Sankshepa Ramayanam
ਸਙ੍ਕ੍षੇਪ ਰਾਮਾਯਣਮ੍
Sankshepa Ramayanam
ਸਙ੍ਕ੍षੇਪ ਰਾਮਾਯਣਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਪਸ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਨਿਰਤਂ ਤਪਸ੍ਵੀ ਵਾਗ੍ਵਿਦਾਂ ਵਰਮ੍ ।
ਨਾਰਦਂ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕੋऽਨ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਲੋਕੇ ਗੁਣਵਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕृਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ ॥ 2 ॥
ਚਾਰਿਤ੍ਰੇਣ ਚ ਕੋ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਕੋ ਹਿਤਃ ।
ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਕਃ ਕਃ ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਕਸ਼੍ਚੈਕਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 3 ॥
ਆਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਕੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਕੋऽਨਸੂਯਕਃ ।
ਕਸ੍ਯ ਬਿਭ੍ਯਤਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਜਾਤਰੋषਸ੍ਯ ਸਂਯੁਗੇ ॥ 4 ॥
ਏਤਦਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ ।
ਮਹਰ੍षੇ ਤ੍ਵਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸਿ ਜ੍ਞਾਤੁਮੇਵਂਵਿਧਂ ਨਰਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਜ੍ਞੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰ੍ਨਾਰਦੋ ਵਚਃ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮਿਤਿ ਚਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 6 ॥
ਬਹਵੋ ਦੁਰ੍ਲਭਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਗੁਣਾਃ ।
ਮੁਨੇ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਨਰਃ ॥ 7 ॥
ਇਕ੍ष੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਜਨੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ।
ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਵਸ਼ੀ ॥ 8 ॥
ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਨੀਤਿਮਾਨ੍ ਵਾਗ੍ਮੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਃ ।
ਵਿਪੁਲਾਂਸੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਮ੍ਬੁਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਹਨੁਃ ॥ 9 ॥
ਮਹੋਰਸ੍ਕੋ ਮਹੇष੍ਵਾਸੋ ਗੂਢਜਤ੍ਰੁਰਰਿਨ੍ਦਮਃ ।
ਆਜਾਨੁਬਾਹੁਃ ਸੁਸ਼ਿਰਾਃ ਸੁਲਲਾਟਃ ਸੁਵਿਕ੍ਰਮਃ ॥ 10 ॥
ਸਮਃ ਸਮਵਿਭਕ੍ਤਾਙ੍ਗਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।
ਪੀਨਵਕ੍षਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍षੋ ਲਕ੍ष੍ਮੀਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਭਲਕ੍षਣਃ ॥ 11 ॥
ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਹਿਤੇ ਰਤਃ ।
ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵਸ਼੍ਯਃ ਸਮਾਧਿਮਾਨ੍ ॥ 12 ॥
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸਮਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਧਾਤਾ ਰਿਪੁਨਿषੂਦਨਃ ।
ਰਕ੍षਿਤਾ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਰਿਰਕ੍षਿਤਾ ॥ 13 ॥
ਰਕ੍षਿਤਾ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸ੍ਵਜਨਸ੍ਯ ਚ ਰਕ੍षਿਤਾ ।
ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੇ ਚ ਨਿष੍ਠਿਤਃ ॥ 14 ॥
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਸ੍ਮृਤਿਮਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਵਾਨ੍ ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਿਯਃ ਸਾਧੁਰਦੀਨਾਤ੍ਮਾ ਵਿਚਕ੍षਣਃ ॥ 15 ॥
ਸਰ੍ਵਦਾਭਿਗਤਃ ਸਦ੍ਭਿਃ ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਸਿਨ੍ਧੁਭਿਃ ।
ਆਰ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਦੈਕਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 16 ॥
ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ ।
ਸਮੁਦ੍ਰ ਇਵ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯੇ ਧੈਰ੍ਯੇਣ ਹਿਮਵਾਨਿਵ ॥ 17 ॥
ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਦृਸ਼ੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਸੋਮਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ।
ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਸਦृਸ਼ਃ ਕ੍ਰੋਧੇ ਕ੍षਮਯਾ ਪृਥਿਵੀਸਮਃ ॥ 18 ॥
ਧਨਦੇਨ ਸਮਸ੍ਤ੍ਯਾਗੇ ਸਤ੍ਯੇ ਧਰ੍ਮ ਇਵਾਪਰਃ ।
ਤਮੇਵਂ ਗੁਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 19 ॥
ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸੁਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਕृਤੀਨਾਂ ਹਿਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਕਾਮ੍ਯਯਾ ॥ 20 ॥
ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸਂਯੋਕ੍ਤੁਮੈਚ੍ਛਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿषੇਕਸਮ੍ਭਾਰਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਯਾऽਥ ਕੈਕਯੀ ॥ 21 ॥
ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤਵਰਾ ਦੇਵੀ ਵਰਮੇਨਮਯਾਚਤ ।
ਵਿਵਾਸਨਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸ ਸਤ੍ਯਵਚਨਾਦ੍ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਪਾਸ਼ੇਨ ਸਂਯਤਃ ।
ਵਿਵਾਸਯਾਮਾਸ ਸੁਤਂ ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਃ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 23 ॥
ਸ ਜਗਾਮ ਵਨਂ ਵੀਰਃ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਨੁਪਾਲਯਨ੍ ।
ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਨਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 24 ॥
ਤਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਲਕ੍ष੍ਮਣੋऽਨੁਜਗਾਮ ਹ ।
ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਿਨਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦਵਰ੍ਧਨਃ ॥ 25 ॥
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦਯਿਤੋ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਸੌਭ੍ਰਾਤ੍ਰਮਨੁਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਸਮਾਹਿਤਾ ॥ 26 ॥
ਜਨਕਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾ ਦੇਵਮਾਯੇਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ।
ਸਰ੍ਵਲਕ੍षਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਨਾਰੀਣਾਮੁਤ੍ਤਮਾ ਵਧੂਃ ॥ 27 ॥
ਸੀਤਾऽਪ੍ਯਨੁਗਤਾ ਰਾਮਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂ ਰੋਹਿਣੀ ਯਥਾ ।
ਪੌਰੈਰਨੁਗਤੋ ਦੂਰਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨ ਚ ॥ 28 ॥
ਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਪੁਰੇ ਸੂਤਂ ਗਙ੍ਗਾਕੂਲੇ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ।
ਗੁਹਮਾਸਾਦ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿषਾਦਾਧਿਪਤਿਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 29 ॥
ਗੁਹੇਨ ਸਹਿਤੋ ਰਾਮਃ ਲਕ੍ष੍ਮਣੇਨ ਚ ਸੀਤਯਾ ।
ਤੇ ਵਨੇਨ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਨਦੀਸ੍ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਬਹੂਦਕਾਃ ॥ 30 ॥
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ।
ਰਮ੍ਯਮਾਵਸਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਮਮਾਣਾ ਵਨੇ ਤ੍ਰਯਃ ॥ 31 ॥
ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਨ੍ਯਵਸਨ੍ਸੁਖਮ੍ ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਗਤੇ ਰਾਮੇ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਾਤੁਰਸ੍ਤਥਾ ॥ 32 ॥
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਜਗਾਮ ਵਿਲਪਨ੍ਸੁਤਮ੍ ।
ਮृਤੇ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਰਤੋ ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਃ ॥ 33 ॥
ਨਿਯੁਜ੍ਯਮਾਨੋ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਨੈਚ੍ਛਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਸ ਜਗਾਮ ਵਨਂ ਵੀਰੋ ਰਾਮਪਾਦਪ੍ਰਸਾਦਕਃ ॥ 34 ॥
ਗਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਅਯਾਚਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਰਾਮਂ ਆਰ੍ਯਭਾਵਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ ॥ 35 ॥
ਤ੍ਵਮੇਵ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਇਤਿ ਰਾਮਂ ਵਚੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਪਰਮੋਦਾਰਃ ਸੁਮੁਖਸ੍ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 36 ॥
ਨ ਚੈਚ੍ਛਤ੍ਪਿਤੁਰਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਪਾਦੁਕੇ ਚਾਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਨ੍ਯਾਸਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 37 ॥
ਨਿਵਰ੍ਤਯਾਮਾਸ ਤਤੋ ਭਰਤਂ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ।
ਸ ਕਾਮਮਨਵਾਪ੍ਯੈਵ ਰਾਮਪਾਦਾਵੁਪਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ॥ 38 ॥
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇऽਕਰੋਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਮਾਗਮਨਕਾਙ੍ਕ੍षਯਾ ।
ਗਤੇ ਤੁ ਭਰਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਸਨ੍ਧੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ 39 ॥
ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਪੁਨਰਾਲਕ੍ष੍ਯ ਨਾਗਰਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਚ ।
ਤਤ੍ਰਾਗਮਨਮੇਕਾਗ੍ਰੋ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 40 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ ।
ਵਿਰਾਧਂ ਰਾਕ੍षਸਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰਭਙ੍ਗਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 41 ॥
ਸੁਤੀਕ੍ष੍ਣਂ ਚਾਪ੍ਯਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਚ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਭ੍ਰਾਤਰਂ ਤਥਾ ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਜਗ੍ਰਾਹੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍ ॥ 42 ॥
ਖਡ੍ਗਂ ਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤੂਣੀ ਚਾਕ੍षਯਸਾਯਕੌ ।
ਵਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਨੇ ਵਨਚਰੈਃ ਸਹ ॥ 43 ॥
ऋषਯੋऽਭ੍ਯਾਗਮਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵਧਾਯਾਸੁਰਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ਸ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਕ੍षਸਾਨਾਂ ਤਥਾ ਵਨੇ ॥ 44 ॥
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ਚ ਰਾਮੇਣ ਵਧਃ ਸਂਯਤਿ ਰਕ੍षਸਾਮ੍ ।
ऋषੀਣਾਮਗ੍ਨਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਾਮ੍ ॥ 45 ॥
ਤੇਨ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਸਤਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਨਿਵਾਸਿਨੀ ।
ਵਿਰੂਪਿਤਾ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਰਾਕ੍षਸੀ ਕਾਮਰੂਪਿਣੀ ॥ 46 ॥
ਤਤਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਵਾਕ੍ਯਾਦੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ।
ਖਰਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਂ ਚੈਵ ਦੂषਣਂ ਚੈਵ ਰਾਕ੍षਸਮ੍ ॥ 47 ॥
ਨਿਜਘਾਨ ਰਣੇ ਰਾਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਪਦਾਨੁਗਾਨ੍ ।
ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਵਸਤਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ ॥ 48 ॥
ਰਕ੍षਸਾਂ ਨਿਹਤਾਨ੍ਯਾਸਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।
ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤਿਵਧਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਃ ॥ 49 ॥
ਸਹਾਯਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਮਾਰੀਚਂ ਨਾਮ ਰਾਕ੍षਸਮ੍ ।
ਵਾਰ੍ਯਮਾਣਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਮਾਰੀਚੇਨ ਸ ਰਾਵਣਃ ॥ 50 ॥
ਨ ਵਿਰੋਧੋ ਬਲਵਤਾ ਕ੍षਮੋ ਰਾਵਣ ਤੇਨ ਤੇ ।
ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਵਣਃ ਕਾਲਚੋਦਿਤਃ ॥ 51 ॥
ਜਗਾਮ ਸਹਮਾਰੀਚਃ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਤਦਾ ।
ਤੇਨ ਮਾਯਾਵਿਨਾ ਦੂਰਮਪਵਾਹ੍ਯ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੌ ॥ 52 ॥
ਜਹਾਰ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਗृਧ੍ਰਂ ਹਤ੍ਵਾ ਜਟਾਯੁषਮ੍ ।
ਗृਧ੍ਰਂ ਚ ਨਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ॥ 53 ॥
ਰਾਘਵਃ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਵਿਲਲਾਪਾਕੁਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨੈਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਗृਧ੍ਰਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਜਟਾਯੁषਮ੍ ॥ 54 ॥
ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੋ ਵਨੇ ਸੀਤਾਂ ਰਾਕ੍षਸਂ ਸਨ੍ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ।
ਕਬਨ੍ਧਂ ਨਾਮ ਰੂਪੇਣ ਵਿਕृਤਂ ਘੋਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 55 ॥
ਤਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਦਦਾਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਸ਼੍ਚ ਸਃ ।
ਸ ਚਾਸ੍ਯ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ਼ਬਰੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ 56 ॥
ਸ਼੍ਰਮਣੀਂ ਧਰ੍ਮਨਿਪੁਣਾਮਭਿਗਚ੍ਛੇਤਿ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਸੋऽਭ੍ਯਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼ਬਰੀਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੂਦਨਃ ॥ 57 ॥
ਸ਼ਬਰ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਪਮ੍ਪਾਤੀਰੇ ਹਨੁਮਤਾ ਸਙ੍ਗਤੋ ਵਾਨਰੇਣ ਹ ॥ 58 ॥
ਹਨੁਮਦ੍ਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਂਸਦ੍ਰਾਮੋ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 59 ॥
ਆਦਿਤਸ੍ਤਦ੍ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਸੀਤਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਾਨਰਃ ॥ 60 ॥
ਚਕਾਰ ਸਖ੍ਯਂ ਰਾਮੇਣ ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚੈਵਾਗ੍ਨਿਸਾਕ੍षਿਕਮ੍ ।
ਤਤੋ ਵਾਨਰਰਾਜੇਨ ਵੈਰਾਨੁਕਥਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 61 ॥
ਰਾਮਾਯਾਵੇਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਦੁਃਖਿਤੇਨ ਚ ।
ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਂ ਚ ਰਾਮੇਣ ਤਦਾ ਵਾਲਿਵਧਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥ 62 ॥
ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਤਤ੍ਰ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਰਾਘਵੇ ॥ 63 ॥
ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ ਕਾਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਪਰ੍ਵਤ ਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ॥ 64 ॥
ਉਤ੍ਸ੍ਮਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ष੍ਯ ਚਾਸ੍ਥਿ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਚਿਕ੍षੇਪ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ ॥ 65 ॥
ਬਿਭੇਦ ਚ ਪੁਨਃ ਸਾਲਾਨ੍ਸਪ੍ਤੈਕੇਨ ਮਹੇषੁਣਾ ।
ਗਿਰਿਂ ਰਸਾਤਲਂ ਚੈਵ ਜਨਯਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਤਦਾ ॥ 66 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਸ੍ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਃ ਸ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਰਾਮਸਹਿਤੋ ਜਗਾਮ ਚ ਗੁਹਾਂ ਤਦਾ ॥ 67 ॥
ਤਤੋऽਗਰ੍ਜਦ੍ਧਰਿਵਰਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹੇਮਪਿਙ੍ਗਲਃ ।
ਤੇਨ ਨਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 68 ॥
ਅਨੁਮਾਨ੍ਯ ਤਦਾ ਤਾਰਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ ।
ਨਿਜਘਾਨ ਚ ਤਤ੍ਰੈਨਂ ਸ਼ਰੇਣੈਕੇਨ ਰਾਘਵਃ ॥ 69 ॥
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਦ੍ਧਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਵ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ॥ 70 ॥
ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਨੀਯ ਵਾਨਰਾਨ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ ।
ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਿਦृਕ੍षੁਰ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 71 ॥
ਤਤੋ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਾਤ੍ਸਮ੍ਪਾਤੇਰ੍ਹਨੁਮਾਨ੍ਬਲੀ ।
ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਲਵਣਾਰ੍ਣਵਮ੍ ॥ 72 ॥
ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੀਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀਂ ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਂ ਗਤਾਮ੍ ॥ 73 ॥
ਨਿਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾऽਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਵੈਦੇਹੀਂ ਮਰ੍ਦਯਾਮਾਸ ਤੋਰਣਮ੍ ॥ 74 ॥
ਪਞ੍ਚ ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸੁਤਾਨਪਿ ।
ਸ਼ੂਰਮਕ੍षਂ ਚ ਨਿष੍ਪਿष੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 75 ॥
ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੈਤਾਮਹਾਦ੍ਵਰਾਤ੍ ।
ਮਰ੍षਯਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ਵੀਰੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਾਨ੍ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ॥ 76 ॥
ਤਤੋ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ऋਤੇ ਸੀਤਾਂ ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।
ਰਾਮਾਯ ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪੁਨਰਾਯਾਨ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ॥ 77 ॥
ਸੋऽਭਿਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਦਕ੍षਿਣਮ੍ ।
ਨ੍ਯਵੇਦਯਦਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤੇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥ 78 ॥
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤੀਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ ।
ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਕ੍षੋਭਯਾਮਾਸ ਸ਼ਰੈਰਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ॥ 79 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ ।
ਸਮੁਦ੍ਰਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਨਲਂ ਸੇਤੁਮਕਾਰਯਤ੍ ॥ 80 ॥
ਤੇਨ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਮਾਹਵੇ ।
ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਾਂ ਵ੍ਰੀਡਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 81 ॥
ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰੁषਂ ਜਨਸਂਸਦਿ ।
ਅਮृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਸੀਤਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਜ੍ਵਲਨਂ ਸਤੀ ॥ 82 ॥
ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਵਚਨਾਤ੍ਸੀਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਮ੍ ।
ਬਭੌ ਰਾਮਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਃ ਪੂਜਿਤਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵਤੈਃ ॥ 83 ॥
ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ।
ਸਦੇਵਰ੍षਿਗਣਂ ਤੁष੍ਟਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 84 ॥
ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਚ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਰਾਕ੍षਸੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਵਿਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਮੁਮੋਦ ਹ ॥ 85 ॥
ਦੇਵਤਾਭ੍ਯੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ ॥ 86 ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਭਰਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਿਕਂ ਰਾਮੋ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ॥ 87 ॥
ਪੁਨਰਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਜਲ੍ਪਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤਸ਼੍ਚ ਸਃ ।
ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਤ੍ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਯਯੌ ਤਦਾ ॥ 88 ॥
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇ ਜਟਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹਿਤੋऽਨਘਃ ।
ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ 89 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਦਿਤੋ ਲੋਕਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪੁष੍ਟਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਨਿਰਾਮਯੋ ਹ੍ਯਰੋਗਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ष ਭਯਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ 90 ॥
ਨ ਪੁਤ੍ਰਮਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਰਕ੍ष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।
ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਿਧਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਃ ॥ 91 ॥
ਨ ਚਾਗ੍ਨਿਜਂ ਭਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਪ੍ਸੁ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ ।
ਨ ਵਾਤਜਂ ਭਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਪਿ ਜ੍ਵਰਕृਤਂ ਤਥਾ ॥ 92 ॥
ਨ ਚਾਪਿ ਕ੍षੁਦ੍ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਤਸ੍ਕਰਭਯਂ ਤਥਾ ।
ਨਗਰਾਣਿ ਚ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਧਨਧਾਨ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ ॥ 93 ॥
ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾ ਕृਤਯੁਗੇ ਤਥਾ ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸ਼ਤੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਬਹੁਸੁਵਰ੍ਣਕੈਃ ॥ 94 ॥
ਗਵਾਂ ਕੋਟ੍ਯਯੁਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਂ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 95 ॥
ਰਾਜਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਸ਼ਤਗੁਣਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਚ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮੇ ਨਿਯੋਕ੍ष੍ਯਤਿ ॥ 96 ॥
ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ।
ਰਾਮੋ ਰਾਜ੍ਯਮੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ ॥ 97 ॥
ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ ।
ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ 98 ॥
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪਠਨ੍ਰਾਮਾਯਣਂ ਨਰਃ ।
ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਃ ਸਗਣਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥ 99 ॥
ਪਠਨ੍ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਾਗृषਭਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍
ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕ੍षਤ੍ਰਿਯੋ ਭੂਮਿਪਤਿਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ ।
ਵਣਿਗ੍ਜਨਃ ਪਣ੍ਯਫਲਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍
ਜਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋऽਪਿ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ ॥ 100 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਨਾਰਦਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥
About This Stotram
Overview
The Sankshepa Ramayanam is a condensed Sanskrit retelling of the Ramayana in 100 verses, designed to convey the essential narrative and ethical teachings of the epic in a form suitable for regular recitation. It draws directly from the Valmiki Ramayana, with its opening verses matching the Balakanda of that text, and is dedicated to Lord Rama. The text belongs to the broader tradition of Ramayana devotional literature.
What are the benefits of chanting Sankshepa Ramayanam?
- Absorption of the Ramayana's core narrative and ethical teaching through recitation
- Cultivation of devotion to Lord Rama
- Development of understanding of Dharma as exemplified in the epic
- Attainment of peace and mental clarity through regular practice
When is the best time to recite this?
Morning and evening recitation are both appropriate. Rama Navami, the festival marking Rama's birth, is a particularly auspicious occasion. It is also recited during Kartik and other months associated with Vishnu-Rama devotion.
What is the historical and traditional background?
The Valmiki Ramayana, from which this condensed version draws, is one of the foundational texts of Sanskrit literature, traditionally dated to several centuries BCE. Condensed retellings and summaries of the Ramayana exist across many Indian languages and have been a common devotional format enabling wider access to the epic's teachings. The specific author of this Sankshepa Ramayanam is unknown. The text functions as a practical recitation tool rather than a replacement for the full epic.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Sankata Mochana Hanuman Ashtakam — a devotional hymn to Hanuman that draws on the same Ramayana tradition
- Santana Gopala Stotram — another Puranic stotra in this collection associated with Vishnu devotion