సఙ్క్షేప రామాయణమ్

సఙ్క్షేప రామాయణమ్

శ్లోక 1

శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే బాలకాణ్డమ్ ।

అథ ప్రథమస్సర్గః ।

తపస్స్వాధ్యాయనిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరమ్ ।

నారదం పరిపప్రచ్ఛ వాల్మీకిర్మునిపుఙ్గవమ్

శ్లోక 2

కోఽన్వస్మిన్సామ్ప్రతం లోకే గుణవాన్ కశ్చ వీర్యవాన్ ।

ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాక్యో దృఢవ్రతః

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

చారిత్రేణ చ కో యుక్తః సర్వభూతేషు కో హితః ।

విద్వాన్ కః కః సమర్థశ్చ కశ్చైకప్రియదర్శనః

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

ఆత్మవాన్ కో జితక్రోధో ద్యుతిమాన్ కోఽనసూయకః ।

కస్య బిభ్యతి దేవాశ్చ జాతరోషస్య సంయుగే

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే ।

మహర్షే త్వం సమర్థోఽసి జ్ఞాతుమేవంవిధం నరమ్

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

శ్రుత్వా చైతత్త్రిలోకజ్ఞో వాల్మీకేర్నారదో వచః ।

శ్రూయతామితి చామన్త్ర్య ప్రహృష్టో వాక్యమబ్రవీత్

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

బహవో దుర్లభాశ్చైవ యే త్వయా కీర్తితా గుణాః ।

మునే వక్ష్యామ్యహం బుద్ధ్వా తైర్యుక్తః శ్రూయతాం నరః

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో రామో నామ జనైః శ్రుతః ।

నియతాత్మా మహావీర్యో ద్యుతిమాన్ ధృతిమాన్ వశీ

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

బుద్ధిమాన్ నీతిమాన్ వాగ్మీ శ్రీమాన్ శత్రునిబర్హణః ।

విపులాంసో మహాబాహుః కమ్బుగ్రీవో మహాహనుః

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

మహోరస్కో మహేష్వాసో గూఢజత్రురరిన్దమః ।

ఆజానుబాహుః సుశిరాః సులలాటః సువిక్రమః

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

సమః సమవిభక్తాఙ్గః స్నిగ్ధవర్ణః ప్రతాపవాన్ ।

పీనవక్షా విశాలాక్షో లక్ష్మీవాన్ శుభలక్షణః

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

ధర్మజ్ఞః సత్యసన్ధశ్చ ప్రజానాం చ హితే రతః ।

యశస్వీ జ్ఞానసమ్పన్నః శుచిర్వశ్యః సమాధిమాన్

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

ప్రజాపతిసమః శ్రీమాన్ ధాతా రిపునిషూదనః ।

రక్షితా జీవలోకస్య ధర్మస్య పరిరక్షితా

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

రక్షితా స్వస్య ధర్మస్య స్వజనస్య చ రక్షితా ।

వేదవేదాఙ్గతత్త్వజ్ఞో ధనుర్వేదే చ నిష్ఠితః

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞో స్మృతిమాన్ప్రతిభానవాన్ ।

సర్వలోకప్రియః సాధురదీనాత్మా విచక్షణః

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

సర్వదాభిగతః సద్భిః సముద్ర ఇవ సిన్ధుభిః ।

ఆర్యః సర్వసమశ్చైవ సదైకప్రియదర్శనః

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

స చ సర్వగుణోపేతః కౌసల్యానన్దవర్ధనః ।

సముద్ర ఇవ గామ్భీర్యే ధైర్యేణ హిమవానివ

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

విష్ణునా సదృశో వీర్యే సోమవత్ప్రియదర్శనః ।

కాలాగ్నిసదృశః క్రోధే క్షమయా పృథివీసమః

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

ధనదేన సమస్త్యాగే సత్యే ధర్మ ఇవాపరః ।

తమేవం గుణసమ్పన్నం రామం సత్యపరాక్రమమ్

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

జ్యేష్ఠం శ్రేష్ఠగుణైర్యుక్తం ప్రియం దశరథః సుతమ్ ।

ప్రకృతీనాం హితైర్యుక్తం ప్రకృతి ప్రియ కామ్యయా

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

యౌవరాజ్యేన సంయోక్తుమైచ్ఛత్ప్రీత్యా మహీపతిః ।

తస్యాభిషేకసమ్భారాన్ దృష్ట్వా భార్యాఽథ కైకయీ

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

పూర్వం దత్తవరా దేవీ వరమేనమయాచత ।

వివాసనం చ రామస్య భరతస్యాభిషేచనమ్

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

స సత్యవచనాద్రాజా ధర్మపాశేన సంయతః ।

వివాసయామాస సుతం రామం దశరథః ప్రియమ్

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

స జగామ వనం వీరః ప్రతిజ్ఞామనుపాలయన్ ।

పితుర్వచననిర్దేశాత్కైకేయ్యాః ప్రియకారణాత్

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

తం వ్రజన్తం ప్రియో భ్రాతా లక్ష్మణోఽనుజగామ హ ।

స్నేహాద్వినయసమ్పన్నః సుమిత్రానన్దవర్ధనః

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

భ్రాతరం దయితో భ్రాతుః సౌభ్రాత్రమనుదర్శయన్ ।

రామస్య దయితా భార్యా నిత్యం ప్రాణసమాహితా

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

జనకస్య కులే జాతా దేవమాయేవ నిర్మితా ।

సర్వలక్షణసమ్పన్నా నారీణాముత్తమా వధూః

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

సీతాఽప్యనుగతా రామం శశినం రోహిణీ యథా ।

పౌరైరనుగతో దూరం పిత్రా దశరథేన చ

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

శృఙ్గిబేరపురే సూతం గఙ్గాకూలే వ్యసర్జయత్ ।

గుహమాసాద్య ధర్మాత్మా నిషాదాధిపతిం ప్రియమ్

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

గుహేన సహితో రామః లక్ష్మణేన చ సీతయా ।

తే వనేన వనం గత్వా నదీస్తీర్త్వా బహూదకాః

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

చిత్రకూటమనుప్రాప్య భరద్వాజస్య శాసనాత్ ।

రమ్యమావసథం కృత్వా రమమాణా వనే త్రయః

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

దేవగన్ధర్వసఙ్కాశాస్తత్ర తే న్యవసన్సుఖమ్ ।

చిత్రకూటం గతే రామే పుత్రశోకాతురస్తథా

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

రాజా దశరథః స్వర్గం జగామ విలపన్సుతమ్ ।

మృతే తు తస్మిన్భరతో వసిష్ఠప్రముఖైర్ద్విజైః

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

నియుజ్యమానో రాజ్యాయ నైచ్ఛద్రాజ్యం మహాబలః ।

స జగామ వనం వీరో రామపాదప్రసాదకః

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

గత్వా తు స మహాత్మానం రామం సత్యపరాక్రమమ్ ।

అయాచద్భ్రాతరం రామం ఆర్యభావపురస్కృతః

॥ 34 ॥

శ్లోక 36

త్వమేవ రాజా ధర్మజ్ఞ ఇతి రామం వచోఽబ్రవీత్ ।

రామోఽపి పరమోదారః సుముఖస్సుమహాయశాః

॥ 35 ॥

శ్లోక 37

న చైచ్ఛత్పితురాదేశాద్రాజ్యం రామో మహాబలః ।

పాదుకే చాస్య రాజ్యాయ న్యాసం దత్త్వా పునః పునః

॥ 36 ॥

శ్లోక 38

నివర్తయామాస తతో భరతం భరతాగ్రజః ।

స కామమనవాప్యైవ రామపాదావుపస్పృశన్

॥ 37 ॥

శ్లోక 39

నన్దిగ్రామేఽకరోద్రాజ్యం రామాగమనకాఙ్క్షయా ।

గతే తు భరతే శ్రీమాన్ సత్యసన్ధో జితేన్ద్రియః

॥ 38 ॥

శ్లోక 40

రామస్తు పునరాలక్ష్య నాగరస్య జనస్య చ ।

తత్రాగమనమేకాగ్రో దణ్డకాన్ప్రవివేశ హ

॥ 39 ॥

శ్లోక 41

ప్రవిశ్య తు మహారణ్యం రామో రాజీవలోచనః ।

విరాధం రాక్షసం హత్వా శరభఙ్గం దదర్శ హ

॥ 40 ॥

శ్లోక 42

సుతీక్ష్ణం చాప్యగస్త్యం చ అగస్త్యభ్రాతరం తథా ।

అగస్త్యవచనాచ్చైవ జగ్రాహైన్ద్రం శరాసనమ్

॥ 41 ॥

శ్లోక 43

ఖడ్గం చ పరమప్రీతస్తూణీ చాక్షయసాయకౌ ।

వసతస్తస్య రామస్య వనే వనచరైః సహ

॥ 42 ॥

శ్లోక 44

ఋషయోఽభ్యాగమన్సర్వే వధాయాసురరక్షసామ్ ।

స తేషాం ప్రతిశుశ్రావ రాక్షసానాం తథా వనే

॥ 43 ॥

శ్లోక 45

ప్రతిజ్ఞాతశ్చ రామేణ వధః సంయతి రక్షసామ్ ।

ఋషీణామగ్నికల్పానాం దణ్డకారణ్యవాసినామ్

॥ 44 ॥

శ్లోక 46

తేన తత్రైవ వసతా జనస్థాననివాసినీ ।

విరూపితా శూర్పణఖా రాక్షసీ కామరూపిణీ

॥ 45 ॥

శ్లోక 47

తతః శూర్పణఖావాక్యాదుద్యుక్తాన్సర్వరాక్షసాన్ ।

ఖరం త్రిశిరసం చైవ దూషణం చైవ రాక్షసమ్

॥ 46 ॥

శ్లోక 48

నిజఘాన రణే రామస్తేషాం చైవ పదానుగాన్ ।

వనే తస్మిన్నివసతా జనస్థాననివాసినామ్

॥ 47 ॥

శ్లోక 49

రక్షసాం నిహతాన్యాసన్సహస్రాణి చతుర్దశ ।

తతో జ్ఞాతివధం శ్రుత్వా రావణః క్రోధమూర్ఛితః

॥ 48 ॥

శ్లోక 50

సహాయం వరయామాస మారీచం నామ రాక్షసమ్ ।

వార్యమాణః సుబహుశో మారీచేన స రావణః

॥ 49 ॥

శ్లోక 51

న విరోధో బలవతా క్షమో రావణ తేన తే ।

అనాదృత్య తు తద్వాక్యం రావణః కాలచోదితః

॥ 50 ॥

శ్లోక 52

జగామ సహమారీచః తస్యాశ్రమపదం తదా ।

తేన మాయావినా దూరమపవాహ్య నృపాత్మజౌ

॥ 51 ॥

శ్లోక 53

జహార భార్యాం రామస్య గృధ్రం హత్వా జటాయుషమ్ ।

గృధ్రం చ నిహతం దృష్ట్వా హృతాం శ్రుత్వా చ మైథిలీమ్

॥ 52 ॥

శ్లోక 54

రాఘవః శోకసన్తప్తో విలలాపాకులేన్ద్రియః ।

తతస్తేనైవ శోకేన గృధ్రం దగ్ధ్వా జటాయుషమ్

॥ 53 ॥

శ్లోక 55

మార్గమాణో వనే సీతాం రాక్షసం సన్దదర్శ హ ।

కబన్ధం నామ రూపేణ వికృతం ఘోరదర్శనమ్

॥ 54 ॥

శ్లోక 56

తం నిహత్య మహాబాహుః దదాహ స్వర్గతశ్చ సః ।

స చాస్య కథయామాస శబరీం ధర్మచారిణీమ్

॥ 55 ॥

శ్లోక 57

శ్రమణీం ధర్మనిపుణామభిగచ్ఛేతి రాఘవమ్ ।

సోఽభ్యగచ్ఛన్మహాతేజాః శబరీం శత్రుసూదనః

॥ 56 ॥

శ్లోక 58

శబర్యా పూజితః సమ్యగ్రామో దశరథాత్మజః ।

పమ్పాతీరే హనుమతా సఙ్గతో వానరేణ హ

॥ 57 ॥

శ్లోక 59

హనుమద్వచనాచ్చైవ సుగ్రీవేణ సమాగతః ।

సుగ్రీవాయ చ తత్సర్వం శంసద్రామో మహాబలః

॥ 58 ॥

శ్లోక 60

ఆదితస్తద్యథావృత్తం సీతయాశ్చ విశేషతః ।

సుగ్రీవశ్చాపి తత్సర్వం శ్రుత్వా రామస్య వానరః

॥ 59 ॥

శ్లోక 61

చకార సఖ్యం రామేణ ప్రీతశ్చైవాగ్నిసాక్షికమ్ ।

తతో వానరరాజేన వైరానుకథనం ప్రతి

॥ 60 ॥

శ్లోక 62

రామాయావేదితం సర్వం ప్రణయాద్దుఃఖితేన చ ।

ప్రతిజ్ఞాతం చ రామేణ తదా వాలివధం ప్రతి

॥ 61 ॥

శ్లోక 63

వాలినశ్చ బలం తత్ర కథయామాస వానరః ।

సుగ్రీవః శఙ్కితశ్చాసీన్నిత్యం వీర్యేణ రాఘవే

॥ 62 ॥

శ్లోక 64

రాఘవః ప్రత్యయార్థం తు దున్దుభేః కాయముత్తమమ్ ।

దర్శయామాస సుగ్రీవో మహాపర్వత సన్నిభమ్

॥ 63 ॥

శ్లోక 65

ఉత్స్మయిత్వా మహాబాహుః ప్రేక్ష్య చాస్థి మహాబలః ।

పాదాఙ్గుష్ఠేన చిక్షేప సమ్పూర్ణం దశయోజనమ్

॥ 64 ॥

శ్లోక 66

బిభేద చ పునః సాలాన్సప్తైకేన మహేషుణా ।

గిరిం రసాతలం చైవ జనయన్ ప్రత్యయం తదా

॥ 65 ॥

శ్లోక 67

తతః ప్రీతమనాస్తేన విశ్వస్తః స మహాకపిః ।

కిష్కిన్ధాం రామసహితో జగామ చ గుహాం తదా

॥ 66 ॥

శ్లోక 68

తతోఽగర్జద్ధరివరః సుగ్రీవో హేమపిఙ్గలః ।

తేన నాదేన మహతా నిర్జగామ హరీశ్వరః

॥ 67 ॥

శ్లోక 69

అనుమాన్య తదా తారాం సుగ్రీవేణ సమాగతః ।

నిజఘాన చ తత్రైనం శరేణైకేన రాఘవః

॥ 68 ॥

శ్లోక 70

తతః సుగ్రీవవచనాద్ధత్వా వాలినమాహవే ।

సుగ్రీవమేవ తద్రాజ్యే రాఘవః ప్రత్యపాదయత్

॥ 69 ॥

శ్లోక 71

స చ సర్వాన్సమానీయ వానరాన్వానరర్షభః ।

దిశః ప్రస్థాపయామాస దిదృక్షుర్జనకాత్మజామ్

॥ 70 ॥

శ్లోక 72

తతో గృధ్రస్య వచనాత్సమ్పాతేర్హనుమాన్బలీ ।

శతయోజనవిస్తీర్ణం పుప్లువే లవణార్ణవమ్

॥ 71 ॥

శ్లోక 73

తత్ర లఙ్కాం సమాసాద్య పురీం రావణపాలితామ్ ।

దదర్శ సీతాం ధ్యాయన్తీం అశోకవనికాం గతామ్

॥ 72 ॥

శ్లోక 74

నివేదయిత్వాఽభిజ్ఞానం ప్రవృత్తిం చ నివేద్య చ ।

సమాశ్వాస్య చ వైదేహీం మర్దయామాస తోరణమ్

॥ 73 ॥

శ్లోక 75

పఞ్చ సేనాగ్రగాన్హత్వా సప్త మన్త్రిసుతానపి ।

శూరమక్షం చ నిష్పిష్య గ్రహణం సముపాగమత్

॥ 74 ॥

శ్లోక 76

అస్త్రేణోన్ముక్తమాత్మానం జ్ఞాత్వా పైతామహాద్వరాత్ ।

మర్షయన్రాక్షసాన్వీరో యన్త్రిణస్తాన్యదృచ్ఛయా

॥ 75 ॥

శ్లోక 77

తతో దగ్ధ్వా పురీం లఙ్కాం ఋతే సీతాం చ మైథిలీమ్ ।

రామాయ ప్రియమాఖ్యాతుం పునరాయాన్మహాకపిః

॥ 76 ॥

శ్లోక 78

సోఽభిగమ్య మహాత్మానం కృత్వా రామం ప్రదక్షిణమ్ ।

న్యవేదయదమేయాత్మా దృష్టా సీతేతి తత్త్వతః

॥ 77 ॥

శ్లోక 79

తతః సుగ్రీవసహితో గత్వా తీరం మహోదధేః ।

సముద్రం క్షోభయామాస శరైరాదిత్యసన్నిభైః

॥ 78 ॥

శ్లోక 80

దర్శయామాస చాత్మానం సముద్రః సరితాం పతిః ।

సముద్రవచనాచ్చైవ నలం సేతుమకారయత్

॥ 79 ॥

శ్లోక 81

తేన గత్వా పురీం లఙ్కాం హత్వా రావణమాహవే ।

రామః సీతామనుప్రాప్య పరాం వ్రీడాముపాగమత్

॥ 80 ॥

శ్లోక 82

తామువాచ తతో రామః పరుషం జనసంసది ।

అమృష్యమాణా సా సీతా వివేశ జ్వలనం సతీ

॥ 81 ॥

శ్లోక 83

తతోఽగ్నివచనాత్సీతాం జ్ఞాత్వా విగతకల్మషామ్ ।

బభౌ రామః సమ్ప్రహృష్టః పూజితః సర్వదైవతైః

॥ 82 ॥

శ్లోక 84

కర్మణా తేన మహతా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ ।

సదేవర్షిగణం తుష్టం రాఘవస్య మహాత్మనః

॥ 83 ॥

శ్లోక 85

అభిషిచ్య చ లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్ ।

కృతకృత్యస్తదా రామో విజ్వరః ప్రముమోద హ

॥ 84 ॥

శ్లోక 86

దేవతాభ్యో వరం ప్రాప్య సముత్థాప్య చ వానరాన్ ।

అయోధ్యాం ప్రస్థితో రామః పుష్పకేణ సుహృద్వృతః

॥ 85 ॥

శ్లోక 87

భరద్వాజాశ్రమం గత్వా రామః సత్యపరాక్రమః ।

భరతస్యాన్తికం రామో హనూమన్తం వ్యసర్జయత్

॥ 86 ॥

శ్లోక 88

పునరాఖ్యాయికాం జల్పన్సుగ్రీవసహితశ్చ సః ।

పుష్పకం తత్సమారుహ్య నన్దిగ్రామం యయౌ తదా

॥ 87 ॥

శ్లోక 89

నన్దిగ్రామే జటాం హిత్వా భ్రాతృభిః సహితోఽనఘః ।

రామః సీతామనుప్రాప్య రాజ్యం పునరవాప్తవాన్

॥ 88 ॥

శ్లోక 90

ప్రహృష్టముదితో లోకస్తుష్టః పుష్టః సుధార్మికః ।

నిరామయో హ్యరోగశ్చ దుర్భిక్ష భయవర్జితః

॥ 89 ॥

శ్లోక 91

న పుత్రమరణం కిఞ్చిద్ద్రక్ష్యన్తి పురుషాః క్వచిత్ ।

నార్యశ్చావిధవా నిత్యం భవిష్యన్తి పతివ్రతాః

॥ 90 ॥

శ్లోక 92

న చాగ్నిజం భయం కిఞ్చిన్నాప్సు మజ్జన్తి జన్తవః ।

న వాతజం భయం కిఞ్చిన్నాపి జ్వరకృతం తథా

॥ 91 ॥

శ్లోక 93

న చాపి క్షుద్భయం తత్ర న తస్కరభయం తథా ।

నగరాణి చ రాష్ట్రాణి ధనధాన్యయుతాని చ

॥ 92 ॥

శ్లోక 94

నిత్యం ప్రముదితాః సర్వే యథా కృతయుగే తథా ।

అశ్వమేధశతైరిష్ట్వా తథా బహుసువర్ణకైః

॥ 93 ॥

శ్లోక 95

గవాం కోట్యయుతం దత్వా బ్రహ్మలోకం ప్రయాస్యతి ।

అసఙ్ఖ్యేయం ధనం దత్వా బ్రాహ్మణేభ్యో మహాయశాః

॥ 94 ॥

శ్లోక 96

రాజవంశాన్ శతగుణాన్ స్థాపయిష్యతి రాఘవః ।

చాతుర్వర్ణ్యం చ లోకేఽస్మిన్ స్వే స్వే ధర్మే నియోక్ష్యతి

॥ 95 ॥

శ్లోక 97

దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ ।

రామో రాజ్యముపాసిత్వా బ్రహ్మలోకం గమిష్యతి

॥ 96 ॥

శ్లోక 98

ఇదం పవిత్రం పాపఘ్నం పుణ్యం వేదైశ్చ సమ్మితమ్ ।

యః పఠేద్రామచరితం సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

॥ 97 ॥

శ్లోక 99

ఏతదాఖ్యానమాయుష్యం పఠన్రామాయణం నరః ।

సపుత్రపౌత్రః సగణః ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే

॥ 98 ॥

శ్లోక 100

పఠన్ ద్విజో వాగృషభత్వమీయాత్

స్యాత్ క్షత్రియో భూమిపతిత్వమీయాత్ ।

వణిగ్జనః పణ్యఫలత్వమీయాత్

జనశ్చ శూద్రోఽపి మహత్త్వమీయాత్

॥ 99 ॥

శ్లోక 101

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే నారదవాక్యం నామ ప్రథమః సర్గః ॥