శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - అష్టాదశోఽధ్యాయః

శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - అష్టాదశోఽధ్యాయః

శ్లోక 1

ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః

అథ అష్టాదశోఽధ్యాయః ।

మోక్షసన్న్యాసయోగః

అర్జున ఉవాచ

సన్న్యాసస్య మహాబాహో తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్ ।

త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశినిషూదన

శ్లోక 2

శ్రీభగవానువాచ

కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసం సన్న్యాసం కవయో విదుః ।

సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే కర్మ ప్రాహుర్మనీషిణః ।

యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

నిశ్చయం శృణు మే తత్ర త్యాగే భరతసత్తమ ।

త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

యజ్ఞదానతపఃకర్మ న త్యాజ్యం కార్యమేవ తత్ ।

యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలాని చ ।

కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

నియతస్య తు సన్న్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే ।

మోహాత్తస్య పరిత్యాగస్తామసః పరికీర్తితః

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్ ।

స కృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేఽర్జున ।

సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం చైవ స త్యాగః సాత్త్వికో మతః

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ కుశలే నానుషజ్జతే ।

త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ ఛిన్నసంశయః

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

న హి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః ।

యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిధీయతే

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ ।

భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సన్న్యాసినాం క్వచిత్

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

పఞ్చైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధ మే ।

సాఙ్ఖ్యే కృతాన్తే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

అధిష్ఠానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్ ।

వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పఞ్చమమ్

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

శరీరవాఙ్మనోభిర్యత్కర్మ ప్రారభతే నరః ।

న్యాయ్యం వా విపరీతం వా పఞ్చైతే తస్య హేతవః

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

తత్రైవం సతి కర్తారమాత్మానం కేవలం తు యః ।

పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాన్న స పశ్యతి దుర్మతిః

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

యస్య నాహఙ్కృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే ।

హత్వాఽపి స ఇమాఁల్లోకాన్న హన్తి న నిబధ్యతే

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా త్రివిధా కర్మచోదనా ।

కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసఙ్గ్రహః

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ త్రిధైవ గుణభేదతః ।

ప్రోచ్యతే గుణసఙ్ఖ్యానే యథావచ్ఛృణు తాన్యపి

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

సర్వభూతేషు యేనైకం భావమవ్యయమీక్షతే ।

అవిభక్తం విభక్తేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

పృథక్త్వేన తు యజ్జ్ఞానం నానాభావాన్పృథగ్విధాన్ ।

వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్కార్యే సక్తమహైతుకమ్ ।

అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

నియతం సఙ్గరహితమరాగద్వేషతః కృతమ్ ।

అఫలప్రేప్సునా కర్మ యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

యత్తు కామేప్సునా కర్మ సాహఙ్కారేణ వా పునః ।

క్రియతే బహులాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

అనుబన్ధం క్షయం హింసామనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్ ।

మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్తత్తామసముచ్యతే

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

ముక్తసఙ్గోఽనహంవాదీ ధృత్యుత్సాహసమన్వితః ।

సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుర్లుబ్ధో హింసాత్మకోఽశుచిః ।

హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠో నైష్కృతికోఽలసః ।

విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

బుద్ధేర్భేదం ధృతేశ్చైవ గుణతస్త్రివిధం శృణు ।

ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనఞ్జయ

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యాకార్యే భయాభయే ।

బన్ధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చాకార్యమేవ చ ।

అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసావృతా ।

సర్వార్థాన్విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

ధృత్యా యయా ధారయతే మనఃప్రాణేన్ద్రియక్రియాః ।

యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

యయా తు ధర్మకామార్థాన్ధృత్యా ధారయతేఽర్జున ।

ప్రసఙ్గేన ఫలాకాఙ్క్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ ।

న విముఞ్చతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ

॥ 34 ॥

శ్లోక 36

సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణు మే భరతర్షభ ।

అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి

॥ 35 ॥

శ్లోక 37

యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేఽమృతోపమమ్ ।

తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమాత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్

॥ 36 ॥

శ్లోక 38

విషయేన్ద్రియసంయోగాద్యత్తదగ్రేఽమృతోపమమ్ ।

పరిణామే విషమివ తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్

॥ 37 ॥

శ్లోక 39

యదగ్రే చానుబన్ధే చ సుఖం మోహనమాత్మనః ।

నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థం తత్తామసముదాహృతమ్

॥ 38 ॥

శ్లోక 40

న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేషు వా పునః ।

సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యదేభిః స్యాత్త్రిభిర్గుణైః

॥ 39 ॥

శ్లోక 41

బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చ పరన్తప ।

కర్మాణి ప్రవిభక్తాని స్వభావప్రభవైర్గుణైః

॥ 40 ॥

శ్లోక 42

శమో దమస్తపః శౌచం క్షాన్తిరార్జవమేవ చ ।

జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్

॥ 41 ॥

శ్లోక 43

శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్ ।

దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్

॥ 42 ॥

శ్లోక 44

కృషిగౌరక్ష్యవాణిజ్యం వైశ్యకర్మ స్వభావజమ్ ।

పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్

॥ 43 ॥

శ్లోక 45

స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః సంసిద్ధిం లభతే నరః ।

స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం యథా విన్దతి తచ్ఛృణు

॥ 44 ॥

శ్లోక 46

యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం యేన సర్వమిదం తతమ్ ।

స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః

॥ 45 ॥

శ్లోక 47

శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మోత్స్వనుష్ఠితాత్ ।

స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్

॥ 46 ॥

శ్లోక 48

సహజం కర్మ కౌన్తేయ సదోషమపి న త్యజేత్ ।

సర్వారమ్భా హి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః

॥ 47 ॥

శ్లోక 49

అసక్తబుద్ధిః సర్వత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః ।

నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సన్న్యాసేనాధిగచ్ఛతి

॥ 48 ॥

శ్లోక 50

సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాప్నోతి నిబోధ మే ।

సమాసేనైవ కౌన్తేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా

॥ 49 ॥

శ్లోక 51

బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాత్మానం నియమ్య చ ।

శబ్దాదీన్విషయాంస్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ

॥ 50 ॥

శ్లోక 52

వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః ।

ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః

॥ 51 ॥

శ్లోక 53

అహఙ్కారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ ।

విముచ్య నిర్మమః శాన్తో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే

॥ 52 ॥

శ్లోక 54

బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాఙ్క్షతి ।

సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్

॥ 53 ॥

శ్లోక 55

భక్త్యా మామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః ।

తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనన్తరమ్

॥ 54 ॥

శ్లోక 56

సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః ।

మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్

॥ 55 ॥

శ్లోక 57

చేతసా సర్వకర్మాణి మయి సన్న్యస్య మత్పరః ।

బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ

॥ 56 ॥

శ్లోక 58

మచ్చిత్తః సర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి ।

అథ చేత్త్వమహఙ్కారాన్న శ్రోష్యసి వినఙ్క్ష్యసి

॥ 57 ॥

శ్లోక 59

యదహఙ్కారమాశ్రిత్య న యోత్స్య ఇతి మన్యసే ।

మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి

॥ 58 ॥

శ్లోక 60

స్వభావజేన కౌన్తేయ నిబద్ధః స్వేన కర్మణా ।

కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్కరిష్యస్యవశోఽపి తత్

॥ 59 ॥

శ్లోక 61

ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేఽర్జున తిష్ఠతి ।

భ్రామయన్సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని మాయయా

॥ 60 ॥

శ్లోక 62

తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత ।

తత్ప్రసాదాత్పరాం శాన్తిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్

॥ 61 ॥

శ్లోక 63

ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా ।

విమృశ్యైతదశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు

॥ 62 ॥

శ్లోక 64

సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణు మే పరమం వచః ।

ఇష్టోఽసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామి తే హితమ్

॥ 63 ॥

శ్లోక 65

మన్మనా భవ మద్భక్తో మద్యాజీ మాం నమస్కురు ।

మామేవైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోఽసి మే

॥ 64 ॥

శ్లోక 66

సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ ।

అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః

॥ 65 ॥

శ్లోక 67

ఇదం తే నాతపస్కాయ నాభక్తాయ కదాచన ।

న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోఽభ్యసూయతి

॥ 66 ॥

శ్లోక 68

య ఇమం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి ।

భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః

॥ 67 ॥

శ్లోక 69

న చ తస్మాన్మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః ।

భవితా న చ మే తస్మాదన్యః ప్రియతరో భువి

॥ 68 ॥

శ్లోక 70

అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః ।

జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమిష్టః స్యామితి మే మతిః

॥ 69 ॥

శ్లోక 71

శ్రద్ధావాననసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః ।

సోఽపి ముక్తః శుభాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్

॥ 70 ॥

శ్లోక 72

కచ్చిదేతచ్ఛ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణ చేతసా ।

కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రనష్టస్తే ధనఞ్జయ

॥ 71 ॥

శ్లోక 73

అర్జున ఉవాచ

నష్టో మోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ప్రసాదాన్మయాచ్యుత ।

స్థితోఽస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ

॥ 72 ॥

శ్లోక 74

సఞ్జయ ఉవాచ

ఇత్యహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః ।

సంవాదమిమమశ్రౌషమద్భుతం రోమహర్షణమ్

॥ 73 ॥

శ్లోక 75

వ్యాసప్రసాదాచ్ఛ్రుతవానేతద్గుహ్యమహం పరమ్ ।

యోగం యోగేశ్వరాత్కృష్ణాత్సాక్షాత్కథయతః స్వయమ్

॥ 74 ॥

శ్లోక 76

రాజన్సంస్మృత్య సంస్మృత్య సంవాదమిమమద్భుతమ్ ।

కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః

॥ 75 ॥

శ్లోక 77

తచ్చ సంస్మృత్య సంస్మృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః ।

విస్మయో మే మహాన్రాజన్హృష్యామి చ పునః పునః

॥ 76 ॥

శ్లోక 78

యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః ।

తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ

॥ 77 ॥

శ్లోక 79

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే

శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే మోక్షసన్న్యాసయోగో నామాష్టాదశోఽధ్యాయః

॥ 78 ॥

శ్లోక 80