ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਾਨਸ - ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ

ਸ਼੍ਰੀਜਾਨਕੀਵਲ੍ਲਭੋ ਵਿਜਯਤੇ

ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ

ਪਞ੍ਚਮ ਸੋਪਾਨ (ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ)

ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮਪ੍ਰਮੇਯਮਨਘਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਸ਼ਮ੍ਭੁਫਣੀਨ੍ਦ੍ਰਸੇਵ੍ਯਮਨਿਸ਼ਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤਵੇਦ੍ਯਂ ਵਿਭੁਮ੍ ।

ਰਾਮਾਖ੍ਯਂ ਜਗਦੀਸ਼੍ਵਰਂ ਸੁਰਗੁਰੁਂ ਮਾਯਾਮਨੁष੍ਯਂ ਹਰਿਂ

ਵਨ੍ਦੇऽਹਂ ਕਰੁਣਾਕਰਂ ਰਘੁਵਰਂ ਭੂਪਾਲਚੂਡ़ਆਮਣਿਮ੍ ॥ 1 ॥

ਨਾਨ੍ਯਾ ਸ੍ਪृਹਾ ਰਘੁਪਤੇ ਹृਦਯੇऽਸ੍ਮਦੀਯੇ

ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮਿ ਚ ਭਵਾਨਖਿਲਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ।

ਭਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਰਘੁਪੁਙ੍ਗਵ ਨਿਰ੍ਭਰਾਂ ਮੇ

ਕਾਮਾਦਿਦੋषਰਹਿਤਂ ਕੁਰੁ ਮਾਨਸਂ ਚ ॥ 2 ॥

ਅਤੁਲਿਤਬਲਧਾਮਂ ਹੇਮਸ਼ੈਲਾਭਦੇਹਂ

ਦਨੁਜਵਨਕृਸ਼ਾਨੁਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਗ੍ਰਗਣ੍ਯਮ੍।

ਸਕਲਗੁਣਨਿਧਾਨਂ ਵਾਨਰਾਣਾਮਧੀਸ਼ਂ

ਰਘੁਪਤਿਪ੍ਰਿਯਭਕ੍ਤਂ ਵਾਤਜਾਤਂ ਨਮਾਮਿ ॥ 3 ॥

ਜਾਮਵਨ੍ਤ ਕੇ ਬਚਨ ਸੁਹਾਏ। ਸੁਨਿ ਹਨੁਮਨ੍ਤ ਹृਦਯ ਅਤਿ ਭਾਏ ॥

ਤਬ ਲਗਿ ਮੋਹਿ ਪਰਿਖੇਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਭਾਈ। ਸਹਿ ਦੁਖ ਕਨ੍ਦ ਮੂਲ ਫਲ ਖਾਈ ॥

ਜਬ ਲਗਿ ਆਵੌਂ ਸੀਤਹਿ ਦੇਖੀ। ਹੋਇਹਿ ਕਾਜੁ ਮੋਹਿ ਹਰष ਬਿਸੇषੀ ॥

ਯਹ ਕਹਿ ਨਾਇ ਸਬਨ੍ਹਿ ਕਹੁਁ ਮਾਥਾ। ਚਲੇਉ ਹਰषਿ ਹਿਯਁ ਧਰਿ ਰਘੁਨਾਥਾ ॥

ਸਿਨ੍ਧੁ ਤੀਰ ਏਕ ਭੂਧਰ ਸੁਨ੍ਦਰ। ਕੌਤੁਕ ਕੂਦਿ ਚਢ़ਏਉ ਤਾ ਊਪਰ ॥

ਬਾਰ ਬਾਰ ਰਘੁਬੀਰ ਸਁਭਾਰੀ। ਤਰਕੇਉ ਪਵਨਤਨਯ ਬਲ ਭਾਰੀ ॥

ਜੇਹਿਂ ਗਿਰਿ ਚਰਨ ਦੇਇ ਹਨੁਮਨ੍ਤਾ। ਚਲੇਉ ਸੋ ਗਾ ਪਾਤਾਲ ਤੁਰਨ੍ਤਾ ॥

ਜਿਮਿ ਅਮੋਘ ਰਘੁਪਤਿ ਕਰ ਬਾਨਾ। ਏਹੀ ਭਾਁਤਿ ਚਲੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ ॥

ਜਲਨਿਧਿ ਰਘੁਪਤਿ ਦੂਤ ਬਿਚਾਰੀ। ਤੈਂ ਮੈਨਾਕ ਹੋਹਿ ਸ਼੍ਰਮਹਾਰੀ ॥

ਦੋ. ਹਨੂਮਾਨ ਤੇਹਿ ਪਰਸਾ ਕਰ ਪੁਨਿ ਕੀਨ੍ਹ ਪ੍ਰਨਾਮ।

ਰਾਮ ਕਾਜੁ ਕੀਨ੍ਹੇਂ ਬਿਨੁ ਮੋਹਿ ਕਹਾਁ ਬਿਸ਼੍ਰਾਮ ॥ 1 ॥

ਜਾਤ ਪਵਨਸੁਤ ਦੇਵਨ੍ਹ ਦੇਖਾ। ਜਾਨੈਂ ਕਹੁਁ ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬਿਸੇषਾ ॥

ਸੁਰਸਾ ਨਾਮ ਅਹਿਨ੍ਹ ਕੈ ਮਾਤਾ। ਪਠਿਨ੍ਹਿ ਆਇ ਕਹੀ ਤੇਹਿਂ ਬਾਤਾ ॥

ਆਜੁ ਸੁਰਨ੍ਹ ਮੋਹਿ ਦੀਨ੍ਹ ਅਹਾਰਾ। ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਕਹ ਪਵਨਕੁਮਾਰਾ ॥

ਰਾਮ ਕਾਜੁ ਕਰਿ ਫਿਰਿ ਮੈਂ ਆਵੌਂ। ਸੀਤਾ ਕਿ ਸੁਧਿ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਸੁਨਾਵੌਮ੍ ॥

ਤਬ ਤਵ ਬਦਨ ਪੈਠਿਹੁਁ ਆਈ। ਸਤ੍ਯ ਕਹੁਁ ਮੋਹਿ ਜਾਨ ਦੇ ਮਾਈ ॥

ਕਬਨੇਹੁਁ ਜਤਨ ਦੇਇ ਨਹਿਂ ਜਾਨਾ। ਗ੍ਰਸਸਿ ਨ ਮੋਹਿ ਕਹੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ ॥

ਜੋਜਨ ਭਰਿ ਤੇਹਿਂ ਬਦਨੁ ਪਸਾਰਾ। ਕਪਿ ਤਨੁ ਕੀਨ੍ਹ ਦੁਗੁਨ ਬਿਸ੍ਤਾਰਾ ॥

ਸੋਰਹ ਜੋਜਨ ਮੁਖ ਤੇਹਿਂ ਠਯੂ। ਤੁਰਤ ਪਵਨਸੁਤ ਬਤ੍ਤਿਸ ਭਯੂ ॥

ਜਸ ਜਸ ਸੁਰਸਾ ਬਦਨੁ ਬਢ़ਆਵਾ। ਤਾਸੁ ਦੂਨ ਕਪਿ ਰੂਪ ਦੇਖਾਵਾ ॥

ਸਤ ਜੋਜਨ ਤੇਹਿਂ ਆਨਨ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਅਤਿ ਲਘੁ ਰੂਪ ਪਵਨਸੁਤ ਲੀਨ੍ਹਾ ॥

ਬਦਨ ਪਿਠਿ ਪੁਨਿ ਬਾਹੇਰ ਆਵਾ। ਮਾਗਾ ਬਿਦਾ ਤਾਹਿ ਸਿਰੁ ਨਾਵਾ ॥

ਮੋਹਿ ਸੁਰਨ੍ਹ ਜੇਹਿ ਲਾਗਿ ਪਠਾਵਾ। ਬੁਧਿ ਬਲ ਮਰਮੁ ਤੋਰ ਮੈ ਪਾਵਾ ॥

ਦੋ. ਰਾਮ ਕਾਜੁ ਸਬੁ ਕਰਿਹਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਨਿਧਾਨ।

ਆਸਿष ਦੇਹ ਗੀ ਸੋ ਹਰषਿ ਚਲੇਉ ਹਨੁਮਾਨ ॥ 2 ॥

ਨਿਸਿਚਰਿ ਏਕ ਸਿਨ੍ਧੁ ਮਹੁਁ ਰਹੀ। ਕਰਿ ਮਾਯਾ ਨਭੁ ਕੇ ਖਗ ਗਹੀ ॥

ਜੀਵ ਜਨ੍ਤੁ ਜੇ ਗਗਨ ਉਡ़ਆਹੀਂ। ਜਲ ਬਿਲੋਕਿ ਤਿਨ੍ਹ ਕੈ ਪਰਿਛਾਹੀਮ੍ ॥

ਗਹਿ ਛਾਹਁ ਸਕ ਸੋ ਨ ਉਡ़ਆਈ। ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਸਦਾ ਗਗਨਚਰ ਖਾਈ ॥

ਸੋਇ ਛਲ ਹਨੂਮਾਨ ਕਹਁ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਤਾਸੁ ਕਪਟੁ ਕਪਿ ਤੁਰਤਹਿਂ ਚੀਨ੍ਹਾ ॥

ਤਾਹਿ ਮਾਰਿ ਮਾਰੁਤਸੁਤ ਬੀਰਾ। ਬਾਰਿਧਿ ਪਾਰ ਗਯੁ ਮਤਿਧੀਰਾ ॥

ਤਹਾਁ ਜਾਇ ਦੇਖੀ ਬਨ ਸੋਭਾ। ਗੁਞ੍ਜਤ ਚਞ੍ਚਰੀਕ ਮਧੁ ਲੋਭਾ ॥

ਨਾਨਾ ਤਰੁ ਫਲ ਫੂਲ ਸੁਹਾਏ। ਖਗ ਮृਗ ਬृਨ੍ਦ ਦੇਖਿ ਮਨ ਭਾਏ ॥

ਸੈਲ ਬਿਸਾਲ ਦੇਖਿ ਏਕ ਆਗੇਂ। ਤਾ ਪਰ ਧਾਇ ਚਢੇਉ ਭਯ ਤ੍ਯਾਗੇਮ੍ ॥

ਉਮਾ ਨ ਕਛੁ ਕਪਿ ਕੈ ਅਧਿਕਾਈ। ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਤਾਪ ਜੋ ਕਾਲਹਿ ਖਾਈ ॥

ਗਿਰਿ ਪਰ ਚਢਿ ਲਙ੍ਕਾ ਤੇਹਿਂ ਦੇਖੀ। ਕਹਿ ਨ ਜਾਇ ਅਤਿ ਦੁਰ੍ਗ ਬਿਸੇषੀ ॥

ਅਤਿ ਉਤਙ੍ਗ ਜਲਨਿਧਿ ਚਹੁ ਪਾਸਾ। ਕਨਕ ਕੋਟ ਕਰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕਾਸਾ ॥

ਛਂ=ਕਨਕ ਕੋਟ ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਮਨਿ ਕृਤ ਸੁਨ੍ਦਰਾਯਤਨਾ ਘਨਾ।

ਚੁਹਟ੍ਟ ਹਟ੍ਟ ਸੁਬਟ੍ਟ ਬੀਥੀਂ ਚਾਰੁ ਪੁਰ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਬਨਾ ॥

ਗਜ ਬਾਜਿ ਖਚ੍ਚਰ ਨਿਕਰ ਪਦਚਰ ਰਥ ਬਰੂਥਿਨ੍ਹ ਕੋ ਗਨੈ ॥

ਬਹੁਰੂਪ ਨਿਸਿਚਰ ਜੂਥ ਅਤਿਬਲ ਸੇਨ ਬਰਨਤ ਨਹਿਂ ਬਨੈ ॥ 1 ॥

ਬਨ ਬਾਗ ਉਪਬਨ ਬਾਟਿਕਾ ਸਰ ਕੂਪ ਬਾਪੀਂ ਸੋਹਹੀਂ।

ਨਰ ਨਾਗ ਸੁਰ ਗਨ੍ਧਰ੍ਬ ਕਨ੍ਯਾ ਰੂਪ ਮੁਨਿ ਮਨ ਮੋਹਹੀਮ੍ ॥

ਕਹੁਁ ਮਾਲ ਦੇਹ ਬਿਸਾਲ ਸੈਲ ਸਮਾਨ ਅਤਿਬਲ ਗਰ੍ਜਹੀਂ।

ਨਾਨਾ ਅਖਾਰੇਨ੍ਹ ਭਿਰਹਿਂ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਏਕ ਏਕਨ੍ਹ ਤਰ੍ਜਹੀਮ੍ ॥ 2 ॥

ਕਰਿ ਜਤਨ ਭਟ ਕੋਟਿਨ੍ਹ ਬਿਕਟ ਤਨ ਨਗਰ ਚਹੁਁ ਦਿਸਿ ਰਚ੍ਛਹੀਂ।

ਕਹੁਁ ਮਹਿष ਮਾਨषੁ ਧੇਨੁ ਖਰ ਅਜ ਖਲ ਨਿਸਾਚਰ ਭਚ੍ਛਹੀਮ੍ ॥

ਏਹਿ ਲਾਗਿ ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਇਨ੍ਹ ਕੀ ਕਥਾ ਕਛੁ ਏਕ ਹੈ ਕਹੀ।

ਰਘੁਬੀਰ ਸਰ ਤੀਰਥ ਸਰੀਰਨ੍ਹਿ ਤ੍ਯਾਗਿ ਗਤਿ ਪੈਹਹਿਂ ਸਹੀ ॥ 3 ॥

ਦੋ. ਪੁਰ ਰਖਵਾਰੇ ਦੇਖਿ ਬਹੁ ਕਪਿ ਮਨ ਕੀਨ੍ਹ ਬਿਚਾਰ।

ਅਤਿ ਲਘੁ ਰੂਪ ਧਰੌਂ ਨਿਸਿ ਨਗਰ ਕਰੌਂ ਪਿਸਾਰ ॥ 3 ॥

ਮਸਕ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਕਪਿ ਧਰੀ। ਲਙ੍ਕਹਿ ਚਲੇਉ ਸੁਮਿਰਿ ਨਰਹਰੀ ॥

ਨਾਮ ਲਙ੍ਕਿਨੀ ਏਕ ਨਿਸਿਚਰੀ। ਸੋ ਕਹ ਚਲੇਸਿ ਮੋਹਿ ਨਿਨ੍ਦਰੀ ॥

ਜਾਨੇਹਿ ਨਹੀਂ ਮਰਮੁ ਸਠ ਮੋਰਾ। ਮੋਰ ਅਹਾਰ ਜਹਾਁ ਲਗਿ ਚੋਰਾ ॥

ਮੁਠਿਕਾ ਏਕ ਮਹਾ ਕਪਿ ਹਨੀ। ਰੁਧਿਰ ਬਮਤ ਧਰਨੀਂ ਢਨਮਨੀ ॥

ਪੁਨਿ ਸਮ੍ਭਾਰਿ ਉਠਿ ਸੋ ਲਙ੍ਕਾ। ਜੋਰਿ ਪਾਨਿ ਕਰ ਬਿਨਯ ਸਂਸਕਾ ॥

ਜਬ ਰਾਵਨਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬਰ ਦੀਨ੍ਹਾ। ਚਲਤ ਬਿਰਞ੍ਚਿ ਕਹਾ ਮੋਹਿ ਚੀਨ੍ਹਾ ॥

ਬਿਕਲ ਹੋਸਿ ਤੈਂ ਕਪਿ ਕੇਂ ਮਾਰੇ। ਤਬ ਜਾਨੇਸੁ ਨਿਸਿਚਰ ਸਙ੍ਘਾਰੇ ॥

ਤਾਤ ਮੋਰ ਅਤਿ ਪੁਨ੍ਯ ਬਹੂਤਾ। ਦੇਖੇਉਁ ਨਯਨ ਰਾਮ ਕਰ ਦੂਤਾ ॥

ਦੋ. ਤਾਤ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਅਪਬਰ੍ਗ ਸੁਖ ਧਰਿਅ ਤੁਲਾ ਏਕ ਅਙ੍ਗ।

ਤੂਲ ਨ ਤਾਹਿ ਸਕਲ ਮਿਲਿ ਜੋ ਸੁਖ ਲਵ ਸਤਸਙ੍ਗ ॥ 4 ॥

ਪ੍ਰਬਿਸਿ ਨਗਰ ਕੀਜੇ ਸਬ ਕਾਜਾ। ਹृਦਯਁ ਰਾਖਿ ਕੌਸਲਪੁਰ ਰਾਜਾ ॥

ਗਰਲ ਸੁਧਾ ਰਿਪੁ ਕਰਹਿਂ ਮਿਤਾਈ। ਗੋਪਦ ਸਿਨ੍ਧੁ ਅਨਲ ਸਿਤਲਾਈ ॥

ਗਰੁਡ़ ਸੁਮੇਰੁ ਰੇਨੂ ਸਮ ਤਾਹੀ। ਰਾਮ ਕृਪਾ ਕਰਿ ਚਿਤਵਾ ਜਾਹੀ ॥

ਅਤਿ ਲਘੁ ਰੂਪ ਧਰੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਪੈਠਾ ਨਗਰ ਸੁਮਿਰਿ ਭਗਵਾਨਾ ॥

ਮਨ੍ਦਿਰ ਮਨ੍ਦਿਰ ਪ੍ਰਤਿ ਕਰਿ ਸੋਧਾ। ਦੇਖੇ ਜਹਁ ਤਹਁ ਅਗਨਿਤ ਜੋਧਾ ॥

ਗਯੁ ਦਸਾਨਨ ਮਨ੍ਦਿਰ ਮਾਹੀਂ। ਅਤਿ ਬਿਚਿਤ੍ਰ ਕਹਿ ਜਾਤ ਸੋ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਸਯਨ ਕਿਏ ਦੇਖਾ ਕਪਿ ਤੇਹੀ। ਮਨ੍ਦਿਰ ਮਹੁਁ ਨ ਦੀਖਿ ਬੈਦੇਹੀ ॥

ਭਵਨ ਏਕ ਪੁਨਿ ਦੀਖ ਸੁਹਾਵਾ। ਹਰਿ ਮਨ੍ਦਿਰ ਤਹਁ ਭਿਨ੍ਨ ਬਨਾਵਾ ॥

ਦੋ. ਰਾਮਾਯੁਧ ਅਙ੍ਕਿਤ ਗृਹ ਸੋਭਾ ਬਰਨਿ ਨ ਜਾਇ।

ਨਵ ਤੁਲਸਿਕਾ ਬृਨ੍ਦ ਤਹਁ ਦੇਖਿ ਹਰषਿ ਕਪਿਰਾਇ ॥ 5 ॥

ਲਙ੍ਕਾ ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਨਿਵਾਸਾ। ਇਹਾਁ ਕਹਾਁ ਸਜ੍ਜਨ ਕਰ ਬਾਸਾ ॥

ਮਨ ਮਹੁਁ ਤਰਕ ਕਰੈ ਕਪਿ ਲਾਗਾ। ਤੇਹੀਂ ਸਮਯ ਬਿਭੀषਨੁ ਜਾਗਾ ॥

ਰਾਮ ਰਾਮ ਤੇਹਿਂ ਸੁਮਿਰਨ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਹृਦਯਁ ਹਰष ਕਪਿ ਸਜ੍ਜਨ ਚੀਨ੍ਹਾ ॥

ਏਹਿ ਸਨ ਹਠਿ ਕਰਿਹੁਁ ਪਹਿਚਾਨੀ। ਸਾਧੁ ਤੇ ਹੋਇ ਨ ਕਾਰਜ ਹਾਨੀ ॥

ਬਿਪ੍ਰ ਰੁਪ ਧਰਿ ਬਚਨ ਸੁਨਾਏ। ਸੁਨਤ ਬਿਭੀषਣ ਉਠਿ ਤਹਁ ਆਏ ॥

ਕਰਿ ਪ੍ਰਨਾਮ ਪੂਁਛੀ ਕੁਸਲਾਈ। ਬਿਪ੍ਰ ਕਹਹੁ ਨਿਜ ਕਥਾ ਬੁਝਾਈ ॥

ਕੀ ਤੁਮ੍ਹ ਹਰਿ ਦਾਸਨ੍ਹ ਮਹਁ ਕੋਈ। ਮੋਰੇਂ ਹृਦਯ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਤਿ ਹੋਈ ॥

ਕੀ ਤੁਮ੍ਹ ਰਾਮੁ ਦੀਨ ਅਨੁਰਾਗੀ। ਆਯਹੁ ਮੋਹਿ ਕਰਨ ਬਡ़ਭਾਗੀ ॥

ਦੋ. ਤਬ ਹਨੁਮਨ੍ਤ ਕਹੀ ਸਬ ਰਾਮ ਕਥਾ ਨਿਜ ਨਾਮ।

ਸੁਨਤ ਜੁਗਲ ਤਨ ਪੁਲਕ ਮਨ ਮਗਨ ਸੁਮਿਰਿ ਗੁਨ ਗ੍ਰਾਮ ॥ 6 ॥

ਸੁਨਹੁ ਪਵਨਸੁਤ ਰਹਨਿ ਹਮਾਰੀ। ਜਿਮਿ ਦਸਨਨ੍ਹਿ ਮਹੁਁ ਜੀਭ ਬਿਚਾਰੀ ॥

ਤਾਤ ਕਬਹੁਁ ਮੋਹਿ ਜਾਨਿ ਅਨਾਥਾ। ਕਰਿਹਹਿਂ ਕृਪਾ ਭਾਨੁਕੁਲ ਨਾਥਾ ॥

ਤਾਮਸ ਤਨੁ ਕਛੁ ਸਾਧਨ ਨਾਹੀਂ। ਪ੍ਰੀਤਿ ਨ ਪਦ ਸਰੋਜ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਅਬ ਮੋਹਿ ਭਾ ਭਰੋਸ ਹਨੁਮਨ੍ਤਾ। ਬਿਨੁ ਹਰਿਕृਪਾ ਮਿਲਹਿਂ ਨਹਿਂ ਸਨ੍ਤਾ ॥

ਜੌ ਰਘੁਬੀਰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕੀਨ੍ਹਾ। ਤੌ ਤੁਮ੍ਹ ਮੋਹਿ ਦਰਸੁ ਹਠਿ ਦੀਨ੍ਹਾ ॥

ਸੁਨਹੁ ਬਿਭੀषਨ ਪ੍ਰਭੁ ਕੈ ਰੀਤੀ। ਕਰਹਿਂ ਸਦਾ ਸੇਵਕ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤੀ ॥

ਕਹਹੁ ਕਵਨ ਮੈਂ ਪਰਮ ਕੁਲੀਨਾ। ਕਪਿ ਚਞ੍ਚਲ ਸਬਹੀਂ ਬਿਧਿ ਹੀਨਾ ॥

ਪ੍ਰਾਤ ਲੇਇ ਜੋ ਨਾਮ ਹਮਾਰਾ। ਤੇਹਿ ਦਿਨ ਤਾਹਿ ਨ ਮਿਲੈ ਅਹਾਰਾ ॥

ਦੋ. ਅਸ ਮੈਂ ਅਧਮ ਸਖਾ ਸੁਨੁ ਮੋਹੂ ਪਰ ਰਘੁਬੀਰ।

ਕੀਨ੍ਹੀ ਕृਪਾ ਸੁਮਿਰਿ ਗੁਨ ਭਰੇ ਬਿਲੋਚਨ ਨੀਰ ॥ 7 ॥

ਜਾਨਤਹੂਁ ਅਸ ਸ੍ਵਾਮਿ ਬਿਸਾਰੀ। ਫਿਰਹਿਂ ਤੇ ਕਾਹੇ ਨ ਹੋਹਿਂ ਦੁਖਾਰੀ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਕਹਤ ਰਾਮ ਗੁਨ ਗ੍ਰਾਮਾ। ਪਾਵਾ ਅਨਿਰ੍ਬਾਚ੍ਯ ਬਿਸ਼੍ਰਾਮਾ ॥

ਪੁਨਿ ਸਬ ਕਥਾ ਬਿਭੀषਨ ਕਹੀ। ਜੇਹਿ ਬਿਧਿ ਜਨਕਸੁਤਾ ਤਹਁ ਰਹੀ ॥

ਤਬ ਹਨੁਮਨ੍ਤ ਕਹਾ ਸੁਨੁ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਦੇਖੀ ਚਹੁਁ ਜਾਨਕੀ ਮਾਤਾ ॥

ਜੁਗੁਤਿ ਬਿਭੀषਨ ਸਕਲ ਸੁਨਾਈ। ਚਲੇਉ ਪਵਨਸੁਤ ਬਿਦਾ ਕਰਾਈ ॥

ਕਰਿ ਸੋਇ ਰੂਪ ਗਯੁ ਪੁਨਿ ਤਹਵਾਁ। ਬਨ ਅਸੋਕ ਸੀਤਾ ਰਹ ਜਹਵਾਁ ॥

ਦੇਖਿ ਮਨਹਿ ਮਹੁਁ ਕੀਨ੍ਹ ਪ੍ਰਨਾਮਾ। ਬੈਠੇਹਿਂ ਬੀਤਿ ਜਾਤ ਨਿਸਿ ਜਾਮਾ ॥

ਕृਸ ਤਨ ਸੀਸ ਜਟਾ ਏਕ ਬੇਨੀ। ਜਪਤਿ ਹृਦਯਁ ਰਘੁਪਤਿ ਗੁਨ ਸ਼੍ਰੇਨੀ ॥

ਦੋ. ਨਿਜ ਪਦ ਨਯਨ ਦਿਏਁ ਮਨ ਰਾਮ ਪਦ ਕਮਲ ਲੀਨ।

ਪਰਮ ਦੁਖੀ ਭਾ ਪਵਨਸੁਤ ਦੇਖਿ ਜਾਨਕੀ ਦੀਨ ॥ 8 ॥

ਤਰੁ ਪਲ੍ਲਵ ਮਹੁਁ ਰਹਾ ਲੁਕਾਈ। ਕਰਿ ਬਿਚਾਰ ਕਰੌਂ ਕਾ ਭਾਈ ॥

ਤੇਹਿ ਅਵਸਰ ਰਾਵਨੁ ਤਹਁ ਆਵਾ। ਸਙ੍ਗ ਨਾਰਿ ਬਹੁ ਕਿਏਁ ਬਨਾਵਾ ॥

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਖਲ ਸੀਤਹਿ ਸਮੁਝਾਵਾ। ਸਾਮ ਦਾਨ ਭਯ ਭੇਦ ਦੇਖਾਵਾ ॥

ਕਹ ਰਾਵਨੁ ਸੁਨੁ ਸੁਮੁਖਿ ਸਯਾਨੀ। ਮਨ੍ਦੋਦਰੀ ਆਦਿ ਸਬ ਰਾਨੀ ॥

ਤਵ ਅਨੁਚਰੀਂ ਕਰੁਁ ਪਨ ਮੋਰਾ। ਏਕ ਬਾਰ ਬਿਲੋਕੁ ਮਮ ਓਰਾ ॥

ਤृਨ ਧਰਿ ਓਟ ਕਹਤਿ ਬੈਦੇਹੀ। ਸੁਮਿਰਿ ਅਵਧਪਤਿ ਪਰਮ ਸਨੇਹੀ ॥

ਸੁਨੁ ਦਸਮੁਖ ਖਦ੍ਯੋਤ ਪ੍ਰਕਾਸਾ। ਕਬਹੁਁ ਕਿ ਨਲਿਨੀ ਕਰਿ ਬਿਕਾਸਾ ॥

ਅਸ ਮਨ ਸਮੁਝੁ ਕਹਤਿ ਜਾਨਕੀ। ਖਲ ਸੁਧਿ ਨਹਿਂ ਰਘੁਬੀਰ ਬਾਨ ਕੀ ॥

ਸਠ ਸੂਨੇ ਹਰਿ ਆਨੇਹਿ ਮੋਹਿ। ਅਧਮ ਨਿਲਜ੍ਜ ਲਾਜ ਨਹਿਂ ਤੋਹੀ ॥

ਦੋ. ਆਪੁਹਿ ਸੁਨਿ ਖਦ੍ਯੋਤ ਸਮ ਰਾਮਹਿ ਭਾਨੁ ਸਮਾਨ।

ਪਰੁष ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਕਾਢ़ਇ ਅਸਿ ਬੋਲਾ ਅਤਿ ਖਿਸਿਆਨ ॥ 9 ॥

ਸੀਤਾ ਤੈਂ ਮਮ ਕृਤ ਅਪਮਾਨਾ। ਕਟਿਹੁਁ ਤਵ ਸਿਰ ਕਠਿਨ ਕृਪਾਨਾ ॥

ਨਾਹਿਂ ਤ ਸਪਦਿ ਮਾਨੁ ਮਮ ਬਾਨੀ। ਸੁਮੁਖਿ ਹੋਤਿ ਨ ਤ ਜੀਵਨ ਹਾਨੀ ॥

ਸ੍ਯਾਮ ਸਰੋਜ ਦਾਮ ਸਮ ਸੁਨ੍ਦਰ। ਪ੍ਰਭੁ ਭੁਜ ਕਰਿ ਕਰ ਸਮ ਦਸਕਨ੍ਧਰ ॥

ਸੋ ਭੁਜ ਕਣ੍ਠ ਕਿ ਤਵ ਅਸਿ ਘੋਰਾ। ਸੁਨੁ ਸਠ ਅਸ ਪ੍ਰਵਾਨ ਪਨ ਮੋਰਾ ॥

ਚਨ੍ਦ੍ਰਹਾਸ ਹਰੁ ਮਮ ਪਰਿਤਾਪਂ। ਰਘੁਪਤਿ ਬਿਰਹ ਅਨਲ ਸਞ੍ਜਾਤਮ੍ ॥

ਸੀਤਲ ਨਿਸਿਤ ਬਹਸਿ ਬਰ ਧਾਰਾ। ਕਹ ਸੀਤਾ ਹਰੁ ਮਮ ਦੁਖ ਭਾਰਾ ॥

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਪੁਨਿ ਮਾਰਨ ਧਾਵਾ। ਮਯਤਨਯਾਁ ਕਹਿ ਨੀਤਿ ਬੁਝਾਵਾ ॥

ਕਹੇਸਿ ਸਕਲ ਨਿਸਿਚਰਿਨ੍ਹ ਬੋਲਾਈ। ਸੀਤਹਿ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਤ੍ਰਾਸਹੁ ਜਾਈ ॥

ਮਾਸ ਦਿਵਸ ਮਹੁਁ ਕਹਾ ਨ ਮਾਨਾ। ਤੌ ਮੈਂ ਮਾਰਬਿ ਕਾਢ़ਇ ਕृਪਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਭਵਨ ਗਯੁ ਦਸਕਨ੍ਧਰ ਇਹਾਁ ਪਿਸਾਚਿਨਿ ਬृਨ੍ਦ।

ਸੀਤਹਿ ਤ੍ਰਾਸ ਦੇਖਾਵਹਿ ਧਰਹਿਂ ਰੂਪ ਬਹੁ ਮਨ੍ਦ ॥ 10 ॥

ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਨਾਮ ਰਾਚ੍ਛਸੀ ਏਕਾ। ਰਾਮ ਚਰਨ ਰਤਿ ਨਿਪੁਨ ਬਿਬੇਕਾ ॥

ਸਬਨ੍ਹੌ ਬੋਲਿ ਸੁਨਾਏਸਿ ਸਪਨਾ। ਸੀਤਹਿ ਸੇਇ ਕਰਹੁ ਹਿਤ ਅਪਨਾ ॥

ਸਪਨੇਂ ਬਾਨਰ ਲਙ੍ਕਾ ਜਾਰੀ। ਜਾਤੁਧਾਨ ਸੇਨਾ ਸਬ ਮਾਰੀ ॥

ਖਰ ਆਰੂਢ़ ਨਗਨ ਦਸਸੀਸਾ। ਮੁਣ੍ਡਿਤ ਸਿਰ ਖਣ੍ਡਿਤ ਭੁਜ ਬੀਸਾ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਸੋ ਦਚ੍ਛਿਨ ਦਿਸਿ ਜਾਈ। ਲਙ੍ਕਾ ਮਨਹੁਁ ਬਿਭੀषਨ ਪਾਈ ॥

ਨਗਰ ਫਿਰੀ ਰਘੁਬੀਰ ਦੋਹਾਈ। ਤਬ ਪ੍ਰਭੁ ਸੀਤਾ ਬੋਲਿ ਪਠਾਈ ॥

ਯਹ ਸਪਨਾ ਮੇਂ ਕਹੁਁ ਪੁਕਾਰੀ। ਹੋਇਹਿ ਸਤ੍ਯ ਗੇਁ ਦਿਨ ਚਾਰੀ ॥

ਤਾਸੁ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਤੇ ਸਬ ਡਰੀਂ। ਜਨਕਸੁਤਾ ਕੇ ਚਰਨਨ੍ਹਿ ਪਰੀਮ੍ ॥

ਦੋ. ਜਹਁ ਤਹਁ ਗੀਂ ਸਕਲ ਤਬ ਸੀਤਾ ਕਰ ਮਨ ਸੋਚ।

ਮਾਸ ਦਿਵਸ ਬੀਤੇਂ ਮੋਹਿ ਮਾਰਿਹਿ ਨਿਸਿਚਰ ਪੋਚ ॥ 11 ॥

ਤ੍ਰਿਜਟਾ ਸਨ ਬੋਲੀ ਕਰ ਜੋਰੀ। ਮਾਤੁ ਬਿਪਤਿ ਸਙ੍ਗਿਨਿ ਤੈਂ ਮੋਰੀ ॥

ਤਜੌਂ ਦੇਹ ਕਰੁ ਬੇਗਿ ਉਪਾਈ। ਦੁਸਹੁ ਬਿਰਹੁ ਅਬ ਨਹਿਂ ਸਹਿ ਜਾਈ ॥

ਆਨਿ ਕਾਠ ਰਚੁ ਚਿਤਾ ਬਨਾਈ। ਮਾਤੁ ਅਨਲ ਪੁਨਿ ਦੇਹਿ ਲਗਾਈ ॥

ਸਤ੍ਯ ਕਰਹਿ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਯਾਨੀ। ਸੁਨੈ ਕੋ ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੂਲ ਸਮ ਬਾਨੀ ॥

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਪਦ ਗਹਿ ਸਮੁਝਾਏਸਿ। ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਤਾਪ ਬਲ ਸੁਜਸੁ ਸੁਨਾਏਸਿ ॥

ਨਿਸਿ ਨ ਅਨਲ ਮਿਲ ਸੁਨੁ ਸੁਕੁਮਾਰੀ। ਅਸ ਕਹਿ ਸੋ ਨਿਜ ਭਵਨ ਸਿਧਾਰੀ ॥

ਕਹ ਸੀਤਾ ਬਿਧਿ ਭਾ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਾ। ਮਿਲਹਿ ਨ ਪਾਵਕ ਮਿਟਿਹਿ ਨ ਸੂਲਾ ॥

ਦੇਖਿਅਤ ਪ੍ਰਗਟ ਗਗਨ ਅਙ੍ਗਾਰਾ। ਅਵਨਿ ਨ ਆਵਤ ਏਕੁ ਤਾਰਾ ॥

ਪਾਵਕਮਯ ਸਸਿ ਸ੍ਤ੍ਰਵਤ ਨ ਆਗੀ। ਮਾਨਹੁਁ ਮੋਹਿ ਜਾਨਿ ਹਤਭਾਗੀ ॥

ਸੁਨਹਿ ਬਿਨਯ ਮਮ ਬਿਟਪ ਅਸੋਕਾ। ਸਤ੍ਯ ਨਾਮ ਕਰੁ ਹਰੁ ਮਮ ਸੋਕਾ ॥

ਨੂਤਨ ਕਿਸਲਯ ਅਨਲ ਸਮਾਨਾ। ਦੇਹਿ ਅਗਿਨਿ ਜਨਿ ਕਰਹਿ ਨਿਦਾਨਾ ॥

ਦੇਖਿ ਪਰਮ ਬਿਰਹਾਕੁਲ ਸੀਤਾ। ਸੋ ਛਨ ਕਪਿਹਿ ਕਲਪ ਸਮ ਬੀਤਾ ॥

ਸੋ. ਕਪਿ ਕਰਿ ਹृਦਯਁ ਬਿਚਾਰ ਦੀਨ੍ਹਿ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਡਾਰੀ ਤਬ।

ਜਨੁ ਅਸੋਕ ਅਙ੍ਗਾਰ ਦੀਨ੍ਹਿ ਹਰषਿ ਉਠਿ ਕਰ ਗਹੇਉ ॥ 12 ॥

ਤਬ ਦੇਖੀ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਮਨੋਹਰ। ਰਾਮ ਨਾਮ ਅਙ੍ਕਿਤ ਅਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰ ॥

ਚਕਿਤ ਚਿਤਵ ਮੁਦਰੀ ਪਹਿਚਾਨੀ। ਹਰष ਬਿषਾਦ ਹृਦਯਁ ਅਕੁਲਾਨੀ ॥

ਜੀਤਿ ਕੋ ਸਕਿ ਅਜਯ ਰਘੁਰਾਈ। ਮਾਯਾ ਤੇਂ ਅਸਿ ਰਚਿ ਨਹਿਂ ਜਾਈ ॥

ਸੀਤਾ ਮਨ ਬਿਚਾਰ ਕਰ ਨਾਨਾ। ਮਧੁਰ ਬਚਨ ਬੋਲੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ ॥

ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਗੁਨ ਬਰਨੈਂ ਲਾਗਾ। ਸੁਨਤਹਿਂ ਸੀਤਾ ਕਰ ਦੁਖ ਭਾਗਾ ॥

ਲਾਗੀਂ ਸੁਨੈਂ ਸ਼੍ਰਵਨ ਮਨ ਲਾਈ। ਆਦਿਹੁ ਤੇਂ ਸਬ ਕਥਾ ਸੁਨਾਈ ॥

ਸ਼੍ਰਵਨਾਮृਤ ਜੇਹਿਂ ਕਥਾ ਸੁਹਾਈ। ਕਹਿ ਸੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਤਿ ਕਿਨ ਭਾਈ ॥

ਤਬ ਹਨੁਮਨ੍ਤ ਨਿਕਟ ਚਲਿ ਗਯੂ। ਫਿਰਿ ਬੈਣ੍ਠੀਂ ਮਨ ਬਿਸਮਯ ਭਯੂ ॥

ਰਾਮ ਦੂਤ ਮੈਂ ਮਾਤੁ ਜਾਨਕੀ। ਸਤ੍ਯ ਸਪਥ ਕਰੁਨਾਨਿਧਾਨ ਕੀ ॥

ਯਹ ਮੁਦ੍ਰਿਕਾ ਮਾਤੁ ਮੈਂ ਆਨੀ। ਦੀਨ੍ਹਿ ਰਾਮ ਤੁਮ੍ਹ ਕਹਁ ਸਹਿਦਾਨੀ ॥

ਨਰ ਬਾਨਰਹਿ ਸਙ੍ਗ ਕਹੁ ਕੈਸੇਂ। ਕਹਿ ਕਥਾ ਭਿ ਸਙ੍ਗਤਿ ਜੈਸੇਮ੍ ॥

ਦੋ. ਕਪਿ ਕੇ ਬਚਨ ਸਪ੍ਰੇਮ ਸੁਨਿ ਉਪਜਾ ਮਨ ਬਿਸ੍ਵਾਸ ॥

ਜਾਨਾ ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਯਹ ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁ ਕਰ ਦਾਸ ॥ 13 ॥

ਹਰਿਜਨ ਜਾਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਅਤਿ ਗਾਢ़ਈ। ਸਜਲ ਨਯਨ ਪੁਲਕਾਵਲਿ ਬਾਢ़ਈ ॥

ਬੂਡ़ਤ ਬਿਰਹ ਜਲਧਿ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਭਯੁ ਤਾਤ ਮੋਂ ਕਹੁਁ ਜਲਜਾਨਾ ॥

ਅਬ ਕਹੁ ਕੁਸਲ ਜਾਉਁ ਬਲਿਹਾਰੀ। ਅਨੁਜ ਸਹਿਤ ਸੁਖ ਭਵਨ ਖਰਾਰੀ ॥

ਕੋਮਲਚਿਤ ਕृਪਾਲ ਰਘੁਰਾਈ। ਕਪਿ ਕੇਹਿ ਹੇਤੁ ਧਰੀ ਨਿਠੁਰਾਈ ॥

ਸਹਜ ਬਾਨਿ ਸੇਵਕ ਸੁਖ ਦਾਯਕ। ਕਬਹੁਁਕ ਸੁਰਤਿ ਕਰਤ ਰਘੁਨਾਯਕ ॥

ਕਬਹੁਁ ਨਯਨ ਮਮ ਸੀਤਲ ਤਾਤਾ। ਹੋਇਹਹਿ ਨਿਰਖਿ ਸ੍ਯਾਮ ਮृਦੁ ਗਾਤਾ ॥

ਬਚਨੁ ਨ ਆਵ ਨਯਨ ਭਰੇ ਬਾਰੀ। ਅਹਹ ਨਾਥ ਹੌਂ ਨਿਪਟ ਬਿਸਾਰੀ ॥

ਦੇਖਿ ਪਰਮ ਬਿਰਹਾਕੁਲ ਸੀਤਾ। ਬੋਲਾ ਕਪਿ ਮृਦੁ ਬਚਨ ਬਿਨੀਤਾ ॥

ਮਾਤੁ ਕੁਸਲ ਪ੍ਰਭੁ ਅਨੁਜ ਸਮੇਤਾ। ਤਵ ਦੁਖ ਦੁਖੀ ਸੁਕृਪਾ ਨਿਕੇਤਾ ॥

ਜਨਿ ਜਨਨੀ ਮਾਨਹੁ ਜਿਯਁ ਊਨਾ। ਤੁਮ੍ਹ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੁ ਰਾਮ ਕੇਂ ਦੂਨਾ ॥

ਦੋ. ਰਘੁਪਤਿ ਕਰ ਸਨ੍ਦੇਸੁ ਅਬ ਸੁਨੁ ਜਨਨੀ ਧਰਿ ਧੀਰ।

ਅਸ ਕਹਿ ਕਪਿ ਗਦ ਗਦ ਭਯੁ ਭਰੇ ਬਿਲੋਚਨ ਨੀਰ ॥ 14 ॥

ਕਹੇਉ ਰਾਮ ਬਿਯੋਗ ਤਵ ਸੀਤਾ। ਮੋ ਕਹੁਁ ਸਕਲ ਭੇ ਬਿਪਰੀਤਾ ॥

ਨਵ ਤਰੁ ਕਿਸਲਯ ਮਨਹੁਁ ਕृਸਾਨੂ। ਕਾਲਨਿਸਾ ਸਮ ਨਿਸਿ ਸਸਿ ਭਾਨੂ ॥

ਕੁਬਲਯ ਬਿਪਿਨ ਕੁਨ੍ਤ ਬਨ ਸਰਿਸਾ। ਬਾਰਿਦ ਤਪਤ ਤੇਲ ਜਨੁ ਬਰਿਸਾ ॥

ਜੇ ਹਿਤ ਰਹੇ ਕਰਤ ਤੇਇ ਪੀਰਾ। ਉਰਗ ਸ੍ਵਾਸ ਸਮ ਤ੍ਰਿਬਿਧ ਸਮੀਰਾ ॥

ਕਹੇਹੂ ਤੇਂ ਕਛੁ ਦੁਖ ਘਟਿ ਹੋਈ। ਕਾਹਿ ਕਹੌਂ ਯਹ ਜਾਨ ਨ ਕੋਈ ॥

ਤਤ੍ਤ੍ਵ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰ ਮਮ ਅਰੁ ਤੋਰਾ। ਜਾਨਤ ਪ੍ਰਿਯਾ ਏਕੁ ਮਨੁ ਮੋਰਾ ॥

ਸੋ ਮਨੁ ਸਦਾ ਰਹਤ ਤੋਹਿ ਪਾਹੀਂ। ਜਾਨੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਸੁ ਏਤੇਨਹਿ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਸਨ੍ਦੇਸੁ ਸੁਨਤ ਬੈਦੇਹੀ। ਮਗਨ ਪ੍ਰੇਮ ਤਨ ਸੁਧਿ ਨਹਿਂ ਤੇਹੀ ॥

ਕਹ ਕਪਿ ਹृਦਯਁ ਧੀਰ ਧਰੁ ਮਾਤਾ। ਸੁਮਿਰੁ ਰਾਮ ਸੇਵਕ ਸੁਖਦਾਤਾ ॥

ਉਰ ਆਨਹੁ ਰਘੁਪਤਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਸੁਨਿ ਮਮ ਬਚਨ ਤਜਹੁ ਕਦਰਾਈ ॥

ਦੋ. ਨਿਸਿਚਰ ਨਿਕਰ ਪਤਙ੍ਗ ਸਮ ਰਘੁਪਤਿ ਬਾਨ ਕृਸਾਨੁ।

ਜਨਨੀ ਹृਦਯਁ ਧੀਰ ਧਰੁ ਜਰੇ ਨਿਸਾਚਰ ਜਾਨੁ ॥ 15 ॥

ਜੌਂ ਰਘੁਬੀਰ ਹੋਤਿ ਸੁਧਿ ਪਾਈ। ਕਰਤੇ ਨਹਿਂ ਬਿਲਮ੍ਬੁ ਰਘੁਰਾਈ ॥

ਰਾਮਬਾਨ ਰਬਿ ਉਏਁ ਜਾਨਕੀ। ਤਮ ਬਰੂਥ ਕਹਁ ਜਾਤੁਧਾਨ ਕੀ ॥

ਅਬਹਿਂ ਮਾਤੁ ਮੈਂ ਜਾਉਁ ਲਵਾਈ। ਪ੍ਰਭੁ ਆਯਸੁ ਨਹਿਂ ਰਾਮ ਦੋਹਾਈ ॥

ਕਛੁਕ ਦਿਵਸ ਜਨਨੀ ਧਰੁ ਧੀਰਾ। ਕਪਿਨ੍ਹ ਸਹਿਤ ਐਹਹਿਂ ਰਘੁਬੀਰਾ ॥

ਨਿਸਿਚਰ ਮਾਰਿ ਤੋਹਿ ਲੈ ਜੈਹਹਿਂ। ਤਿਹੁਁ ਪੁਰ ਨਾਰਦਾਦਿ ਜਸੁ ਗੈਹਹਿਮ੍ ॥

ਹੈਂ ਸੁਤ ਕਪਿ ਸਬ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਸਮਾਨਾ। ਜਾਤੁਧਾਨ ਅਤਿ ਭਟ ਬਲਵਾਨਾ ॥

ਮੋਰੇਂ ਹृਦਯ ਪਰਮ ਸਨ੍ਦੇਹਾ। ਸੁਨਿ ਕਪਿ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਨ੍ਹ ਨਿਜ ਦੇਹਾ ॥

ਕਨਕ ਭੂਧਰਾਕਾਰ ਸਰੀਰਾ। ਸਮਰ ਭਯਙ੍ਕਰ ਅਤਿਬਲ ਬੀਰਾ ॥

ਸੀਤਾ ਮਨ ਭਰੋਸ ਤਬ ਭਯੂ। ਪੁਨਿ ਲਘੁ ਰੂਪ ਪਵਨਸੁਤ ਲਯੂ ॥

ਦੋ. ਸੁਨੁ ਮਾਤਾ ਸਾਖਾਮृਗ ਨਹਿਂ ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬਿਸਾਲ।

ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇਂ ਗਰੁਡ़ਹਿ ਖਾਇ ਪਰਮ ਲਘੁ ਬ੍ਯਾਲ ॥ 16 ॥

ਮਨ ਸਨ੍ਤੋष ਸੁਨਤ ਕਪਿ ਬਾਨੀ। ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੇਜ ਬਲ ਸਾਨੀ ॥

ਆਸਿष ਦੀਨ੍ਹਿ ਰਾਮਪ੍ਰਿਯ ਜਾਨਾ। ਹੋਹੁ ਤਾਤ ਬਲ ਸੀਲ ਨਿਧਾਨਾ ॥

ਅਜਰ ਅਮਰ ਗੁਨਨਿਧਿ ਸੁਤ ਹੋਹੂ। ਕਰਹੁਁ ਬਹੁਤ ਰਘੁਨਾਯਕ ਛੋਹੂ ॥

ਕਰਹੁਁ ਕृਪਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅਸ ਸੁਨਿ ਕਾਨਾ। ਨਿਰ੍ਭਰ ਪ੍ਰੇਮ ਮਗਨ ਹਨੁਮਾਨਾ ॥

ਬਾਰ ਬਾਰ ਨਾਏਸਿ ਪਦ ਸੀਸਾ। ਬੋਲਾ ਬਚਨ ਜੋਰਿ ਕਰ ਕੀਸਾ ॥

ਅਬ ਕृਤਕृਤ੍ਯ ਭਯੁਁ ਮੈਂ ਮਾਤਾ। ਆਸਿष ਤਵ ਅਮੋਘ ਬਿਖ੍ਯਾਤਾ ॥

ਸੁਨਹੁ ਮਾਤੁ ਮੋਹਿ ਅਤਿਸਯ ਭੂਖਾ। ਲਾਗਿ ਦੇਖਿ ਸੁਨ੍ਦਰ ਫਲ ਰੂਖਾ ॥

ਸੁਨੁ ਸੁਤ ਕਰਹਿਂ ਬਿਪਿਨ ਰਖਵਾਰੀ। ਪਰਮ ਸੁਭਟ ਰਜਨੀਚਰ ਭਾਰੀ ॥

ਤਿਨ੍ਹ ਕਰ ਭਯ ਮਾਤਾ ਮੋਹਿ ਨਾਹੀਂ। ਜੌਂ ਤੁਮ੍ਹ ਸੁਖ ਮਾਨਹੁ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਦੋ. ਦੇਖਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬਲ ਨਿਪੁਨ ਕਪਿ ਕਹੇਉ ਜਾਨਕੀਂ ਜਾਹੁ।

ਰਘੁਪਤਿ ਚਰਨ ਹृਦਯਁ ਧਰਿ ਤਾਤ ਮਧੁਰ ਫਲ ਖਾਹੁ ॥ 17 ॥

ਚਲੇਉ ਨਾਇ ਸਿਰੁ ਪੈਠੇਉ ਬਾਗਾ। ਫਲ ਖਾਏਸਿ ਤਰੁ ਤੋਰੈਂ ਲਾਗਾ ॥

ਰਹੇ ਤਹਾਁ ਬਹੁ ਭਟ ਰਖਵਾਰੇ। ਕਛੁ ਮਾਰੇਸਿ ਕਛੁ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ ॥

ਨਾਥ ਏਕ ਆਵਾ ਕਪਿ ਭਾਰੀ। ਤੇਹਿਂ ਅਸੋਕ ਬਾਟਿਕਾ ਉਜਾਰੀ ॥

ਖਾਏਸਿ ਫਲ ਅਰੁ ਬਿਟਪ ਉਪਾਰੇ। ਰਚ੍ਛਕ ਮਰ੍ਦਿ ਮਰ੍ਦਿ ਮਹਿ ਡਾਰੇ ॥

ਸੁਨਿ ਰਾਵਨ ਪਠੇ ਭਟ ਨਾਨਾ। ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਦੇਖਿ ਗਰ੍ਜੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ ॥

ਸਬ ਰਜਨੀਚਰ ਕਪਿ ਸਙ੍ਘਾਰੇ। ਗੇ ਪੁਕਾਰਤ ਕਛੁ ਅਧਮਾਰੇ ॥

ਪੁਨਿ ਪਠਯੁ ਤੇਹਿਂ ਅਚ੍ਛਕੁਮਾਰਾ। ਚਲਾ ਸਙ੍ਗ ਲੈ ਸੁਭਟ ਅਪਾਰਾ ॥

ਆਵਤ ਦੇਖਿ ਬਿਟਪ ਗਹਿ ਤਰ੍ਜਾ। ਤਾਹਿ ਨਿਪਾਤਿ ਮਹਾਧੁਨਿ ਗਰ੍ਜਾ ॥

ਦੋ. ਕਛੁ ਮਾਰੇਸਿ ਕਛੁ ਮਰ੍ਦੇਸਿ ਕਛੁ ਮਿਲੇਸਿ ਧਰਿ ਧੂਰਿ।

ਕਛੁ ਪੁਨਿ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਮਰ੍ਕਟ ਬਲ ਭੂਰਿ ॥ 18 ॥

ਸੁਨਿ ਸੁਤ ਬਧ ਲਙ੍ਕੇਸ ਰਿਸਾਨਾ। ਪਠੇਸਿ ਮੇਘਨਾਦ ਬਲਵਾਨਾ ॥

ਮਾਰਸਿ ਜਨਿ ਸੁਤ ਬਾਨ੍ਧੇਸੁ ਤਾਹੀ। ਦੇਖਿਅ ਕਪਿਹਿ ਕਹਾਁ ਕਰ ਆਹੀ ॥

ਚਲਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਿਤ ਅਤੁਲਿਤ ਜੋਧਾ। ਬਨ੍ਧੁ ਨਿਧਨ ਸੁਨਿ ਉਪਜਾ ਕ੍ਰੋਧਾ ॥

ਕਪਿ ਦੇਖਾ ਦਾਰੁਨ ਭਟ ਆਵਾ। ਕਟਕਟਾਇ ਗਰ੍ਜਾ ਅਰੁ ਧਾਵਾ ॥

ਅਤਿ ਬਿਸਾਲ ਤਰੁ ਏਕ ਉਪਾਰਾ। ਬਿਰਥ ਕੀਨ੍ਹ ਲਙ੍ਕੇਸ ਕੁਮਾਰਾ ॥

ਰਹੇ ਮਹਾਭਟ ਤਾਕੇ ਸਙ੍ਗਾ। ਗਹਿ ਗਹਿ ਕਪਿ ਮਰ੍ਦਿ ਨਿਜ ਅਙ੍ਗਾ ॥

ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਨਿਪਾਤਿ ਤਾਹਿ ਸਨ ਬਾਜਾ। ਭਿਰੇ ਜੁਗਲ ਮਾਨਹੁਁ ਗਜਰਾਜਾ।

ਮੁਠਿਕਾ ਮਾਰਿ ਚਢ़ਆ ਤਰੁ ਜਾਈ। ਤਾਹਿ ਏਕ ਛਨ ਮੁਰੁਛਾ ਆਈ ॥

ਉਠਿ ਬਹੋਰਿ ਕੀਨ੍ਹਿਸਿ ਬਹੁ ਮਾਯਾ। ਜੀਤਿ ਨ ਜਾਇ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨ ਜਾਯਾ ॥

ਦੋ. ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਸ੍ਤ੍ਰ ਤੇਹਿਂ ਸਾਁਧਾ ਕਪਿ ਮਨ ਕੀਨ੍ਹ ਬਿਚਾਰ।

ਜੌਂ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਰ ਮਾਨੁਁ ਮਹਿਮਾ ਮਿਟਿ ਅਪਾਰ ॥ 19 ॥

ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਾਨ ਕਪਿ ਕਹੁਁ ਤੇਹਿ ਮਾਰਾ। ਪਰਤਿਹੁਁ ਬਾਰ ਕਟਕੁ ਸਙ੍ਘਾਰਾ ॥

ਤੇਹਿ ਦੇਖਾ ਕਪਿ ਮੁਰੁਛਿਤ ਭਯੂ। ਨਾਗਪਾਸ ਬਾਁਧੇਸਿ ਲੈ ਗਯੂ ॥

ਜਾਸੁ ਨਾਮ ਜਪਿ ਸੁਨਹੁ ਭਵਾਨੀ। ਭਵ ਬਨ੍ਧਨ ਕਾਟਹਿਂ ਨਰ ਗ੍ਯਾਨੀ ॥

ਤਾਸੁ ਦੂਤ ਕਿ ਬਨ੍ਧ ਤਰੁ ਆਵਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਕਾਰਜ ਲਗਿ ਕਪਿਹਿਂ ਬਁਧਾਵਾ ॥

ਕਪਿ ਬਨ੍ਧਨ ਸੁਨਿ ਨਿਸਿਚਰ ਧਾਏ। ਕੌਤੁਕ ਲਾਗਿ ਸਭਾਁ ਸਬ ਆਏ ॥

ਦਸਮੁਖ ਸਭਾ ਦੀਖਿ ਕਪਿ ਜਾਈ। ਕਹਿ ਨ ਜਾਇ ਕਛੁ ਅਤਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ॥

ਕਰ ਜੋਰੇਂ ਸੁਰ ਦਿਸਿਪ ਬਿਨੀਤਾ। ਭृਕੁਟਿ ਬਿਲੋਕਤ ਸਕਲ ਸਭੀਤਾ ॥

ਦੇਖਿ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨ ਕਪਿ ਮਨ ਸਙ੍ਕਾ। ਜਿਮਿ ਅਹਿਗਨ ਮਹੁਁ ਗਰੁਡ़ ਅਸਙ੍ਕਾ ॥

ਦੋ. ਕਪਿਹਿ ਬਿਲੋਕਿ ਦਸਾਨਨ ਬਿਹਸਾ ਕਹਿ ਦੁਰ੍ਬਾਦ।

ਸੁਤ ਬਧ ਸੁਰਤਿ ਕੀਨ੍ਹਿ ਪੁਨਿ ਉਪਜਾ ਹृਦਯਁ ਬਿषਾਦ ॥ 20 ॥

ਕਹ ਲਙ੍ਕੇਸ ਕਵਨ ਤੈਂ ਕੀਸਾ। ਕੇਹਿਂ ਕੇ ਬਲ ਘਾਲੇਹਿ ਬਨ ਖੀਸਾ ॥

ਕੀ ਧੌਂ ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਨੇਹਿ ਨਹਿਂ ਮੋਹੀ। ਦੇਖੁਁ ਅਤਿ ਅਸਙ੍ਕ ਸਠ ਤੋਹੀ ॥

ਮਾਰੇ ਨਿਸਿਚਰ ਕੇਹਿਂ ਅਪਰਾਧਾ। ਕਹੁ ਸਠ ਤੋਹਿ ਨ ਪ੍ਰਾਨ ਕਿ ਬਾਧਾ ॥

ਸੁਨ ਰਾਵਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡ ਨਿਕਾਯਾ। ਪਾਇ ਜਾਸੁ ਬਲ ਬਿਰਚਿਤ ਮਾਯਾ ॥

ਜਾਕੇਂ ਬਲ ਬਿਰਞ੍ਚਿ ਹਰਿ ਈਸਾ। ਪਾਲਤ ਸृਜਤ ਹਰਤ ਦਸਸੀਸਾ।

ਜਾ ਬਲ ਸੀਸ ਧਰਤ ਸਹਸਾਨਨ। ਅਣ੍ਡਕੋਸ ਸਮੇਤ ਗਿਰਿ ਕਾਨਨ ॥

ਧਰਿ ਜੋ ਬਿਬਿਧ ਦੇਹ ਸੁਰਤ੍ਰਾਤਾ। ਤੁਮ੍ਹ ਤੇ ਸਠਨ੍ਹ ਸਿਖਾਵਨੁ ਦਾਤਾ।

ਹਰ ਕੋਦਣ੍ਡ ਕਠਿਨ ਜੇਹਿ ਭਞ੍ਜਾ। ਤੇਹਿ ਸਮੇਤ ਨृਪ ਦਲ ਮਦ ਗਞ੍ਜਾ ॥

ਖਰ ਦੂषਨ ਤ੍ਰਿਸਿਰਾ ਅਰੁ ਬਾਲੀ। ਬਧੇ ਸਕਲ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲਸਾਲੀ ॥

ਦੋ. ਜਾਕੇ ਬਲ ਲਵਲੇਸ ਤੇਂ ਜਿਤੇਹੁ ਚਰਾਚਰ ਝਾਰਿ।

ਤਾਸੁ ਦੂਤ ਮੈਂ ਜਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਆਨੇਹੁ ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਰਿ ॥ 21 ॥

ਜਾਨੁਁ ਮੈਂ ਤੁਮ੍ਹਾਰਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਸਹਸਬਾਹੁ ਸਨ ਪਰੀ ਲਰਾਈ ॥

ਸਮਰ ਬਾਲਿ ਸਨ ਕਰਿ ਜਸੁ ਪਾਵਾ। ਸੁਨਿ ਕਪਿ ਬਚਨ ਬਿਹਸਿ ਬਿਹਰਾਵਾ ॥

ਖਾਯੁਁ ਫਲ ਪ੍ਰਭੁ ਲਾਗੀ ਭੂਁਖਾ। ਕਪਿ ਸੁਭਾਵ ਤੇਂ ਤੋਰੇਉਁ ਰੂਖਾ ॥

ਸਬ ਕੇਂ ਦੇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਿਯ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਮਾਰਹਿਂ ਮੋਹਿ ਕੁਮਾਰਗ ਗਾਮੀ ॥

ਜਿਨ੍ਹ ਮੋਹਿ ਮਾਰਾ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਰੇ। ਤੇਹਿ ਪਰ ਬਾਁਧੇਉ ਤਨਯਁ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ॥

ਮੋਹਿ ਨ ਕਛੁ ਬਾਁਧੇ ਕਿ ਲਾਜਾ। ਕੀਨ੍ਹ ਚਹੁਁ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰ ਕਾਜਾ ॥

ਬਿਨਤੀ ਕਰੁਁ ਜੋਰਿ ਕਰ ਰਾਵਨ। ਸੁਨਹੁ ਮਾਨ ਤਜਿ ਮੋਰ ਸਿਖਾਵਨ ॥

ਦੇਖਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਨਿਜ ਕੁਲਹਿ ਬਿਚਾਰੀ। ਭ੍ਰਮ ਤਜਿ ਭਜਹੁ ਭਗਤ ਭਯ ਹਾਰੀ ॥

ਜਾਕੇਂ ਡਰ ਅਤਿ ਕਾਲ ਡੇਰਾਈ। ਜੋ ਸੁਰ ਅਸੁਰ ਚਰਾਚਰ ਖਾਈ ॥

ਤਾਸੋਂ ਬਯਰੁ ਕਬਹੁਁ ਨਹਿਂ ਕੀਜੈ। ਮੋਰੇ ਕਹੇਂ ਜਾਨਕੀ ਦੀਜੈ ॥

ਦੋ. ਪ੍ਰਨਤਪਾਲ ਰਘੁਨਾਯਕ ਕਰੁਨਾ ਸਿਨ੍ਧੁ ਖਰਾਰਿ।

ਗੇਁ ਸਰਨ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਖਿਹੈਂ ਤਵ ਅਪਰਾਧ ਬਿਸਾਰਿ ॥ 22 ॥

ਰਾਮ ਚਰਨ ਪਙ੍ਕਜ ਉਰ ਧਰਹੂ। ਲਙ੍ਕਾ ਅਚਲ ਰਾਜ ਤੁਮ੍ਹ ਕਰਹੂ ॥

ਰਿषਿ ਪੁਲਿਸ੍ਤ ਜਸੁ ਬਿਮਲ ਮਂਯਕਾ। ਤੇਹਿ ਸਸਿ ਮਹੁਁ ਜਨਿ ਹੋਹੁ ਕਲਙ੍ਕਾ ॥

ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਗਿਰਾ ਨ ਸੋਹਾ। ਦੇਖੁ ਬਿਚਾਰਿ ਤ੍ਯਾਗਿ ਮਦ ਮੋਹਾ ॥

ਬਸਨ ਹੀਨ ਨਹਿਂ ਸੋਹ ਸੁਰਾਰੀ। ਸਬ ਭੂषਣ ਭੂषਿਤ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥

ਰਾਮ ਬਿਮੁਖ ਸਮ੍ਪਤਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਜਾਇ ਰਹੀ ਪਾਈ ਬਿਨੁ ਪਾਈ ॥

ਸਜਲ ਮੂਲ ਜਿਨ੍ਹ ਸਰਿਤਨ੍ਹ ਨਾਹੀਂ। ਬਰषਿ ਗੇ ਪੁਨਿ ਤਬਹਿਂ ਸੁਖਾਹੀਮ੍ ॥

ਸੁਨੁ ਦਸਕਣ੍ਠ ਕਹੁਁ ਪਨ ਰੋਪੀ। ਬਿਮੁਖ ਰਾਮ ਤ੍ਰਾਤਾ ਨਹਿਂ ਕੋਪੀ ॥

ਸਙ੍ਕਰ ਸਹਸ ਬਿष੍ਨੁ ਅਜ ਤੋਹੀ। ਸਕਹਿਂ ਨ ਰਾਖਿ ਰਾਮ ਕਰ ਦ੍ਰੋਹੀ ॥

ਦੋ. ਮੋਹਮੂਲ ਬਹੁ ਸੂਲ ਪ੍ਰਦ ਤ੍ਯਾਗਹੁ ਤਮ ਅਭਿਮਾਨ।

ਭਜਹੁ ਰਾਮ ਰਘੁਨਾਯਕ ਕृਪਾ ਸਿਨ੍ਧੁ ਭਗਵਾਨ ॥ 23 ॥

ਜਦਪਿ ਕਹਿ ਕਪਿ ਅਤਿ ਹਿਤ ਬਾਨੀ। ਭਗਤਿ ਬਿਬੇਕ ਬਿਰਤਿ ਨਯ ਸਾਨੀ ॥

ਬੋਲਾ ਬਿਹਸਿ ਮਹਾ ਅਭਿਮਾਨੀ। ਮਿਲਾ ਹਮਹਿ ਕਪਿ ਗੁਰ ਬਡ़ ਗ੍ਯਾਨੀ ॥

ਮृਤ੍ਯੁ ਨਿਕਟ ਆਈ ਖਲ ਤੋਹੀ। ਲਾਗੇਸਿ ਅਧਮ ਸਿਖਾਵਨ ਮੋਹੀ ॥

ਉਲਟਾ ਹੋਇਹਿ ਕਹ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਮਤਿਭ੍ਰਮ ਤੋਰ ਪ੍ਰਗਟ ਮੈਂ ਜਾਨਾ ॥

ਸੁਨਿ ਕਪਿ ਬਚਨ ਬਹੁਤ ਖਿਸਿਆਨਾ। ਬੇਗਿ ਨ ਹਰਹੁਁ ਮੂਢ़ ਕਰ ਪ੍ਰਾਨਾ ॥

ਸੁਨਤ ਨਿਸਾਚਰ ਮਾਰਨ ਧਾਏ। ਸਚਿਵਨ੍ਹ ਸਹਿਤ ਬਿਭੀषਨੁ ਆਏ।

ਨਾਇ ਸੀਸ ਕਰਿ ਬਿਨਯ ਬਹੂਤਾ। ਨੀਤਿ ਬਿਰੋਧ ਨ ਮਾਰਿਅ ਦੂਤਾ ॥

ਆਨ ਦਣ੍ਡ ਕਛੁ ਕਰਿਅ ਗੋਸਾਁਈ। ਸਬਹੀਂ ਕਹਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਭਲ ਭਾਈ ॥

ਸੁਨਤ ਬਿਹਸਿ ਬੋਲਾ ਦਸਕਨ੍ਧਰ। ਅਙ੍ਗ ਭਙ੍ਗ ਕਰਿ ਪਠਿਅ ਬਨ੍ਦਰ ॥

ਦੋ. ਕਪਿ ਕੇਂ ਮਮਤਾ ਪੂਁਛ ਪਰ ਸਬਹਿ ਕਹੁਁ ਸਮੁਝਾਇ।

ਤੇਲ ਬੋਰਿ ਪਟ ਬਾਁਧਿ ਪੁਨਿ ਪਾਵਕ ਦੇਹੁ ਲਗਾਇ ॥ 24 ॥

ਪੂਁਛਹੀਨ ਬਾਨਰ ਤਹਁ ਜਾਇਹਿ। ਤਬ ਸਠ ਨਿਜ ਨਾਥਹਿ ਲਿ ਆਇਹਿ ॥

ਜਿਨ੍ਹ ਕੈ ਕੀਨ੍ਹਸਿ ਬਹੁਤ ਬਡ़ਆਈ। ਦੇਖੇਉਁûਮੈਂ ਤਿਨ੍ਹ ਕੈ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ॥

ਬਚਨ ਸੁਨਤ ਕਪਿ ਮਨ ਮੁਸੁਕਾਨਾ। ਭਿ ਸਹਾਯ ਸਾਰਦ ਮੈਂ ਜਾਨਾ ॥

ਜਾਤੁਧਾਨ ਸੁਨਿ ਰਾਵਨ ਬਚਨਾ। ਲਾਗੇ ਰਚੈਂ ਮੂਢ़ ਸੋਇ ਰਚਨਾ ॥

ਰਹਾ ਨ ਨਗਰ ਬਸਨ ਘृਤ ਤੇਲਾ। ਬਾਢ़ਈ ਪੂਁਛ ਕੀਨ੍ਹ ਕਪਿ ਖੇਲਾ ॥

ਕੌਤੁਕ ਕਹਁ ਆਏ ਪੁਰਬਾਸੀ। ਮਾਰਹਿਂ ਚਰਨ ਕਰਹਿਂ ਬਹੁ ਹਾਁਸੀ ॥

ਬਾਜਹਿਂ ਢੋਲ ਦੇਹਿਂ ਸਬ ਤਾਰੀ। ਨਗਰ ਫੇਰਿ ਪੁਨਿ ਪੂਁਛ ਪ੍ਰਜਾਰੀ ॥

ਪਾਵਕ ਜਰਤ ਦੇਖਿ ਹਨੁਮਨ੍ਤਾ। ਭਯੁ ਪਰਮ ਲਘੁ ਰੁਪ ਤੁਰਨ੍ਤਾ ॥

ਨਿਬੁਕਿ ਚਢ़ਏਉ ਕਪਿ ਕਨਕ ਅਟਾਰੀਂ। ਭੀ ਸਭੀਤ ਨਿਸਾਚਰ ਨਾਰੀਮ੍ ॥

ਦੋ. ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇਹਿ ਅਵਸਰ ਚਲੇ ਮਰੁਤ ਉਨਚਾਸ।

ਅਟ੍ਟਹਾਸ ਕਰਿ ਗਰ੍ਜ़ਆ ਕਪਿ ਬਢ़ਇ ਲਾਗ ਅਕਾਸ ॥ 25 ॥

ਦੇਹ ਬਿਸਾਲ ਪਰਮ ਹਰੁਆਈ। ਮਨ੍ਦਿਰ ਤੇਂ ਮਨ੍ਦਿਰ ਚਢ़ ਧਾਈ ॥

ਜਰਿ ਨਗਰ ਭਾ ਲੋਗ ਬਿਹਾਲਾ। ਝਪਟ ਲਪਟ ਬਹੁ ਕੋਟਿ ਕਰਾਲਾ ॥

ਤਾਤ ਮਾਤੁ ਹਾ ਸੁਨਿਅ ਪੁਕਾਰਾ। ਏਹਿ ਅਵਸਰ ਕੋ ਹਮਹਿ ਉਬਾਰਾ ॥

ਹਮ ਜੋ ਕਹਾ ਯਹ ਕਪਿ ਨਹਿਂ ਹੋਈ। ਬਾਨਰ ਰੂਪ ਧਰੇਂ ਸੁਰ ਕੋਈ ॥

ਸਾਧੁ ਅਵਗ੍ਯਾ ਕਰ ਫਲੁ ਐਸਾ। ਜਰਿ ਨਗਰ ਅਨਾਥ ਕਰ ਜੈਸਾ ॥

ਜਾਰਾ ਨਗਰੁ ਨਿਮਿष ਏਕ ਮਾਹੀਂ। ਏਕ ਬਿਭੀषਨ ਕਰ ਗृਹ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਤਾ ਕਰ ਦੂਤ ਅਨਲ ਜੇਹਿਂ ਸਿਰਿਜਾ। ਜਰਾ ਨ ਸੋ ਤੇਹਿ ਕਾਰਨ ਗਿਰਿਜਾ ॥

ਉਲਟਿ ਪਲਟਿ ਲਙ੍ਕਾ ਸਬ ਜਾਰੀ। ਕੂਦਿ ਪਰਾ ਪੁਨਿ ਸਿਨ੍ਧੁ ਮਝਾਰੀ ॥

ਦੋ. ਪੂਁਛ ਬੁਝਾਇ ਖੋਇ ਸ਼੍ਰਮ ਧਰਿ ਲਘੁ ਰੂਪ ਬਹੋਰਿ।

ਜਨਕਸੁਤਾ ਕੇ ਆਗੇਂ ਠਾਢ़ ਭਯੁ ਕਰ ਜੋਰਿ ॥ 26 ॥

ਮਾਤੁ ਮੋਹਿ ਦੀਜੇ ਕਛੁ ਚੀਨ੍ਹਾ। ਜੈਸੇਂ ਰਘੁਨਾਯਕ ਮੋਹਿ ਦੀਨ੍ਹਾ ॥

ਚੂਡ़ਆਮਨਿ ਉਤਾਰਿ ਤਬ ਦਯੂ। ਹਰष ਸਮੇਤ ਪਵਨਸੁਤ ਲਯੂ ॥

ਕਹੇਹੁ ਤਾਤ ਅਸ ਮੋਰ ਪ੍ਰਨਾਮਾ। ਸਬ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਪੂਰਨਕਾਮਾ ॥

ਦੀਨ ਦਯਾਲ ਬਿਰਿਦੁ ਸਮ੍ਭਾਰੀ। ਹਰਹੁ ਨਾਥ ਮਮ ਸਙ੍ਕਟ ਭਾਰੀ ॥

ਤਾਤ ਸਕ੍ਰਸੁਤ ਕਥਾ ਸੁਨਾਏਹੁ। ਬਾਨ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਸਮੁਝਾਏਹੁ ॥

ਮਾਸ ਦਿਵਸ ਮਹੁਁ ਨਾਥੁ ਨ ਆਵਾ। ਤੌ ਪੁਨਿ ਮੋਹਿ ਜਿਅਤ ਨਹਿਂ ਪਾਵਾ ॥

ਕਹੁ ਕਪਿ ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਰਾਖੌਂ ਪ੍ਰਾਨਾ। ਤੁਮ੍ਹਹੂ ਤਾਤ ਕਹਤ ਅਬ ਜਾਨਾ ॥

ਤੋਹਿ ਦੇਖਿ ਸੀਤਲਿ ਭਿ ਛਾਤੀ। ਪੁਨਿ ਮੋ ਕਹੁਁ ਸੋਇ ਦਿਨੁ ਸੋ ਰਾਤੀ ॥

ਦੋ. ਜਨਕਸੁਤਹਿ ਸਮੁਝਾਇ ਕਰਿ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਧੀਰਜੁ ਦੀਨ੍ਹ।

ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਰੁ ਨਾਇ ਕਪਿ ਗਵਨੁ ਰਾਮ ਪਹਿਂ ਕੀਨ੍ਹ ॥ 27 ॥

ਚਲਤ ਮਹਾਧੁਨਿ ਗਰ੍ਜੇਸਿ ਭਾਰੀ। ਗਰ੍ਭ ਸ੍ਤ੍ਰਵਹਿਂ ਸੁਨਿ ਨਿਸਿਚਰ ਨਾਰੀ ॥

ਨਾਘਿ ਸਿਨ੍ਧੁ ਏਹਿ ਪਾਰਹਿ ਆਵਾ। ਸਬਦ ਕਿਲਕਿਲਾ ਕਪਿਨ੍ਹ ਸੁਨਾਵਾ ॥

ਹਰषੇ ਸਬ ਬਿਲੋਕਿ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਨੂਤਨ ਜਨ੍ਮ ਕਪਿਨ੍ਹ ਤਬ ਜਾਨਾ ॥

ਮੁਖ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਤਨ ਤੇਜ ਬਿਰਾਜਾ। ਕੀਨ੍ਹੇਸਿ ਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰ ਕਰ ਕਾਜਾ ॥

ਮਿਲੇ ਸਕਲ ਅਤਿ ਭੇ ਸੁਖਾਰੀ। ਤਲਫਤ ਮੀਨ ਪਾਵ ਜਿਮਿ ਬਾਰੀ ॥

ਚਲੇ ਹਰषਿ ਰਘੁਨਾਯਕ ਪਾਸਾ। ਪੂਁਛਤ ਕਹਤ ਨਵਲ ਇਤਿਹਾਸਾ ॥

ਤਬ ਮਧੁਬਨ ਭੀਤਰ ਸਬ ਆਏ। ਅਙ੍ਗਦ ਸਮ੍ਮਤ ਮਧੁ ਫਲ ਖਾਏ ॥

ਰਖਵਾਰੇ ਜਬ ਬਰਜਨ ਲਾਗੇ। ਮੁष੍ਟਿ ਪ੍ਰਹਾਰ ਹਨਤ ਸਬ ਭਾਗੇ ॥

ਦੋ. ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ ਤੇ ਸਬ ਬਨ ਉਜਾਰ ਜੁਬਰਾਜ।

ਸੁਨਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਹਰष ਕਪਿ ਕਰਿ ਆਏ ਪ੍ਰਭੁ ਕਾਜ ॥ 28 ॥

ਜੌਂ ਨ ਹੋਤਿ ਸੀਤਾ ਸੁਧਿ ਪਾਈ। ਮਧੁਬਨ ਕੇ ਫਲ ਸਕਹਿਂ ਕਿ ਖਾਈ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਮਨ ਬਿਚਾਰ ਕਰ ਰਾਜਾ। ਆਇ ਗੇ ਕਪਿ ਸਹਿਤ ਸਮਾਜਾ ॥

ਆਇ ਸਬਨ੍ਹਿ ਨਾਵਾ ਪਦ ਸੀਸਾ। ਮਿਲੇਉ ਸਬਨ੍ਹਿ ਅਤਿ ਪ੍ਰੇਮ ਕਪੀਸਾ ॥

ਪੂਁਛੀ ਕੁਸਲ ਕੁਸਲ ਪਦ ਦੇਖੀ। ਰਾਮ ਕृਪਾਁ ਭਾ ਕਾਜੁ ਬਿਸੇषੀ ॥

ਨਾਥ ਕਾਜੁ ਕੀਨ੍ਹੇਉ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਰਾਖੇ ਸਕਲ ਕਪਿਨ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨਾ ॥

ਸੁਨਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਹੁਰਿ ਤੇਹਿ ਮਿਲੇਊ। ਕਪਿਨ੍ਹ ਸਹਿਤ ਰਘੁਪਤਿ ਪਹਿਂ ਚਲੇਊ।

ਰਾਮ ਕਪਿਨ੍ਹ ਜਬ ਆਵਤ ਦੇਖਾ। ਕਿਏਁ ਕਾਜੁ ਮਨ ਹਰष ਬਿਸੇषਾ ॥

ਫਟਿਕ ਸਿਲਾ ਬੈਠੇ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ। ਪਰੇ ਸਕਲ ਕਪਿ ਚਰਨਨ੍ਹਿ ਜਾਈ ॥

ਦੋ. ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਹਿਤ ਸਬ ਭੇਟੇ ਰਘੁਪਤਿ ਕਰੁਨਾ ਪੁਞ੍ਜ।

ਪੂਁਛੀ ਕੁਸਲ ਨਾਥ ਅਬ ਕੁਸਲ ਦੇਖਿ ਪਦ ਕਞ੍ਜ ॥ 29 ॥

ਜਾਮਵਨ੍ਤ ਕਹ ਸੁਨੁ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਜਾ ਪਰ ਨਾਥ ਕਰਹੁ ਤੁਮ੍ਹ ਦਾਯਾ ॥

ਤਾਹਿ ਸਦਾ ਸੁਭ ਕੁਸਲ ਨਿਰਨ੍ਤਰ। ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਤਾ ਊਪਰ ॥

ਸੋਇ ਬਿਜੀ ਬਿਨੀ ਗੁਨ ਸਾਗਰ। ਤਾਸੁ ਸੁਜਸੁ ਤ੍ਰੇਲੋਕ ਉਜਾਗਰ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਕੀਂ ਕृਪਾ ਭਯੁ ਸਬੁ ਕਾਜੂ। ਜਨ੍ਮ ਹਮਾਰ ਸੁਫਲ ਭਾ ਆਜੂ ॥

ਨਾਥ ਪਵਨਸੁਤ ਕੀਨ੍ਹਿ ਜੋ ਕਰਨੀ। ਸਹਸਹੁਁ ਮੁਖ ਨ ਜਾਇ ਸੋ ਬਰਨੀ ॥

ਪਵਨਤਨਯ ਕੇ ਚਰਿਤ ਸੁਹਾਏ। ਜਾਮਵਨ੍ਤ ਰਘੁਪਤਿਹਿ ਸੁਨਾਏ ॥

ਸੁਨਤ ਕृਪਾਨਿਧਿ ਮਨ ਅਤਿ ਭਾਏ। ਪੁਨਿ ਹਨੁਮਾਨ ਹਰषਿ ਹਿਯਁ ਲਾਏ ॥

ਕਹਹੁ ਤਾਤ ਕੇਹਿ ਭਾਁਤਿ ਜਾਨਕੀ। ਰਹਤਿ ਕਰਤਿ ਰਚ੍ਛਾ ਸ੍ਵਪ੍ਰਾਨ ਕੀ ॥

ਦੋ. ਨਾਮ ਪਾਹਰੁ ਦਿਵਸ ਨਿਸਿ ਧ੍ਯਾਨ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ਕਪਾਟ।

ਲੋਚਨ ਨਿਜ ਪਦ ਜਨ੍ਤ੍ਰਿਤ ਜਾਹਿਂ ਪ੍ਰਾਨ ਕੇਹਿਂ ਬਾਟ ॥ 30 ॥

ਚਲਤ ਮੋਹਿ ਚੂਡ़ਆਮਨਿ ਦੀਨ੍ਹੀ। ਰਘੁਪਤਿ ਹृਦਯਁ ਲਾਇ ਸੋਇ ਲੀਨ੍ਹੀ ॥

ਨਾਥ ਜੁਗਲ ਲੋਚਨ ਭਰਿ ਬਾਰੀ। ਬਚਨ ਕਹੇ ਕਛੁ ਜਨਕਕੁਮਾਰੀ ॥

ਅਨੁਜ ਸਮੇਤ ਗਹੇਹੁ ਪ੍ਰਭੁ ਚਰਨਾ। ਦੀਨ ਬਨ੍ਧੁ ਪ੍ਰਨਤਾਰਤਿ ਹਰਨਾ ॥

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਚਰਨ ਅਨੁਰਾਗੀ। ਕੇਹਿ ਅਪਰਾਧ ਨਾਥ ਹੌਂ ਤ੍ਯਾਗੀ ॥

ਅਵਗੁਨ ਏਕ ਮੋਰ ਮੈਂ ਮਾਨਾ। ਬਿਛੁਰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਨ ਕੀਨ੍ਹ ਪਯਾਨਾ ॥

ਨਾਥ ਸੋ ਨਯਨਨ੍ਹਿ ਕੋ ਅਪਰਾਧਾ। ਨਿਸਰਤ ਪ੍ਰਾਨ ਕਰਿਹਿਂ ਹਠਿ ਬਾਧਾ ॥

ਬਿਰਹ ਅਗਿਨਿ ਤਨੁ ਤੂਲ ਸਮੀਰਾ। ਸ੍ਵਾਸ ਜਰਿ ਛਨ ਮਾਹਿਂ ਸਰੀਰਾ ॥

ਨਯਨ ਸ੍ਤ੍ਰਵਹਿ ਜਲੁ ਨਿਜ ਹਿਤ ਲਾਗੀ। ਜਰੈਂ ਨ ਪਾਵ ਦੇਹ ਬਿਰਹਾਗੀ।

ਸੀਤਾ ਕੇ ਅਤਿ ਬਿਪਤਿ ਬਿਸਾਲਾ। ਬਿਨਹਿਂ ਕਹੇਂ ਭਲਿ ਦੀਨਦਯਾਲਾ ॥

ਦੋ. ਨਿਮਿष ਨਿਮਿष ਕਰੁਨਾਨਿਧਿ ਜਾਹਿਂ ਕਲਪ ਸਮ ਬੀਤਿ।

ਬੇਗਿ ਚਲਿਯ ਪ੍ਰਭੁ ਆਨਿਅ ਭੁਜ ਬਲ ਖਲ ਦਲ ਜੀਤਿ ॥ 31 ॥

ਸੁਨਿ ਸੀਤਾ ਦੁਖ ਪ੍ਰਭੁ ਸੁਖ ਅਯਨਾ। ਭਰਿ ਆਏ ਜਲ ਰਾਜਿਵ ਨਯਨਾ ॥

ਬਚਨ ਕਾਁਯ ਮਨ ਮਮ ਗਤਿ ਜਾਹੀ। ਸਪਨੇਹੁਁ ਬੂਝਿਅ ਬਿਪਤਿ ਕਿ ਤਾਹੀ ॥

ਕਹ ਹਨੁਮਨ੍ਤ ਬਿਪਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ। ਜਬ ਤਵ ਸੁਮਿਰਨ ਭਜਨ ਨ ਹੋਈ ॥

ਕੇਤਿਕ ਬਾਤ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਤੁਧਾਨ ਕੀ। ਰਿਪੁਹਿ ਜੀਤਿ ਆਨਿਬੀ ਜਾਨਕੀ ॥

ਸੁਨੁ ਕਪਿ ਤੋਹਿ ਸਮਾਨ ਉਪਕਾਰੀ। ਨਹਿਂ ਕੌ ਸੁਰ ਨਰ ਮੁਨਿ ਤਨੁਧਾਰੀ ॥

ਪ੍ਰਤਿ ਉਪਕਾਰ ਕਰੌਂ ਕਾ ਤੋਰਾ। ਸਨਮੁਖ ਹੋਇ ਨ ਸਕਤ ਮਨ ਮੋਰਾ ॥

ਸੁਨੁ ਸੁਤ ਉਰਿਨ ਮੈਂ ਨਾਹੀਂ। ਦੇਖੇਉਁ ਕਰਿ ਬਿਚਾਰ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਕਪਿਹਿ ਚਿਤਵ ਸੁਰਤ੍ਰਾਤਾ। ਲੋਚਨ ਨੀਰ ਪੁਲਕ ਅਤਿ ਗਾਤਾ ॥

ਦੋ. ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਚਨ ਬਿਲੋਕਿ ਮੁਖ ਗਾਤ ਹਰषਿ ਹਨੁਮਨ੍ਤ।

ਚਰਨ ਪਰੇਉ ਪ੍ਰੇਮਾਕੁਲ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤ ॥ 32 ॥

ਬਾਰ ਬਾਰ ਪ੍ਰਭੁ ਚਹਿ ਉਠਾਵਾ। ਪ੍ਰੇਮ ਮਗਨ ਤੇਹਿ ਉਠਬ ਨ ਭਾਵਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਕਰ ਪਙ੍ਕਜ ਕਪਿ ਕੇਂ ਸੀਸਾ। ਸੁਮਿਰਿ ਸੋ ਦਸਾ ਮਗਨ ਗੌਰੀਸਾ ॥

ਸਾਵਧਾਨ ਮਨ ਕਰਿ ਪੁਨਿ ਸਙ੍ਕਰ। ਲਾਗੇ ਕਹਨ ਕਥਾ ਅਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰ ॥

ਕਪਿ ਉਠਾਇ ਪ੍ਰਭੁ ਹृਦਯਁ ਲਗਾਵਾ। ਕਰ ਗਹਿ ਪਰਮ ਨਿਕਟ ਬੈਠਾਵਾ ॥

ਕਹੁ ਕਪਿ ਰਾਵਨ ਪਾਲਿਤ ਲਙ੍ਕਾ। ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਦਹੇਉ ਦੁਰ੍ਗ ਅਤਿ ਬਙ੍ਕਾ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਜਾਨਾ ਹਨੁਮਾਨਾ। ਬੋਲਾ ਬਚਨ ਬਿਗਤ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥

ਸਾਖਾਮृਗ ਕੇ ਬਡ़ਇ ਮਨੁਸਾਈ। ਸਾਖਾ ਤੇਂ ਸਾਖਾ ਪਰ ਜਾਈ ॥

ਨਾਘਿ ਸਿਨ੍ਧੁ ਹਾਟਕਪੁਰ ਜਾਰਾ। ਨਿਸਿਚਰ ਗਨ ਬਿਧਿ ਬਿਪਿਨ ਉਜਾਰਾ।

ਸੋ ਸਬ ਤਵ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰਘੁਰਾਈ। ਨਾਥ ਨ ਕਛੂ ਮੋਰਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ ॥

ਦੋ. ਤਾ ਕਹੁਁ ਪ੍ਰਭੁ ਕਛੁ ਅਗਮ ਨਹਿਂ ਜਾ ਪਰ ਤੁਮ੍ਹ ਅਨੁਕੁਲ।

ਤਬ ਪ੍ਰਭਾਵਁ ਬਡ़ਵਾਨਲਹਿਂ ਜਾਰਿ ਸਕਿ ਖਲੁ ਤੂਲ ॥ 33 ॥

ਨਾਥ ਭਗਤਿ ਅਤਿ ਸੁਖਦਾਯਨੀ। ਦੇਹੁ ਕृਪਾ ਕਰਿ ਅਨਪਾਯਨੀ ॥

ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਰਮ ਸਰਲ ਕਪਿ ਬਾਨੀ। ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਤਬ ਕਹੇਉ ਭਵਾਨੀ ॥

ਉਮਾ ਰਾਮ ਸੁਭਾਉ ਜੇਹਿਂ ਜਾਨਾ। ਤਾਹਿ ਭਜਨੁ ਤਜਿ ਭਾਵ ਨ ਆਨਾ ॥

ਯਹ ਸਂਵਾਦ ਜਾਸੁ ਉਰ ਆਵਾ। ਰਘੁਪਤਿ ਚਰਨ ਭਗਤਿ ਸੋਇ ਪਾਵਾ ॥

ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਚਨ ਕਹਹਿਂ ਕਪਿਬृਨ੍ਦਾ। ਜਯ ਜਯ ਜਯ ਕृਪਾਲ ਸੁਖਕਨ੍ਦਾ ॥

ਤਬ ਰਘੁਪਤਿ ਕਪਿਪਤਿਹਿ ਬੋਲਾਵਾ। ਕਹਾ ਚਲੈਂ ਕਰ ਕਰਹੁ ਬਨਾਵਾ ॥

ਅਬ ਬਿਲਮ੍ਬੁ ਕੇਹਿ ਕਾਰਨ ਕੀਜੇ। ਤੁਰਤ ਕਪਿਨ੍ਹ ਕਹੁਁ ਆਯਸੁ ਦੀਜੇ ॥

ਕੌਤੁਕ ਦੇਖਿ ਸੁਮਨ ਬਹੁ ਬਰषੀ। ਨਭ ਤੇਂ ਭਵਨ ਚਲੇ ਸੁਰ ਹਰषੀ ॥

ਦੋ. ਕਪਿਪਤਿ ਬੇਗਿ ਬੋਲਾਏ ਆਏ ਜੂਥਪ ਜੂਥ।

ਨਾਨਾ ਬਰਨ ਅਤੁਲ ਬਲ ਬਾਨਰ ਭਾਲੁ ਬਰੂਥ ॥ 34 ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪਙ੍ਕਜ ਨਾਵਹਿਂ ਸੀਸਾ। ਗਰਜਹਿਂ ਭਾਲੁ ਮਹਾਬਲ ਕੀਸਾ ॥

ਦੇਖੀ ਰਾਮ ਸਕਲ ਕਪਿ ਸੇਨਾ। ਚਿਤਿ ਕृਪਾ ਕਰਿ ਰਾਜਿਵ ਨੈਨਾ ॥

ਰਾਮ ਕृਪਾ ਬਲ ਪਾਇ ਕਪਿਨ੍ਦਾ। ਭੇ ਪਚ੍ਛਜੁਤ ਮਨਹੁਁ ਗਿਰਿਨ੍ਦਾ ॥

ਹਰषਿ ਰਾਮ ਤਬ ਕੀਨ੍ਹ ਪਯਾਨਾ। ਸਗੁਨ ਭੇ ਸੁਨ੍ਦਰ ਸੁਭ ਨਾਨਾ ॥

ਜਾਸੁ ਸਕਲ ਮਙ੍ਗਲਮਯ ਕੀਤੀ। ਤਾਸੁ ਪਯਾਨ ਸਗੁਨ ਯਹ ਨੀਤੀ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਪਯਾਨ ਜਾਨਾ ਬੈਦੇਹੀਂ। ਫਰਕਿ ਬਾਮ ਅਁਗ ਜਨੁ ਕਹਿ ਦੇਹੀਮ੍ ॥

ਜੋਇ ਜੋਇ ਸਗੁਨ ਜਾਨਕਿਹਿ ਹੋਈ। ਅਸਗੁਨ ਭਯੁ ਰਾਵਨਹਿ ਸੋਈ ॥

ਚਲਾ ਕਟਕੁ ਕੋ ਬਰਨੈਂ ਪਾਰਾ। ਗਰ੍ਜਹਿ ਬਾਨਰ ਭਾਲੁ ਅਪਾਰਾ ॥

ਨਖ ਆਯੁਧ ਗਿਰਿ ਪਾਦਪਧਾਰੀ। ਚਲੇ ਗਗਨ ਮਹਿ ਇਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ॥

ਕੇਹਰਿਨਾਦ ਭਾਲੁ ਕਪਿ ਕਰਹੀਂ। ਡਗਮਗਾਹਿਂ ਦਿਗ੍ਗਜ ਚਿਕ੍ਕਰਹੀਮ੍ ॥

ਛਂ. ਚਿਕ੍ਕਰਹਿਂ ਦਿਗ੍ਗਜ ਡੋਲ ਮਹਿ ਗਿਰਿ ਲੋਲ ਸਾਗਰ ਖਰਭਰੇ।

ਮਨ ਹਰष ਸਭ ਗਨ੍ਧਰ੍ਬ ਸੁਰ ਮੁਨਿ ਨਾਗ ਕਿਨ੍ਨਰ ਦੁਖ ਟਰੇ ॥

ਕਟਕਟਹਿਂ ਮਰ੍ਕਟ ਬਿਕਟ ਭਟ ਬਹੁ ਕੋਟਿ ਕੋਟਿਨ੍ਹ ਧਾਵਹੀਂ।

ਜਯ ਰਾਮ ਪ੍ਰਬਲ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕੋਸਲਨਾਥ ਗੁਨ ਗਨ ਗਾਵਹੀਮ੍ ॥ 1 ॥

ਸਹਿ ਸਕ ਨ ਭਾਰ ਉਦਾਰ ਅਹਿਪਤਿ ਬਾਰ ਬਾਰਹਿਂ ਮੋਹੀ।

ਗਹ ਦਸਨ ਪੁਨਿ ਪੁਨਿ ਕਮਠ ਪृष੍ਟ ਕਠੋਰ ਸੋ ਕਿਮਿ ਸੋਹੀ ॥

ਰਘੁਬੀਰ ਰੁਚਿਰ ਪ੍ਰਯਾਨ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਿ ਜਾਨਿ ਪਰਮ ਸੁਹਾਵਨੀ।

ਜਨੁ ਕਮਠ ਖਰ੍ਪਰ ਸਰ੍ਪਰਾਜ ਸੋ ਲਿਖਤ ਅਬਿਚਲ ਪਾਵਨੀ ॥ 2 ॥

ਦੋ. ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਜਾਇ ਕृਪਾਨਿਧਿ ਉਤਰੇ ਸਾਗਰ ਤੀਰ।

ਜਹਁ ਤਹਁ ਲਾਗੇ ਖਾਨ ਫਲ ਭਾਲੁ ਬਿਪੁਲ ਕਪਿ ਬੀਰ ॥ 35 ॥

ਉਹਾਁ ਨਿਸਾਚਰ ਰਹਹਿਂ ਸਸਙ੍ਕਾ। ਜਬ ਤੇ ਜਾਰਿ ਗਯੁ ਕਪਿ ਲਙ੍ਕਾ ॥

ਨਿਜ ਨਿਜ ਗृਹਁ ਸਬ ਕਰਹਿਂ ਬਿਚਾਰਾ। ਨਹਿਂ ਨਿਸਿਚਰ ਕੁਲ ਕੇਰ ਉਬਾਰਾ ॥

ਜਾਸੁ ਦੂਤ ਬਲ ਬਰਨਿ ਨ ਜਾਈ। ਤੇਹਿ ਆਏਁ ਪੁਰ ਕਵਨ ਭਲਾਈ ॥

ਦੂਤਨ੍ਹਿ ਸਨ ਸੁਨਿ ਪੁਰਜਨ ਬਾਨੀ। ਮਨ੍ਦੋਦਰੀ ਅਧਿਕ ਅਕੁਲਾਨੀ ॥

ਰਹਸਿ ਜੋਰਿ ਕਰ ਪਤਿ ਪਗ ਲਾਗੀ। ਬੋਲੀ ਬਚਨ ਨੀਤਿ ਰਸ ਪਾਗੀ ॥

ਕਨ੍ਤ ਕਰष ਹਰਿ ਸਨ ਪਰਿਹਰਹੂ। ਮੋਰ ਕਹਾ ਅਤਿ ਹਿਤ ਹਿਯਁ ਧਰਹੁ ॥

ਸਮੁਝਤ ਜਾਸੁ ਦੂਤ ਕਿ ਕਰਨੀ। ਸ੍ਤ੍ਰਵਹੀਂ ਗਰ੍ਭ ਰਜਨੀਚਰ ਧਰਨੀ ॥

ਤਾਸੁ ਨਾਰਿ ਨਿਜ ਸਚਿਵ ਬੋਲਾਈ। ਪਠਵਹੁ ਕਨ੍ਤ ਜੋ ਚਹਹੁ ਭਲਾਈ ॥

ਤਬ ਕੁਲ ਕਮਲ ਬਿਪਿਨ ਦੁਖਦਾਈ। ਸੀਤਾ ਸੀਤ ਨਿਸਾ ਸਮ ਆਈ ॥

ਸੁਨਹੁ ਨਾਥ ਸੀਤਾ ਬਿਨੁ ਦੀਨ੍ਹੇਂ। ਹਿਤ ਨ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ਸਮ੍ਭੁ ਅਜ ਕੀਨ੍ਹੇਮ੍ ॥

ਦੋ. -ਰਾਮ ਬਾਨ ਅਹਿ ਗਨ ਸਰਿਸ ਨਿਕਰ ਨਿਸਾਚਰ ਭੇਕ।

ਜਬ ਲਗਿ ਗ੍ਰਸਤ ਨ ਤਬ ਲਗਿ ਜਤਨੁ ਕਰਹੁ ਤਜਿ ਟੇਕ ॥ 36 ॥

ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਨੀ ਸਠ ਤਾ ਕਰਿ ਬਾਨੀ। ਬਿਹਸਾ ਜਗਤ ਬਿਦਿਤ ਅਭਿਮਾਨੀ ॥

ਸਭਯ ਸੁਭਾਉ ਨਾਰਿ ਕਰ ਸਾਚਾ। ਮਙ੍ਗਲ ਮਹੁਁ ਭਯ ਮਨ ਅਤਿ ਕਾਚਾ ॥

ਜੌਂ ਆਵਿ ਮਰ੍ਕਟ ਕਟਕਾਈ। ਜਿਅਹਿਂ ਬਿਚਾਰੇ ਨਿਸਿਚਰ ਖਾਈ ॥

ਕਮ੍ਪਹਿਂ ਲੋਕਪ ਜਾਕੀ ਤ੍ਰਾਸਾ। ਤਾਸੁ ਨਾਰਿ ਸਭੀਤ ਬਡ़ਇ ਹਾਸਾ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਬਿਹਸਿ ਤਾਹਿ ਉਰ ਲਾਈ। ਚਲੇਉ ਸਭਾਁ ਮਮਤਾ ਅਧਿਕਾਈ ॥

ਮਨ੍ਦੋਦਰੀ ਹृਦਯਁ ਕਰ ਚਿਨ੍ਤਾ। ਭਯੁ ਕਨ੍ਤ ਪਰ ਬਿਧਿ ਬਿਪਰੀਤਾ ॥

ਬੈਠੇਉ ਸਭਾਁ ਖਬਰਿ ਅਸਿ ਪਾਈ। ਸਿਨ੍ਧੁ ਪਾਰ ਸੇਨਾ ਸਬ ਆਈ ॥

ਬੂਝੇਸਿ ਸਚਿਵ ਉਚਿਤ ਮਤ ਕਹਹੂ। ਤੇ ਸਬ ਹਁਸੇ ਮष੍ਟ ਕਰਿ ਰਹਹੂ ॥

ਜਿਤੇਹੁ ਸੁਰਾਸੁਰ ਤਬ ਸ਼੍ਰਮ ਨਾਹੀਂ। ਨਰ ਬਾਨਰ ਕੇਹਿ ਲੇਖੇ ਮਾਹੀ ॥

ਦੋ. ਸਚਿਵ ਬੈਦ ਗੁਰ ਤੀਨਿ ਜੌਂ ਪ੍ਰਿਯ ਬੋਲਹਿਂ ਭਯ ਆਸ।

ਰਾਜ ਧਰ੍ਮ ਤਨ ਤੀਨਿ ਕਰ ਹੋਇ ਬੇਗਿਹੀਂ ਨਾਸ ॥ 37 ॥

ਸੋਇ ਰਾਵਨ ਕਹੁਁ ਬਨਿ ਸਹਾਈ। ਅਸ੍ਤੁਤਿ ਕਰਹਿਂ ਸੁਨਾਇ ਸੁਨਾਈ ॥

ਅਵਸਰ ਜਾਨਿ ਬਿਭੀषਨੁ ਆਵਾ। ਭ੍ਰਾਤਾ ਚਰਨ ਸੀਸੁ ਤੇਹਿਂ ਨਾਵਾ ॥

ਪੁਨਿ ਸਿਰੁ ਨਾਇ ਬੈਠ ਨਿਜ ਆਸਨ। ਬੋਲਾ ਬਚਨ ਪਾਇ ਅਨੁਸਾਸਨ ॥

ਜੌ ਕृਪਾਲ ਪੂਁਛਿਹੁ ਮੋਹਿ ਬਾਤਾ। ਮਤਿ ਅਨੁਰੁਪ ਕਹੁਁ ਹਿਤ ਤਾਤਾ ॥

ਜੋ ਆਪਨ ਚਾਹੈ ਕਲ੍ਯਾਨਾ। ਸੁਜਸੁ ਸੁਮਤਿ ਸੁਭ ਗਤਿ ਸੁਖ ਨਾਨਾ ॥

ਸੋ ਪਰਨਾਰਿ ਲਿਲਾਰ ਗੋਸਾਈਂ। ਤਜੁ ਚੁਥਿ ਕੇ ਚਨ੍ਦ ਕਿ ਨਾਈ ॥

ਚੌਦਹ ਭੁਵਨ ਏਕ ਪਤਿ ਹੋਈ। ਭੂਤਦ੍ਰੋਹ ਤਿष੍ਟਿ ਨਹਿਂ ਸੋਈ ॥

ਗੁਨ ਸਾਗਰ ਨਾਗਰ ਨਰ ਜੋਊ। ਅਲਪ ਲੋਭ ਭਲ ਕਹਿ ਨ ਕੋਊ ॥

ਦੋ. ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮਦ ਲੋਭ ਸਬ ਨਾਥ ਨਰਕ ਕੇ ਪਨ੍ਥ।

ਸਬ ਪਰਿਹਰਿ ਰਘੁਬੀਰਹਿ ਭਜਹੁ ਭਜਹਿਂ ਜੇਹਿ ਸਨ੍ਤ ॥ 38 ॥

ਤਾਤ ਰਾਮ ਨਹਿਂ ਨਰ ਭੂਪਾਲਾ। ਭੁਵਨੇਸ੍ਵਰ ਕਾਲਹੁ ਕਰ ਕਾਲਾ ॥

ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਅਨਾਮਯ ਅਜ ਭਗਵਨ੍ਤਾ। ਬ੍ਯਾਪਕ ਅਜਿਤ ਅਨਾਦਿ ਅਨਨ੍ਤਾ ॥

ਗੋ ਦ੍ਵਿਜ ਧੇਨੁ ਦੇਵ ਹਿਤਕਾਰੀ। ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁ ਮਾਨੁष ਤਨੁਧਾਰੀ ॥

ਜਨ ਰਞ੍ਜਨ ਭਞ੍ਜਨ ਖਲ ਬ੍ਰਾਤਾ। ਬੇਦ ਧਰ੍ਮ ਰਚ੍ਛਕ ਸੁਨੁ ਭ੍ਰਾਤਾ ॥

ਤਾਹਿ ਬਯਰੁ ਤਜਿ ਨਾਇਅ ਮਾਥਾ। ਪ੍ਰਨਤਾਰਤਿ ਭਞ੍ਜਨ ਰਘੁਨਾਥਾ ॥

ਦੇਹੁ ਨਾਥ ਪ੍ਰਭੁ ਕਹੁਁ ਬੈਦੇਹੀ। ਭਜਹੁ ਰਾਮ ਬਿਨੁ ਹੇਤੁ ਸਨੇਹੀ ॥

ਸਰਨ ਗੇਁ ਪ੍ਰਭੁ ਤਾਹੁ ਨ ਤ੍ਯਾਗਾ। ਬਿਸ੍ਵ ਦ੍ਰੋਹ ਕृਤ ਅਘ ਜੇਹਿ ਲਾਗਾ ॥

ਜਾਸੁ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯ ਤਾਪ ਨਸਾਵਨ। ਸੋਇ ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਗਟ ਸਮੁਝੁ ਜਿਯਁ ਰਾਵਨ ॥

ਦੋ. ਬਾਰ ਬਾਰ ਪਦ ਲਾਗੁਁ ਬਿਨਯ ਕਰੁਁ ਦਸਸੀਸ।

ਪਰਿਹਰਿ ਮਾਨ ਮੋਹ ਮਦ ਭਜਹੁ ਕੋਸਲਾਧੀਸ ॥ 39(ਕ) ॥

ਮੁਨਿ ਪੁਲਸ੍ਤਿ ਨਿਜ ਸਿष੍ਯ ਸਨ ਕਹਿ ਪਠੀ ਯਹ ਬਾਤ।

ਤੁਰਤ ਸੋ ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੁ ਸਨ ਕਹੀ ਪਾਇ ਸੁਅਵਸਰੁ ਤਾਤ ॥ 39(ਖ) ॥

ਮਾਲ੍ਯਵਨ੍ਤ ਅਤਿ ਸਚਿਵ ਸਯਾਨਾ। ਤਾਸੁ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਅਤਿ ਸੁਖ ਮਾਨਾ ॥

ਤਾਤ ਅਨੁਜ ਤਵ ਨੀਤਿ ਬਿਭੂषਨ। ਸੋ ਉਰ ਧਰਹੁ ਜੋ ਕਹਤ ਬਿਭੀषਨ ॥

ਰਿਪੁ ਉਤਕਰष ਕਹਤ ਸਠ ਦੋਊ। ਦੂਰਿ ਨ ਕਰਹੁ ਇਹਾਁ ਹਿ ਕੋਊ ॥

ਮਾਲ੍ਯਵਨ੍ਤ ਗृਹ ਗਯੁ ਬਹੋਰੀ। ਕਹਿ ਬਿਭੀषਨੁ ਪੁਨਿ ਕਰ ਜੋਰੀ ॥

ਸੁਮਤਿ ਕੁਮਤਿ ਸਬ ਕੇਂ ਉਰ ਰਹਹੀਂ। ਨਾਥ ਪੁਰਾਨ ਨਿਗਮ ਅਸ ਕਹਹੀਮ੍ ॥

ਜਹਾਁ ਸੁਮਤਿ ਤਹਁ ਸਮ੍ਪਤਿ ਨਾਨਾ। ਜਹਾਁ ਕੁਮਤਿ ਤਹਁ ਬਿਪਤਿ ਨਿਦਾਨਾ ॥

ਤਵ ਉਰ ਕੁਮਤਿ ਬਸੀ ਬਿਪਰੀਤਾ। ਹਿਤ ਅਨਹਿਤ ਮਾਨਹੁ ਰਿਪੁ ਪ੍ਰੀਤਾ ॥

ਕਾਲਰਾਤਿ ਨਿਸਿਚਰ ਕੁਲ ਕੇਰੀ। ਤੇਹਿ ਸੀਤਾ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਘਨੇਰੀ ॥

ਦੋ. ਤਾਤ ਚਰਨ ਗਹਿ ਮਾਗੁਁ ਰਾਖਹੁ ਮੋਰ ਦੁਲਾਰ।

ਸੀਤ ਦੇਹੁ ਰਾਮ ਕਹੁਁ ਅਹਿਤ ਨ ਹੋਇ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ॥ 40 ॥

ਬੁਧ ਪੁਰਾਨ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਸਮ੍ਮਤ ਬਾਨੀ। ਕਹੀ ਬਿਭੀषਨ ਨੀਤਿ ਬਖਾਨੀ ॥

ਸੁਨਤ ਦਸਾਨਨ ਉਠਾ ਰਿਸਾਈ। ਖਲ ਤੋਹਿ ਨਿਕਟ ਮੁਤ੍ਯੁ ਅਬ ਆਈ ॥

ਜਿਅਸਿ ਸਦਾ ਸਠ ਮੋਰ ਜਿਆਵਾ। ਰਿਪੁ ਕਰ ਪਚ੍ਛ ਮੂਢ़ ਤੋਹਿ ਭਾਵਾ ॥

ਕਹਸਿ ਨ ਖਲ ਅਸ ਕੋ ਜਗ ਮਾਹੀਂ। ਭੁਜ ਬਲ ਜਾਹਿ ਜਿਤਾ ਮੈਂ ਨਾਹੀ ॥

ਮਮ ਪੁਰ ਬਸਿ ਤਪਸਿਨ੍ਹ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤੀ। ਸਠ ਮਿਲੁ ਜਾਇ ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਕਹੁ ਨੀਤੀ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਕੀਨ੍ਹੇਸਿ ਚਰਨ ਪ੍ਰਹਾਰਾ। ਅਨੁਜ ਗਹੇ ਪਦ ਬਾਰਹਿਂ ਬਾਰਾ ॥

ਉਮਾ ਸਨ੍ਤ ਕਿ ਇਹਿ ਬਡ़ਆਈ। ਮਨ੍ਦ ਕਰਤ ਜੋ ਕਰਿ ਭਲਾਈ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਪਿਤੁ ਸਰਿਸ ਭਲੇਹਿਂ ਮੋਹਿ ਮਾਰਾ। ਰਾਮੁ ਭਜੇਂ ਹਿਤ ਨਾਥ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ॥

ਸਚਿਵ ਸਙ੍ਗ ਲੈ ਨਭ ਪਥ ਗਯੂ। ਸਬਹਿ ਸੁਨਾਇ ਕਹਤ ਅਸ ਭਯੂ ॥

ਦੋ0=ਰਾਮੁ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਪ੍ਰਭੁ ਸਭਾ ਕਾਲਬਸ ਤੋਰਿ।

ਮੈ ਰਘੁਬੀਰ ਸਰਨ ਅਬ ਜਾਉਁ ਦੇਹੁ ਜਨਿ ਖੋਰਿ ॥ 41 ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਚਲਾ ਬਿਭੀषਨੁ ਜਬਹੀਂ। ਆਯੂਹੀਨ ਭੇ ਸਬ ਤਬਹੀਮ੍ ॥

ਸਾਧੁ ਅਵਗ੍ਯਾ ਤੁਰਤ ਭਵਾਨੀ। ਕਰ ਕਲ੍ਯਾਨ ਅਖਿਲ ਕੈ ਹਾਨੀ ॥

ਰਾਵਨ ਜਬਹਿਂ ਬਿਭੀषਨ ਤ੍ਯਾਗਾ। ਭਯੁ ਬਿਭਵ ਬਿਨੁ ਤਬਹਿਂ ਅਭਾਗਾ ॥

ਚਲੇਉ ਹਰषਿ ਰਘੁਨਾਯਕ ਪਾਹੀਂ। ਕਰਤ ਮਨੋਰਥ ਬਹੁ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਦੇਖਿਹੁਁ ਜਾਇ ਚਰਨ ਜਲਜਾਤਾ। ਅਰੁਨ ਮृਦੁਲ ਸੇਵਕ ਸੁਖਦਾਤਾ ॥

ਜੇ ਪਦ ਪਰਸਿ ਤਰੀ ਰਿषਿਨਾਰੀ। ਦਣ੍ਡਕ ਕਾਨਨ ਪਾਵਨਕਾਰੀ ॥

ਜੇ ਪਦ ਜਨਕਸੁਤਾਁ ਉਰ ਲਾਏ। ਕਪਟ ਕੁਰਙ੍ਗ ਸਙ੍ਗ ਧਰ ਧਾਏ ॥

ਹਰ ਉਰ ਸਰ ਸਰੋਜ ਪਦ ਜੇਈ। ਅਹੋਭਾਗ੍ਯ ਮੈ ਦੇਖਿਹੁਁ ਤੇਈ ॥

ਦੋ0= ਜਿਨ੍ਹ ਪਾਯਨ੍ਹ ਕੇ ਪਾਦੁਕਨ੍ਹਿ ਭਰਤੁ ਰਹੇ ਮਨ ਲਾਇ।

ਤੇ ਪਦ ਆਜੁ ਬਿਲੋਕਿਹੁਁ ਇਨ੍ਹ ਨਯਨਨ੍ਹਿ ਅਬ ਜਾਇ ॥ 42 ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਕਰਤ ਸਪ੍ਰੇਮ ਬਿਚਾਰਾ। ਆਯੁ ਸਪਦਿ ਸਿਨ੍ਧੁ ਏਹਿਂ ਪਾਰਾ ॥

ਕਪਿਨ੍ਹ ਬਿਭੀषਨੁ ਆਵਤ ਦੇਖਾ। ਜਾਨਾ ਕੌ ਰਿਪੁ ਦੂਤ ਬਿਸੇषਾ ॥

ਤਾਹਿ ਰਾਖਿ ਕਪੀਸ ਪਹਿਂ ਆਏ। ਸਮਾਚਾਰ ਸਬ ਤਾਹਿ ਸੁਨਾਏ ॥

ਕਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੁਨਹੁ ਰਘੁਰਾਈ। ਆਵਾ ਮਿਲਨ ਦਸਾਨਨ ਭਾਈ ॥

ਕਹ ਪ੍ਰਭੁ ਸਖਾ ਬੂਝਿਐ ਕਾਹਾ। ਕਹਿ ਕਪੀਸ ਸੁਨਹੁ ਨਰਨਾਹਾ ॥

ਜਾਨਿ ਨ ਜਾਇ ਨਿਸਾਚਰ ਮਾਯਾ। ਕਾਮਰੂਪ ਕੇਹਿ ਕਾਰਨ ਆਯਾ ॥

ਭੇਦ ਹਮਾਰ ਲੇਨ ਸਠ ਆਵਾ। ਰਾਖਿਅ ਬਾਁਧਿ ਮੋਹਿ ਅਸ ਭਾਵਾ ॥

ਸਖਾ ਨੀਤਿ ਤੁਮ੍ਹ ਨੀਕਿ ਬਿਚਾਰੀ। ਮਮ ਪਨ ਸਰਨਾਗਤ ਭਯਹਾਰੀ ॥

ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਚਨ ਹਰष ਹਨੁਮਾਨਾ। ਸਰਨਾਗਤ ਬਚ੍ਛਲ ਭਗਵਾਨਾ ॥

ਦੋ0=ਸਰਨਾਗਤ ਕਹੁਁ ਜੇ ਤਜਹਿਂ ਨਿਜ ਅਨਹਿਤ ਅਨੁਮਾਨਿ।

ਤੇ ਨਰ ਪਾਵਁਰ ਪਾਪਮਯ ਤਿਨ੍ਹਹਿ ਬਿਲੋਕਤ ਹਾਨਿ ॥ 43 ॥

ਕੋਟਿ ਬਿਪ੍ਰ ਬਧ ਲਾਗਹਿਂ ਜਾਹੂ। ਆਏਁ ਸਰਨ ਤਜੁਁ ਨਹਿਂ ਤਾਹੂ ॥

ਸਨਮੁਖ ਹੋਇ ਜੀਵ ਮੋਹਿ ਜਬਹੀਂ। ਜਨ੍ਮ ਕੋਟਿ ਅਘ ਨਾਸਹਿਂ ਤਬਹੀਮ੍ ॥

ਪਾਪਵਨ੍ਤ ਕਰ ਸਹਜ ਸੁਭ੍AU। ਭਜਨੁ ਮੋਰ ਤੇਹਿ ਭਾਵ ਨ ਕ੍AU ॥

ਜੌਂ ਪੈ ਦੁष੍ਟਹृਦਯ ਸੋਇ ਹੋਈ। ਮੋਰੇਂ ਸਨਮੁਖ ਆਵ ਕਿ ਸੋਈ ॥

ਨਿਰ੍ਮਲ ਮਨ ਜਨ ਸੋ ਮੋਹਿ ਪਾਵਾ। ਮੋਹਿ ਕਪਟ ਛਲ ਛਿਦ੍ਰ ਨ ਭਾਵਾ ॥

ਭੇਦ ਲੇਨ ਪਠਵਾ ਦਸਸੀਸਾ। ਤਬਹੁਁ ਨ ਕਛੁ ਭਯ ਹਾਨਿ ਕਪੀਸਾ ॥

ਜਗ ਮਹੁਁ ਸਖਾ ਨਿਸਾਚਰ ਜੇਤੇ। ਲਛਿਮਨੁ ਹਨਿ ਨਿਮਿष ਮਹੁਁ ਤੇਤੇ ॥

ਜੌਂ ਸਭੀਤ ਆਵਾ ਸਰਨਾਈ। ਰਖਿਹੁਁ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀ ਨਾਈ ॥

ਦੋ0=ਉਭਯ ਭਾਁਤਿ ਤੇਹਿ ਆਨਹੁ ਹਁਸਿ ਕਹ ਕृਪਾਨਿਕੇਤ।

ਜਯ ਕृਪਾਲ ਕਹਿ ਚਲੇ ਅਙ੍ਗਦ ਹਨੂ ਸਮੇਤ ॥ 44 ॥

ਸਾਦਰ ਤੇਹਿ ਆਗੇਂ ਕਰਿ ਬਾਨਰ। ਚਲੇ ਜਹਾਁ ਰਘੁਪਤਿ ਕਰੁਨਾਕਰ ॥

ਦੂਰਿਹਿ ਤੇ ਦੇਖੇ ਦ੍ਵੌ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਨਯਨਾਨਨ੍ਦ ਦਾਨ ਕੇ ਦਾਤਾ ॥

ਬਹੁਰਿ ਰਾਮ ਛਬਿਧਾਮ ਬਿਲੋਕੀ। ਰਹੇਉ ਠਟੁਕਿ ਏਕਟਕ ਪਲ ਰੋਕੀ ॥

ਭੁਜ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬ ਕਞ੍ਜਾਰੁਨ ਲੋਚਨ। ਸ੍ਯਾਮਲ ਗਾਤ ਪ੍ਰਨਤ ਭਯ ਮੋਚਨ ॥

ਸਿਙ੍ਘ ਕਨ੍ਧ ਆਯਤ ਉਰ ਸੋਹਾ। ਆਨਨ ਅਮਿਤ ਮਦਨ ਮਨ ਮੋਹਾ ॥

ਨਯਨ ਨੀਰ ਪੁਲਕਿਤ ਅਤਿ ਗਾਤਾ। ਮਨ ਧਰਿ ਧੀਰ ਕਹੀ ਮृਦੁ ਬਾਤਾ ॥

ਨਾਥ ਦਸਾਨਨ ਕਰ ਮੈਂ ਭ੍ਰਾਤਾ। ਨਿਸਿਚਰ ਬਂਸ ਜਨਮ ਸੁਰਤ੍ਰਾਤਾ ॥

ਸਹਜ ਪਾਪਪ੍ਰਿਯ ਤਾਮਸ ਦੇਹਾ। ਜਥਾ ਉਲੂਕਹਿ ਤਮ ਪਰ ਨੇਹਾ ॥

ਦੋ. ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਜਸੁ ਸੁਨਿ ਆਯੁਁ ਪ੍ਰਭੁ ਭਞ੍ਜਨ ਭਵ ਭੀਰ।

ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਆਰਤਿ ਹਰਨ ਸਰਨ ਸੁਖਦ ਰਘੁਬੀਰ ॥ 45 ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਕਰਤ ਦਣ੍ਡਵਤ ਦੇਖਾ। ਤੁਰਤ ਉਠੇ ਪ੍ਰਭੁ ਹਰष ਬਿਸੇषਾ ॥

ਦੀਨ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਮਨ ਭਾਵਾ। ਭੁਜ ਬਿਸਾਲ ਗਹਿ ਹृਦਯਁ ਲਗਾਵਾ ॥

ਅਨੁਜ ਸਹਿਤ ਮਿਲਿ ਢਿਗ ਬੈਠਾਰੀ। ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਭਗਤ ਭਯਹਾਰੀ ॥

ਕਹੁ ਲਙ੍ਕੇਸ ਸਹਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾ। ਕੁਸਲ ਕੁਠਾਹਰ ਬਾਸ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ॥

ਖਲ ਮਣ੍ਡਲੀਂ ਬਸਹੁ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ। ਸਖਾ ਧਰਮ ਨਿਬਹਿ ਕੇਹਿ ਭਾਁਤੀ ॥

ਮੈਂ ਜਾਨੁਁ ਤੁਮ੍ਹਾਰਿ ਸਬ ਰੀਤੀ। ਅਤਿ ਨਯ ਨਿਪੁਨ ਨ ਭਾਵ ਅਨੀਤੀ ॥

ਬਰੁ ਭਲ ਬਾਸ ਨਰਕ ਕਰ ਤਾਤਾ। ਦੁष੍ਟ ਸਙ੍ਗ ਜਨਿ ਦੇਇ ਬਿਧਾਤਾ ॥

ਅਬ ਪਦ ਦੇਖਿ ਕੁਸਲ ਰਘੁਰਾਯਾ। ਜੌਂ ਤੁਮ੍ਹ ਕੀਨ੍ਹ ਜਾਨਿ ਜਨ ਦਾਯਾ ॥

ਦੋ. ਤਬ ਲਗਿ ਕੁਸਲ ਨ ਜੀਵ ਕਹੁਁ ਸਪਨੇਹੁਁ ਮਨ ਬਿਸ਼੍ਰਾਮ।

ਜਬ ਲਗਿ ਭਜਤ ਨ ਰਾਮ ਕਹੁਁ ਸੋਕ ਧਾਮ ਤਜਿ ਕਾਮ ॥ 46 ॥

ਤਬ ਲਗਿ ਹृਦਯਁ ਬਸਤ ਖਲ ਨਾਨਾ। ਲੋਭ ਮੋਹ ਮਚ੍ਛਰ ਮਦ ਮਾਨਾ ॥

ਜਬ ਲਗਿ ਉਰ ਨ ਬਸਤ ਰਘੁਨਾਥਾ। ਧਰੇਂ ਚਾਪ ਸਾਯਕ ਕਟਿ ਭਾਥਾ ॥

ਮਮਤਾ ਤਰੁਨ ਤਮੀ ਅਁਧਿਆਰੀ। ਰਾਗ ਦ੍ਵੇष ਉਲੂਕ ਸੁਖਕਾਰੀ ॥

ਤਬ ਲਗਿ ਬਸਤਿ ਜੀਵ ਮਨ ਮਾਹੀਂ। ਜਬ ਲਗਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰਬਿ ਨਾਹੀਮ੍ ॥

ਅਬ ਮੈਂ ਕੁਸਲ ਮਿਟੇ ਭਯ ਭਾਰੇ। ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਪਦ ਕਮਲ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਕृਪਾਲ ਜਾ ਪਰ ਅਨੁਕੂਲਾ। ਤਾਹਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪ ਤ੍ਰਿਬਿਧ ਭਵ ਸੂਲਾ ॥

ਮੈਂ ਨਿਸਿਚਰ ਅਤਿ ਅਧਮ ਸੁਭ੍AU। ਸੁਭ ਆਚਰਨੁ ਕੀਨ੍ਹ ਨਹਿਂ ਕ੍AU ॥

ਜਾਸੁ ਰੂਪ ਮੁਨਿ ਧ੍ਯਾਨ ਨ ਆਵਾ। ਤੇਹਿਂ ਪ੍ਰਭੁ ਹਰषਿ ਹृਦਯਁ ਮੋਹਿ ਲਾਵਾ ॥

ਦੋ. -ਅਹੋਭਾਗ੍ਯ ਮਮ ਅਮਿਤ ਅਤਿ ਰਾਮ ਕृਪਾ ਸੁਖ ਪੁਞ੍ਜ।

ਦੇਖੇਉਁ ਨਯਨ ਬਿਰਞ੍ਚਿ ਸਿਬ ਸੇਬ੍ਯ ਜੁਗਲ ਪਦ ਕਞ੍ਜ ॥ 47 ॥

ਸੁਨਹੁ ਸਖਾ ਨਿਜ ਕਹੁਁ ਸੁਭ੍AU। ਜਾਨ ਭੁਸੁਣ੍ਡਿ ਸਮ੍ਭੁ ਗਿਰਿਜ੍AU ॥

ਜੌਂ ਨਰ ਹੋਇ ਚਰਾਚਰ ਦ੍ਰੋਹੀ। ਆਵੇ ਸਭਯ ਸਰਨ ਤਕਿ ਮੋਹੀ ॥

ਤਜਿ ਮਦ ਮੋਹ ਕਪਟ ਛਲ ਨਾਨਾ। ਕਰੁਁ ਸਦ੍ਯ ਤੇਹਿ ਸਾਧੁ ਸਮਾਨਾ ॥

ਜਨਨੀ ਜਨਕ ਬਨ੍ਧੁ ਸੁਤ ਦਾਰਾ। ਤਨੁ ਧਨੁ ਭਵਨ ਸੁਹ੍ਰਦ ਪਰਿਵਾਰਾ ॥

ਸਬ ਕੈ ਮਮਤਾ ਤਾਗ ਬਟੋਰੀ। ਮਮ ਪਦ ਮਨਹਿ ਬਾਁਧ ਬਰਿ ਡੋਰੀ ॥

ਸਮਦਰਸੀ ਇਚ੍ਛਾ ਕਛੁ ਨਾਹੀਂ। ਹਰष ਸੋਕ ਭਯ ਨਹਿਂ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਅਸ ਸਜ੍ਜਨ ਮਮ ਉਰ ਬਸ ਕੈਸੇਂ। ਲੋਭੀ ਹृਦਯਁ ਬਸਿ ਧਨੁ ਜੈਸੇਮ੍ ॥

ਤੁਮ੍ਹ ਸਾਰਿਖੇ ਸਨ੍ਤ ਪ੍ਰਿਯ ਮੋਰੇਂ। ਧਰੁਁ ਦੇਹ ਨਹਿਂ ਆਨ ਨਿਹੋਰੇਮ੍ ॥

ਦੋ. ਸਗੁਨ ਉਪਾਸਕ ਪਰਹਿਤ ਨਿਰਤ ਨੀਤਿ ਦृਢ़ ਨੇਮ।

ਤੇ ਨਰ ਪ੍ਰਾਨ ਸਮਾਨ ਮਮ ਜਿਨ੍ਹ ਕੇਂ ਦ੍ਵਿਜ ਪਦ ਪ੍ਰੇਮ ॥ 48 ॥

ਸੁਨੁ ਲਙ੍ਕੇਸ ਸਕਲ ਗੁਨ ਤੋਰੇਂ। ਤਾਤੇਂ ਤੁਮ੍ਹ ਅਤਿਸਯ ਪ੍ਰਿਯ ਮੋਰੇਮ੍ ॥

ਰਾਮ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਬਾਨਰ ਜੂਥਾ। ਸਕਲ ਕਹਹਿਂ ਜਯ ਕृਪਾ ਬਰੂਥਾ ॥

ਸੁਨਤ ਬਿਭੀषਨੁ ਪ੍ਰਭੁ ਕੈ ਬਾਨੀ। ਨਹਿਂ ਅਘਾਤ ਸ਼੍ਰਵਨਾਮृਤ ਜਾਨੀ ॥

ਪਦ ਅਮ੍ਬੁਜ ਗਹਿ ਬਾਰਹਿਂ ਬਾਰਾ। ਹृਦਯਁ ਸਮਾਤ ਨ ਪ੍ਰੇਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥

ਸੁਨਹੁ ਦੇਵ ਸਚਰਾਚਰ ਸ੍ਵਾਮੀ। ਪ੍ਰਨਤਪਾਲ ਉਰ ਅਨ੍ਤਰਜਾਮੀ ॥

ਉਰ ਕਛੁ ਪ੍ਰਥਮ ਬਾਸਨਾ ਰਹੀ। ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸਰਿਤ ਸੋ ਬਹੀ ॥

ਅਬ ਕृਪਾਲ ਨਿਜ ਭਗਤਿ ਪਾਵਨੀ। ਦੇਹੁ ਸਦਾ ਸਿਵ ਮਨ ਭਾਵਨੀ ॥

ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਕਹਿ ਪ੍ਰਭੁ ਰਨਧੀਰਾ। ਮਾਗਾ ਤੁਰਤ ਸਿਨ੍ਧੁ ਕਰ ਨੀਰਾ ॥

ਜਦਪਿ ਸਖਾ ਤਵ ਇਚ੍ਛਾ ਨਾਹੀਂ। ਮੋਰ ਦਰਸੁ ਅਮੋਘ ਜਗ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਰਾਮ ਤਿਲਕ ਤੇਹਿ ਸਾਰਾ। ਸੁਮਨ ਬृष੍ਟਿ ਨਭ ਭੀ ਅਪਾਰਾ ॥

ਦੋ. ਰਾਵਨ ਕ੍ਰੋਧ ਅਨਲ ਨਿਜ ਸ੍ਵਾਸ ਸਮੀਰ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡ।

ਜਰਤ ਬਿਭੀषਨੁ ਰਾਖੇਉ ਦੀਨ੍ਹੇਹੁ ਰਾਜੁ ਅਖਣ੍ਡ ॥ 49(ਕ) ॥

ਜੋ ਸਮ੍ਪਤਿ ਸਿਵ ਰਾਵਨਹਿ ਦੀਨ੍ਹਿ ਦਿਏਁ ਦਸ ਮਾਥ।

ਸੋਇ ਸਮ੍ਪਦਾ ਬਿਭੀषਨਹਿ ਸਕੁਚਿ ਦੀਨ੍ਹ ਰਘੁਨਾਥ ॥ 49(ਖ) ॥

ਅਸ ਪ੍ਰਭੁ ਛਾਡ़ਇ ਭਜਹਿਂ ਜੇ ਆਨਾ। ਤੇ ਨਰ ਪਸੁ ਬਿਨੁ ਪੂਁਛ ਬਿषਾਨਾ ॥

ਨਿਜ ਜਨ ਜਾਨਿ ਤਾਹਿ ਅਪਨਾਵਾ। ਪ੍ਰਭੁ ਸੁਭਾਵ ਕਪਿ ਕੁਲ ਮਨ ਭਾਵਾ ॥

ਪੁਨਿ ਸਰ੍ਬਗ੍ਯ ਸਰ੍ਬ ਉਰ ਬਾਸੀ। ਸਰ੍ਬਰੂਪ ਸਬ ਰਹਿਤ ਉਦਾਸੀ ॥

ਬੋਲੇ ਬਚਨ ਨੀਤਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ। ਕਾਰਨ ਮਨੁਜ ਦਨੁਜ ਕੁਲ ਘਾਲਕ ॥

ਸੁਨੁ ਕਪੀਸ ਲਙ੍ਕਾਪਤਿ ਬੀਰਾ। ਕੇਹਿ ਬਿਧਿ ਤਰਿਅ ਜਲਧਿ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ॥

ਸਙ੍ਕੁਲ ਮਕਰ ਉਰਗ ਝष ਜਾਤੀ। ਅਤਿ ਅਗਾਧ ਦੁਸ੍ਤਰ ਸਬ ਭਾਁਤੀ ॥

ਕਹ ਲਙ੍ਕੇਸ ਸੁਨਹੁ ਰਘੁਨਾਯਕ। ਕੋਟਿ ਸਿਨ੍ਧੁ ਸੋषਕ ਤਵ ਸਾਯਕ ॥

ਜਦ੍ਯਪਿ ਤਦਪਿ ਨੀਤਿ ਅਸਿ ਗਾਈ। ਬਿਨਯ ਕਰਿਅ ਸਾਗਰ ਸਨ ਜਾਈ ॥

ਦੋ. ਪ੍ਰਭੁ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ਕੁਲਗੁਰ ਜਲਧਿ ਕਹਿਹਿ ਉਪਾਯ ਬਿਚਾਰਿ।

ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਯਾਸ ਸਾਗਰ ਤਰਿਹਿ ਸਕਲ ਭਾਲੁ ਕਪਿ ਧਾਰਿ ॥ 50 ॥

ਸਖਾ ਕਹੀ ਤੁਮ੍ਹ ਨੀਕਿ ਉਪਾਈ। ਕਰਿਅ ਦੈਵ ਜੌਂ ਹੋਇ ਸਹਾਈ ॥

ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਨ ਯਹ ਲਛਿਮਨ ਮਨ ਭਾਵਾ। ਰਾਮ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਅਤਿ ਦੁਖ ਪਾਵਾ ॥

ਨਾਥ ਦੈਵ ਕਰ ਕਵਨ ਭਰੋਸਾ। ਸੋषਿਅ ਸਿਨ੍ਧੁ ਕਰਿਅ ਮਨ ਰੋਸਾ ॥

ਕਾਦਰ ਮਨ ਕਹੁਁ ਏਕ ਅਧਾਰਾ। ਦੈਵ ਦੈਵ ਆਲਸੀ ਪੁਕਾਰਾ ॥

ਸੁਨਤ ਬਿਹਸਿ ਬੋਲੇ ਰਘੁਬੀਰਾ। ਐਸੇਹਿਂ ਕਰਬ ਧਰਹੁ ਮਨ ਧੀਰਾ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਪ੍ਰਭੁ ਅਨੁਜਹਿ ਸਮੁਝਾਈ। ਸਿਨ੍ਧੁ ਸਮੀਪ ਗੇ ਰਘੁਰਾਈ ॥

ਪ੍ਰਥਮ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਨ੍ਹ ਸਿਰੁ ਨਾਈ। ਬੈਠੇ ਪੁਨਿ ਤਟ ਦਰ੍ਭ ਡਸਾਈ ॥

ਜਬਹਿਂ ਬਿਭੀषਨ ਪ੍ਰਭੁ ਪਹਿਂ ਆਏ। ਪਾਛੇਂ ਰਾਵਨ ਦੂਤ ਪਠਾਏ ॥

ਦੋ. ਸਕਲ ਚਰਿਤ ਤਿਨ੍ਹ ਦੇਖੇ ਧਰੇਂ ਕਪਟ ਕਪਿ ਦੇਹ।

ਪ੍ਰਭੁ ਗੁਨ ਹृਦਯਁ ਸਰਾਹਹਿਂ ਸਰਨਾਗਤ ਪਰ ਨੇਹ ॥ 51 ॥

ਪ੍ਰਗਟ ਬਖਾਨਹਿਂ ਰਾਮ ਸੁਭ੍AU। ਅਤਿ ਸਪ੍ਰੇਮ ਗਾ ਬਿਸਰਿ ਦੁਰ੍AU ॥

ਰਿਪੁ ਕੇ ਦੂਤ ਕਪਿਨ੍ਹ ਤਬ ਜਾਨੇ। ਸਕਲ ਬਾਁਧਿ ਕਪੀਸ ਪਹਿਂ ਆਨੇ ॥

ਕਹ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸੁਨਹੁ ਸਬ ਬਾਨਰ। ਅਙ੍ਗ ਭਙ੍ਗ ਕਰਿ ਪਠਵਹੁ ਨਿਸਿਚਰ ॥

ਸੁਨਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਬਚਨ ਕਪਿ ਧਾਏ। ਬਾਁਧਿ ਕਟਕ ਚਹੁ ਪਾਸ ਫਿਰਾਏ ॥

ਬਹੁ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਾਰਨ ਕਪਿ ਲਾਗੇ। ਦੀਨ ਪੁਕਾਰਤ ਤਦਪਿ ਨ ਤ੍ਯਾਗੇ ॥

ਜੋ ਹਮਾਰ ਹਰ ਨਾਸਾ ਕਾਨਾ। ਤੇਹਿ ਕੋਸਲਾਧੀਸ ਕੈ ਆਨਾ ॥

ਸੁਨਿ ਲਛਿਮਨ ਸਬ ਨਿਕਟ ਬੋਲਾਏ। ਦਯਾ ਲਾਗਿ ਹਁਸਿ ਤੁਰਤ ਛੋਡਾਏ ॥

ਰਾਵਨ ਕਰ ਦੀਜਹੁ ਯਹ ਪਾਤੀ। ਲਛਿਮਨ ਬਚਨ ਬਾਚੁ ਕੁਲਘਾਤੀ ॥

ਦੋ. ਕਹੇਹੁ ਮੁਖਾਗਰ ਮੂਢ़ ਸਨ ਮਮ ਸਨ੍ਦੇਸੁ ਉਦਾਰ।

ਸੀਤਾ ਦੇਇ ਮਿਲੇਹੁ ਨ ਤ ਆਵਾ ਕਾਲ ਤੁਮ੍ਹਾਰ ॥ 52 ॥

ਤੁਰਤ ਨਾਇ ਲਛਿਮਨ ਪਦ ਮਾਥਾ। ਚਲੇ ਦੂਤ ਬਰਨਤ ਗੁਨ ਗਾਥਾ ॥

ਕਹਤ ਰਾਮ ਜਸੁ ਲਙ੍ਕਾਁ ਆਏ। ਰਾਵਨ ਚਰਨ ਸੀਸ ਤਿਨ੍ਹ ਨਾਏ ॥

ਬਿਹਸਿ ਦਸਾਨਨ ਪੂਁਛੀ ਬਾਤਾ। ਕਹਸਿ ਨ ਸੁਕ ਆਪਨਿ ਕੁਸਲਾਤਾ ॥

ਪੁਨਿ ਕਹੁ ਖਬਰਿ ਬਿਭੀषਨ ਕੇਰੀ। ਜਾਹਿ ਮृਤ੍ਯੁ ਆਈ ਅਤਿ ਨੇਰੀ ॥

ਕਰਤ ਰਾਜ ਲਙ੍ਕਾ ਸਠ ਤ੍ਯਾਗੀ। ਹੋਇਹਿ ਜਬ ਕਰ ਕੀਟ ਅਭਾਗੀ ॥

ਪੁਨਿ ਕਹੁ ਭਾਲੁ ਕੀਸ ਕਟਕਾਈ। ਕਠਿਨ ਕਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਚਲਿ ਆਈ ॥

ਜਿਨ੍ਹ ਕੇ ਜੀਵਨ ਕਰ ਰਖਵਾਰਾ। ਭਯੁ ਮृਦੁਲ ਚਿਤ ਸਿਨ੍ਧੁ ਬਿਚਾਰਾ ॥

ਕਹੁ ਤਪਸਿਨ੍ਹ ਕੈ ਬਾਤ ਬਹੋਰੀ। ਜਿਨ੍ਹ ਕੇ ਹृਦਯਁ ਤ੍ਰਾਸ ਅਤਿ ਮੋਰੀ ॥

ਦੋ. -ਕੀ ਭਿ ਭੇਣ੍ਟ ਕਿ ਫਿਰਿ ਗੇ ਸ਼੍ਰਵਨ ਸੁਜਸੁ ਸੁਨਿ ਮੋਰ।

ਕਹਸਿ ਨ ਰਿਪੁ ਦਲ ਤੇਜ ਬਲ ਬਹੁਤ ਚਕਿਤ ਚਿਤ ਤੋਰ ॥ 53 ॥

ਨਾਥ ਕृਪਾ ਕਰਿ ਪੂਁਛੇਹੁ ਜੈਸੇਂ। ਮਾਨਹੁ ਕਹਾ ਕ੍ਰੋਧ ਤਜਿ ਤੈਸੇਮ੍ ॥

ਮਿਲਾ ਜਾਇ ਜਬ ਅਨੁਜ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ। ਜਾਤਹਿਂ ਰਾਮ ਤਿਲਕ ਤੇਹਿ ਸਾਰਾ ॥

ਰਾਵਨ ਦੂਤ ਹਮਹਿ ਸੁਨਿ ਕਾਨਾ। ਕਪਿਨ੍ਹ ਬਾਁਧਿ ਦੀਨ੍ਹੇ ਦੁਖ ਨਾਨਾ ॥

ਸ਼੍ਰਵਨ ਨਾਸਿਕਾ ਕਾਟੈ ਲਾਗੇ। ਰਾਮ ਸਪਥ ਦੀਨ੍ਹੇ ਹਮ ਤ੍ਯਾਗੇ ॥

ਪੂਁਛਿਹੁ ਨਾਥ ਰਾਮ ਕਟਕਾਈ। ਬਦਨ ਕੋਟਿ ਸਤ ਬਰਨਿ ਨ ਜਾਈ ॥

ਨਾਨਾ ਬਰਨ ਭਾਲੁ ਕਪਿ ਧਾਰੀ। ਬਿਕਟਾਨਨ ਬਿਸਾਲ ਭਯਕਾਰੀ ॥

ਜੇਹਿਂ ਪੁਰ ਦਹੇਉ ਹਤੇਉ ਸੁਤ ਤੋਰਾ। ਸਕਲ ਕਪਿਨ੍ਹ ਮਹਁ ਤੇਹਿ ਬਲੁ ਥੋਰਾ ॥

ਅਮਿਤ ਨਾਮ ਭਟ ਕਠਿਨ ਕਰਾਲਾ। ਅਮਿਤ ਨਾਗ ਬਲ ਬਿਪੁਲ ਬਿਸਾਲਾ ॥

ਦੋ. ਦ੍ਵਿਬਿਦ ਮਯਨ੍ਦ ਨੀਲ ਨਲ ਅਙ੍ਗਦ ਗਦ ਬਿਕਟਾਸਿ।

ਦਧਿਮੁਖ ਕੇਹਰਿ ਨਿਸਠ ਸਠ ਜਾਮਵਨ੍ਤ ਬਲਰਾਸਿ ॥ 54 ॥

ਏ ਕਪਿ ਸਬ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸਮਾਨਾ। ਇਨ੍ਹ ਸਮ ਕੋਟਿਨ੍ਹ ਗਨਿ ਕੋ ਨਾਨਾ ॥

ਰਾਮ ਕृਪਾਁ ਅਤੁਲਿਤ ਬਲ ਤਿਨ੍ਹਹੀਂ। ਤृਨ ਸਮਾਨ ਤ੍ਰੇਲੋਕਹਿ ਗਨਹੀਮ੍ ॥

ਅਸ ਮੈਂ ਸੁਨਾ ਸ਼੍ਰਵਨ ਦਸਕਨ੍ਧਰ। ਪਦੁਮ ਅਠਾਰਹ ਜੂਥਪ ਬਨ੍ਦਰ ॥

ਨਾਥ ਕਟਕ ਮਹਁ ਸੋ ਕਪਿ ਨਾਹੀਂ। ਜੋ ਨ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਜੀਤੈ ਰਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਪਰਮ ਕ੍ਰੋਧ ਮੀਜਹਿਂ ਸਬ ਹਾਥਾ। ਆਯਸੁ ਪੈ ਨ ਦੇਹਿਂ ਰਘੁਨਾਥਾ ॥

ਸੋषਹਿਂ ਸਿਨ੍ਧੁ ਸਹਿਤ ਝष ਬ੍ਯਾਲਾ। ਪੂਰਹੀਂ ਨ ਤ ਭਰਿ ਕੁਧਰ ਬਿਸਾਲਾ ॥

ਮਰ੍ਦਿ ਗਰ੍ਦ ਮਿਲਵਹਿਂ ਦਸਸੀਸਾ। ਐਸੇਇ ਬਚਨ ਕਹਹਿਂ ਸਬ ਕੀਸਾ ॥

ਗਰ੍ਜਹਿਂ ਤਰ੍ਜਹਿਂ ਸਹਜ ਅਸਙ੍ਕਾ। ਮਾਨਹੁ ਗ੍ਰਸਨ ਚਹਤ ਹਹਿਂ ਲਙ੍ਕਾ ॥

ਦੋ. -ਸਹਜ ਸੂਰ ਕਪਿ ਭਾਲੁ ਸਬ ਪੁਨਿ ਸਿਰ ਪਰ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਮ।

ਰਾਵਨ ਕਾਲ ਕੋਟਿ ਕਹੁ ਜੀਤਿ ਸਕਹਿਂ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮ ॥ 55 ॥

ਰਾਮ ਤੇਜ ਬਲ ਬੁਧਿ ਬਿਪੁਲਾਈ। ਤਬ ਭ੍ਰਾਤਹਿ ਪੂਁਛੇਉ ਨਯ ਨਾਗਰ ॥

ਤਾਸੁ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਸਾਗਰ ਪਾਹੀਂ। ਮਾਗਤ ਪਨ੍ਥ ਕृਪਾ ਮਨ ਮਾਹੀਮ੍ ॥

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਬਿਹਸਾ ਦਸਸੀਸਾ। ਜੌਂ ਅਸਿ ਮਤਿ ਸਹਾਯ ਕृਤ ਕੀਸਾ ॥

ਸਹਜ ਭੀਰੁ ਕਰ ਬਚਨ ਦृਢ़ਆਈ। ਸਾਗਰ ਸਨ ਠਾਨੀ ਮਚਲਾਈ ॥

ਮੂਢ़ ਮृषਾ ਕਾ ਕਰਸਿ ਬਡ़ਆਈ। ਰਿਪੁ ਬਲ ਬੁਦ੍ਧਿ ਥਾਹ ਮੈਂ ਪਾਈ ॥

ਸਚਿਵ ਸਭੀਤ ਬਿਭੀषਨ ਜਾਕੇਂ। ਬਿਜਯ ਬਿਭੂਤਿ ਕਹਾਁ ਜਗ ਤਾਕੇਮ੍ ॥

ਸੁਨਿ ਖਲ ਬਚਨ ਦੂਤ ਰਿਸ ਬਾਢ़ਈ। ਸਮਯ ਬਿਚਾਰਿ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਕਾਢ़ਈ ॥

ਰਾਮਾਨੁਜ ਦੀਨ੍ਹੀ ਯਹ ਪਾਤੀ। ਨਾਥ ਬਚਾਇ ਜੁਡ़ਆਵਹੁ ਛਾਤੀ ॥

ਬਿਹਸਿ ਬਾਮ ਕਰ ਲੀਨ੍ਹੀ ਰਾਵਨ। ਸਚਿਵ ਬੋਲਿ ਸਠ ਲਾਗ ਬਚਾਵਨ ॥

ਦੋ. -ਬਾਤਨ੍ਹ ਮਨਹਿ ਰਿਝਾਇ ਸਠ ਜਨਿ ਘਾਲਸਿ ਕੁਲ ਖੀਸ।

ਰਾਮ ਬਿਰੋਧ ਨ ਉਬਰਸਿ ਸਰਨ ਬਿष੍ਨੁ ਅਜ ਈਸ ॥ 56(ਕ) ॥

ਕੀ ਤਜਿ ਮਾਨ ਅਨੁਜ ਇਵ ਪ੍ਰਭੁ ਪਦ ਪਙ੍ਕਜ ਭृਙ੍ਗ।

ਹੋਹਿ ਕਿ ਰਾਮ ਸਰਾਨਲ ਖਲ ਕੁਲ ਸਹਿਤ ਪਤਙ੍ਗ ॥ 56(ਖ) ॥

ਸੁਨਤ ਸਭਯ ਮਨ ਮੁਖ ਮੁਸੁਕਾਈ। ਕਹਤ ਦਸਾਨਨ ਸਬਹਿ ਸੁਨਾਈ ॥

ਭੂਮਿ ਪਰਾ ਕਰ ਗਹਤ ਅਕਾਸਾ। ਲਘੁ ਤਾਪਸ ਕਰ ਬਾਗ ਬਿਲਾਸਾ ॥

ਕਹ ਸੁਕ ਨਾਥ ਸਤ੍ਯ ਸਬ ਬਾਨੀ। ਸਮੁਝਹੁ ਛਾਡ़ਇ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਅਭਿਮਾਨੀ ॥

ਸੁਨਹੁ ਬਚਨ ਮਮ ਪਰਿਹਰਿ ਕ੍ਰੋਧਾ। ਨਾਥ ਰਾਮ ਸਨ ਤਜਹੁ ਬਿਰੋਧਾ ॥

ਅਤਿ ਕੋਮਲ ਰਘੁਬੀਰ ਸੁਭ੍AU। ਜਦ੍ਯਪਿ ਅਖਿਲ ਲੋਕ ਕਰ ਰ੍AU ॥

ਮਿਲਤ ਕृਪਾ ਤੁਮ੍ਹ ਪਰ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਿਹੀ। ਉਰ ਅਪਰਾਧ ਨ ਏਕੁ ਧਰਿਹੀ ॥

ਜਨਕਸੁਤਾ ਰਘੁਨਾਥਹਿ ਦੀਜੇ। ਏਤਨਾ ਕਹਾ ਮੋਰ ਪ੍ਰਭੁ ਕੀਜੇ।

ਜਬ ਤੇਹਿਂ ਕਹਾ ਦੇਨ ਬੈਦੇਹੀ। ਚਰਨ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਨ੍ਹ ਸਠ ਤੇਹੀ ॥

ਨਾਇ ਚਰਨ ਸਿਰੁ ਚਲਾ ਸੋ ਤਹਾਁ। ਕृਪਾਸਿਨ੍ਧੁ ਰਘੁਨਾਯਕ ਜਹਾਁ ॥

ਕਰਿ ਪ੍ਰਨਾਮੁ ਨਿਜ ਕਥਾ ਸੁਨਾਈ। ਰਾਮ ਕृਪਾਁ ਆਪਨਿ ਗਤਿ ਪਾਈ ॥

ਰਿषਿ ਅਗਸ੍ਤਿ ਕੀਂ ਸਾਪ ਭਵਾਨੀ। ਰਾਛਸ ਭਯੁ ਰਹਾ ਮੁਨਿ ਗ੍ਯਾਨੀ ॥

ਬਨ੍ਦਿ ਰਾਮ ਪਦ ਬਾਰਹਿਂ ਬਾਰਾ। ਮੁਨਿ ਨਿਜ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਹੁਁ ਪਗੁ ਧਾਰਾ ॥

ਦੋ. ਬਿਨਯ ਨ ਮਾਨਤ ਜਲਧਿ ਜਡ़ ਗੇ ਤੀਨ ਦਿਨ ਬੀਤਿ।

ਬੋਲੇ ਰਾਮ ਸਕੋਪ ਤਬ ਭਯ ਬਿਨੁ ਹੋਇ ਨ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥ 57 ॥

ਲਛਿਮਨ ਬਾਨ ਸਰਾਸਨ ਆਨੂ। ਸੋषੌਂ ਬਾਰਿਧਿ ਬਿਸਿਖ ਕृਸਾਨੂ ॥

ਸਠ ਸਨ ਬਿਨਯ ਕੁਟਿਲ ਸਨ ਪ੍ਰੀਤੀ। ਸਹਜ ਕृਪਨ ਸਨ ਸੁਨ੍ਦਰ ਨੀਤੀ ॥

ਮਮਤਾ ਰਤ ਸਨ ਗ੍ਯਾਨ ਕਹਾਨੀ। ਅਤਿ ਲੋਭੀ ਸਨ ਬਿਰਤਿ ਬਖਾਨੀ ॥

ਕ੍ਰੋਧਿਹਿ ਸਮ ਕਾਮਿਹਿ ਹਰਿ ਕਥਾ। ਊਸਰ ਬੀਜ ਬੇਁ ਫਲ ਜਥਾ ॥

ਅਸ ਕਹਿ ਰਘੁਪਤਿ ਚਾਪ ਚਢ़ਆਵਾ। ਯਹ ਮਤ ਲਛਿਮਨ ਕੇ ਮਨ ਭਾਵਾ ॥

ਸਙ੍ਘਾਨੇਉ ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਸਿਖ ਕਰਾਲਾ। ਉਠੀ ਉਦਧਿ ਉਰ ਅਨ੍ਤਰ ਜ੍ਵਾਲਾ ॥

ਮਕਰ ਉਰਗ ਝष ਗਨ ਅਕੁਲਾਨੇ। ਜਰਤ ਜਨ੍ਤੁ ਜਲਨਿਧਿ ਜਬ ਜਾਨੇ ॥

ਕਨਕ ਥਾਰ ਭਰਿ ਮਨਿ ਗਨ ਨਾਨਾ। ਬਿਪ੍ਰ ਰੂਪ ਆਯੁ ਤਜਿ ਮਾਨਾ ॥

ਦੋ. ਕਾਟੇਹਿਂ ਪਿ ਕਦਰੀ ਫਰਿ ਕੋਟਿ ਜਤਨ ਕੌ ਸੀਞ੍ਚ।

ਬਿਨਯ ਨ ਮਾਨ ਖਗੇਸ ਸੁਨੁ ਡਾਟੇਹਿਂ ਪਿ ਨਵ ਨੀਚ ॥ 58 ॥

ਸਭਯ ਸਿਨ੍ਧੁ ਗਹਿ ਪਦ ਪ੍ਰਭੁ ਕੇਰੇ। ਛਮਹੁ ਨਾਥ ਸਬ ਅਵਗੁਨ ਮੇਰੇ ॥

ਗਗਨ ਸਮੀਰ ਅਨਲ ਜਲ ਧਰਨੀ। ਇਨ੍ਹ ਕਿ ਨਾਥ ਸਹਜ ਜਡ़ ਕਰਨੀ ॥

ਤਵ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਾਯਾਁ ਉਪਜਾਏ। ਸृष੍ਟਿ ਹੇਤੁ ਸਬ ਗ੍ਰਨ੍ਥਨਿ ਗਾਏ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਆਯਸੁ ਜੇਹਿ ਕਹਁ ਜਸ ਅਹੀ। ਸੋ ਤੇਹਿ ਭਾਁਤਿ ਰਹੇ ਸੁਖ ਲਹੀ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਭਲ ਕੀਨ੍ਹੀ ਮੋਹਿ ਸਿਖ ਦੀਨ੍ਹੀ। ਮਰਜਾਦਾ ਪੁਨਿ ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਕੀਨ੍ਹੀ ॥

ਢੋਲ ਗਵਾਁਰ ਸੂਦ੍ਰ ਪਸੁ ਨਾਰੀ। ਸਕਲ ਤਾਡ़ਨਾ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਪ੍ਰਤਾਪ ਮੈਂ ਜਾਬ ਸੁਖਾਈ। ਉਤਰਿਹਿ ਕਟਕੁ ਨ ਮੋਰਿ ਬਡ़ਆਈ ॥

ਪ੍ਰਭੁ ਅਗ੍ਯਾ ਅਪੇਲ ਸ਼੍ਰੁਤਿ ਗਾਈ। ਕਰੌਂ ਸੋ ਬੇਗਿ ਜੌ ਤੁਮ੍ਹਹਿ ਸੋਹਾਈ ॥

ਦੋ. ਸੁਨਤ ਬਿਨੀਤ ਬਚਨ ਅਤਿ ਕਹ ਕृਪਾਲ ਮੁਸੁਕਾਇ।

ਜੇਹਿ ਬਿਧਿ ਉਤਰੈ ਕਪਿ ਕਟਕੁ ਤਾਤ ਸੋ ਕਹਹੁ ਉਪਾਇ ॥ 59 ॥

ਨਾਥ ਨੀਲ ਨਲ ਕਪਿ ਦ੍ਵੌ ਭਾਈ। ਲਰਿਕਾਈ ਰਿषਿ ਆਸਿष ਪਾਈ ॥

ਤਿਨ੍ਹ ਕੇ ਪਰਸ ਕਿਏਁ ਗਿਰਿ ਭਾਰੇ। ਤਰਿਹਹਿਂ ਜਲਧਿ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ॥

ਮੈਂ ਪੁਨਿ ਉਰ ਧਰਿ ਪ੍ਰਭੁਤਾਈ। ਕਰਿਹੁਁ ਬਲ ਅਨੁਮਾਨ ਸਹਾਈ ॥

ਏਹਿ ਬਿਧਿ ਨਾਥ ਪਯੋਧਿ ਬਁਧਾਇਅ। ਜੇਹਿਂ ਯਹ ਸੁਜਸੁ ਲੋਕ ਤਿਹੁਁ ਗਾਇਅ ॥

ਏਹਿ ਸਰ ਮਮ ਉਤ੍ਤਰ ਤਟ ਬਾਸੀ। ਹਤਹੁ ਨਾਥ ਖਲ ਨਰ ਅਘ ਰਾਸੀ ॥

ਸੁਨਿ ਕृਪਾਲ ਸਾਗਰ ਮਨ ਪੀਰਾ। ਤੁਰਤਹਿਂ ਹਰੀ ਰਾਮ ਰਨਧੀਰਾ ॥

ਦੇਖਿ ਰਾਮ ਬਲ ਪੌਰੁष ਭਾਰੀ। ਹਰषਿ ਪਯੋਨਿਧਿ ਭਯੁ ਸੁਖਾਰੀ ॥

ਸਕਲ ਚਰਿਤ ਕਹਿ ਪ੍ਰਭੁਹਿ ਸੁਨਾਵਾ। ਚਰਨ ਬਨ੍ਦਿ ਪਾਥੋਧਿ ਸਿਧਾਵਾ ॥

ਛਂ. ਨਿਜ ਭਵਨ ਗਵਨੇਉ ਸਿਨ੍ਧੁ ਸ਼੍ਰੀਰਘੁਪਤਿਹਿ ਯਹ ਮਤ ਭਾਯੂ।

ਯਹ ਚਰਿਤ ਕਲਿ ਮਲਹਰ ਜਥਾਮਤਿ ਦਾਸ ਤੁਲਸੀ ਗਾਯੂ ॥

ਸੁਖ ਭਵਨ ਸਂਸਯ ਸਮਨ ਦਵਨ ਬਿषਾਦ ਰਘੁਪਤਿ ਗੁਨ ਗਨਾ ॥

ਤਜਿ ਸਕਲ ਆਸ ਭਰੋਸ ਗਾਵਹਿ ਸੁਨਹਿ ਸਨ੍ਤਤ ਸਠ ਮਨਾ ॥

ਦੋ. ਸਕਲ ਸੁਮਙ੍ਗਲ ਦਾਯਕ ਰਘੁਨਾਯਕ ਗੁਨ ਗਾਨ।

ਸਾਦਰ ਸੁਨਹਿਂ ਤੇ ਤਰਹਿਂ ਭਵ ਸਿਨ੍ਧੁ ਬਿਨਾ ਜਲਜਾਨ ॥ 60 ॥

ਮਾਸਪਾਰਾਯਣ, ਚੌਬੀਸਵਾਁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸੇ ਸਕਲਕਲਿਕਲੁषਵਿਧ੍ਵਂਸਨੇ

ਪਞ੍ਚਮਃ ਸੋਪਾਨਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ ।

(ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡ ਸਮਾਪ੍ਤ)