ્ય॒ વૈ ક॑ઙ્કત્યગ્નિ-હોત્ર॒હવ॑ણી ભવતિ॒ પ્રત્યે॒વા-સ્યાહુ॑તય-સ્તિષ્ઠ॒ન્ત્યથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 26.1 (તૈ. અર. 6.26.1)

ભૂદેવતાક મન્ત્રઃ (4.26)

ક્R॒ણુ॒ષ્વ પાજ॒ ઇતિ॒ પઞ્ચ॑ ।

અદિ॑તિ-ર્દે॒વા ગ॑ન્ધ॒ર્વા મ॑નુ॒ષ્યાઃ᳚ પિ॒તરો-ઽસુ॑રા॒-સ્તેષાગ્ં॑ સર્વ ભૂ॒તાના᳚-મ્મા॒તા મે॒દિની॑ મહ॒તા મ॒હી સા॑વિ॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રી જગ॑ત્યુ॒ર્વી પૃ॒થ્વી બ॑હુ॒લા વિશ્વા॑ ભૂ॒તા ક॑ત॒મા કાયા સા સ॒ત્યે-ત્ય॒મૃતેતિ॑ વસિ॒ષ્ઠઃ ॥ 28.1 (તૈ. અર. 6.28.1)

સર્વા દેવતા આપઃ (4.27)

આપો॒ વા ઇ॒દગ્ં સર્વં॒-વિઁશ્વા॑ ભૂ॒તાન્યાપઃ॑ પ્રા॒ણા વા આપઃ॑ પ॒શવ॒ આપો-ઽન્ન॒માપો -ઽમૃ॑ત॒માપઃ॑ સ॒મ્રાડાપો॑ વિ॒રાડાપઃ॑ સ્વ॒રાડાપઃ॒

છન્દા॒ગ્॒સ્યાપો॒ જ્યોતી॒ગ્॒ષ્યાપો॒ યજૂ॒ગ્॒ષ્યાપઃ॑ સ॒ત્યમાપ॒-સ્સર્વા॑ દે॒વતા॒ આપો॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રાપ॒ ઓમ્ ॥ 29.1 (તૈ. અર. 6.29.1)

સન્ધ્યાવન્દન મન્ત્રાઃ (4.28)

આપઃ॑ પુનન્તુ પૃથિ॒વી-મ્પૃ॑થિ॒વી પૂ॒તા પુ॑નાતુ॒ મામ્ ।

પુ॒નન્તુ॒ બ્રહ્મ॑ણ॒સ્પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॑ પૂ॒તા પુ॑નાતુ॒ મામ્ ।

યદુચ્છિ॑ષ્ટ॒-મભો᳚જ્યં॒-યઁદ્વા॑ દુ॒શ્ચરિ॑ત॒-મ્મમ॑ ।

સર્વ॑-મ્પુનન્તુ॒ મામાપો॑-ઽસ॒તાઞ્ચ॑ પ્રતિ॒ગ્રહ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 30.2 (તૈ. અર. 6.30.1)

અગ્નિશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ॑કૃતે॒ભ્યઃ ।

પાપેભ્યો॑ રક્ષ॒ન્તામ્ । યદહ્ના પાપ॑મકા॒ર્॒ષમ્ ।

મનસા વાચા॑ હસ્તા॒ભ્યામ્ । પદ્ભ્યા-મુદરે॑ણ શિ॒શ્ના ।

અહ॒સ્તદ॑વલુ॒પન્તુ । યત્કિઞ્ચ॑ દુરિ॒ત-મ્મયિ॑ ।

ઇદમહ-મામમૃ॑ત યો॒નૌ । સત્યે જ્યોતિષિ જુહો॑મિ સ્વા॒હા ॥ 31.1 (તૈ. અર. 6.31.1)

સૂર્યશ્ચ મા મન્યુશ્ચ મન્યુપતયશ્ચ મન્યુ॑કૃતે॒ભ્યઃ ।

પાપેભ્યો॑ રક્ષ॒ન્તામ્ । યદ્રાત્રિયા પાપ॑મકા॒ર્॒ષમ્ ।

મનસા વાચા॑ હસ્તા॒ભ્યામ્ । પદ્ભ્યા-મુદરે॑ણ શિ॒શ્ના ।

રાત્રિ॒-સ્તદ॑વલુ॒પન્તુ । યત્કિઞ્ચ॑ દુરિ॒ત-મ્મયિ॑ ।

ઇદમહ-મામમૃ॑ત યો॒નૌ । સૂર્યે જ્યોતિષિ જુહો॑મિ સ્વા॒હા ॥ 32.1 (તૈ. અર. 6.32.1)

પ્રણવસ્ય ઋષ્યાદિ વિવરણં (4.29)

ઓમિત્યેકાક્ષ॑ર-મ્બ્ર॒હ્મ । અગ્નિર્દેવતા બ્રહ્મ॑ ઇત્યા॒ર્​ષમ્ ।

ગાયત્ર-ઞ્છન્દ-મ્પરમાત્મં॑ સરૂ॒પમ્ । સાયુજ્યં-વિઁ॑નિયો॒ગમ્ ॥ 33.1 (તૈ. અર. 6.33.1)

ગાયત્ર્યાવાહન મન્ત્રાઃ (4.30)

આયા॑તુ॒ વર॑દા દે॒વી॒ અ॒ક્ષર॑-મ્બ્રહ્મ॒ સમ્મિ॑તમ્ ।

ગા॒ય॒ત્રી᳚-ઞ્છન્દ॑સા-મ્મા॒તેદ-મ્બ્ર॑હ્મ જુ॒ષસ્વ॑ મે ।

યદહ્ના᳚-ત્કુરુ॑તે પા॒પ॒-ન્તદહ્ના᳚-ત્પ્રતિ॒મુચ્ય॑તે ।

ય-દ્રાત્રિયા᳚-ત્કુરુ॑તે પા॒પ॒-ન્ત-દ્રાત્રિયા᳚-ત્પ્રતિ॒મુચ્ય॑તે ।

સર્વ॑ વ॒ર્ણે મ॑હાદે॒વિ॒ સ॒ન્ધ્યા વિ॑દ્યે સ॒રસ્વ॑તિ ॥ 34.2 (તૈ. અર. 6.34.1)

ઓજો॑-ઽસિ॒ સહો॑-ઽસિ॒ બલ॑મસિ॒ ભ્રાજો॑-ઽસિ દે॒વાના॒-ન્ધામ॒નામા॑॑-ઽસિ॒ વિશ્વ॑મસિ વિ॒શ્વાયુ॒-સ્સર્વ॑મસિ સ॒ર્વાયુ-રભિભૂરોં-ગાયત્રી-માવા॑હયા॒મિ॒ સાવિત્રી-માવા॑હયા॒મિ॒ સરસ્વતી-માવા॑હયા॒મિ॒ છન્દર્​ષી-નાવા॑હયા॒મિ॒ શ્રિય-માવા॑હયા॒મિ॒ ગાયત્રિયા ગાયત્રી છન્દો વિશ્વામિત્ર ઋષિ-સ્સવિતા દેવતા-ઽગ્નિર્મુખ-મ્બ્રહ્મા શિરો વિષ્ણુર્​હૃદયગ્ં રુદ્ર-શ્શિખા પૃથિવીયોનિઃ પ્રાણાપાન-વ્યાનોદાન-સમાના સપ્રાણા શ્વેતવર્ણા સાઙ્ખ્યાયન-સગોત્રા ગાયત્રી ચતુર્વિગ્ંશત્યક્ષરા ત્રિપદા॑ ષટ્કુ॒ક્ષિઃ॒ પઞ્ચ શીર્​ષોપનયને વિ॑નિયો॒ગઃ॒-

ઓ-મ્ભૂઃ । ઓ-મ્ભુવઃ । ઓગ્ં સુવઃ । ઓ-મ્મહઃ । ઓ-ઞ્જનઃ । ઓ-ન્તપઃ । ઓગ્ં સ॒ત્યમ્ । ઓ-ન્ત-થ્સ॑વિ॒તુર્વરે᳚ણ્ય॒-મ્ભર્ગો॑ દે॒વસ્ય॑ ધીમહિ । ધિયો॒ યો નઃ॑ પ્રચો॒દયા᳚ત્ । ઓમાપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ ॥ 35.2 (તૈ. અર. 6.35.1)

ગાયત્રી ઉપસ્થાન મન્ત્રાઃ (4.31)

ઉ॒ત્તમે॑ શિખ॑રે જા॒તે॒ ભૂ॒મ્યા-મ્પ॑ર્વત॒ મૂર્ધ॑નિ ।

બ્રા॒હ્મણે᳚ભ્યો-ઽભ્ય॑નુજ્ઞા॒તા॒ ગ॒ચ્છ દે॑વિ ય॒થાસુ॑ખમ્ ।

સ્તુતો મયા વરદા વે॑દમા॒તા॒ પ્રચોદયન્તી પવને᳚ દ્વિજા॒તા ।

આયુઃ પૃથિવ્યાં-દ્રવિણ-મ્બ્ર॑હ્મવ॒ર્ચ॒સ॒-મ્મહ્ય-ન્દત્વા પ્રજાતુ-મ્બ્ર॑હ્મલો॒કમ્ ॥ 36.2 (તૈ. અર. 6.36.1)

આદિત્યદેવતા મન્ત્રઃ (4.32)

ઘૃણિ॒-સ્સૂર્ય॑ આદિ॒ત્યો ન પ્રભા॑-વા॒ત્યક્ષ॑રમ્ ।

મધુ॑ક્ષરન્તિ॒ ત-દ્ર॑સમ્ ।

સ॒ત્યં-વૈઁ ત-દ્રસ॒-માપો॒ જ્યોતી॒રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ ॥ 37.1 (તૈ. અર. 6.37.1)

ત્રિસુપર્ણમન્ત્રાઃ (4.33)

બ્રહ્મ॑ મેતુ॒ મામ્ । મધુ॑ મેતુ॒ મામ્ । બ્રહ્મ॑-મે॒વ મધુ॑ મેતુ॒ મામ્ ।

યાસ્તે॑ સોમ પ્ર॒જાવ॒થ્સો-ઽભિ॒સો અ॒હમ્ । દુસ્ષ્વ॑પ્ન॒હ-ન્દુ॑રુષ્વહ ।

યાસ્તે॑ સોમ પ્રા॒ણાગ્​સ્તા-ઞ્જુ॑હોમિ । ત્રિસુ॑પર્ણ॒ મયા॑ચિત-મ્બ્રાહ્મ॒ણાય॑ દદ્યાત્ ।

બ્ર॒હ્મ॒હ॒ત્યાં-વાઁ એ॒તે ઘ્ન॑ન્તિ । યે બ્રા᳚હ્મ॒ણા-સ્ત્રિસુ॑પર્ણ॒-મ્પઠ॑ન્તિ ।

તે સોમ॒-મ્પ્રાપ્નુ॑વન્તિ । આ॒સ॒હ॒સ્રા-ત્પ॒ક્તિ-મ્પુન॑ન્તિ । ઓમ્ ॥ 38.1 (તૈ. અર. 6.38.1)

બ્રહ્મ॑ મે॒ધયા᳚ । મધુ॑ મે॒ધયા᳚ ।

બ્રહ્મ॑મે॒વ મધુ॑ મે॒ધયા᳚ । અ॒દ્યા નો॑ દેવ સવિતઃ પ્ર॒જાવ॑થ્સાવી॒-સ્સૌભ॑ગમ્ ।

પરા॑ દુ॒સ્ષ્વપ્નિ॑યગ્ં સુવ । વિશ્વા॑નિ દેવ સવિત-ર્દુરિ॒તાનિ॒ પરા॑સુવ ।

ય-દ્ભ॒દ્ર-ન્તન્મ॒ આસુ॑વ । મધુ॒વાતા॑ ઋતાય॒તે મધુ॑ક્ષરન્તિ॒ સિન્ધ॑વઃ ।

માદ્ધ્વી᳚ર્ન-સ્સ॒ન્ત્વોષ॑ધીઃ । મધુ॒નક્ત॑ મુ॒તોષસિ॒ મધુ॑મ॒-ત્પાર્થિ॑વ॒ગ્ં॒ રજઃ॑ ।

મધુ॒દ્યૌર॑સ્તુ નઃ પિ॒તા । મધુ॑માન્નો॒ વન॒સ્પતિ॒-ર્મધુ॑માગ્ં અસ્તુ॒ સૂર્યઃ॑ ।

માદ્ધ્વી॒ ર્ગાવો॑ ભવન્તુ નઃ । ય ઇ॒મ-ન્ત્રિસુ॑પર્ણ॒-મયા॑ચિત-મ્બ્રાહ્મ॒ણાય॑ દદ્યાત્ ।

ભ્રૂ॒ણ॒હ॒ત્યાં-વાઁ એ॒તે ઘ્ન॑ન્તિ । યે બ્રા᳚હ્મ॒ણા-સ્ત્રિસુ॑પર્ણ॒-મ્પઠ॑ન્તિ ।

તે સોમ॒-મ્પ્રાપ્નુ॑વન્તિ । આ॒સ॒હ॒સ્રા-ત્પ॒ક્તિ-મ્પુન॑ન્તિ । ઓમ્ ॥ 39.7 (તૈ. અર. 6.39.1)

બ્રહ્મ॑ મે॒ધવા᳚ । મધુ॑ મે॒ધવા᳚ । બ્રહ્મ॑મે॒વ મધુ॑ મે॒ધવા᳚ ।

બ્ર॒હ્મા દે॒વાના᳚-મ્પદ॒વીઃ ક॑વી॒ના-મૃષિ॒-ર્વિપ્રા॑ણા-મ્મહિ॒ષો મૃ॒ગાણા᳚મ્ ।

શ્યે॒નો ગૃદ્ધ્રા॑ણા॒ગ્॒ સ્વધિ॑તિ॒-ર્વના॑ના॒ગ્ં॒ સોમઃ॑ પ॒વિત્ર॒-મત્યે॑તિ॒ રેભન્ન્॑ ।

હ॒ગ્ં॒સ-શ્શુ॑ચિ॒ષ-દ્વસુ॑રન્તરિક્ષ॒ સદ્ધોતા॑- વેદિ॒ષ-દતિ॑થિ-ર્દુરોણ॒સત્ ।

નૃ॒ષદ્વ॑ર॒-સદૃ॑ત॒-સ-દ્વ્યો॑મ॒-સદ॒બ્જા- ગો॒જા ઋ॑ત॒જા અ॑દ્રિ॒જા ઋ॒ત-મ્બૃ॒હત્ ।

ઋ॒ચેત્વા॑ રુ॒ચેત્વા॒ સમિ-થ્સ્ર॑વન્તિ સ॒રિતો॒ ન ધેનાઃ᳚ ।

અ॒ન્તર્-હૃ॒દા મન॑સા પૂ॒યમા॑નાઃ ।

ઘૃ॒તસ્ય॒ ધારા॑ અ॒ભિચા॑કશીમિ ।

હિ॒ર॒ણ્યયો॑ વેત॒સો મદ્ધ્ય॑ આસામ્ ।

તસ્મિ᳚ન્-થ્સુપ॒ર્ણો મ॑ધુ॒કૃ-ત્કુ॑લા॒યી ભજ॑ન્નાસ્તે॒ મધુ॑ દે॒વતા᳚ભ્યઃ ।

તસ્યા॑ સતે॒ હર॑ય-સ્સ॒પ્તતીરે᳚ સ્વ॒ધા-ન્દુહા॑ના અ॒મૃત॑સ્ય॒ ધારા᳚મ્ ।

ય ઇ॒દ-ન્ત્રિસુ॑પર્ણ॒-મયા॑ચિત-મ્બ્રાહ્મ॒ણાય॑ દદ્યાત્ ।

વી॒ર॒હ॒ત્યાં-વાઁ એ॒તે ઘ્ન॑ન્તિ । યે બ્રા᳚હ્મ॒ણા-સ્ત્રિસુ॑પર્ણ॒-મ્પઠ॑ન્તિ ।

તે સોમ॒-મ્પ્રાપ્નુ॑વન્તિ । આ॒સ॒હ॒સ્રા-ત્પ॒ઙ્ક્તિ-મ્પુન॑ન્તિ । ઓમ્ ॥ 40.6 (તૈ. અર. 6.40.1)

મેધા સૂક્તં (4.34)

મે॒ધાદે॒વી જુ॒ષમા॑ણા ન॒ આગા᳚-દ્વિ॒શ્વાચી॑ ભ॒દ્રા સુ॑મન॒સ્ય મા॑ના ।

ત્વયા॒ જુષ્ટા॑ નુ॒દમા॑ના દુ॒રુક્તા᳚-ન્બૃ॒હદ્વ॑દેમ વિ॒દથે॑ સુ॒વીરાઃ᳚ ।

ત્વયા॒ જુષ્ટ॑ ઋ॒ષિ-ર્ભ॑વતિ દેવિ॒ ત્વયા॒ બ્રહ્મા॑-ઽઽગ॒તશ્રી॑ રુ॒ત ત્વયા᳚ ।

ત્વયા॒ જુષ્ટ॑શ્ચિ॒ત્રં-વિઁ॑ન્દતે વસુ॒ સા નો॑ જુષસ્વ॒ દ્રવિ॑ણો નમેધે ॥ 41.1 (તૈ. અર. 6.41.1)

મે॒ધા-મ્મ॒ ઇન્દ્રો॑ દદાતુ મે॒ધા-ન્દે॒વી સર॑સ્વતી ।

મે॒ધા-મ્મે॑ અ॒શ્વિના॑-વુ॒ભાવાધ॑ત્તા॒-મ્પુષ્ક॑રસ્રજા ॥

અ॒ફ્સ॒રાસુ॑ ચ॒ યા મે॒ધા ગ॑ન્ધ॒ર્વેષુ॑ ચ॒ યન્મનઃ॑ ।

દૈવી᳚-મ્મે॒ધા સર॑સ્વતી॒ સા મા᳚-મ્મે॒ધા સુ॒રભિ॑-ર્જુષતા॒ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 42.1 (તૈ. અર. 6.42.1)

આમા᳚-મ્મે॒ધા સુ॒રભિ॑-ર્વિ॒શ્વરૂ॑પા॒ હિર॑ણ્યવર્ણા॒ જગ॑તી જગ॒મ્યા ।

ઊર્જ॑સ્વતી॒ પય॑સા॒ પિન્વ॑માના॒ સા મા᳚-મ્મે॒ધા સુ॒પ્રતી॑કા જુષન્તામ્ ॥ 43.1 (તૈ. અર. 6.43.1)

મયિ॑ મે॒ધા-મ્મયિ॑ પ્ર॒જા-મ્મય્ય॒ગ્નિસ્તેજો॑ દધાતુ॒ મયિ॑ મે॒ધા-મ્મયિ॑ પ્ર॒જા-મ્મયીન્દ્ર॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ન્દ॑ધાતુ॒ મયિ॑ મે॒ધા-મ્મયિ॑ પ્ર॒જા-મ્મયિ॒ સૂર્યો॒ ભ્રાજો॑ દધાતુ ॥ 44.1 (તૈ. અર. 6.44.1)

મૃત્યુનિવારણ મન્ત્રાઃ (4.35)

અપૈ॑તુ મૃ॒ત્યુ-ર॒મૃત॑ન્ન॒ આગ॑ન્. વૈવસ્વ॒તો નો॒ અભ॑યઙ્કૃણોતુ ।

પ॒ર્ણં-વઁન॒સ્પતે॑ રિવા॒ભિનઃ॑ શીયતાગ્ં ર॒યિ-સ્સચ॑તાન્ન॒-શ્શચી॒પતિઃ॑ ॥ 45.1 (તૈ. અર. 6.45.1)

પર॑-મ્મૃત્યો॒ અનુ॒ પરે॑હિ॒ પન્થાં॒-યઁસ્તે॒સ્વ ઇત॑રો દેવ॒યાના᳚ત્ ।

ચક્ષુ॑ષ્મતે શૃણ્વ॒તે તે᳚ બ્રવીમિ॒ માનઃ॑ પ્ર॒જાગ્ં રી॑રિષો॒ મોત વી॒રાન્ ॥ 46.1 (તૈ. અર. 6.46.1)

વાત॑-મ્પ્રા॒ણ-મ્મન॑સા॒ ન્વાર॑ભામહે પ્ર॒જાપ॑તિં॒-યોઁ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ।

સનો॑ મૃ॒ત્યો સ્ત્રા॑યતા॒-મ્પાત્વગ્ંહ॑સો॒ જ્યોગ્ જી॒વા જ॒રામ॑શીમહિ ॥ 47.1 (તૈ. અર. 6.47.1)

અ॒મુ॒ત્ર॒ ભૂયા॒દધ॒ યદ્ય॒મસ્ય॒ બૃહ॑સ્પતે અ॒ભિશ॑સ્તે॒ર મુ॑ઞ્ચઃ ।

પ્રત્યૌ॑હતા મ॒શ્વિના॑ મૃ॒ત્યુ મ॑સ્મા-દ્દે॒વાના॑મગ્ને ભિ॒ષજા॒ શચી॑ભિઃ ॥ 48.1 (તૈ. અર. 6.48.1)

હરિ॒ગ્ં॒ હર॑ન્ત॒- મનુ॑યન્તિ દે॒વા વિશ્વ॒સ્યેશા॑નં-વૃઁષ॒ભ-મ્મ॑તી॒નામ્ ।

બ્રહ્મ॒ સરૂ॑પ॒-મનુ॑મે॒દમા॑ગા॒-દય॑ન॒-મ્મા વિવ॑ધી॒-ર્વિક્ર॑મસ્વ ॥ 49.1 (તૈ. અર. 6.49.1)

શલ્કૈ॑ર॒ગ્નિ-મિ॑ન્ધા॒ન ઉ॒ભૌ લો॒કૌ સ॑નેમ॒હમ્ ।

ઉ॒ભયો᳚ ર્લો॒કયા॑ર્-ઋ॒ધ્દ્વા-ઽતિ॑ મૃ॒ત્યુ-ન્ત॑રામ્ય॒હમ્ ॥ 50.1 (તૈ. અર. 6.50.1)

મા છિ॑દો મૃત્યો॒ મા વ॑ધી॒ર્​મા મે॒ બલં॒-વિઁવૃ॑હો॒ મા પ્રમો॑ષીઃ ।

પ્ર॒જા-મ્મા મે॑ રીરિષ॒ આયુ॑રુગ્ર નૃ॒ચક્ષ॑સ-ન્ત્વા હ॒વિષા॑ વિધેમ ॥ 51.1 (તૈ. અર. 6.51.1)

મા નો॑ મ॒હાન્ત॑મુ॒ત મા નો॑ અર્ભ॒ક-મ્મા ન॒ ઉક્ષ॑ન્તમુ॒ત મા ન॑ ઉક્ષિ॒તમ્ ।

મા નો॑ વધીઃ પિ॒તર॒-મ્મોત મા॒તર॑-મ્પ્રિ॒યા મા ન॑સ્ત॒નુવો॑ રુદ્ર રીરિષઃ ॥ 52.1 (તૈ. અર. 6.52.1)

મા ન॑સ્તો॒કે તન॑યે॒ મા ન॒ આયુ॑ષિ॒ મા નો॒ ગોષુ॒ મા નો॒ અશ્વે॑ષુ રીરિષઃ ।

વી॒રાન્મા નો॑ રુદ્ર ભામિ॒તોવ॑ધીર્-હ॒વિષ્મ॑ન્તો॒ નમ॑સા વિધેમ તે ॥ 53.1 (તૈ. અર. 6.53.1)

પ્રજાપતિ-પ્રાર્થના મન્ત્રઃ (4.36)

પ્રજા॑પતે॒ ન ત્વદે॒તા-ન્ય॒ન્યો વિશ્વા॑ જા॒તાનિ॒ પરિ॒તા બ॑ભૂવ ।

ય-ત્કા॑માસ્તે જુહુ॒મસ્તન્નો॑ અસ્તુ વ॒યગ્ગ્​ સ્યા॑મ॒ પત॑યો રયી॒ણામ્ ॥ 54.1 (તૈ. અર. 6.54.1)

ઇન્દ્રપ્રાર્થના મન્ત્રઃ (4.37)

સ્વ॒સ્તિ॒દા વિ॒શસ્પતિ॑-ર્વૃત્ર॒હા વિમૃધો॑ વ॒શી ।

વૃષેન્દ્રઃ॑ પુ॒ર એ॑તુ નસ્સ્વસ્તિ॒દા અ॑ભય-ઙ્ક॒રઃ ॥ 55.1 (તૈ. અર. 6.55.1)

મૃત્યુઞ્જય મન્ત્રાઃ (4.38)

ત્ર્ય॑મ્બકં-યઁજામહે સુગ॒ન્ધિ-મ્પુ॑ષ્ટિ॒વર્ધ॑નમ્ ।

ઉ॒ર્વા॒રુ॒કમિ॑વ॒ બન્ધ॑ના-ન્મૃ॒ત્યો-ર્મુ॑ક્ષીય॒ મા-ઽમૃતા᳚ત્ ॥ 56.1 (તૈ. અર. 6.56.1)

યે તે॑ સ॒હસ્ર॑મ॒યુત॒-મ્પાશા॒ મૃત્યો॒ મર્ત્યા॑ય॒ હન્ત॑વે ।

તાન્. ય॒જ્ઞસ્ય॑ મા॒યયા॒ સર્વા॒નવ॑ યજામહે । મૃ॒ત્યવે॒ સ્વાહા॑ મૃ॒ત્યવે॒ સ્વાહા᳚ ॥ 58.1 (તૈ. અર. 6.57-58)

પાપનિવારકા મન્ત્રાઃ (4.39)

દે॒વકૃ॑ત॒સ્યૈન॑સો-ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

મ॒નુ॒ષ્ય॑કૃત॒સ્યૈન॑સો ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

પિ॒તૃકૃ॑ત॒સ્યૈન॑સો ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

આ॒ત્મકૃ॑ત॒સ્યૈન॑સો ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

અ॒ન્યકૃ॑ત॒સ્યૈન॑સો ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

અ॒સ્મત્કૃ॑ત॒સ્યૈન॑સો ઽવ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

યદ્દિ॒વા ચ॒ નક્ત॒-ઞ્ચૈન॑શ્ચકૃ॒મ તસ્યા॑ વ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

ય-થ્સ્વ॒પન્ત॑શ્ચ॒ જાગ્ર॑ત॒-શ્ચૈન॑શ્ચ-કૃ॒મ તસ્યા॑ વ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

ય-થ્સુ॒ષુપ્ત॑શ્ચ॒ જાગ્ર॑ત॒-શ્ચૈન॑શ્ચ-કૃ॒મ તસ્યા॑ વ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

ય-દ્વિ॒દ્વાગ્ંસ॒શ્ચા વિ॑દ્વાગ્ંસ॒શ્ચૈન॑શ્ચ-કૃ॒મ તસ્યા॑ વ॒યજ॑નમસિ॒ સ્વાહા᳚ ।

એનસ એનસો વયજનમ॑સિ સ્વા॒હા ॥ 59.1 (તૈ. અર. 6.59.1)

વસુ-પ્રાર્થના મન્ત્રઃ (4.40)

યદ્વો॑ દેવાશ્ચકૃ॒મ જિ॒હ્વયા॑ ગુ॒રુમન॑સો વા॒ પ્રયુ॑તી દેવ॒ હેડ॑નમ્ ।

અરા॑વા॒યો નો॑ અ॒ભિદુ॑ચ્છુના॒યતે॒ તસ્મિ॒-ન્તદેનો॑ વસવો॒ નિધે॑તન॒ સ્વાહા᳚ ॥ 60.1 (તૈ. અર. 6.60.1)

કામો-ઽકાર્​ષીત્ - મન્યુરકાર્​ષીત્ મન્ત્રઃ (4.41)

કામો-ઽકાર્​ષી᳚-ન્નમો॒ નમઃ ।

કામો-ઽકાર્​ષી-ત્કામઃ કરોતિ નાહ-ઙ્કરોમિ કામઃ કર્તા નાહ-ઙ્કર્તા કામઃ॑ કાર॒યિતા નાહ॑-ઙ્કાર॒યિતા એષ તે કામ કામા॑ય સ્વા॒હા ॥ 61.1 (તૈ. અર. 6.61.1)

મન્યુરકાર્​ષી᳚-ન્નમો॒ નમઃ ।

મન્યુરકાર્​ષી-ન્મન્યુઃ કરોતિ નાહ-ઙ્કરોમિ મન્યુઃ કર્તા નાહ-ઙ્કર્તા મન્યુઃ॑ કાર॒યિતા નાહ॑-ઙ્કાર॒યિતા એષ તે મન્યો મન્ય॑વે સ્વા॒હા ॥ 62.1 (તૈ. અર. 6.62.1)

વિરજા હોમ મન્ત્રાઃ (4.42)

તિલાઞ્જુહોમિ સરસાગ્ં સપિષ્ટા-ન્ગન્ધાર મમ ચિત્તે રમ॑ન્તુ સ્વા॒હા ।

ગાવો હિરણ્ય-ન્ધનમન્નપાનગ્ં સર્વેષાગ્​ શ્રિ॑યૈ સ્વા॒હા ।

શ્રિયઞ્ચ લક્ષ્મિઞ્ચ પુષ્ટિઞ્ચ કીર્તિ॑-ઞ્ચા નૃ॒ણ્યતામ્ । બ્રહ્મણ્ય-મ્બ॑હુપુ॒ત્રતામ્ ।

શ્રદ્ધામેધે પ્રજા-સ્સન્દદા॑તુ સ્વા॒હા ॥ 63.3 (તૈ. અર. 6.63.1)

તિલાઃ કૃષ્ણા-સ્તિ॑લા-શ્શ્વે॒તા॒-સ્તિલા-સ્સૌમ્યા વ॑શાનુ॒ગાઃ ।

તિલાઃ પુનન્તુ॑ મે પા॒પં॒-યઁત્કિઞ્ચિ-દ્દુરિત-મ્મ॑યિ સ્વા॒હા ।

ચોર॒સ્યાન્ન-ન્ન॑વશ્રા॒દ્ધ॒-મ્બ્ર॒હ્મ॒હા ગુ॑રુત॒લ્પગઃ ।

ગોસ્તેયગ્ં સ॑રાપા॒ન॒-મ્ભ્રૂણહત્યા તિલા શાન્તિગ્ં શમય॑ન્તુ સ્વા॒હા ।

શ્રીશ્ચ લક્ષ્મીશ્ચ પુષ્ટીશ્ચ કીર્તિ॑-ઞ્ચા નૃ॒ણ્યતામ્ ।

બ્રહ્મણ્ય-મ્બ॑હુપુ॒ત્રતામ્ ।

શ્રદ્ધામેધે પ્રજ્ઞાતુ જાતવેદ-સ્સન્દદા॑તુ સ્વા॒હા ॥ 64.3 (તૈ. અર. 6.64.1)

પ્રાણાપાન-વ્યાનોદાન-સમાના મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

વાં-મન-શ્ચક્ષુઃ-શ્રોત્ર-જિહ્વા-ઘ્રાણ-રેતો-બુદ્ધ્યાકૂતિ-સ્સઙ્કલ્પા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

ત્વક્-ચર્મ-માગ્ંસ-રુધિર-મેદો-મજ્જા-સ્નાયવો-ઽસ્થીનિ મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

શિરઃ પાણિ પાદ પાર્​શ્વ પૃષ્ઠો-રૂદર-જઙ્ઘ-શિશ્ર્નોપસ્થ પાયવો મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

ઉત્તિષ્ઠ પુરુષ હરિત-પિઙ્ગલ લોહિતાક્ષિ દેહિ દેહિ દદાપયિતા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 65.5 (તૈ. અર. 6.65.1)

પૃથિવ્યાપ સ્તેજો વાયુ-રાકાશા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

શબ્દ-સ્પર્​શ-રૂપરસ-ગન્ધા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

મનો-વાક્-કાય-કર્માણિ મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

અવ્યક્તભાવૈ-ર॑હઙ્કા॒ર॒-ર્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

આત્મા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

અન્તરાત્મા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

પરમાત્મા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ।

ક્ષુ॒ધે સ્વાહા᳚ । ક્ષુત્પિ॑પાસાય॒ સ્વાહા᳚ । વિવિ॑ટ્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ।

ઋગ્વિ॑ધાનાય॒ સ્વાહા᳚ । ક॒ષો᳚ત્કાય॒ સ્વાહા᳚ ।

ક્ષુ॒ત્પિ॒પા॒સામ॑લ-ઞ્જ્યે॒ષ્ઠા॒મ॒લ॒ક્ષ્મી-ર્ના॑શયા॒મ્યહમ્ ।

અભૂ॑તિ॒-મસ॑મૃદ્ધિ॒ઞ્ચ॒ સર્વાં (સર્વા) નિર્ણુદ મે પાપ્મા॑નગ્ગ્​ સ્વા॒હા ।

અન્નમય-પ્રાણમય-મનોમય-વિજ્ઞાનમય-માનન્દમય-માત્મા મે॑ શુદ્ધ્ય॒ન્તા॒-ઞ્જ્યોતિ॑ ર॒હં-વિઁ॒રજા॑ વિપા॒પ્મા ભૂ॑યાસ॒ગ્ગ્॒ સ્વાહા᳚ ॥ 66.10 (તૈ. અર. 6.66.1)

વૈશ્વદેવ મન્ત્રાઃ (4.43)

અ॒ગ્નયે॒ સ્વાહા᳚ । વિશ્વે᳚ભ્યો દે॒વેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ।

ધ્રુ॒વાય॑ ભૂ॒માય॒ સ્વાહા᳚ । ધ્રુ॒વ॒ક્ષિત॑યે॒ સ્વાહા᳚ ।

અ॒ચ્યુ॒ત॒ક્ષિત॑યે॒ સ્વાહા᳚ । અ॒ગ્નયે᳚ સ્વિષ્ટ॒કૃતે॒ સ્વાહા᳚ ।

ધર્મા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । અધ॑ર્માય॒ સ્વાહા᳚ ।

અ॒દ્ભ્ય-સ્સ્વાહા᳚ । ઓ॒ષ॒ધિ॒વ॒ન॒સ્પ॒તિભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । 67.1 (તૈ. અર. 6.67.1)

ર॒ક્ષો॒દે॒વ॒જ॒નેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ।

ગૃહ્યા᳚ભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । અ॒વ॒સાને᳚ભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ।

અ॒વ॒સાન॑પતિભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । સ॒ર્વ॒ભૂ॒તેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ।

આમા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષાય॒ સ્વાહા᳚ ।

યદેજ॑તિ॒ જગ॑તિ॒ યચ્ચ॒ ચેષ્ટ॑તિ॒ નામ્નો॑ ભા॒ગો-ઽય-ન્નામ્ને॒ સ્વાહા᳚ ।

પૃ॒થિ॒વ્યૈ સ્વાહા᳚ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષાય॒ સ્વાહા᳚ । 67.2 (તૈ. અર. 6.67.2)

દિ॒વે સ્વાહા᳚ । સૂર્યા॑ય॒ સ્વાહા᳚ ।

ચ॒ન્દ્રમ॑સે॒ સ્વાહા᳚ । નક્ષ॑ત્રેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ।

ઇન્દ્રા॑ય॒ સ્વાહા᳚ । બૃહ॒સ્પત॑યે॒ સ્વાહા᳚ ।

પ્ર॒જાપ॑તયે॒ સ્વાહા᳚ । બ્રહ્મ॑ણે॒ સ્વાહા᳚ ।

સ્વ॒ધા પિ॒તૃભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ પશુ॒પત॑યે॒ સ્વાહા᳚ । 67.3 (તૈ. અર. 6.67.3)

દે॒વેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । પિ॒તૃભ્યઃ॑ સ્વ॒ધા-ઽસ્તુ॑ ।

ભૂ॒તેભ્યો॒ નમઃ॑ । મ॒નુ॒ષ્યે᳚ભ્યો॒ હન્તા᳚ ।

પ્ર॒જાપ॑તયે॒ સ્વાહા᳚ । પ॒ર॒મે॒ષ્ઠિને॒ સ્વાહા᳚ ।

યથા કૂ॑પ-શ્શ॒તધા॑ર-સ્સ॒હસ્ર॑ધારો॒ અક્ષિ॑તઃ ।

એ॒વા મે॑ અસ્તુ ધા॒ન્યગ્ં સ॒હસ્ર॑ધાર॒-મક્ષિ॑તમ્ ।

ધન॑ધાન્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ યે ભૂ॒તાઃ પ્ર॒ચર॑ન્તિ॒ દિવા॒નક્ત॒-મ્બલિ॑-મિ॒ચ્છન્તો॑ વિ॒તુદ॑સ્ય॒ પ્રેષ્યાઃ᳚ ।

તેભ્યો॑ બ॒લિ-મ્પુ॑ષ્ટિ॒કામો॑ હરામિ॒ મયિ॒ પુષ્ટિ॒-મ્પુષ્ટિ॑પતિ-ર્દધાતુ॒ સ્વાહા᳚ ॥ 67.4 (તૈ. અર. 6.67.4)

(ઓ॒ષ॒ધિ॒વ॒ન॒સ્પ॒તિભ્ય॒-સ્સ્વાહા॒ - ઽન્તરિ॑ક્ષાય॒ સ્વાહા॒ - નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ પશુ॒પત॑યે॒ સ્વાહા॑ - વિ॒તુદ॑સ્ય॒ પ્રેષ્યા॒ એક॑-ઞ્ચ)

ઓ᳚-ન્ત-દ્બ્ર॒હ્મ । ઓ᳚-ન્ત-દ્વા॒યુઃ ।

ઓ᳚-ન્તદા॒ત્મા । ઓ᳚-ન્ત-થ્સ॒ત્યમ્ ।

ઓ᳚-ન્ત-થ્સર્વ᳚મ્ । ઓ᳚-ન્ત-ત્પુરો॒-ર્નમઃ ।

અન્તશ્ચરતિ॑ ભૂતે॒ષુ॒ ગુહાયાં-વિઁ॑શ્વ મૂ॒ર્તિષુ ।

ત્વં-યઁજ્ઞસ્ત્વં-વઁષટ્કારસ્ત્વ-મિદ્રસ્ત્વગ્ં રુદ્રસ્ત્વં​વિઁષ્ણુસ્ત્વ-મ્બ્રહ્મત્વ॑-મ્પ્રજા॒પતિઃ ।

ત્વ-ન્ત॑દાપ॒ આપો॒ જ્યોતી॒ રસો॒-ઽમૃત॒-મ્બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒સ્સુવ॒રોમ્ ॥ 68.2 (તૈ. અર. 6.68.1)

4.44 પ્રાણાહુતિ મન્ત્રાઃ

શ્ર॒દ્ધાયા᳚-મ્પ્રા॒ણે નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑મપા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શ્ર॒દ્ધાયાં᳚-વ્યાઁ॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑મુદા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શ્ર॒દ્ધાયાગ્ં॑ સમા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

બ્રહ્મ॑ણિ મ આ॒ત્મા-ઽમૃ॑ત॒ત્વાય॑ ॥

અ॒મૃ॒તો॒પ॒સ્તર॑ણમસિ ॥

શ્ર॒દ્ધાયા᳚-મ્પ્રા॒ણે નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શિ॒વો મા॑ વિ॒શાપ્ર॑દાહાય । પ્રા॒ણાય॒ સ્વાહા᳚ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑મપા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શિ॒વો મા॑ વિ॒શાપ્ર॑દાહાય । અ॒પા॒નાય॒ સ્વાહા᳚ ।

શ્ર॒દ્ધાયાં᳚-વ્યાઁ॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શિ॒વો મા॑ વિ॒શાપ્ર॑દાહાય । વ્યા॒નાય॒ સ્વાહા᳚ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑-મુદા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શિ॒વો મા॑ વિ॒શાપ્ર॑દાહાય । ઉ॒દા॒નાય॒ સ્વાહા᳚ ।

શ્ર॒દ્ધાયાગ્ં॑ સમા॒ને નિવિ॑ષ્ટો॒-ઽમૃત॑-ઞ્જુહોમિ ।

શિ॒વો મા॑ વિ॒શાપ્ર॑દાહાય । સ॒મા॒નાય॒ સ્વાહા᳚ ।

બ્રહ્મ॑ણિ મ આ॒ત્મા-ઽમૃ॑ત॒ત્વાય॑ ॥

અ॒મૃ॒તા॒પિ॒ધા॒નમ॑સિ ॥ 69.4 (તૈ. અર. 6.69.1)

ભુક્તાન્નાભિમન્ત્રણ મન્ત્રાઃ (4.45)

શ્ર॒દ્ધાયા᳚-મ્પ્રા॒ણે નિવિ॑શ્યા॒-ઽમૃતગ્ં॑ હુ॒તમ્ । પ્રા॒ણ મન્ને॑નાપ્યાયસ્વ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑મપા॒ને નિવિ॑શ્યા॒-ઽમૃતગ્ં॑ હુ॒તમ્ । અ॒પા॒ન મન્ને॑નાપ્યાયસ્વ ।

શ્ર॒દ્ધાયાં᳚-વ્યાઁ॒ને નિવિ॑શ્યા॒-ઽમૃતગ્ં॑ હુ॒તમ્ । વ્યા॒ન મન્ને॑નાપ્યાયસ્વ ।

શ્ર॒દ્ધાયા॑-મુદા॒ને નિવિ॑શ્યા॒-ઽમૃતગ્ં॑ હુ॒તમ્ । ઉ॒દા॒ન મન્ને॑નાપ્યાયસ્વ ।

શ્ર॒દ્ધાયાગ્ં॑ સમા॒ને નિવિ॑શ્યા॒-ઽમૃતગ્ં॑ હુ॒તમ્ । સ॒માન॒ મન્ને॑નાપ્યાયસ્વ ॥ 70.1 (તૈ. અર0.1)

ભોજનાન્તે આત્માનુસન્ધાન મન્ત્રાઃ (4.46)

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રઃ પુરુષો-ઽઙ્ગુષ્ઠઞ્ચ॑ સમા॒શ્રિતઃ । ઈશ-સ્સર્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ પ્રીણાતિ॑ વિશ્વ॒ભુક્ ॥ 71.1 (તૈ. અર. 6.71.1)

અવયવસ્વસ્થતા પ્રાર્થના મન્ત્રઃ (4.47)

વામ્મ॑ આ॒સન્ન્ । ન॒સોઃ પ્રા॒ણઃ । અ॒ક્ષ્યો-શ્ચક્ષુઃ॑ ।

કર્ણ॑યો॒-શ્શ્રોત્ર᳚મ્ । બા॒હુ॒વો-ર્બલ᳚મ્ । ઊ॒રુ॒વો રોજઃ॑ ।

અરિ॑ષ્ટા॒ વિશ્વા॒ન્યઙ્ગા॑નિ ત॒નૂઃ । ત॒નુવા॑ મે સ॒હ નમ॑સ્તે અસ્તુ॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥ 72.1 (તૈ. અર. 6.72.1)

ઇન્દ્ર સપ્તર્​ષિ સં​વાઁદ મન્ત્રઃ (4.48)

વયઃ॑ સુપ॒ર્ણા ઉપ॑સેદુ॒રિન્દ્ર॑-મ્પ્રિ॒ય મે॑ધા॒ ઋષ॑યો॒ નાધ॑માનાઃ ।

અપ॑દ્ધ્વા॒ન્ત મૂ᳚ર્ણુ॒હિ પૂ॒ર્ધિ ચક્ષુ॑-ર્મુમુ॒ગ્ધ્ય॑સ્મા-ન્નિ॒ધયે॑ ઽવબ॒દ્ધાન્ ॥ 73.1 (તૈ. અર. 6.73.1)

હૃદયાલમ્ભન મન્ત્રઃ (4.49)

પ્રાણાના-ઙ્ગ્રન્થિરસિ રુદ્રો મા॑ વિશા॒ન્તકઃ । તેનાન્નેના᳚-પ્યાય॒સ્વ ॥ 74.1 (તૈ. અર. 6.74.1)

દેવતા પ્રાણનિરૂપણ મન્ત્રઃ (4.50)

નમો રુદ્રાય વિષ્ણવે મૃત્યુ॑ર્મે પા॒હિ ॥ 75.1 (તૈ. અર. 6.75.1)

અગ્નિ સ્તુતિ મન્ત્રઃ (4.51)

ત્વમ॑ગ્ને॒ દ્યુભિ॒-સ્ત્વમા॑શુ-શુ॒ક્ષણિ॒-સ્ત્વમ॒દ્ભ્ય-સ્ત્વમશ્મ॑ન॒સ્પરિ॑ ।

ત્વં-વઁને᳚ભ્ય॒-સ્ત્વમોષ॑ધીભ્ય॒-સ્ત્વ-ન્નૃ॒ણા-ન્નૃ॑પતે જાયસે॒ શુચિઃ॑ ॥ 76.1 (તૈ. અર. 6.76.1)

અભીષ્ટ યાચના મન્ત્રઃ (4.52)

શિ॒વેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ સ્યો॒નેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ સુભૂ॒તેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ બ્રહ્મવર્ચ॒સેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ ય॒જ્ઞસ્યર્ધિ॒ મનુ॒ સન્તિ॑ષ્ઠ॒ સ્વોપ॑ તે યજ્ઞ॒ નમ॒ ઉપ॑ તે॒ નમ॒ ઉપ॑ તે॒ નમઃ॑ ॥ 77.1 (તૈ. અર. 6.77.1)

પર તત્ત્વ નિરૂપણં (4.53)

સ॒ત્ય-મ્પર॒-મ્પરગ્ં॑ સ॒ત્યગ્ં સ॒ત્યેન॒ ન સુ॑વ॒ર્ગા-લ્લો॒કાચ્ચ્ય॑વન્તે ક॒દાચ॒ન સ॒તાગ્ં હિ સ॒ત્ય-ન્તસ્મા᳚-થ્સ॒ત્યે ર॑મન્તે॒,

તપ॒ ઇતિ॒ તપો॒ નાનશ॑ના॒-ત્પરં॒-યઁદ્ધિ પર॒-ન્તપ॒સ્ત-દ્દુધ॑ર્​ષ॒-ન્ત-દ્દુરા॑ધર્​ષ॒-ન્તસ્મા॒-ત્તપ॑સિ રમન્તે॒,

દમ॒ ઇતિ॒ નિય॑ત-મ્બ્રહ્મચા॒રિણ॒-સ્તસ્મા॒-દ્દમે॑ રમન્તે॒,

શમ॒ ઇત્યર॑ણ્યે મુ॒નય॒-સ્તસ્મા॒ચ્છમે॑ રમન્તે,

દા॒નમિતિ॒ સર્વા॑ણિ ભૂ॒તાનિ॑ પ્ર॒શગ્ંસ॑ન્તિ દા॒નાન્નાતિ॑ દુ॒શ્ચર॒-ન્તસ્મા᳚-દ્દા॒ને ર॑મન્તે,

ધ॒ર્મ ઇતિ॒ ધર્મે॑ણ॒ સર્વ॑મિ॒દ-મ્પરિ॑ગૃહીત-ન્ધ॒ર્માન્નાતિ॑-દુ॒ષ્કર॒-ન્તસ્મા᳚--દ્ધ॒ર્મે ર॑મન્તે,

પ્ર॒જન॒ ઇતિ॒ ભૂયાગ્ં॑॑સ॒-સ્તસ્મા॒-દ્ભૂયિ॑ષ્ઠાઃ॒ પ્રજા॑યન્તે॒ તસ્મા॒-દ્ભૂયિ॑ષ્ઠાઃ ॑ને રમન્તે॒,

-ઽગ્નય॒ ઇત્યા॑હ॒ તસ્મા॑-દ॒ગ્નય॒ આધા॑તવ્યા અગ્નિહો॒ત્ર-મિત્યા॑હ॒ તસ્મા॑-દગ્નિહો॒ત્રે ર॑મન્તે,

ય॒જ્ઞ ઇતિ॑ ય॒જ્ઞો હિ દે॒વા સ્તસ્મા᳚-દ્ય॒જ્ઞે ર॑મન્તે,

માન॒સ-મિતિ॑ વિ॒દ્વાગ્ંસ॒-સ્તસ્મા᳚-દ્વિ॒દ્વાગ્ંસ॑ એ॒વ મા॑ન॒સે ર॑મન્તે,

ન્યા॒સ ઇતિ॑ બ્ર॒હ્મા બ્ર॒હ્મા હિ પરઃ॒ પરો॑ હિ બ્ર॒હ્મા તાનિ॒ વા એ॒તાન્યવ॑રાણિ॒ પરાગ્ં॑સિ ન્યા॒સ એ॒વાત્ય॑રેચય॒-દ્ય એ॒વં-વેઁદે᳚ત્યુપ॒નિષત્ ॥ 78.11 (તૈ. અર. 6.78.1)

4.54 જ્ઞાન સાધન નિરૂપણં

પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો હારુ॑ણિ-સ્સુપ॒ર્ણેયઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ-મ્પિ॒તર॒-મુપ॑સસાર॒ કિ-મ્ભ॑ગવ॒ન્તઃ પ॑ર॒મં-વઁ॑દ॒ન્તીતિ॒ તસ્મૈ॒ પ્રો॑વાચ,

સ॒ત્યેન॑ વા॒યુરાવા॑તિ સ॒ત્યે-ના॑દિ॒ત્યો રો॑ચતે દિ॒વિ સ॒ત્યં-વાઁ॒ચઃ પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા સ॒ત્યે સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા᳚-થ્સ॒ત્ય-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ॒,

તપ॑સા દે॒વા દે॒વતા॒-મગ્ર॑ આય॒-ન્તપ॒સર્​ષ॑ય॒-સ્સુવ॒રન્વ॑-વિન્દ॒-ન્તપ॑સા સ॒પત્ના॒-ન્પ્રણુ॑દા॒-મારા॑તી॒ સ્તપ॑સિ સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા॒-ત્તપઃ॑ પર॒મં-વઁદ॑ન્તિ॒,

દમે॑ન દા॒ન્તાઃ કિ॒લ્બિષ॑-મવધૂ॒ન્વન્તિ॒ દમે॑ન બ્રહ્મચા॒રિણ॒-સ્સુવ॑રગચ્છ॒-ન્દમો॑ ભૂ॒તાના᳚-ન્દુરા॒ધર્​ષ॒-ન્દમે॑ સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા॒-દ્દમઃ॑ પર॒મં-વઁદ॑ન્તિ॒,

શમે॑ન શા॒ન્તા-શ્શિ॒વ-મા॒ચર॑ન્તિ॒ શમે॑ન ના॒ક-મ્મુ॒નયો॒-ઽન્વવિ॑ન્દ॒ન્ છમો॑ ભૂ॒તાના᳚-ન્દુરા॒ધર્​ષ॒-ઞ્છમે॑ સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા॒ચ્છમઃ॑ પર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

દા॒નં-યઁ॒જ્ઞાનાં॒-વઁરૂ॑થ॒-ન્દક્ષિ॑ણા લો॒કે દા॒તારગ્ં॑ સર્વ ભૂ॒તાન્યુ॑પજી॒વન્તિ॑ દા॒નેનારા॑તી॒-રપા॑નુદન્ત દા॒નેન॑ દ્વિષ॒ન્તો મિ॒ત્રા ભ॑વન્તિ દા॒ને સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા᳚-દ્દા॒ન-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

ધ॒ર્મો વિશ્વ॑સ્ય॒ જગ॑તઃ પ્રતિ॒ષ્ઠા લો॒કે ધ॒ર્મિષ્ઠ॑-મ્પ્ર॒જા ઉ॑પસ॒ર્પન્તિ॑ ધ॒ર્મેણ॑ પા॒પ-મ॑પ॒નુદ॑તિ ધ॒ર્મે સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા᳚-દ્ધ॒ર્મ-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

પ્ર॒જન॑નં॒-વૈઁ પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા લો॒કે સા॒ધુ પ્ર॒જાયા᳚ સ્ત॒ન્તુન્-ત॑ન્વા॒નઃ પિ॑તૃ॒ણા મ॑નૃ॒ણો ભવ॑તિ॒ તદે॑વ ત॒સ્યા અનૃ॑ણ॒-ન્તસ્મા᳚-ત્પ્ર॒જન॑ન-મ્પર॒મં-વઁદ॑ન્ત્ય॒,

ગ્નયો॒ વૈ ત્રયી॑ વિ॒દ્યા દે॑વ॒યાનઃ॒ પન્થા॑ ગાર્​હપ॒ત્ય ઋક્-પૃ॑થિ॒વી ર॑થન્ત॒ર-મ॑ન્વાહા-ર્ય॒પચ॑નં॒-યઁજુ॑ર॒ન્તરિ॑ક્ષં-વાઁમદે॒વ્ય મા॑હવ॒નીય॒-સ્સામ॑સુવ॒ર્ગો લો॒કો બૃ॒હત્-તસ્મા॑-દ॒ગ્ની-ન્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્ત્ય,

ગ્નિહો॒ત્રગ્ં સા॑ય-મ્પ્રા॒ત-ર્ગૃ॒હાણાં॒-નિષ્કૃ॑તિ॒-સ્સ્વિ॑ષ્ટગ્ં સુહુ॒તં-યઁ॑જ્ઞક્રતૂ॒ના-મ્પ્રાય॑ણગ્ં સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ જ્યોતિ॒-સ્તસ્મા॑-દગ્નિહો॒ત્ર-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

ય॒જ્ઞ ઇતિ॑ ય॒જ્ઞેન॒ હિ દે॒વા દિવ॑-ઙ્ગ॒તા ય॒જ્ઞેનાસુ॑રા॒-નપા॑નુદન્ત ય॒જ્ઞેન॑ દ્વિષ॒ન્તો મિ॒ત્રા ભ॑વન્તિ ય॒જ્ઞે સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા᳚-દ્ય॒જ્ઞ-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

માન॒સં-વૈઁ પ્રા॑જાપ॒ત્ય-મ્પ॒વિત્ર॑-મ્માન॒સેન॒ મન॑સા સા॒ધુ પ॑શ્યતિ માન॒સા ઋષ॑યઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજન્ત માન॒સે સ॒ર્વ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત॒-ન્તસ્મા᳚-ન્માન॒સ-મ્પ॑ર॒મં-વઁદ॑ન્તિ,

ન્યા॒સ ઇ॒ત્યાહુ॑-ર્મની॒ષિણો᳚ બ્ર॒હ્માણ॑-મ્બ્ર॒હ્મા વિશ્વઃ॑ કત॒મ-સ્સ્વ॑ય॒ભુંઃ પ્ર॒જાપ॑તિ-સ્સં​વઁથ્સર॒ ઇતિ॑, સં​વઁથ્સ॒રો॑ ઽસાવા॑દિ॒ત્યો ય એ॒ષ આ॑દિ॒ત્યે પુરુ॑ષ॒-સ્સ પ॑રમે॒ષ્ઠી બ્રહ્મા॒ત્મા,

યાભિ॑રાદિ॒ત્ય-સ્તપ॑તિ ર॒શ્મિભિ॒સ્તાભિઃ॑ પ॒ર્જન્યો॑ વર્​ષતિ પ॒ર્જન્યે॑-નૌષધિ-વનસ્પ॒તયઃ॒ પ્રજા॑યન્ત ઓષધિ-વનસ્પ॒તિભિ॒-રન્ન॑-મ્ભવ॒ત્યન્ને॑ન પ્રા॒ણાઃ પ્રા॒ણૈ-ર્બલ॒-મ્બલે॑ન॒ તપ॒-સ્તપ॑સા શ્ર॒દ્ધા શ્ર॒દ્ધયા॑ મે॒ધા મે॒ધયા॑ મની॒ષા મ॑ની॒ષયા॒ મનો॒ મન॑સા॒ શાન્તિ॒-શ્શાન્ત્યા॑ ચિ॒ત્ત-ઞ્ચિ॒ત્તેન॒ સ્મૃતિ॒ગ્ગ્॒ સ્મૃત્યા॒ સ્માર॒ગ્ગ્॒ સ્મારે॑ણ વિ॒જ્ઞાનં॑-વિઁ॒જ્ઞાને॑-ના॒ત્માનં॑-વેઁદયતિ॒ તસ્મા॑દ॒ન્ન-ન્દદ॒ન્-થ્સર્વા᳚ણ્યે॒તાનિ॑ દદા॒-ત્યન્ના᳚-ત્પ્રા॒ણા ભ॑વન્તિ,

ભૂ॒તાના᳚-મ્પ્રા॒ણૈ-ર્મનો॒ મન॑સશ્ચ વિ॒જ્ઞાનં॑-વિઁ॒જ્ઞાના॑-દાન॒ન્દો બ્ર॑હ્મ યો॒નિ-સ્સ વા એ॒ષ પુરુ॑ષઃ પઞ્ચ॒ધા પ॑ઞ્ચા॒ત્મા યેન॒ સર્વ॑મિ॒દ-મ્પ્રોત॑-મ્પૃથિ॒વી ચા॒ન્તરિ॑ક્ષ-ઞ્ચ॒ દ્યૌશ્ચ॒ દિશ॑શ્ચાવાન્તરદિ॒શાશ્ચ॒ સ વૈ સર્વ॑મિ॒દ-ઞ્જગ॒થ્સ સ॒ભૂતગ્ં॑ સ ભ॒વ્ય-ઞ્જિ॑જ્ઞાસ ક્લૃ॒પ્ત ઋ॑ત॒જા રયિ॑ષ્ઠા,

શ્ર॒દ્ધા સ॒ત્યો મહ॑સ્વા-ન્ત॒પસો॒ પરિ॑ષ્ઠા॒દ્ (વરિ॑ષ્ઠા॒દ્) જ્ઞાત્વા॑ તમે॒વ-મ્મન॑સા હૃ॒દા ચ॒ ભૂયો॑ ન મૃ॒ત્યુ-મુપ॑યાહિ વિ॒દ્વા-ન્તસ્મા᳚-ન્ન્યા॒સ-મે॒ષા-ન્તપ॑સા-મતિરિક્ત॒માહુ॑-ર્વસુર॒ણ્વો॑ વિ॒ભૂર॑સિ પ્રા॒ણે ત્વમસિ॑ સન્ધા॒તા

બ્રહ્મ॑-ન્ત્વમસિ॑ વિશ્વ॒ધૃત્તે॑-જો॒દાસ્ ત્વમ॑સ્ય॒ગ્નિ-ર॑સિ વર્ચો॒દા-સ્ત્વમ॑સિ॒ સૂર્ય॑સ્ય દ્યુમ્નો॒દા સ્ત્વમ॑સિ ચ॒ન્દ્રમ॑સ ઉપયા॒મગૃ॑હીતો-ઽસિ બ્ર॒હ્મણે᳚ ત્વા॒ મહસ॒,

ઓમિત્યા॒ત્માનં॑-યુઁઞ્જીતૈ॒તદ્વૈ મ॑હોપ॒નિષ॑દ-ન્દે॒વાના॒-ઙ્ગુહ્યં॒-યઁ એ॒વં-વેઁદ॑ બ્ર॒હ્મણો॑ મહિ॒માન॑-માપ્નોતિ॒ તસ્મા᳚-દ્બ્ર॒હ્મણો॑ મહિ॒માન॑-મિત્યુપ॒નિષત્ ॥ 79.20 (તૈ. અર. 6.79.1)

જ્ઞાનયજ્ઞઃ (4.55)

તસ્યૈ॒વં-વિઁ॒દુષો॑ ય॒જ્ઞસ્યા॒ત્મા યજ॑માનઃ-શ્ર॒ધ્દાપત્ની॒ શરી॑ર-મિ॒દ્ધ્મમુરો॒ વેદિ॒-ર્લોમા॑નિ

બ॒ર॒ઃઇ-ર્વે॒દઃ-શિખા॒ હૃદ॑યં॒-યૂઁપઃ॒ કામ॒ આજ્ય॑-મ્મ॒ન્યુઃ પ॒શુ-સ્તપો॒-ઽગ્નિ-ર્દમઃ॑ શમયિ॒તા દક્ષિ॑ણા॒-વાઘોતા᳚ પ્રા॒ણ ઉ॑દ્ગ॒તા

ચક્ષુ॑રધ્વ॒ર્યુ-ર્મનો॒ બ્રહ્મા॒ શ્રોત્ર॑મ॒ગ્ની-ધ્યાવ॒ધ્દ્રિય॑તે॒

સા દી॒ક્ષા યદશ્ર્ના॑તિ॒ તધ્દવિ॒-ર્યત્પિબ॑તિ॒ તદ॑સ્ય સોમપા॒નં-યઁદ્રમ॑તે॒

તદુ॑પ॒સદો॒ ય-થ્સ॒ઞ્ચર॑-ત્યુપ॒વિશ॑-ત્યુ॒ત્તિષ્ઠ॑તે ચ॒ સપ્ર॑વ॒ર્ગ્યો॑

યન્મુખ॒-ન્તદા॑હવ॒નીયો॒ યા વ્યાહૃ॑તિ-રાહુ॒તિ-ર્યદ॑સ્ય વિ॒જ્ઞાન॒-ન્તજ્જુ॒હોતિ॒ યથ્સા॒ય-મ્પ્રા॒તર॑ત્તિ॒ તથ્સ॒મિધં॒-યઁત્પ્રા॒ત-ર્મ॒દ્ધ્યન્દિ॑નગ્ં સા॒ય-ઞ્ચ॒ તાનિ॒ સવ॑નાનિ॒ યે

અ॑હોરા॒ત્રે તે દ॑ર્​શપૂર્ણમા॒સૌ યે᳚-ઽર્ધમા॒સાશ્ચ॒ માસા᳚શ્ચ॒ તે ચા॑તુર્મા॒સ્યાનિ॒ ય ઋ॒તવ॒સ્તે પ॑શુબ॒ન્ધા યે સં॑​વઁથ્સ॒રાશ્ચ॑ પરિવથ્સ॒રાશ્ચ॒ તે-ઽહ॑ર્​ગ॒ણા-સ્સ॑ર્વ વેદ॒સં-વાઁ

એ॒ત-થ્સ॒ત્રં-યઁન્મર॑ણ॒-ન્તદ॑વ॒ભૃથ॑ એ॒તદ્વૈ જ॑રામર્ય-મગ્નિહો॒ત્રગ્ં સ॒ત્રં-યઁ એ॒વં-વિઁ॒દ્વા-નુ॑દ॒ગય॑ને પ્ર॒મીય॑તે

દે॒વાના॑મે॒વ મ॑હિ॒માન॑-ઙ્ગ॒ત્વા-ઽઽદિ॒ત્યસ્ય॒ સાયુ॑જ્ય-ઙ્ગચ્છ॒ત્યથ॒ યો દ॑ક્ષિ॒ણે પ્ર॒મીય॑તે

પિતૃ॒ણા-મે॒વ મ॑હિ॒માન॑-ઙ્ગ॒ત્વા ચ॒ન્દ્રમ॑સ॒-સ્સાયુ॑જ્યગ્ં સલો॒કતા॑-માપ્નોત્યે॒તૌ વૈ સૂ᳚ર્યા ચન્દ્ર॒મસૌ᳚-ર્મહિ॒માનૌ᳚ બ્રાહ્મ॒ણો

વિ॒દ્વા-ન॒ભિજ॑યતિ॒ તસ્મા᳚-દ્બ્ર॒હ્મણો॑ મહિ॒માન॑માપ્નોતિ॒ તસ્મા᳚-દ્બ્ર॒હ્મણો॑ મહિ॒માન॑-મિત્યુપ॒નિષત્ ॥ 80.1 (તૈ. અર. 6.80.1)

સ॒હ ના॑ વવતુ । સ॒હ નૌ॑ ભુનક્તુ । સ॒હ વી॒ર્ય॑-ઙ્કરવાવહૈ । તે॒જ॒સ્વિના॒ વધી॑તમસ્તુ॒ મા વિ॑દ્વિષા॒વહૈ᳚ ॥

॥ ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥

હરિઃ॒ ઓમ્ ।

ઇતિ મહાનારાયણોપનિષ-થ્સમાપ્તા

(અમ્ભ॒સ્યૈક॑પઞ્ચા॒શચ્છ॒તં - જા॒તવે॑દસે॒ ચતુ॑ર્દશ॒ - ભૂરન્નં॒ - ભૂર॒ગ્નયે॒ - ભૂર॒ગ્નયે॒ ચૈક॑મેકં - પાહિ - પા॒હિ ચ॒ત્વારિ॑ ચત્વારિ॒ - ય-શ્છન્દ॑સા॒-ન્દ્વે - નમો॒ બ્રહ્મ॑ણે - ઋ॒ત-ન્તપો॒ - યથા॑ વૃ॒ક્ષસ્યૈક॑ મેક - મ॒ણોરણી॑યા॒ગ્॒ શ્ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશથ્ - સહસ્ર॒શી॑ષ॒ગ્ં॒ ષટ્વિ॑ગ્ંશતિ - રાદિ॒ત્યો વા એ॒ષ - આ॑દિ॒ત્યો વૈ તેજ॒ એક॑મેકં॒ - નિધ॑નપતયે॒ ત્રયો॑વિગ્ંશતિઃ - સ॒દ્યોજા॒ત-ન્ત્રીણિ॑ - વામદે॒વાયૈક॑ - મ॒ઘોરે᳚ભ્ય॒ - સ્તત્પુરુ॑ષાય॒ દ્વે દ્વે॒ - ઈશાનો - નમો હિરણ્યબાહવ॒ એક॑મેક - મૃ॒તગ્ં સ॒ત્ય-ન્દ્વે - સર્વો॒ વૈ ચ॒ત્વારિ॒ - કદ્રુ॒દ્રાય॒ ત્રીણિ॒ - યસ્ય॒ વૈ કઙ્ક॑તી - કૃણુ॒ષ્વ પાજો - ઽદિ॑તિ॒ - રાપો॒ વા ઇ॒દગ્ં સર્વ॒ મેક॑મેક॒ - માપઃ॑ પુનન્તુ ચ॒ત્વા - ર્યગ્નિશ્ચ - સૂર્યશ્ચ નવ॑ - ન॒વોમિતિ॑ ચ॒ત્વા - ર્યાયા॑તુ॒ પચૌ - જો॑-ઽસિ॒ દશો॒ - ત્તમે॑ ચ॒ત્વારિ॒ - ઘૃણિ॒સ્ત્રીણિ॒ - બ્રહ્મ॑મેતુ॒ માં-યાઁસ્તે᳚ બ્રહ્મહ॒ત્યા-ન્દ્વાદ॑શ॒ - બ્રહ્મ॑ મે॒ધયા॒-ઽદ્યા ન॑ ઇ॒મ-મ્ભ્રૂ॑ષહ॒ત્યાં - બ્રહ્મ॑ મે॒ધવા᳚ બ્ર॒હ્મા દે॒વાના॑મિ॒દં-વીઁ॑રહ॒ત્યામેકા॒ન્ન વિ॑ગ્ંશતિ॒ રેકા॒ન્નવિ॑ગ્ંશતિ--ર્ મે॒ધા દે॒વી - મે॒ધા-મ્મ॒ ઇન્દ્ર॑શ્ચ॒ત્વારિ॑ ચત્વા॒ર્યા - મા᳚-મ્મે॒ધા દ્વે - મયિ॑ મે॒ધા મેક॒- મપૈ॑તુ॒ - પરં॒ - ઁવાત॑-મ્પ્રા॒ણ - મ॑મુત્ર॒ભૂયા॒-દ્- દ્ધરિ॒ગ્ં॒ - શલ્કૈ॑ર॒ગ્નિં - મા છિ॑દો મૃત્યો॒ - મા નો॑ મ॒હાન્તં॒ - માન॑સ્તો॒કે - પ્રજા॑પતે - સ્વસ્તિ॒દા - ત્ર્ય॑મ્બકં॒ - ઁયે તે॑ સ॒હસ્ર॒-ન્દ્વે દ્વે - મૃ॒ત્યવે॒ સ્વાહૈકં॑ - દે॒વકૃ॑ત॒સ્યૈકા॑દશ॒ - યદ્વો॑ દેવાઃ॒ - કામો-ઽકાર્​ષી॒ન્ - મન્યુરકાર્​ષી॒-દ્દ્વે દ્વે॒ - તિલાઞ્જુહોમિ ગાવ-શ્શ્રિય-મ્પ્ર॑જાઃ પઞ્ચ॒ - તિલાઃ કૃણ્ષાશ્ચોર॑સ્ય॒ શ્રીઃ પ્રજ્ઞાતુ જાતવે॑દ-સ્સ॒પ્ત - પ્રાણ વા-ક્ત્વક્ છિર ઉત્તિષ્ઠ પુરુષ॑ પઞ્ચ॒ - પૃથિવી શબ્દ મનો વાગ્ વ્યક્તા-ઽઽત્મા-ઽન્તરાત્મા પરમાત્મા મે᳚ ક્ષુ॒ધે-ઽન્નમય॒ પઞ્ચ॑દશા॒ - ગ્નયે॒ સ્વાહૈક॑ચત્વારિ॒ગ્ં॒શ - ર્દો᳚ ન્તદ્બ્ર॒હ્મ નવ॑ - શ્ર॒દ્ધાયા᳚-મ્પ્રા॒ણે નિવિષ્ટ॒ શ્ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિઃ - શ્ર॒દ્ધાયા॒-ન્દશા - ઙ્ગુષ્ઠ માત્રઃ પુરુષો દ્વે - વામ્મ॑ આ॒સન્ન॒ષ્ટૌ - વયઃ॑ સુપ॒ર્​ષાઃ - પ્રાણાના-ઙ્ગ્રન્થિરસિ દ્વે દ્વે - નમો રુદ્રાયૈકં॒ - ત્વમ॑ગ્ને॒ દ્યુભિર્॒ દ્વે - શિ॒વેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ - સ॒ત્યં - પ્રા॑જાપ॒ત્ય - સ્તસ્યૈ॒વ મેક॑ મેક॒ મશતિઃ)