శ్రీ రామ చరిత మానస - సున్దరకాణ్డ

శ్రీజానకీవల్లభో విజయతే

శ్రీరామచరితమానస

పఞ్చమ సోపాన (సున్దరకాణ్డ)

శాన్తం శాశ్వతమప్రమేయమనఘం నిర్వాణశాన్తిప్రదం

బ్రహ్మాశమ్భుఫణీన్ద్రసేవ్యమనిశం వేదాన్తవేద్యం విభుమ్ ।

రామాఖ్యం జగదీశ్వరం సురగురుం మాయామనుష్యం హరిం

వన్దేఽహం కరుణాకరం రఘువరం భూపాలచూడ़ఆమణిమ్ ॥ 1 ॥

నాన్యా స్పృహా రఘుపతే హృదయేఽస్మదీయే

సత్యం వదామి చ భవానఖిలాన్తరాత్మా।

భక్తిం ప్రయచ్ఛ రఘుపుఙ్గవ నిర్భరాం మే

కామాదిదోషరహితం కురు మానసం చ ॥ 2 ॥

అతులితబలధామం హేమశైలాభదేహం

దనుజవనకృశానుం జ్ఞానినామగ్రగణ్యమ్।

సకలగుణనిధానం వానరాణామధీశం

రఘుపతిప్రియభక్తం వాతజాతం నమామి ॥ 3 ॥

జామవన్త కే బచన సుహాఏ। సుని హనుమన్త హృదయ అతి భాఏ ॥

తబ లగి మోహి పరిఖేహు తుమ్హ భాఈ। సహి దుఖ కన్ద మూల ఫల ఖాఈ ॥

జబ లగి ఆవౌం సీతహి దేఖీ। హోఇహి కాజు మోహి హరష బిసేషీ ॥

యహ కహి నాఇ సబన్హి కహుఁ మాథా। చలేఉ హరషి హియఁ ధరి రఘునాథా ॥

సిన్ధు తీర ఏక భూధర సున్దర। కౌతుక కూది చఢ़ఏఉ తా ఊపర ॥

బార బార రఘుబీర సఁభారీ। తరకేఉ పవనతనయ బల భారీ ॥

జేహిం గిరి చరన దేఇ హనుమన్తా। చలేఉ సో గా పాతాల తురన్తా ॥

జిమి అమోఘ రఘుపతి కర బానా। ఏహీ భాఁతి చలేఉ హనుమానా ॥

జలనిధి రఘుపతి దూత బిచారీ। తైం మైనాక హోహి శ్రమహారీ ॥

దో. హనూమాన తేహి పరసా కర పుని కీన్హ ప్రనామ।

రామ కాజు కీన్హేం బిను మోహి కహాఁ బిశ్రామ ॥ 1 ॥

జాత పవనసుత దేవన్హ దేఖా। జానైం కహుఁ బల బుద్ధి బిసేషా ॥

సురసా నామ అహిన్హ కై మాతా। పఠిన్హి ఆఇ కహీ తేహిం బాతా ॥

ఆజు సురన్హ మోహి దీన్హ అహారా। సునత బచన కహ పవనకుమారా ॥

రామ కాజు కరి ఫిరి మైం ఆవౌం। సీతా కి సుధి ప్రభుహి సునావౌమ్ ॥

తబ తవ బదన పైఠిహుఁ ఆఈ। సత్య కహుఁ మోహి జాన దే మాఈ ॥

కబనేహుఁ జతన దేఇ నహిం జానా। గ్రససి న మోహి కహేఉ హనుమానా ॥

జోజన భరి తేహిం బదను పసారా। కపి తను కీన్హ దుగున బిస్తారా ॥

సోరహ జోజన ముఖ తేహిం ఠయూ। తురత పవనసుత బత్తిస భయూ ॥

జస జస సురసా బదను బఢ़ఆవా। తాసు దూన కపి రూప దేఖావా ॥

సత జోజన తేహిం ఆనన కీన్హా। అతి లఘు రూప పవనసుత లీన్హా ॥

బదన పిఠి పుని బాహేర ఆవా। మాగా బిదా తాహి సిరు నావా ॥

మోహి సురన్హ జేహి లాగి పఠావా। బుధి బల మరము తోర మై పావా ॥

దో. రామ కాజు సబు కరిహహు తుమ్హ బల బుద్ధి నిధాన।

ఆసిష దేహ గీ సో హరషి చలేఉ హనుమాన ॥ 2 ॥

నిసిచరి ఏక సిన్ధు మహుఁ రహీ। కరి మాయా నభు కే ఖగ గహీ ॥

జీవ జన్తు జే గగన ఉడ़ఆహీం। జల బిలోకి తిన్హ కై పరిఛాహీమ్ ॥

గహి ఛాహఁ సక సో న ఉడ़ఆఈ। ఏహి బిధి సదా గగనచర ఖాఈ ॥

సోఇ ఛల హనూమాన కహఁ కీన్హా। తాసు కపటు కపి తురతహిం చీన్హా ॥

తాహి మారి మారుతసుత బీరా। బారిధి పార గయు మతిధీరా ॥

తహాఁ జాఇ దేఖీ బన సోభా। గుఞ్జత చఞ్చరీక మధు లోభా ॥

నానా తరు ఫల ఫూల సుహాఏ। ఖగ మృగ బృన్ద దేఖి మన భాఏ ॥

సైల బిసాల దేఖి ఏక ఆగేం। తా పర ధాఇ చఢేఉ భయ త్యాగేమ్ ॥

ఉమా న కఛు కపి కై అధికాఈ। ప్రభు ప్రతాప జో కాలహి ఖాఈ ॥

గిరి పర చఢి లఙ్కా తేహిం దేఖీ। కహి న జాఇ అతి దుర్గ బిసేషీ ॥

అతి ఉతఙ్గ జలనిధి చహు పాసా। కనక కోట కర పరమ ప్రకాసా ॥

ఛం=కనక కోట బిచిత్ర మని కృత సున్దరాయతనా ఘనా।

చుహట్ట హట్ట సుబట్ట బీథీం చారు పుర బహు బిధి బనా ॥

గజ బాజి ఖచ్చర నికర పదచర రథ బరూథిన్హ కో గనై ॥

బహురూప నిసిచర జూథ అతిబల సేన బరనత నహిం బనై ॥ 1 ॥

బన బాగ ఉపబన బాటికా సర కూప బాపీం సోహహీం।

నర నాగ సుర గన్ధర్బ కన్యా రూప ముని మన మోహహీమ్ ॥

కహుఁ మాల దేహ బిసాల సైల సమాన అతిబల గర్జహీం।

నానా అఖారేన్హ భిరహిం బహు బిధి ఏక ఏకన్హ తర్జహీమ్ ॥ 2 ॥

కరి జతన భట కోటిన్హ బికట తన నగర చహుఁ దిసి రచ్ఛహీం।

కహుఁ మహిష మానషు ధేను ఖర అజ ఖల నిసాచర భచ్ఛహీమ్ ॥

ఏహి లాగి తులసీదాస ఇన్హ కీ కథా కఛు ఏక హై కహీ।

రఘుబీర సర తీరథ సరీరన్హి త్యాగి గతి పైహహిం సహీ ॥ 3 ॥

దో. పుర రఖవారే దేఖి బహు కపి మన కీన్హ బిచార।

అతి లఘు రూప ధరౌం నిసి నగర కరౌం పిసార ॥ 3 ॥

మసక సమాన రూప కపి ధరీ। లఙ్కహి చలేఉ సుమిరి నరహరీ ॥

నామ లఙ్కినీ ఏక నిసిచరీ। సో కహ చలేసి మోహి నిన్దరీ ॥

జానేహి నహీం మరము సఠ మోరా। మోర అహార జహాఁ లగి చోరా ॥

ముఠికా ఏక మహా కపి హనీ। రుధిర బమత ధరనీం ఢనమనీ ॥

పుని సమ్భారి ఉఠి సో లఙ్కా। జోరి పాని కర బినయ సంసకా ॥

జబ రావనహి బ్రహ్మ బర దీన్హా। చలత బిరఞ్చి కహా మోహి చీన్హా ॥

బికల హోసి తైం కపి కేం మారే। తబ జానేసు నిసిచర సఙ్ఘారే ॥

తాత మోర అతి పున్య బహూతా। దేఖేఉఁ నయన రామ కర దూతా ॥

దో. తాత స్వర్గ అపబర్గ సుఖ ధరిఅ తులా ఏక అఙ్గ।

తూల న తాహి సకల మిలి జో సుఖ లవ సతసఙ్గ ॥ 4 ॥

ప్రబిసి నగర కీజే సబ కాజా। హృదయఁ రాఖి కౌసలపుర రాజా ॥

గరల సుధా రిపు కరహిం మితాఈ। గోపద సిన్ధు అనల సితలాఈ ॥

గరుడ़ సుమేరు రేనూ సమ తాహీ। రామ కృపా కరి చితవా జాహీ ॥

అతి లఘు రూప ధరేఉ హనుమానా। పైఠా నగర సుమిరి భగవానా ॥

మన్దిర మన్దిర ప్రతి కరి సోధా। దేఖే జహఁ తహఁ అగనిత జోధా ॥

గయు దసానన మన్దిర మాహీం। అతి బిచిత్ర కహి జాత సో నాహీమ్ ॥

సయన కిఏ దేఖా కపి తేహీ। మన్దిర మహుఁ న దీఖి బైదేహీ ॥

భవన ఏక పుని దీఖ సుహావా। హరి మన్దిర తహఁ భిన్న బనావా ॥

దో. రామాయుధ అఙ్కిత గృహ సోభా బరని న జాఇ।

నవ తులసికా బృన్ద తహఁ దేఖి హరషి కపిరాఇ ॥ 5 ॥

లఙ్కా నిసిచర నికర నివాసా। ఇహాఁ కహాఁ సజ్జన కర బాసా ॥

మన మహుఁ తరక కరై కపి లాగా। తేహీం సమయ బిభీషను జాగా ॥

రామ రామ తేహిం సుమిరన కీన్హా। హృదయఁ హరష కపి సజ్జన చీన్హా ॥

ఏహి సన హఠి కరిహుఁ పహిచానీ। సాధు తే హోఇ న కారజ హానీ ॥

బిప్ర రుప ధరి బచన సునాఏ। సునత బిభీషణ ఉఠి తహఁ ఆఏ ॥

కరి ప్రనామ పూఁఛీ కుసలాఈ। బిప్ర కహహు నిజ కథా బుఝాఈ ॥

కీ తుమ్హ హరి దాసన్హ మహఁ కోఈ। మోరేం హృదయ ప్రీతి అతి హోఈ ॥

కీ తుమ్హ రాము దీన అనురాగీ। ఆయహు మోహి కరన బడ़భాగీ ॥

దో. తబ హనుమన్త కహీ సబ రామ కథా నిజ నామ।

సునత జుగల తన పులక మన మగన సుమిరి గున గ్రామ ॥ 6 ॥

సునహు పవనసుత రహని హమారీ। జిమి దసనన్హి మహుఁ జీభ బిచారీ ॥

తాత కబహుఁ మోహి జాని అనాథా। కరిహహిం కృపా భానుకుల నాథా ॥

తామస తను కఛు సాధన నాహీం। ప్రీతి న పద సరోజ మన మాహీమ్ ॥

అబ మోహి భా భరోస హనుమన్తా। బిను హరికృపా మిలహిం నహిం సన్తా ॥

జౌ రఘుబీర అనుగ్రహ కీన్హా। తౌ తుమ్హ మోహి దరసు హఠి దీన్హా ॥

సునహు బిభీషన ప్రభు కై రీతీ। కరహిం సదా సేవక పర ప్రీతీ ॥

కహహు కవన మైం పరమ కులీనా। కపి చఞ్చల సబహీం బిధి హీనా ॥

ప్రాత లేఇ జో నామ హమారా। తేహి దిన తాహి న మిలై అహారా ॥

దో. అస మైం అధమ సఖా సును మోహూ పర రఘుబీర।

కీన్హీ కృపా సుమిరి గున భరే బిలోచన నీర ॥ 7 ॥

జానతహూఁ అస స్వామి బిసారీ। ఫిరహిం తే కాహే న హోహిం దుఖారీ ॥

ఏహి బిధి కహత రామ గున గ్రామా। పావా అనిర్బాచ్య బిశ్రామా ॥

పుని సబ కథా బిభీషన కహీ। జేహి బిధి జనకసుతా తహఁ రహీ ॥

తబ హనుమన్త కహా సును భ్రాతా। దేఖీ చహుఁ జానకీ మాతా ॥

జుగుతి బిభీషన సకల సునాఈ। చలేఉ పవనసుత బిదా కరాఈ ॥

కరి సోఇ రూప గయు పుని తహవాఁ। బన అసోక సీతా రహ జహవాఁ ॥

దేఖి మనహి మహుఁ కీన్హ ప్రనామా। బైఠేహిం బీతి జాత నిసి జామా ॥

కృస తన సీస జటా ఏక బేనీ। జపతి హృదయఁ రఘుపతి గున శ్రేనీ ॥

దో. నిజ పద నయన దిఏఁ మన రామ పద కమల లీన।

పరమ దుఖీ భా పవనసుత దేఖి జానకీ దీన ॥ 8 ॥

తరు పల్లవ మహుఁ రహా లుకాఈ। కరి బిచార కరౌం కా భాఈ ॥

తేహి అవసర రావను తహఁ ఆవా। సఙ్గ నారి బహు కిఏఁ బనావా ॥

బహు బిధి ఖల సీతహి సముఝావా। సామ దాన భయ భేద దేఖావా ॥

కహ రావను సును సుముఖి సయానీ। మన్దోదరీ ఆది సబ రానీ ॥

తవ అనుచరీం కరుఁ పన మోరా। ఏక బార బిలోకు మమ ఓరా ॥

తృన ధరి ఓట కహతి బైదేహీ। సుమిరి అవధపతి పరమ సనేహీ ॥

సును దసముఖ ఖద్యోత ప్రకాసా। కబహుఁ కి నలినీ కరి బికాసా ॥

అస మన సముఝు కహతి జానకీ। ఖల సుధి నహిం రఘుబీర బాన కీ ॥

సఠ సూనే హరి ఆనేహి మోహి। అధమ నిలజ్జ లాజ నహిం తోహీ ॥

దో. ఆపుహి సుని ఖద్యోత సమ రామహి భాను సమాన।

పరుష బచన సుని కాఢ़ఇ అసి బోలా అతి ఖిసిఆన ॥ 9 ॥

సీతా తైం మమ కృత అపమానా। కటిహుఁ తవ సిర కఠిన కృపానా ॥

నాహిం త సపది మాను మమ బానీ। సుముఖి హోతి న త జీవన హానీ ॥

స్యామ సరోజ దామ సమ సున్దర। ప్రభు భుజ కరి కర సమ దసకన్ధర ॥

సో భుజ కణ్ఠ కి తవ అసి ఘోరా। సును సఠ అస ప్రవాన పన మోరా ॥

చన్ద్రహాస హరు మమ పరితాపం। రఘుపతి బిరహ అనల సఞ్జాతమ్ ॥

సీతల నిసిత బహసి బర ధారా। కహ సీతా హరు మమ దుఖ భారా ॥

సునత బచన పుని మారన ధావా। మయతనయాఁ కహి నీతి బుఝావా ॥

కహేసి సకల నిసిచరిన్హ బోలాఈ। సీతహి బహు బిధి త్రాసహు జాఈ ॥

మాస దివస మహుఁ కహా న మానా। తౌ మైం మారబి కాఢ़ఇ కృపానా ॥

దో. భవన గయు దసకన్ధర ఇహాఁ పిసాచిని బృన్ద।

సీతహి త్రాస దేఖావహి ధరహిం రూప బహు మన్ద ॥ 10 ॥

త్రిజటా నామ రాచ్ఛసీ ఏకా। రామ చరన రతి నిపున బిబేకా ॥

సబన్హౌ బోలి సునాఏసి సపనా। సీతహి సేఇ కరహు హిత అపనా ॥

సపనేం బానర లఙ్కా జారీ। జాతుధాన సేనా సబ మారీ ॥

ఖర ఆరూఢ़ నగన దససీసా। ముణ్డిత సిర ఖణ్డిత భుజ బీసా ॥

ఏహి బిధి సో దచ్ఛిన దిసి జాఈ। లఙ్కా మనహుఁ బిభీషన పాఈ ॥

నగర ఫిరీ రఘుబీర దోహాఈ। తబ ప్రభు సీతా బోలి పఠాఈ ॥

యహ సపనా మేం కహుఁ పుకారీ। హోఇహి సత్య గేఁ దిన చారీ ॥

తాసు బచన సుని తే సబ డరీం। జనకసుతా కే చరనన్హి పరీమ్ ॥

దో. జహఁ తహఁ గీం సకల తబ సీతా కర మన సోచ।

మాస దివస బీతేం మోహి మారిహి నిసిచర పోచ ॥ 11 ॥

త్రిజటా సన బోలీ కర జోరీ। మాతు బిపతి సఙ్గిని తైం మోరీ ॥

తజౌం దేహ కరు బేగి ఉపాఈ। దుసహు బిరహు అబ నహిం సహి జాఈ ॥

ఆని కాఠ రచు చితా బనాఈ। మాతు అనల పుని దేహి లగాఈ ॥

సత్య కరహి మమ ప్రీతి సయానీ। సునై కో శ్రవన సూల సమ బానీ ॥

సునత బచన పద గహి సముఝాఏసి। ప్రభు ప్రతాప బల సుజసు సునాఏసి ॥

నిసి న అనల మిల సును సుకుమారీ। అస కహి సో నిజ భవన సిధారీ ॥

కహ సీతా బిధి భా ప్రతికూలా। మిలహి న పావక మిటిహి న సూలా ॥

దేఖిఅత ప్రగట గగన అఙ్గారా। అవని న ఆవత ఏకు తారా ॥

పావకమయ ససి స్త్రవత న ఆగీ। మానహుఁ మోహి జాని హతభాగీ ॥

సునహి బినయ మమ బిటప అసోకా। సత్య నామ కరు హరు మమ సోకా ॥

నూతన కిసలయ అనల సమానా। దేహి అగిని జని కరహి నిదానా ॥

దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। సో ఛన కపిహి కలప సమ బీతా ॥

సో. కపి కరి హృదయఁ బిచార దీన్హి ముద్రికా డారీ తబ।

జను అసోక అఙ్గార దీన్హి హరషి ఉఠి కర గహేఉ ॥ 12 ॥

తబ దేఖీ ముద్రికా మనోహర। రామ నామ అఙ్కిత అతి సున్దర ॥

చకిత చితవ ముదరీ పహిచానీ। హరష బిషాద హృదయఁ అకులానీ ॥

జీతి కో సకి అజయ రఘురాఈ। మాయా తేం అసి రచి నహిం జాఈ ॥

సీతా మన బిచార కర నానా। మధుర బచన బోలేఉ హనుమానా ॥

రామచన్ద్ర గున బరనైం లాగా। సునతహిం సీతా కర దుఖ భాగా ॥

లాగీం సునైం శ్రవన మన లాఈ। ఆదిహు తేం సబ కథా సునాఈ ॥

శ్రవనామృత జేహిం కథా సుహాఈ। కహి సో ప్రగట హోతి కిన భాఈ ॥

తబ హనుమన్త నికట చలి గయూ। ఫిరి బైణ్ఠీం మన బిసమయ భయూ ॥

రామ దూత మైం మాతు జానకీ। సత్య సపథ కరునానిధాన కీ ॥

యహ ముద్రికా మాతు మైం ఆనీ। దీన్హి రామ తుమ్హ కహఁ సహిదానీ ॥

నర బానరహి సఙ్గ కహు కైసేం। కహి కథా భి సఙ్గతి జైసేమ్ ॥

దో. కపి కే బచన సప్రేమ సుని ఉపజా మన బిస్వాస ॥

జానా మన క్రమ బచన యహ కృపాసిన్ధు కర దాస ॥ 13 ॥

హరిజన జాని ప్రీతి అతి గాఢ़ఈ। సజల నయన పులకావలి బాఢ़ఈ ॥

బూడ़త బిరహ జలధి హనుమానా। భయు తాత మోం కహుఁ జలజానా ॥

అబ కహు కుసల జాఉఁ బలిహారీ। అనుజ సహిత సుఖ భవన ఖరారీ ॥

కోమలచిత కృపాల రఘురాఈ। కపి కేహి హేతు ధరీ నిఠురాఈ ॥

సహజ బాని సేవక సుఖ దాయక। కబహుఁక సురతి కరత రఘునాయక ॥

కబహుఁ నయన మమ సీతల తాతా। హోఇహహి నిరఖి స్యామ మృదు గాతా ॥

బచను న ఆవ నయన భరే బారీ। అహహ నాథ హౌం నిపట బిసారీ ॥

దేఖి పరమ బిరహాకుల సీతా। బోలా కపి మృదు బచన బినీతా ॥

మాతు కుసల ప్రభు అనుజ సమేతా। తవ దుఖ దుఖీ సుకృపా నికేతా ॥

జని జననీ మానహు జియఁ ఊనా। తుమ్హ తే ప్రేము రామ కేం దూనా ॥

దో. రఘుపతి కర సన్దేసు అబ సును జననీ ధరి ధీర।

అస కహి కపి గద గద భయు భరే బిలోచన నీర ॥ 14 ॥

కహేఉ రామ బియోగ తవ సీతా। మో కహుఁ సకల భే బిపరీతా ॥

నవ తరు కిసలయ మనహుఁ కృసానూ। కాలనిసా సమ నిసి ససి భానూ ॥

కుబలయ బిపిన కున్త బన సరిసా। బారిద తపత తేల జను బరిసా ॥

జే హిత రహే కరత తేఇ పీరా। ఉరగ స్వాస సమ త్రిబిధ సమీరా ॥

కహేహూ తేం కఛు దుఖ ఘటి హోఈ। కాహి కహౌం యహ జాన న కోఈ ॥

తత్త్వ ప్రేమ కర మమ అరు తోరా। జానత ప్రియా ఏకు మను మోరా ॥

సో మను సదా రహత తోహి పాహీం। జాను ప్రీతి రసు ఏతేనహి మాహీమ్ ॥

ప్రభు సన్దేసు సునత బైదేహీ। మగన ప్రేమ తన సుధి నహిం తేహీ ॥

కహ కపి హృదయఁ ధీర ధరు మాతా। సుమిరు రామ సేవక సుఖదాతా ॥

ఉర ఆనహు రఘుపతి ప్రభుతాఈ। సుని మమ బచన తజహు కదరాఈ ॥

దో. నిసిచర నికర పతఙ్గ సమ రఘుపతి బాన కృసాను।

జననీ హృదయఁ ధీర ధరు జరే నిసాచర జాను ॥ 15 ॥

జౌం రఘుబీర హోతి సుధి పాఈ। కరతే నహిం బిలమ్బు రఘురాఈ ॥

రామబాన రబి ఉఏఁ జానకీ। తమ బరూథ కహఁ జాతుధాన కీ ॥

అబహిం మాతు మైం జాఉఁ లవాఈ। ప్రభు ఆయసు నహిం రామ దోహాఈ ॥

కఛుక దివస జననీ ధరు ధీరా। కపిన్హ సహిత ఐహహిం రఘుబీరా ॥

నిసిచర మారి తోహి లై జైహహిం। తిహుఁ పుర నారదాది జసు గైహహిమ్ ॥

హైం సుత కపి సబ తుమ్హహి సమానా। జాతుధాన అతి భట బలవానా ॥

మోరేం హృదయ పరమ సన్దేహా। సుని కపి ప్రగట కీన్హ నిజ దేహా ॥

కనక భూధరాకార సరీరా। సమర భయఙ్కర అతిబల బీరా ॥

సీతా మన భరోస తబ భయూ। పుని లఘు రూప పవనసుత లయూ ॥

దో. సును మాతా సాఖామృగ నహిం బల బుద్ధి బిసాల।

ప్రభు ప్రతాప తేం గరుడ़హి ఖాఇ పరమ లఘు బ్యాల ॥ 16 ॥

మన సన్తోష సునత కపి బానీ। భగతి ప్రతాప తేజ బల సానీ ॥

ఆసిష దీన్హి రామప్రియ జానా। హోహు తాత బల సీల నిధానా ॥

అజర అమర గుననిధి సుత హోహూ। కరహుఁ బహుత రఘునాయక ఛోహూ ॥

కరహుఁ కృపా ప్రభు అస సుని కానా। నిర్భర ప్రేమ మగన హనుమానా ॥

బార బార నాఏసి పద సీసా। బోలా బచన జోరి కర కీసా ॥

అబ కృతకృత్య భయుఁ మైం మాతా। ఆసిష తవ అమోఘ బిఖ్యాతా ॥

సునహు మాతు మోహి అతిసయ భూఖా। లాగి దేఖి సున్దర ఫల రూఖా ॥

సును సుత కరహిం బిపిన రఖవారీ। పరమ సుభట రజనీచర భారీ ॥

తిన్హ కర భయ మాతా మోహి నాహీం। జౌం తుమ్హ సుఖ మానహు మన మాహీమ్ ॥

దో. దేఖి బుద్ధి బల నిపున కపి కహేఉ జానకీం జాహు।

రఘుపతి చరన హృదయఁ ధరి తాత మధుర ఫల ఖాహు ॥ 17 ॥

చలేఉ నాఇ సిరు పైఠేఉ బాగా। ఫల ఖాఏసి తరు తోరైం లాగా ॥

రహే తహాఁ బహు భట రఖవారే। కఛు మారేసి కఛు జాఇ పుకారే ॥

నాథ ఏక ఆవా కపి భారీ। తేహిం అసోక బాటికా ఉజారీ ॥

ఖాఏసి ఫల అరు బిటప ఉపారే। రచ్ఛక మర్ది మర్ది మహి డారే ॥

సుని రావన పఠే భట నానా। తిన్హహి దేఖి గర్జేఉ హనుమానా ॥

సబ రజనీచర కపి సఙ్ఘారే। గే పుకారత కఛు అధమారే ॥

పుని పఠయు తేహిం అచ్ఛకుమారా। చలా సఙ్గ లై సుభట అపారా ॥

ఆవత దేఖి బిటప గహి తర్జా। తాహి నిపాతి మహాధుని గర్జా ॥

దో. కఛు మారేసి కఛు మర్దేసి కఛు మిలేసి ధరి ధూరి।

కఛు పుని జాఇ పుకారే ప్రభు మర్కట బల భూరి ॥ 18 ॥

సుని సుత బధ లఙ్కేస రిసానా। పఠేసి మేఘనాద బలవానా ॥

మారసి జని సుత బాన్ధేసు తాహీ। దేఖిఅ కపిహి కహాఁ కర ఆహీ ॥

చలా ఇన్ద్రజిత అతులిత జోధా। బన్ధు నిధన సుని ఉపజా క్రోధా ॥

కపి దేఖా దారున భట ఆవా। కటకటాఇ గర్జా అరు ధావా ॥

అతి బిసాల తరు ఏక ఉపారా। బిరథ కీన్హ లఙ్కేస కుమారా ॥

రహే మహాభట తాకే సఙ్గా। గహి గహి కపి మర్ది నిజ అఙ్గా ॥

తిన్హహి నిపాతి తాహి సన బాజా। భిరే జుగల మానహుఁ గజరాజా।

ముఠికా మారి చఢ़ఆ తరు జాఈ। తాహి ఏక ఛన మురుఛా ఆఈ ॥

ఉఠి బహోరి కీన్హిసి బహు మాయా। జీతి న జాఇ ప్రభఞ్జన జాయా ॥

దో. బ్రహ్మ అస్త్ర తేహిం సాఁధా కపి మన కీన్హ బిచార।

జౌం న బ్రహ్మసర మానుఁ మహిమా మిటి అపార ॥ 19 ॥

బ్రహ్మబాన కపి కహుఁ తేహి మారా। పరతిహుఁ బార కటకు సఙ్ఘారా ॥

తేహి దేఖా కపి మురుఛిత భయూ। నాగపాస బాఁధేసి లై గయూ ॥

జాసు నామ జపి సునహు భవానీ। భవ బన్ధన కాటహిం నర గ్యానీ ॥

తాసు దూత కి బన్ధ తరు ఆవా। ప్రభు కారజ లగి కపిహిం బఁధావా ॥

కపి బన్ధన సుని నిసిచర ధాఏ। కౌతుక లాగి సభాఁ సబ ఆఏ ॥

దసముఖ సభా దీఖి కపి జాఈ। కహి న జాఇ కఛు అతి ప్రభుతాఈ ॥

కర జోరేం సుర దిసిప బినీతా। భృకుటి బిలోకత సకల సభీతా ॥

దేఖి ప్రతాప న కపి మన సఙ్కా। జిమి అహిగన మహుఁ గరుడ़ అసఙ్కా ॥

దో. కపిహి బిలోకి దసానన బిహసా కహి దుర్బాద।

సుత బధ సురతి కీన్హి పుని ఉపజా హృదయఁ బిషాద ॥ 20 ॥

కహ లఙ్కేస కవన తైం కీసా। కేహిం కే బల ఘాలేహి బన ఖీసా ॥

కీ ధౌం శ్రవన సునేహి నహిం మోహీ। దేఖుఁ అతి అసఙ్క సఠ తోహీ ॥

మారే నిసిచర కేహిం అపరాధా। కహు సఠ తోహి న ప్రాన కి బాధా ॥

సున రావన బ్రహ్మాణ్డ నికాయా। పాఇ జాసు బల బిరచిత మాయా ॥

జాకేం బల బిరఞ్చి హరి ఈసా। పాలత సృజత హరత దససీసా।

జా బల సీస ధరత సహసానన। అణ్డకోస సమేత గిరి కానన ॥

ధరి జో బిబిధ దేహ సురత్రాతా। తుమ్హ తే సఠన్హ సిఖావను దాతా।

హర కోదణ్డ కఠిన జేహి భఞ్జా। తేహి సమేత నృప దల మద గఞ్జా ॥

ఖర దూషన త్రిసిరా అరు బాలీ। బధే సకల అతులిత బలసాలీ ॥

దో. జాకే బల లవలేస తేం జితేహు చరాచర ఝారి।

తాసు దూత మైం జా కరి హరి ఆనేహు ప్రియ నారి ॥ 21 ॥

జానుఁ మైం తుమ్హారి ప్రభుతాఈ। సహసబాహు సన పరీ లరాఈ ॥

సమర బాలి సన కరి జసు పావా। సుని కపి బచన బిహసి బిహరావా ॥

ఖాయుఁ ఫల ప్రభు లాగీ భూఁఖా। కపి సుభావ తేం తోరేఉఁ రూఖా ॥

సబ కేం దేహ పరమ ప్రియ స్వామీ। మారహిం మోహి కుమారగ గామీ ॥

జిన్హ మోహి మారా తే మైం మారే। తేహి పర బాఁధేఉ తనయఁ తుమ్హారే ॥

మోహి న కఛు బాఁధే కి లాజా। కీన్హ చహుఁ నిజ ప్రభు కర కాజా ॥

బినతీ కరుఁ జోరి కర రావన। సునహు మాన తజి మోర సిఖావన ॥

దేఖహు తుమ్హ నిజ కులహి బిచారీ। భ్రమ తజి భజహు భగత భయ హారీ ॥

జాకేం డర అతి కాల డేరాఈ। జో సుర అసుర చరాచర ఖాఈ ॥

తాసోం బయరు కబహుఁ నహిం కీజై। మోరే కహేం జానకీ దీజై ॥

దో. ప్రనతపాల రఘునాయక కరునా సిన్ధు ఖరారి।

గేఁ సరన ప్రభు రాఖిహైం తవ అపరాధ బిసారి ॥ 22 ॥

రామ చరన పఙ్కజ ఉర ధరహూ। లఙ్కా అచల రాజ తుమ్హ కరహూ ॥

రిషి పులిస్త జసు బిమల మంయకా। తేహి ససి మహుఁ జని హోహు కలఙ్కా ॥

రామ నామ బిను గిరా న సోహా। దేఖు బిచారి త్యాగి మద మోహా ॥

బసన హీన నహిం సోహ సురారీ। సబ భూషణ భూషిత బర నారీ ॥

రామ బిముఖ సమ్పతి ప్రభుతాఈ। జాఇ రహీ పాఈ బిను పాఈ ॥

సజల మూల జిన్హ సరితన్హ నాహీం। బరషి గే పుని తబహిం సుఖాహీమ్ ॥

సును దసకణ్ఠ కహుఁ పన రోపీ। బిముఖ రామ త్రాతా నహిం కోపీ ॥

సఙ్కర సహస బిష్ను అజ తోహీ। సకహిం న రాఖి రామ కర ద్రోహీ ॥

దో. మోహమూల బహు సూల ప్రద త్యాగహు తమ అభిమాన।

భజహు రామ రఘునాయక కృపా సిన్ధు భగవాన ॥ 23 ॥

జదపి కహి కపి అతి హిత బానీ। భగతి బిబేక బిరతి నయ సానీ ॥

బోలా బిహసి మహా అభిమానీ। మిలా హమహి కపి గుర బడ़ గ్యానీ ॥

మృత్యు నికట ఆఈ ఖల తోహీ। లాగేసి అధమ సిఖావన మోహీ ॥

ఉలటా హోఇహి కహ హనుమానా। మతిభ్రమ తోర ప్రగట మైం జానా ॥

సుని కపి బచన బహుత ఖిసిఆనా। బేగి న హరహుఁ మూఢ़ కర ప్రానా ॥

సునత నిసాచర మారన ధాఏ। సచివన్హ సహిత బిభీషను ఆఏ।

నాఇ సీస కరి బినయ బహూతా। నీతి బిరోధ న మారిఅ దూతా ॥

ఆన దణ్డ కఛు కరిఅ గోసాఁఈ। సబహీం కహా మన్త్ర భల భాఈ ॥

సునత బిహసి బోలా దసకన్ధర। అఙ్గ భఙ్గ కరి పఠిఅ బన్దర ॥

దో. కపి కేం మమతా పూఁఛ పర సబహి కహుఁ సముఝాఇ।

తేల బోరి పట బాఁధి పుని పావక దేహు లగాఇ ॥ 24 ॥

పూఁఛహీన బానర తహఁ జాఇహి। తబ సఠ నిజ నాథహి లి ఆఇహి ॥

జిన్హ కై కీన్హసి బహుత బడ़ఆఈ। దేఖేఉఁûమైం తిన్హ కై ప్రభుతాఈ ॥

బచన సునత కపి మన ముసుకానా। భి సహాయ సారద మైం జానా ॥

జాతుధాన సుని రావన బచనా। లాగే రచైం మూఢ़ సోఇ రచనా ॥

రహా న నగర బసన ఘృత తేలా। బాఢ़ఈ పూఁఛ కీన్హ కపి ఖేలా ॥

కౌతుక కహఁ ఆఏ పురబాసీ। మారహిం చరన కరహిం బహు హాఁసీ ॥

బాజహిం ఢోల దేహిం సబ తారీ। నగర ఫేరి పుని పూఁఛ ప్రజారీ ॥

పావక జరత దేఖి హనుమన్తా। భయు పరమ లఘు రుప తురన్తా ॥

నిబుకి చఢ़ఏఉ కపి కనక అటారీం। భీ సభీత నిసాచర నారీమ్ ॥

దో. హరి ప్రేరిత తేహి అవసర చలే మరుత ఉనచాస।

అట్టహాస కరి గర్జ़ఆ కపి బఢ़ఇ లాగ అకాస ॥ 25 ॥

దేహ బిసాల పరమ హరుఆఈ। మన్దిర తేం మన్దిర చఢ़ ధాఈ ॥

జరి నగర భా లోగ బిహాలా। ఝపట లపట బహు కోటి కరాలా ॥

తాత మాతు హా సునిఅ పుకారా। ఏహి అవసర కో హమహి ఉబారా ॥

హమ జో కహా యహ కపి నహిం హోఈ। బానర రూప ధరేం సుర కోఈ ॥

సాధు అవగ్యా కర ఫలు ఐసా। జరి నగర అనాథ కర జైసా ॥

జారా నగరు నిమిష ఏక మాహీం। ఏక బిభీషన కర గృహ నాహీమ్ ॥

తా కర దూత అనల జేహిం సిరిజా। జరా న సో తేహి కారన గిరిజా ॥

ఉలటి పలటి లఙ్కా సబ జారీ। కూది పరా పుని సిన్ధు మఝారీ ॥

దో. పూఁఛ బుఝాఇ ఖోఇ శ్రమ ధరి లఘు రూప బహోరి।

జనకసుతా కే ఆగేం ఠాఢ़ భయు కర జోరి ॥ 26 ॥

మాతు మోహి దీజే కఛు చీన్హా। జైసేం రఘునాయక మోహి దీన్హా ॥

చూడ़ఆమని ఉతారి తబ దయూ। హరష సమేత పవనసుత లయూ ॥

కహేహు తాత అస మోర ప్రనామా। సబ ప్రకార ప్రభు పూరనకామా ॥

దీన దయాల బిరిదు సమ్భారీ। హరహు నాథ మమ సఙ్కట భారీ ॥

తాత సక్రసుత కథా సునాఏహు। బాన ప్రతాప ప్రభుహి సముఝాఏహు ॥

మాస దివస మహుఁ నాథు న ఆవా। తౌ పుని మోహి జిఅత నహిం పావా ॥

కహు కపి కేహి బిధి రాఖౌం ప్రానా। తుమ్హహూ తాత కహత అబ జానా ॥

తోహి దేఖి సీతలి భి ఛాతీ। పుని మో కహుఁ సోఇ దిను సో రాతీ ॥

దో. జనకసుతహి సముఝాఇ కరి బహు బిధి ధీరజు దీన్హ।

చరన కమల సిరు నాఇ కపి గవను రామ పహిం కీన్హ ॥ 27 ॥

చలత మహాధుని గర్జేసి భారీ। గర్భ స్త్రవహిం సుని నిసిచర నారీ ॥

నాఘి సిన్ధు ఏహి పారహి ఆవా। సబద కిలకిలా కపిన్హ సునావా ॥

హరషే సబ బిలోకి హనుమానా। నూతన జన్మ కపిన్హ తబ జానా ॥

ముఖ ప్రసన్న తన తేజ బిరాజా। కీన్హేసి రామచన్ద్ర కర కాజా ॥

మిలే సకల అతి భే సుఖారీ। తలఫత మీన పావ జిమి బారీ ॥

చలే హరషి రఘునాయక పాసా। పూఁఛత కహత నవల ఇతిహాసా ॥

తబ మధుబన భీతర సబ ఆఏ। అఙ్గద సమ్మత మధు ఫల ఖాఏ ॥

రఖవారే జబ బరజన లాగే। ముష్టి ప్రహార హనత సబ భాగే ॥

దో. జాఇ పుకారే తే సబ బన ఉజార జుబరాజ।

సుని సుగ్రీవ హరష కపి కరి ఆఏ ప్రభు కాజ ॥ 28 ॥

జౌం న హోతి సీతా సుధి పాఈ। మధుబన కే ఫల సకహిం కి ఖాఈ ॥

ఏహి బిధి మన బిచార కర రాజా। ఆఇ గే కపి సహిత సమాజా ॥

ఆఇ సబన్హి నావా పద సీసా। మిలేఉ సబన్హి అతి ప్రేమ కపీసా ॥

పూఁఛీ కుసల కుసల పద దేఖీ। రామ కృపాఁ భా కాజు బిసేషీ ॥

నాథ కాజు కీన్హేఉ హనుమానా। రాఖే సకల కపిన్హ కే ప్రానా ॥

సుని సుగ్రీవ బహురి తేహి మిలేఊ। కపిన్హ సహిత రఘుపతి పహిం చలేఊ।

రామ కపిన్హ జబ ఆవత దేఖా। కిఏఁ కాజు మన హరష బిసేషా ॥

ఫటిక సిలా బైఠే ద్వౌ భాఈ। పరే సకల కపి చరనన్హి జాఈ ॥

దో. ప్రీతి సహిత సబ భేటే రఘుపతి కరునా పుఞ్జ।

పూఁఛీ కుసల నాథ అబ కుసల దేఖి పద కఞ్జ ॥ 29 ॥

జామవన్త కహ సును రఘురాయా। జా పర నాథ కరహు తుమ్హ దాయా ॥

తాహి సదా సుభ కుసల నిరన్తర। సుర నర ముని ప్రసన్న తా ఊపర ॥

సోఇ బిజీ బినీ గున సాగర। తాసు సుజసు త్రేలోక ఉజాగర ॥

ప్రభు కీం కృపా భయు సబు కాజూ। జన్మ హమార సుఫల భా ఆజూ ॥

నాథ పవనసుత కీన్హి జో కరనీ। సహసహుఁ ముఖ న జాఇ సో బరనీ ॥

పవనతనయ కే చరిత సుహాఏ। జామవన్త రఘుపతిహి సునాఏ ॥

సునత కృపానిధి మన అతి భాఏ। పుని హనుమాన హరషి హియఁ లాఏ ॥

కహహు తాత కేహి భాఁతి జానకీ। రహతి కరతి రచ్ఛా స్వప్రాన కీ ॥

దో. నామ పాహరు దివస నిసి ధ్యాన తుమ్హార కపాట।

లోచన నిజ పద జన్త్రిత జాహిం ప్రాన కేహిం బాట ॥ 30 ॥

చలత మోహి చూడ़ఆమని దీన్హీ। రఘుపతి హృదయఁ లాఇ సోఇ లీన్హీ ॥

నాథ జుగల లోచన భరి బారీ। బచన కహే కఛు జనకకుమారీ ॥

అనుజ సమేత గహేహు ప్రభు చరనా। దీన బన్ధు ప్రనతారతి హరనా ॥

మన క్రమ బచన చరన అనురాగీ। కేహి అపరాధ నాథ హౌం త్యాగీ ॥

అవగున ఏక మోర మైం మానా। బిఛురత ప్రాన న కీన్హ పయానా ॥

నాథ సో నయనన్హి కో అపరాధా। నిసరత ప్రాన కరిహిం హఠి బాధా ॥

బిరహ అగిని తను తూల సమీరా। స్వాస జరి ఛన మాహిం సరీరా ॥

నయన స్త్రవహి జలు నిజ హిత లాగీ। జరైం న పావ దేహ బిరహాగీ।

సీతా కే అతి బిపతి బిసాలా। బినహిం కహేం భలి దీనదయాలా ॥

దో. నిమిష నిమిష కరునానిధి జాహిం కలప సమ బీతి।

బేగి చలియ ప్రభు ఆనిఅ భుజ బల ఖల దల జీతి ॥ 31 ॥

సుని సీతా దుఖ ప్రభు సుఖ అయనా। భరి ఆఏ జల రాజివ నయనా ॥

బచన కాఁయ మన మమ గతి జాహీ। సపనేహుఁ బూఝిఅ బిపతి కి తాహీ ॥

కహ హనుమన్త బిపతి ప్రభు సోఈ। జబ తవ సుమిరన భజన న హోఈ ॥

కేతిక బాత ప్రభు జాతుధాన కీ। రిపుహి జీతి ఆనిబీ జానకీ ॥

సును కపి తోహి సమాన ఉపకారీ। నహిం కౌ సుర నర ముని తనుధారీ ॥

ప్రతి ఉపకార కరౌం కా తోరా। సనముఖ హోఇ న సకత మన మోరా ॥

సును సుత ఉరిన మైం నాహీం। దేఖేఉఁ కరి బిచార మన మాహీమ్ ॥

పుని పుని కపిహి చితవ సురత్రాతా। లోచన నీర పులక అతి గాతా ॥

దో. సుని ప్రభు బచన బిలోకి ముఖ గాత హరషి హనుమన్త।

చరన పరేఉ ప్రేమాకుల త్రాహి త్రాహి భగవన్త ॥ 32 ॥

బార బార ప్రభు చహి ఉఠావా। ప్రేమ మగన తేహి ఉఠబ న భావా ॥

ప్రభు కర పఙ్కజ కపి కేం సీసా। సుమిరి సో దసా మగన గౌరీసా ॥

సావధాన మన కరి పుని సఙ్కర। లాగే కహన కథా అతి సున్దర ॥

కపి ఉఠాఇ ప్రభు హృదయఁ లగావా। కర గహి పరమ నికట బైఠావా ॥

కహు కపి రావన పాలిత లఙ్కా। కేహి బిధి దహేఉ దుర్గ అతి బఙ్కా ॥

ప్రభు ప్రసన్న జానా హనుమానా। బోలా బచన బిగత అభిమానా ॥

సాఖామృగ కే బడ़ఇ మనుసాఈ। సాఖా తేం సాఖా పర జాఈ ॥

నాఘి సిన్ధు హాటకపుర జారా। నిసిచర గన బిధి బిపిన ఉజారా।

సో సబ తవ ప్రతాప రఘురాఈ। నాథ న కఛూ మోరి ప్రభుతాఈ ॥

దో. తా కహుఁ ప్రభు కఛు అగమ నహిం జా పర తుమ్హ అనుకుల।

తబ ప్రభావఁ బడ़వానలహిం జారి సకి ఖలు తూల ॥ 33 ॥

నాథ భగతి అతి సుఖదాయనీ। దేహు కృపా కరి అనపాయనీ ॥

సుని ప్రభు పరమ సరల కపి బానీ। ఏవమస్తు తబ కహేఉ భవానీ ॥

ఉమా రామ సుభాఉ జేహిం జానా। తాహి భజను తజి భావ న ఆనా ॥

యహ సంవాద జాసు ఉర ఆవా। రఘుపతి చరన భగతి సోఇ పావా ॥

సుని ప్రభు బచన కహహిం కపిబృన్దా। జయ జయ జయ కృపాల సుఖకన్దా ॥

తబ రఘుపతి కపిపతిహి బోలావా। కహా చలైం కర కరహు బనావా ॥

అబ బిలమ్బు కేహి కారన కీజే। తురత కపిన్హ కహుఁ ఆయసు దీజే ॥

కౌతుక దేఖి సుమన బహు బరషీ। నభ తేం భవన చలే సుర హరషీ ॥

దో. కపిపతి బేగి బోలాఏ ఆఏ జూథప జూథ।

నానా బరన అతుల బల బానర భాలు బరూథ ॥ 34 ॥

ప్రభు పద పఙ్కజ నావహిం సీసా। గరజహిం భాలు మహాబల కీసా ॥

దేఖీ రామ సకల కపి సేనా। చితి కృపా కరి రాజివ నైనా ॥

రామ కృపా బల పాఇ కపిన్దా। భే పచ్ఛజుత మనహుఁ గిరిన్దా ॥

హరషి రామ తబ కీన్హ పయానా। సగున భే సున్దర సుభ నానా ॥

జాసు సకల మఙ్గలమయ కీతీ। తాసు పయాన సగున యహ నీతీ ॥

ప్రభు పయాన జానా బైదేహీం। ఫరకి బామ అఁగ జను కహి దేహీమ్ ॥

జోఇ జోఇ సగున జానకిహి హోఈ। అసగున భయు రావనహి సోఈ ॥

చలా కటకు కో బరనైం పారా। గర్జహి బానర భాలు అపారా ॥

నఖ ఆయుధ గిరి పాదపధారీ। చలే గగన మహి ఇచ్ఛాచారీ ॥

కేహరినాద భాలు కపి కరహీం। డగమగాహిం దిగ్గజ చిక్కరహీమ్ ॥

ఛం. చిక్కరహిం దిగ్గజ డోల మహి గిరి లోల సాగర ఖరభరే।

మన హరష సభ గన్ధర్బ సుర ముని నాగ కిన్నర దుఖ టరే ॥

కటకటహిం మర్కట బికట భట బహు కోటి కోటిన్హ ధావహీం।

జయ రామ ప్రబల ప్రతాప కోసలనాథ గున గన గావహీమ్ ॥ 1 ॥

సహి సక న భార ఉదార అహిపతి బార బారహిం మోహీ।

గహ దసన పుని పుని కమఠ పృష్ట కఠోర సో కిమి సోహీ ॥

రఘుబీర రుచిర ప్రయాన ప్రస్థితి జాని పరమ సుహావనీ।

జను కమఠ ఖర్పర సర్పరాజ సో లిఖత అబిచల పావనీ ॥ 2 ॥

దో. ఏహి బిధి జాఇ కృపానిధి ఉతరే సాగర తీర।

జహఁ తహఁ లాగే ఖాన ఫల భాలు బిపుల కపి బీర ॥ 35 ॥

ఉహాఁ నిసాచర రహహిం ససఙ్కా। జబ తే జారి గయు కపి లఙ్కా ॥

నిజ నిజ గృహఁ సబ కరహిం బిచారా। నహిం నిసిచర కుల కేర ఉబారా ॥

జాసు దూత బల బరని న జాఈ। తేహి ఆఏఁ పుర కవన భలాఈ ॥

దూతన్హి సన సుని పురజన బానీ। మన్దోదరీ అధిక అకులానీ ॥

రహసి జోరి కర పతి పగ లాగీ। బోలీ బచన నీతి రస పాగీ ॥

కన్త కరష హరి సన పరిహరహూ। మోర కహా అతి హిత హియఁ ధరహు ॥

సముఝత జాసు దూత కి కరనీ। స్త్రవహీం గర్భ రజనీచర ధరనీ ॥

తాసు నారి నిజ సచివ బోలాఈ। పఠవహు కన్త జో చహహు భలాఈ ॥

తబ కుల కమల బిపిన దుఖదాఈ। సీతా సీత నిసా సమ ఆఈ ॥

సునహు నాథ సీతా బిను దీన్హేం। హిత న తుమ్హార సమ్భు అజ కీన్హేమ్ ॥

దో. -రామ బాన అహి గన సరిస నికర నిసాచర భేక।

జబ లగి గ్రసత న తబ లగి జతను కరహు తజి టేక ॥ 36 ॥

శ్రవన సునీ సఠ తా కరి బానీ। బిహసా జగత బిదిత అభిమానీ ॥

సభయ సుభాఉ నారి కర సాచా। మఙ్గల మహుఁ భయ మన అతి కాచా ॥

జౌం ఆవి మర్కట కటకాఈ। జిఅహిం బిచారే నిసిచర ఖాఈ ॥

కమ్పహిం లోకప జాకీ త్రాసా। తాసు నారి సభీత బడ़ఇ హాసా ॥

అస కహి బిహసి తాహి ఉర లాఈ। చలేఉ సభాఁ మమతా అధికాఈ ॥

మన్దోదరీ హృదయఁ కర చిన్తా। భయు కన్త పర బిధి బిపరీతా ॥

బైఠేఉ సభాఁ ఖబరి అసి పాఈ। సిన్ధు పార సేనా సబ ఆఈ ॥

బూఝేసి సచివ ఉచిత మత కహహూ। తే సబ హఁసే మష్ట కరి రహహూ ॥

జితేహు సురాసుర తబ శ్రమ నాహీం। నర బానర కేహి లేఖే మాహీ ॥

దో. సచివ బైద గుర తీని జౌం ప్రియ బోలహిం భయ ఆస।

రాజ ధర్మ తన తీని కర హోఇ బేగిహీం నాస ॥ 37 ॥

సోఇ రావన కహుఁ బని సహాఈ। అస్తుతి కరహిం సునాఇ సునాఈ ॥

అవసర జాని బిభీషను ఆవా। భ్రాతా చరన సీసు తేహిం నావా ॥

పుని సిరు నాఇ బైఠ నిజ ఆసన। బోలా బచన పాఇ అనుసాసన ॥

జౌ కృపాల పూఁఛిహు మోహి బాతా। మతి అనురుప కహుఁ హిత తాతా ॥

జో ఆపన చాహై కల్యానా। సుజసు సుమతి సుభ గతి సుఖ నానా ॥

సో పరనారి లిలార గోసాఈం। తజు చుథి కే చన్ద కి నాఈ ॥

చౌదహ భువన ఏక పతి హోఈ। భూతద్రోహ తిష్టి నహిం సోఈ ॥

గున సాగర నాగర నర జోఊ। అలప లోభ భల కహి న కోఊ ॥

దో. కామ క్రోధ మద లోభ సబ నాథ నరక కే పన్థ।

సబ పరిహరి రఘుబీరహి భజహు భజహిం జేహి సన్త ॥ 38 ॥

తాత రామ నహిం నర భూపాలా। భువనేస్వర కాలహు కర కాలా ॥

బ్రహ్మ అనామయ అజ భగవన్తా। బ్యాపక అజిత అనాది అనన్తా ॥

గో ద్విజ ధేను దేవ హితకారీ। కృపాసిన్ధు మానుష తనుధారీ ॥

జన రఞ్జన భఞ్జన ఖల బ్రాతా। బేద ధర్మ రచ్ఛక సును భ్రాతా ॥

తాహి బయరు తజి నాఇఅ మాథా। ప్రనతారతి భఞ్జన రఘునాథా ॥

దేహు నాథ ప్రభు కహుఁ బైదేహీ। భజహు రామ బిను హేతు సనేహీ ॥

సరన గేఁ ప్రభు తాహు న త్యాగా। బిస్వ ద్రోహ కృత అఘ జేహి లాగా ॥

జాసు నామ త్రయ తాప నసావన। సోఇ ప్రభు ప్రగట సముఝు జియఁ రావన ॥

దో. బార బార పద లాగుఁ బినయ కరుఁ దససీస।

పరిహరి మాన మోహ మద భజహు కోసలాధీస ॥ 39(క) ॥

ముని పులస్తి నిజ సిష్య సన కహి పఠీ యహ బాత।

తురత సో మైం ప్రభు సన కహీ పాఇ సుఅవసరు తాత ॥ 39(ఖ) ॥

మాల్యవన్త అతి సచివ సయానా। తాసు బచన సుని అతి సుఖ మానా ॥

తాత అనుజ తవ నీతి బిభూషన। సో ఉర ధరహు జో కహత బిభీషన ॥

రిపు ఉతకరష కహత సఠ దోఊ। దూరి న కరహు ఇహాఁ హి కోఊ ॥

మాల్యవన్త గృహ గయు బహోరీ। కహి బిభీషను పుని కర జోరీ ॥

సుమతి కుమతి సబ కేం ఉర రహహీం। నాథ పురాన నిగమ అస కహహీమ్ ॥

జహాఁ సుమతి తహఁ సమ్పతి నానా। జహాఁ కుమతి తహఁ బిపతి నిదానా ॥

తవ ఉర కుమతి బసీ బిపరీతా। హిత అనహిత మానహు రిపు ప్రీతా ॥

కాలరాతి నిసిచర కుల కేరీ। తేహి సీతా పర ప్రీతి ఘనేరీ ॥

దో. తాత చరన గహి మాగుఁ రాఖహు మోర దులార।

సీత దేహు రామ కహుఁ అహిత న హోఇ తుమ్హార ॥ 40 ॥

బుధ పురాన శ్రుతి సమ్మత బానీ। కహీ బిభీషన నీతి బఖానీ ॥

సునత దసానన ఉఠా రిసాఈ। ఖల తోహి నికట ముత్యు అబ ఆఈ ॥

జిఅసి సదా సఠ మోర జిఆవా। రిపు కర పచ్ఛ మూఢ़ తోహి భావా ॥

కహసి న ఖల అస కో జగ మాహీం। భుజ బల జాహి జితా మైం నాహీ ॥

మమ పుర బసి తపసిన్హ పర ప్రీతీ। సఠ మిలు జాఇ తిన్హహి కహు నీతీ ॥

అస కహి కీన్హేసి చరన ప్రహారా। అనుజ గహే పద బారహిం బారా ॥

ఉమా సన్త కి ఇహి బడ़ఆఈ। మన్ద కరత జో కరి భలాఈ ॥

తుమ్హ పితు సరిస భలేహిం మోహి మారా। రాము భజేం హిత నాథ తుమ్హారా ॥

సచివ సఙ్గ లై నభ పథ గయూ। సబహి సునాఇ కహత అస భయూ ॥

దో0=రాము సత్యసఙ్కల్ప ప్రభు సభా కాలబస తోరి।

మై రఘుబీర సరన అబ జాఉఁ దేహు జని ఖోరి ॥ 41 ॥

అస కహి చలా బిభీషను జబహీం। ఆయూహీన భే సబ తబహీమ్ ॥

సాధు అవగ్యా తురత భవానీ। కర కల్యాన అఖిల కై హానీ ॥

రావన జబహిం బిభీషన త్యాగా। భయు బిభవ బిను తబహిం అభాగా ॥

చలేఉ హరషి రఘునాయక పాహీం। కరత మనోరథ బహు మన మాహీమ్ ॥

దేఖిహుఁ జాఇ చరన జలజాతా। అరున మృదుల సేవక సుఖదాతా ॥

జే పద పరసి తరీ రిషినారీ। దణ్డక కానన పావనకారీ ॥

జే పద జనకసుతాఁ ఉర లాఏ। కపట కురఙ్గ సఙ్గ ధర ధాఏ ॥

హర ఉర సర సరోజ పద జేఈ। అహోభాగ్య మై దేఖిహుఁ తేఈ ॥

దో0= జిన్హ పాయన్హ కే పాదుకన్హి భరతు రహే మన లాఇ।

తే పద ఆజు బిలోకిహుఁ ఇన్హ నయనన్హి అబ జాఇ ॥ 42 ॥

ఏహి బిధి కరత సప్రేమ బిచారా। ఆయు సపది సిన్ధు ఏహిం పారా ॥

కపిన్హ బిభీషను ఆవత దేఖా। జానా కౌ రిపు దూత బిసేషా ॥

తాహి రాఖి కపీస పహిం ఆఏ। సమాచార సబ తాహి సునాఏ ॥

కహ సుగ్రీవ సునహు రఘురాఈ। ఆవా మిలన దసానన భాఈ ॥

కహ ప్రభు సఖా బూఝిఐ కాహా। కహి కపీస సునహు నరనాహా ॥

జాని న జాఇ నిసాచర మాయా। కామరూప కేహి కారన ఆయా ॥

భేద హమార లేన సఠ ఆవా। రాఖిఅ బాఁధి మోహి అస భావా ॥

సఖా నీతి తుమ్హ నీకి బిచారీ। మమ పన సరనాగత భయహారీ ॥

సుని ప్రభు బచన హరష హనుమానా। సరనాగత బచ్ఛల భగవానా ॥

దో0=సరనాగత కహుఁ జే తజహిం నిజ అనహిత అనుమాని।

తే నర పావఁర పాపమయ తిన్హహి బిలోకత హాని ॥ 43 ॥

కోటి బిప్ర బధ లాగహిం జాహూ। ఆఏఁ సరన తజుఁ నహిం తాహూ ॥

సనముఖ హోఇ జీవ మోహి జబహీం। జన్మ కోటి అఘ నాసహిం తబహీమ్ ॥

పాపవన్త కర సహజ సుభ్AU। భజను మోర తేహి భావ న క్AU ॥

జౌం పై దుష్టహృదయ సోఇ హోఈ। మోరేం సనముఖ ఆవ కి సోఈ ॥

నిర్మల మన జన సో మోహి పావా। మోహి కపట ఛల ఛిద్ర న భావా ॥

భేద లేన పఠవా దససీసా। తబహుఁ న కఛు భయ హాని కపీసా ॥

జగ మహుఁ సఖా నిసాచర జేతే। లఛిమను హని నిమిష మహుఁ తేతే ॥

జౌం సభీత ఆవా సరనాఈ। రఖిహుఁ తాహి ప్రాన కీ నాఈ ॥

దో0=ఉభయ భాఁతి తేహి ఆనహు హఁసి కహ కృపానికేత।

జయ కృపాల కహి చలే అఙ్గద హనూ సమేత ॥ 44 ॥

సాదర తేహి ఆగేం కరి బానర। చలే జహాఁ రఘుపతి కరునాకర ॥

దూరిహి తే దేఖే ద్వౌ భ్రాతా। నయనానన్ద దాన కే దాతా ॥

బహురి రామ ఛబిధామ బిలోకీ। రహేఉ ఠటుకి ఏకటక పల రోకీ ॥

భుజ ప్రలమ్బ కఞ్జారున లోచన। స్యామల గాత ప్రనత భయ మోచన ॥

సిఙ్ఘ కన్ధ ఆయత ఉర సోహా। ఆనన అమిత మదన మన మోహా ॥

నయన నీర పులకిత అతి గాతా। మన ధరి ధీర కహీ మృదు బాతా ॥

నాథ దసానన కర మైం భ్రాతా। నిసిచర బంస జనమ సురత్రాతా ॥

సహజ పాపప్రియ తామస దేహా। జథా ఉలూకహి తమ పర నేహా ॥

దో. శ్రవన సుజసు సుని ఆయుఁ ప్రభు భఞ్జన భవ భీర।

త్రాహి త్రాహి ఆరతి హరన సరన సుఖద రఘుబీర ॥ 45 ॥

అస కహి కరత దణ్డవత దేఖా। తురత ఉఠే ప్రభు హరష బిసేషా ॥

దీన బచన సుని ప్రభు మన భావా। భుజ బిసాల గహి హృదయఁ లగావా ॥

అనుజ సహిత మిలి ఢిగ బైఠారీ। బోలే బచన భగత భయహారీ ॥

కహు లఙ్కేస సహిత పరివారా। కుసల కుఠాహర బాస తుమ్హారా ॥

ఖల మణ్డలీం బసహు దిను రాతీ। సఖా ధరమ నిబహి కేహి భాఁతీ ॥

మైం జానుఁ తుమ్హారి సబ రీతీ। అతి నయ నిపున న భావ అనీతీ ॥

బరు భల బాస నరక కర తాతా। దుష్ట సఙ్గ జని దేఇ బిధాతా ॥

అబ పద దేఖి కుసల రఘురాయా। జౌం తుమ్హ కీన్హ జాని జన దాయా ॥

దో. తబ లగి కుసల న జీవ కహుఁ సపనేహుఁ మన బిశ్రామ।

జబ లగి భజత న రామ కహుఁ సోక ధామ తజి కామ ॥ 46 ॥

తబ లగి హృదయఁ బసత ఖల నానా। లోభ మోహ మచ్ఛర మద మానా ॥

జబ లగి ఉర న బసత రఘునాథా। ధరేం చాప సాయక కటి భాథా ॥

మమతా తరున తమీ అఁధిఆరీ। రాగ ద్వేష ఉలూక సుఖకారీ ॥

తబ లగి బసతి జీవ మన మాహీం। జబ లగి ప్రభు ప్రతాప రబి నాహీమ్ ॥

అబ మైం కుసల మిటే భయ భారే। దేఖి రామ పద కమల తుమ్హారే ॥

తుమ్హ కృపాల జా పర అనుకూలా। తాహి న బ్యాప త్రిబిధ భవ సూలా ॥

మైం నిసిచర అతి అధమ సుభ్AU। సుభ ఆచరను కీన్హ నహిం క్AU ॥

జాసు రూప ముని ధ్యాన న ఆవా। తేహిం ప్రభు హరషి హృదయఁ మోహి లావా ॥

దో. -అహోభాగ్య మమ అమిత అతి రామ కృపా సుఖ పుఞ్జ।

దేఖేఉఁ నయన బిరఞ్చి సిబ సేబ్య జుగల పద కఞ్జ ॥ 47 ॥

సునహు సఖా నిజ కహుఁ సుభ్AU। జాన భుసుణ్డి సమ్భు గిరిజ్AU ॥

జౌం నర హోఇ చరాచర ద్రోహీ। ఆవే సభయ సరన తకి మోహీ ॥

తజి మద మోహ కపట ఛల నానా। కరుఁ సద్య తేహి సాధు సమానా ॥

జననీ జనక బన్ధు సుత దారా। తను ధను భవన సుహ్రద పరివారా ॥

సబ కై మమతా తాగ బటోరీ। మమ పద మనహి బాఁధ బరి డోరీ ॥

సమదరసీ ఇచ్ఛా కఛు నాహీం। హరష సోక భయ నహిం మన మాహీమ్ ॥

అస సజ్జన మమ ఉర బస కైసేం। లోభీ హృదయఁ బసి ధను జైసేమ్ ॥

తుమ్హ సారిఖే సన్త ప్రియ మోరేం। ధరుఁ దేహ నహిం ఆన నిహోరేమ్ ॥

దో. సగున ఉపాసక పరహిత నిరత నీతి దృఢ़ నేమ।

తే నర ప్రాన సమాన మమ జిన్హ కేం ద్విజ పద ప్రేమ ॥ 48 ॥

సును లఙ్కేస సకల గున తోరేం। తాతేం తుమ్హ అతిసయ ప్రియ మోరేమ్ ॥

రామ బచన సుని బానర జూథా। సకల కహహిం జయ కృపా బరూథా ॥

సునత బిభీషను ప్రభు కై బానీ। నహిం అఘాత శ్రవనామృత జానీ ॥

పద అమ్బుజ గహి బారహిం బారా। హృదయఁ సమాత న ప్రేము అపారా ॥

సునహు దేవ సచరాచర స్వామీ। ప్రనతపాల ఉర అన్తరజామీ ॥

ఉర కఛు ప్రథమ బాసనా రహీ। ప్రభు పద ప్రీతి సరిత సో బహీ ॥

అబ కృపాల నిజ భగతి పావనీ। దేహు సదా సివ మన భావనీ ॥

ఏవమస్తు కహి ప్రభు రనధీరా। మాగా తురత సిన్ధు కర నీరా ॥

జదపి సఖా తవ ఇచ్ఛా నాహీం। మోర దరసు అమోఘ జగ మాహీమ్ ॥

అస కహి రామ తిలక తేహి సారా। సుమన బృష్టి నభ భీ అపారా ॥

దో. రావన క్రోధ అనల నిజ స్వాస సమీర ప్రచణ్డ।

జరత బిభీషను రాఖేఉ దీన్హేహు రాజు అఖణ్డ ॥ 49(క) ॥

జో సమ్పతి సివ రావనహి దీన్హి దిఏఁ దస మాథ।

సోఇ సమ్పదా బిభీషనహి సకుచి దీన్హ రఘునాథ ॥ 49(ఖ) ॥

అస ప్రభు ఛాడ़ఇ భజహిం జే ఆనా। తే నర పసు బిను పూఁఛ బిషానా ॥

నిజ జన జాని తాహి అపనావా। ప్రభు సుభావ కపి కుల మన భావా ॥

పుని సర్బగ్య సర్బ ఉర బాసీ। సర్బరూప సబ రహిత ఉదాసీ ॥

బోలే బచన నీతి ప్రతిపాలక। కారన మనుజ దనుజ కుల ఘాలక ॥

సును కపీస లఙ్కాపతి బీరా। కేహి బిధి తరిఅ జలధి గమ్భీరా ॥

సఙ్కుల మకర ఉరగ ఝష జాతీ। అతి అగాధ దుస్తర సబ భాఁతీ ॥

కహ లఙ్కేస సునహు రఘునాయక। కోటి సిన్ధు సోషక తవ సాయక ॥

జద్యపి తదపి నీతి అసి గాఈ। బినయ కరిఅ సాగర సన జాఈ ॥

దో. ప్రభు తుమ్హార కులగుర జలధి కహిహి ఉపాయ బిచారి।

బిను ప్రయాస సాగర తరిహి సకల భాలు కపి ధారి ॥ 50 ॥

సఖా కహీ తుమ్హ నీకి ఉపాఈ। కరిఅ దైవ జౌం హోఇ సహాఈ ॥

మన్త్ర న యహ లఛిమన మన భావా। రామ బచన సుని అతి దుఖ పావా ॥

నాథ దైవ కర కవన భరోసా। సోషిఅ సిన్ధు కరిఅ మన రోసా ॥

కాదర మన కహుఁ ఏక అధారా। దైవ దైవ ఆలసీ పుకారా ॥

సునత బిహసి బోలే రఘుబీరా। ఐసేహిం కరబ ధరహు మన ధీరా ॥

అస కహి ప్రభు అనుజహి సముఝాఈ। సిన్ధు సమీప గే రఘురాఈ ॥

ప్రథమ ప్రనామ కీన్హ సిరు నాఈ। బైఠే పుని తట దర్భ డసాఈ ॥

జబహిం బిభీషన ప్రభు పహిం ఆఏ। పాఛేం రావన దూత పఠాఏ ॥

దో. సకల చరిత తిన్హ దేఖే ధరేం కపట కపి దేహ।

ప్రభు గున హృదయఁ సరాహహిం సరనాగత పర నేహ ॥ 51 ॥

ప్రగట బఖానహిం రామ సుభ్AU। అతి సప్రేమ గా బిసరి దుర్AU ॥

రిపు కే దూత కపిన్హ తబ జానే। సకల బాఁధి కపీస పహిం ఆనే ॥

కహ సుగ్రీవ సునహు సబ బానర। అఙ్గ భఙ్గ కరి పఠవహు నిసిచర ॥

సుని సుగ్రీవ బచన కపి ధాఏ। బాఁధి కటక చహు పాస ఫిరాఏ ॥

బహు ప్రకార మారన కపి లాగే। దీన పుకారత తదపి న త్యాగే ॥

జో హమార హర నాసా కానా। తేహి కోసలాధీస కై ఆనా ॥

సుని లఛిమన సబ నికట బోలాఏ। దయా లాగి హఁసి తురత ఛోడాఏ ॥

రావన కర దీజహు యహ పాతీ। లఛిమన బచన బాచు కులఘాతీ ॥

దో. కహేహు ముఖాగర మూఢ़ సన మమ సన్దేసు ఉదార।

సీతా దేఇ మిలేహు న త ఆవా కాల తుమ్హార ॥ 52 ॥

తురత నాఇ లఛిమన పద మాథా। చలే దూత బరనత గున గాథా ॥

కహత రామ జసు లఙ్కాఁ ఆఏ। రావన చరన సీస తిన్హ నాఏ ॥

బిహసి దసానన పూఁఛీ బాతా। కహసి న సుక ఆపని కుసలాతా ॥

పుని కహు ఖబరి బిభీషన కేరీ। జాహి మృత్యు ఆఈ అతి నేరీ ॥

కరత రాజ లఙ్కా సఠ త్యాగీ। హోఇహి జబ కర కీట అభాగీ ॥

పుని కహు భాలు కీస కటకాఈ। కఠిన కాల ప్రేరిత చలి ఆఈ ॥

జిన్హ కే జీవన కర రఖవారా। భయు మృదుల చిత సిన్ధు బిచారా ॥

కహు తపసిన్హ కై బాత బహోరీ। జిన్హ కే హృదయఁ త్రాస అతి మోరీ ॥

దో. -కీ భి భేణ్ట కి ఫిరి గే శ్రవన సుజసు సుని మోర।

కహసి న రిపు దల తేజ బల బహుత చకిత చిత తోర ॥ 53 ॥

నాథ కృపా కరి పూఁఛేహు జైసేం। మానహు కహా క్రోధ తజి తైసేమ్ ॥

మిలా జాఇ జబ అనుజ తుమ్హారా। జాతహిం రామ తిలక తేహి సారా ॥

రావన దూత హమహి సుని కానా। కపిన్హ బాఁధి దీన్హే దుఖ నానా ॥

శ్రవన నాసికా కాటై లాగే। రామ సపథ దీన్హే హమ త్యాగే ॥

పూఁఛిహు నాథ రామ కటకాఈ। బదన కోటి సత బరని న జాఈ ॥

నానా బరన భాలు కపి ధారీ। బికటానన బిసాల భయకారీ ॥

జేహిం పుర దహేఉ హతేఉ సుత తోరా। సకల కపిన్హ మహఁ తేహి బలు థోరా ॥

అమిత నామ భట కఠిన కరాలా। అమిత నాగ బల బిపుల బిసాలా ॥

దో. ద్విబిద మయన్ద నీల నల అఙ్గద గద బికటాసి।

దధిముఖ కేహరి నిసఠ సఠ జామవన్త బలరాసి ॥ 54 ॥

ఏ కపి సబ సుగ్రీవ సమానా। ఇన్హ సమ కోటిన్హ గని కో నానా ॥

రామ కృపాఁ అతులిత బల తిన్హహీం। తృన సమాన త్రేలోకహి గనహీమ్ ॥

అస మైం సునా శ్రవన దసకన్ధర। పదుమ అఠారహ జూథప బన్దర ॥

నాథ కటక మహఁ సో కపి నాహీం। జో న తుమ్హహి జీతై రన మాహీమ్ ॥

పరమ క్రోధ మీజహిం సబ హాథా। ఆయసు పై న దేహిం రఘునాథా ॥

సోషహిం సిన్ధు సహిత ఝష బ్యాలా। పూరహీం న త భరి కుధర బిసాలా ॥

మర్ది గర్ద మిలవహిం దససీసా। ఐసేఇ బచన కహహిం సబ కీసా ॥

గర్జహిం తర్జహిం సహజ అసఙ్కా। మానహు గ్రసన చహత హహిం లఙ్కా ॥

దో. -సహజ సూర కపి భాలు సబ పుని సిర పర ప్రభు రామ।

రావన కాల కోటి కహు జీతి సకహిం సఙ్గ్రామ ॥ 55 ॥

రామ తేజ బల బుధి బిపులాఈ। తబ భ్రాతహి పూఁఛేఉ నయ నాగర ॥

తాసు బచన సుని సాగర పాహీం। మాగత పన్థ కృపా మన మాహీమ్ ॥

సునత బచన బిహసా దససీసా। జౌం అసి మతి సహాయ కృత కీసా ॥

సహజ భీరు కర బచన దృఢ़ఆఈ। సాగర సన ఠానీ మచలాఈ ॥

మూఢ़ మృషా కా కరసి బడ़ఆఈ। రిపు బల బుద్ధి థాహ మైం పాఈ ॥

సచివ సభీత బిభీషన జాకేం। బిజయ బిభూతి కహాఁ జగ తాకేమ్ ॥

సుని ఖల బచన దూత రిస బాఢ़ఈ। సమయ బిచారి పత్రికా కాఢ़ఈ ॥

రామానుజ దీన్హీ యహ పాతీ। నాథ బచాఇ జుడ़ఆవహు ఛాతీ ॥

బిహసి బామ కర లీన్హీ రావన। సచివ బోలి సఠ లాగ బచావన ॥

దో. -బాతన్హ మనహి రిఝాఇ సఠ జని ఘాలసి కుల ఖీస।

రామ బిరోధ న ఉబరసి సరన బిష్ను అజ ఈస ॥ 56(క) ॥

కీ తజి మాన అనుజ ఇవ ప్రభు పద పఙ్కజ భృఙ్గ।

హోహి కి రామ సరానల ఖల కుల సహిత పతఙ్గ ॥ 56(ఖ) ॥

సునత సభయ మన ముఖ ముసుకాఈ। కహత దసానన సబహి సునాఈ ॥

భూమి పరా కర గహత అకాసా। లఘు తాపస కర బాగ బిలాసా ॥

కహ సుక నాథ సత్య సబ బానీ। సముఝహు ఛాడ़ఇ ప్రకృతి అభిమానీ ॥

సునహు బచన మమ పరిహరి క్రోధా। నాథ రామ సన తజహు బిరోధా ॥

అతి కోమల రఘుబీర సుభ్AU। జద్యపి అఖిల లోక కర ర్AU ॥

మిలత కృపా తుమ్హ పర ప్రభు కరిహీ। ఉర అపరాధ న ఏకు ధరిహీ ॥

జనకసుతా రఘునాథహి దీజే। ఏతనా కహా మోర ప్రభు కీజే।

జబ తేహిం కహా దేన బైదేహీ। చరన ప్రహార కీన్హ సఠ తేహీ ॥

నాఇ చరన సిరు చలా సో తహాఁ। కృపాసిన్ధు రఘునాయక జహాఁ ॥

కరి ప్రనాము నిజ కథా సునాఈ। రామ కృపాఁ ఆపని గతి పాఈ ॥

రిషి అగస్తి కీం సాప భవానీ। రాఛస భయు రహా ముని గ్యానీ ॥

బన్ది రామ పద బారహిం బారా। ముని నిజ ఆశ్రమ కహుఁ పగు ధారా ॥

దో. బినయ న మానత జలధి జడ़ గే తీన దిన బీతి।

బోలే రామ సకోప తబ భయ బిను హోఇ న ప్రీతి ॥ 57 ॥

లఛిమన బాన సరాసన ఆనూ। సోషౌం బారిధి బిసిఖ కృసానూ ॥

సఠ సన బినయ కుటిల సన ప్రీతీ। సహజ కృపన సన సున్దర నీతీ ॥

మమతా రత సన గ్యాన కహానీ। అతి లోభీ సన బిరతి బఖానీ ॥

క్రోధిహి సమ కామిహి హరి కథా। ఊసర బీజ బేఁ ఫల జథా ॥

అస కహి రఘుపతి చాప చఢ़ఆవా। యహ మత లఛిమన కే మన భావా ॥

సఙ్ఘానేఉ ప్రభు బిసిఖ కరాలా। ఉఠీ ఉదధి ఉర అన్తర జ్వాలా ॥

మకర ఉరగ ఝష గన అకులానే। జరత జన్తు జలనిధి జబ జానే ॥

కనక థార భరి మని గన నానా। బిప్ర రూప ఆయు తజి మానా ॥

దో. కాటేహిం పి కదరీ ఫరి కోటి జతన కౌ సీఞ్చ।

బినయ న మాన ఖగేస సును డాటేహిం పి నవ నీచ ॥ 58 ॥

సభయ సిన్ధు గహి పద ప్రభు కేరే। ఛమహు నాథ సబ అవగున మేరే ॥

గగన సమీర అనల జల ధరనీ। ఇన్హ కి నాథ సహజ జడ़ కరనీ ॥

తవ ప్రేరిత మాయాఁ ఉపజాఏ। సృష్టి హేతు సబ గ్రన్థని గాఏ ॥

ప్రభు ఆయసు జేహి కహఁ జస అహీ। సో తేహి భాఁతి రహే సుఖ లహీ ॥

ప్రభు భల కీన్హీ మోహి సిఖ దీన్హీ। మరజాదా పుని తుమ్హరీ కీన్హీ ॥

ఢోల గవాఁర సూద్ర పసు నారీ। సకల తాడ़నా కే అధికారీ ॥

ప్రభు ప్రతాప మైం జాబ సుఖాఈ। ఉతరిహి కటకు న మోరి బడ़ఆఈ ॥

ప్రభు అగ్యా అపేల శ్రుతి గాఈ। కరౌం సో బేగి జౌ తుమ్హహి సోహాఈ ॥

దో. సునత బినీత బచన అతి కహ కృపాల ముసుకాఇ।

జేహి బిధి ఉతరై కపి కటకు తాత సో కహహు ఉపాఇ ॥ 59 ॥

నాథ నీల నల కపి ద్వౌ భాఈ। లరికాఈ రిషి ఆసిష పాఈ ॥

తిన్హ కే పరస కిఏఁ గిరి భారే। తరిహహిం జలధి ప్రతాప తుమ్హారే ॥

మైం పుని ఉర ధరి ప్రభుతాఈ। కరిహుఁ బల అనుమాన సహాఈ ॥

ఏహి బిధి నాథ పయోధి బఁధాఇఅ। జేహిం యహ సుజసు లోక తిహుఁ గాఇఅ ॥

ఏహి సర మమ ఉత్తర తట బాసీ। హతహు నాథ ఖల నర అఘ రాసీ ॥

సుని కృపాల సాగర మన పీరా। తురతహిం హరీ రామ రనధీరా ॥

దేఖి రామ బల పౌరుష భారీ। హరషి పయోనిధి భయు సుఖారీ ॥

సకల చరిత కహి ప్రభుహి సునావా। చరన బన్ది పాథోధి సిధావా ॥

ఛం. నిజ భవన గవనేఉ సిన్ధు శ్రీరఘుపతిహి యహ మత భాయూ।

యహ చరిత కలి మలహర జథామతి దాస తులసీ గాయూ ॥

సుఖ భవన సంసయ సమన దవన బిషాద రఘుపతి గున గనా ॥

తజి సకల ఆస భరోస గావహి సునహి సన్తత సఠ మనా ॥

దో. సకల సుమఙ్గల దాయక రఘునాయక గున గాన।

సాదర సునహిం తే తరహిం భవ సిన్ధు బినా జలజాన ॥ 60 ॥

మాసపారాయణ, చౌబీసవాఁ విశ్రామ

ఇతి శ్రీమద్రామచరితమానసే సకలకలికలుషవిధ్వంసనే

పఞ్చమః సోపానః సమాప్తః ।

(సున్దరకాణ్డ సమాప్త)