Sankshepa Ramayanam
Sankshepa Ramayanam
ସଙ୍କ୍ଷେପ ରାମାଯଣମ୍
ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀଯ ରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡମ୍ ।
ଅଥ ପ୍ରଥମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତପସ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତଂ ତପସ୍ଵୀ ଵାଗ୍ଵିଦାଂ ଵରମ୍ ।
ନାରଦଂ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ମୁନିପୁଙ୍ଗଵମ୍ ॥ 1 ॥
କୋଽନ୍ଵସ୍ମିନ୍ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଲୋକେ ଗୁଣଵାନ୍ କଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ।
ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ କୃତଜ୍ଞଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯୋ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ॥ 2 ॥
ଚାରିତ୍ରେଣ ଚ କୋ ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କୋ ହିତଃ ।
ଵିଦ୍ଵାନ୍ କଃ କଃ ସମର୍ଥଶ୍ଚ କଶ୍ଚୈକପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ 3 ॥
ଆତ୍ମଵାନ୍ କୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ କୋଽନସୂଯକଃ ।
କସ୍ଯ ବିଭ୍ଯତି ଦେଵାଶ୍ଚ ଜାତରୋଷସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ॥ 4 ॥
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ ।
ମହର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ସମର୍ଥୋଽସି ଜ୍ଞାତୁମେଵଂଵିଧଂ ନରମ୍ ॥ 5 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈତତ୍ତ୍ରିଲୋକଜ୍ଞୋ ଵାଲ୍ମୀକେର୍ନାରଦୋ ଵଚଃ ।
ଶ୍ରୂଯତାମିତି ଚାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 6 ॥
ବହଵୋ ଦୁର୍ଲଭାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ତ୍ଵଯା କୀର୍ତିତା ଗୁଣାଃ ।
ମୁନେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ତୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ନରଃ ॥ 7 ॥
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵୋ ରାମୋ ନାମ ଜନୈଃ ଶ୍ରୁତଃ ।
ନିଯତାତ୍ମା ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ ଧୃତିମାନ୍ ଵଶୀ ॥ 8 ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନୀତିମାନ୍ ଵାଗ୍ମୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ ।
ଵିପୁଲାଂସୋ ମହାବାହୁଃ କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାହନୁଃ ॥ 9 ॥
ମହୋରସ୍କୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗୂଢଜତ୍ରୁରରିନ୍ଦମଃ ।
ଆଜାନୁବାହୁଃ ସୁଶିରାଃ ସୁଲଲାଟଃ ସୁଵିକ୍ରମଃ ॥ 10 ॥
ସମଃ ସମଵିଭକ୍ତାଙ୍ଗଃ ସ୍ନିଗ୍ଧଵର୍ଣଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ପୀନଵକ୍ଷା ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ ॥ 11 ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତେ ରତଃ ।
ଯଶସ୍ଵୀ ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନଃ ଶୁଚିର୍ଵଶ୍ଯଃ ସମାଧିମାନ୍ ॥ 12 ॥
ପ୍ରଜାପତିସମଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧାତା ରିପୁନିଷୂଦନଃ ।
ରକ୍ଷିତା ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ପରିରକ୍ଷିତା ॥ 13 ॥
ରକ୍ଷିତା ସ୍ଵସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ସ୍ଵଜନସ୍ଯ ଚ ରକ୍ଷିତା ।
ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ଧନୁର୍ଵେଦେ ଚ ନିଷ୍ଠିତଃ ॥ 14 ॥
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୋ ସ୍ମୃତିମାନ୍ପ୍ରତିଭାନଵାନ୍ ।
ସର୍ଵଲୋକପ୍ରିଯଃ ସାଧୁରଦୀନାତ୍ମା ଵିଚକ୍ଷଣଃ ॥ 15 ॥
ସର୍ଵଦାଭିଗତଃ ସଦ୍ଭିଃ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ସିନ୍ଧୁଭିଃ ।
ଆର୍ଯଃ ସର୍ଵସମଶ୍ଚୈଵ ସଦୈକପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ॥ 16 ॥
ସ ଚ ସର୍ଵଗୁଣୋପେତଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ।
ସମୁଦ୍ର ଇଵ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯେ ଧୈର୍ଯେଣ ହିମଵାନିଵ ॥ 17 ॥
ଵିଷ୍ଣୁନା ସଦୃଶୋ ଵୀର୍ଯେ ସୋମଵତ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ ।
କାଲାଗ୍ନିସଦୃଶଃ କ୍ରୋଧେ କ୍ଷମଯା ପୃଥିଵୀସମଃ ॥ 18 ॥
ଧନଦେନ ସମସ୍ତ୍ଯାଗେ ସତ୍ଯେ ଧର୍ମ ଇଵାପରଃ ।
ତମେଵଂ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନଂ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 19 ॥
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରିଯଂ ଦଶରଥଃ ସୁତମ୍ ।
ପ୍ରକୃତୀନାଂ ହିତୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରିଯ କାମ୍ଯଯା ॥ 20 ॥
ଯୌଵରାଜ୍ଯେନ ସଂଯୋକ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ମହୀପତିଃ ।
ତସ୍ଯାଭିଷେକସମ୍ଭାରାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାର୍ଯାଽଥ କୈକଯୀ ॥ 21 ॥
ପୂର୍ଵଂ ଦତ୍ତଵରା ଦେଵୀ ଵରମେନମଯାଚତ ।
ଵିଵାସନଂ ଚ ରାମସ୍ଯ ଭରତସ୍ଯାଭିଷେଚନମ୍ ॥ 22 ॥
ସ ସତ୍ଯଵଚନାଦ୍ରାଜା ଧର୍ମପାଶେନ ସଂଯତଃ ।
ଵିଵାସଯାମାସ ସୁତଂ ରାମଂ ଦଶରଥଃ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 23 ॥
ସ ଜଗାମ ଵନଂ ଵୀରଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମନୁପାଲଯନ୍ ।
ପିତୁର୍ଵଚନନିର୍ଦେଶାତ୍କୈକେଯ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯକାରଣାତ୍ ॥ 24 ॥
ତଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽନୁଜଗାମ ହ ।
ସ୍ନେହାଦ୍ଵିନଯସମ୍ପନ୍ନଃ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ ॥ 25 ॥
ଭ୍ରାତରଂ ଦଯିତୋ ଭ୍ରାତୁଃ ସୌଭ୍ରାତ୍ରମନୁଦର୍ଶଯନ୍ ।
ରାମସ୍ଯ ଦଯିତା ଭାର୍ଯା ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାଣସମାହିତା ॥ 26 ॥
ଜନକସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତା ଦେଵମାଯେଵ ନିର୍ମିତା ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ନାରୀଣାମୁତ୍ତମା ଵଧୂଃ ॥ 27 ॥
ସୀତାଽପ୍ଯନୁଗତା ରାମଂ ଶଶିନଂ ରୋହିଣୀ ଯଥା ।
ପୌରୈରନୁଗତୋ ଦୂରଂ ପିତ୍ରା ଦଶରଥେନ ଚ ॥ 28 ॥
ଶୃଙ୍ଗିବେରପୁରେ ସୂତଂ ଗଙ୍ଗାକୂଲେ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ।
ଗୁହମାସାଦ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିଷାଦାଧିପତିଂ ପ୍ରିଯମ୍ ॥ 29 ॥
ଗୁହେନ ସହିତୋ ରାମଃ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ସୀତଯା ।
ତେ ଵନେନ ଵନଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବହୂଦକାଃ ॥ 30 ॥
ଚିତ୍ରକୂଟମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।
ରମ୍ଯମାଵସଥଂ କୃତ୍ଵା ରମମାଣା ଵନେ ତ୍ରଯଃ ॥ 31 ॥
ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସଙ୍କାଶାସ୍ତତ୍ର ତେ ନ୍ଯଵସନ୍ସୁଖମ୍ ।
ଚିତ୍ରକୂଟଂ ଗତେ ରାମେ ପୁତ୍ରଶୋକାତୁରସ୍ତଥା ॥ 32 ॥
ରାଜା ଦଶରଥଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଜଗାମ ଵିଲପନ୍ସୁତମ୍ ।
ମୃତେ ତୁ ତସ୍ମିନ୍ଭରତୋ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖୈର୍ଦ୍ଵିଜୈଃ ॥ 33 ॥
ନିଯୁଜ୍ଯମାନୋ ରାଜ୍ଯାଯ ନୈଚ୍ଛଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ମହାବଲଃ ।
ସ ଜଗାମ ଵନଂ ଵୀରୋ ରାମପାଦପ୍ରସାଦକଃ ॥ 34 ॥
ଗତ୍ଵା ତୁ ସ ମହାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଅଯାଚଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ରାମଂ ଆର୍ଯଭାଵପୁରସ୍କୃତଃ ॥ 35 ॥
ତ୍ଵମେଵ ରାଜା ଧର୍ମଜ୍ଞ ଇତି ରାମଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।
ରାମୋଽପି ପରମୋଦାରଃ ସୁମୁଖସ୍ସୁମହାଯଶାଃ ॥ 36 ॥
ନ ଚୈଚ୍ଛତ୍ପିତୁରାଦେଶାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ରାମୋ ମହାବଲଃ ।
ପାଦୁକେ ଚାସ୍ଯ ରାଜ୍ଯାଯ ନ୍ଯାସଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 37 ॥
ନିଵର୍ତଯାମାସ ତତୋ ଭରତଂ ଭରତାଗ୍ରଜଃ ।
ସ କାମମନଵାପ୍ଯୈଵ ରାମପାଦାଵୁପସ୍ପୃଶନ୍ ॥ 38 ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେଽକରୋଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ରାମାଗମନକାଙ୍କ୍ଷଯା ।
ଗତେ ତୁ ଭରତେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ॥ 39 ॥
ରାମସ୍ତୁ ପୁନରାଲକ୍ଷ୍ଯ ନାଗରସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ଚ ।
ତତ୍ରାଗମନମେକାଗ୍ରୋ ଦଣ୍ଡକାନ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ହ ॥ 40 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତୁ ମହାରଣ୍ଯଂ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ ।
ଵିରାଧଂ ରାକ୍ଷସଂ ହତ୍ଵା ଶରଭଙ୍ଗଂ ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 41 ॥
ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଚାପ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଅଗସ୍ତ୍ଯଭ୍ରାତରଂ ତଥା ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ଜଗ୍ରାହୈନ୍ଦ୍ରଂ ଶରାସନମ୍ ॥ 42 ॥
ଖଡ୍ଗଂ ଚ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତୂଣୀ ଚାକ୍ଷଯସାଯକୌ ।
ଵସତସ୍ତସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ଵନେ ଵନଚରୈଃ ସହ ॥ 43 ॥
ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗମନ୍ସର୍ଵେ ଵଧାଯାସୁରରକ୍ଷସାମ୍ ।
ସ ତେଷାଂ ପ୍ରତିଶୁଶ୍ରାଵ ରାକ୍ଷସାନାଂ ତଥା ଵନେ ॥ 44 ॥
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଶ୍ଚ ରାମେଣ ଵଧଃ ସଂଯତି ରକ୍ଷସାମ୍ ।
ଋଷୀଣାମଗ୍ନିକଲ୍ପାନାଂ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯଵାସିନାମ୍ ॥ 45 ॥
ତେନ ତତ୍ରୈଵ ଵସତା ଜନସ୍ଥାନନିଵାସିନୀ ।
ଵିରୂପିତା ଶୂର୍ପଣଖା ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ ॥ 46 ॥
ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖାଵାକ୍ଯାଦୁଦ୍ଯୁକ୍ତାନ୍ସର୍ଵରାକ୍ଷସାନ୍ ।
ଖରଂ ତ୍ରିଶିରସଂ ଚୈଵ ଦୂଷଣଂ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସମ୍ ॥ 47 ॥
ନିଜଘାନ ରଣେ ରାମସ୍ତେଷାଂ ଚୈଵ ପଦାନୁଗାନ୍ ।
ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ନିଵସତା ଜନସ୍ଥାନନିଵାସିନାମ୍ ॥ 48 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ନିହତାନ୍ଯାସନ୍ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।
ତତୋ ଜ୍ଞାତିଵଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ॥ 49 ॥
ସହାଯଂ ଵରଯାମାସ ମାରୀଚଂ ନାମ ରାକ୍ଷସମ୍ ।
ଵାର୍ଯମାଣଃ ସୁବହୁଶୋ ମାରୀଚେନ ସ ରାଵଣଃ ॥ 50 ॥
ନ ଵିରୋଧୋ ବଲଵତା କ୍ଷମୋ ରାଵଣ ତେନ ତେ ।
ଅନାଦୃତ୍ଯ ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଵଣଃ କାଲଚୋଦିତଃ ॥ 51 ॥
ଜଗାମ ସହମାରୀଚଃ ତସ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ତଦା ।
ତେନ ମାଯାଵିନା ଦୂରମପଵାହ୍ଯ ନୃପାତ୍ମଜୌ ॥ 52 ॥
ଜହାର ଭାର୍ଯାଂ ରାମସ୍ଯ ଗୃଧ୍ରଂ ହତ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍ ।
ଗୃଧ୍ରଂ ଚ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ॥ 53 ॥
ରାଘଵଃ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତୋ ଵିଲଲାପାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ଶୋକେନ ଗୃଧ୍ରଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଜଟାଯୁଷମ୍ ॥ 54 ॥
ମାର୍ଗମାଣୋ ଵନେ ସୀତାଂ ରାକ୍ଷସଂ ସନ୍ଦଦର୍ଶ ହ ।
କବନ୍ଧଂ ନାମ ରୂପେଣ ଵିକୃତଂ ଘୋରଦର୍ଶନମ୍ ॥ 55 ॥
ତଂ ନିହତ୍ଯ ମହାବାହୁଃ ଦଦାହ ସ୍ଵର୍ଗତଶ୍ଚ ସଃ ।
ସ ଚାସ୍ଯ କଥଯାମାସ ଶବରୀଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍ ॥ 56 ॥
ଶ୍ରମଣୀଂ ଧର୍ମନିପୁଣାମଭିଗଚ୍ଛେତି ରାଘଵମ୍ ।
ସୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମହାତେଜାଃ ଶବରୀଂ ଶତ୍ରୁସୂଦନଃ ॥ 57 ॥
ଶବର୍ଯା ପୂଜିତଃ ସମ୍ଯଗ୍ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ ।
ପମ୍ପାତୀରେ ହନୁମତା ସଙ୍ଗତୋ ଵାନରେଣ ହ ॥ 58 ॥
ହନୁମଦ୍ଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵାଯ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶଂସଦ୍ରାମୋ ମହାବଲଃ ॥ 59 ॥
ଆଦିତସ୍ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସୀତଯାଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଚାପି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମସ୍ଯ ଵାନରଃ ॥ 60 ॥
ଚକାର ସଖ୍ଯଂ ରାମେଣ ପ୍ରୀତଶ୍ଚୈଵାଗ୍ନିସାକ୍ଷିକମ୍ ।
ତତୋ ଵାନରରାଜେନ ଵୈରାନୁକଥନଂ ପ୍ରତି ॥ 61 ॥
ରାମାଯାଵେଦିତଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଣଯାଦ୍ଦୁଃଖିତେନ ଚ ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଚ ରାମେଣ ତଦା ଵାଲିଵଧଂ ପ୍ରତି ॥ 62 ॥
ଵାଲିନଶ୍ଚ ବଲଂ ତତ୍ର କଥଯାମାସ ଵାନରଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ଶଙ୍କିତଶ୍ଚାସୀନ୍ନିତ୍ଯଂ ଵୀର୍ଯେଣ ରାଘଵେ ॥ 63 ॥
ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ତୁ ଦୁନ୍ଦୁଭେଃ କାଯମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ମହାପର୍ଵତ ସନ୍ନିଭମ୍ ॥ 64 ॥
ଉତ୍ସ୍ମଯିତ୍ଵା ମହାବାହୁଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଚାସ୍ଥି ମହାବଲଃ ।
ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଚିକ୍ଷେପ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଦଶଯୋଜନମ୍ ॥ 65 ॥
ବିଭେଦ ଚ ପୁନଃ ସାଲାନ୍ସପ୍ତୈକେନ ମହେଷୁଣା ।
ଗିରିଂ ରସାତଲଂ ଚୈଵ ଜନଯନ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ତଦା ॥ 66 ॥
ତତଃ ପ୍ରୀତମନାସ୍ତେନ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଃ ସ ମହାକପିଃ ।
କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ରାମସହିତୋ ଜଗାମ ଚ ଗୁହାଂ ତଦା ॥ 67 ॥
ତତୋଽଗର୍ଜଦ୍ଧରିଵରଃ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହେମପିଙ୍ଗଲଃ ।
ତେନ ନାଦେନ ମହତା ନିର୍ଜଗାମ ହରୀଶ୍ଵରଃ ॥ 68 ॥
ଅନୁମାନ୍ଯ ତଦା ତାରାଂ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ ।
ନିଜଘାନ ଚ ତତ୍ରୈନଂ ଶରେଣୈକେନ ରାଘଵଃ ॥ 69 ॥
ତତଃ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାଦ୍ଧତ୍ଵା ଵାଲିନମାହଵେ ।
ସୁଗ୍ରୀଵମେଵ ତଦ୍ରାଜ୍ଯେ ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯପାଦଯତ୍ ॥ 70 ॥
ସ ଚ ସର୍ଵାନ୍ସମାନୀଯ ଵାନରାନ୍ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଦିଶଃ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦିଦୃକ୍ଷୁର୍ଜନକାତ୍ମଜାମ୍ ॥ 71 ॥
ତତୋ ଗୃଧ୍ରସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ସମ୍ପାତେର୍ହନୁମାନ୍ବଲୀ ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପୁପ୍ଲୁଵେ ଲଵଣାର୍ଣଵମ୍ ॥ 72 ॥
ତତ୍ର ଲଙ୍କାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ସୀତାଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତୀଂ ଅଶୋକଵନିକାଂ ଗତାମ୍ ॥ 73 ॥
ନିଵେଦଯିତ୍ଵାଽଭିଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ।
ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚ ଵୈଦେହୀଂ ମର୍ଦଯାମାସ ତୋରଣମ୍ ॥ 74 ॥
ପଞ୍ଚ ସେନାଗ୍ରଗାନ୍ହତ୍ଵା ସପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରିସୁତାନପି ।
ଶୂରମକ୍ଷଂ ଚ ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ଗ୍ରହଣଂ ସମୁପାଗମତ୍ ॥ 75 ॥
ଅସ୍ତ୍ରେଣୋନ୍ମୁକ୍ତମାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୈତାମହାଦ୍ଵରାତ୍ ।
ମର୍ଷଯନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ଵୀରୋ ଯନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତାନ୍ଯଦୃଚ୍ଛଯା ॥ 76 ॥
ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଋତେ ସୀତାଂ ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ରାମାଯ ପ୍ରିଯମାଖ୍ଯାତୁଂ ପୁନରାଯାନ୍ମହାକପିଃ ॥ 77 ॥
ସୋଽଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ କୃତ୍ଵା ରାମଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ।
ନ୍ଯଵେଦଯଦମେଯାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟା ସୀତେତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ॥ 78 ॥
ତତଃ ସୁଗ୍ରୀଵସହିତୋ ଗତ୍ଵା ତୀରଂ ମହୋଦଧେଃ ।
ସମୁଦ୍ରଂ କ୍ଷୋଭଯାମାସ ଶରୈରାଦିତ୍ଯସନ୍ନିଭୈଃ ॥ 79 ॥
ଦର୍ଶଯାମାସ ଚାତ୍ମାନଂ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ ।
ସମୁଦ୍ରଵଚନାଚ୍ଚୈଵ ନଲଂ ସେତୁମକାରଯତ୍ ॥ 80 ॥
ତେନ ଗତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ହତ୍ଵା ରାଵଣମାହଵେ ।
ରାମଃ ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ପରାଂ ଵ୍ରୀଡାମୁପାଗମତ୍ ॥ 81 ॥
ତାମୁଵାଚ ତତୋ ରାମଃ ପରୁଷଂ ଜନସଂସଦି ।
ଅମୃଷ୍ଯମାଣା ସା ସୀତା ଵିଵେଶ ଜ୍ଵଲନଂ ସତୀ ॥ 82 ॥
ତତୋଽଗ୍ନିଵଚନାତ୍ସୀତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଗତକଲ୍ମଷାମ୍ ।
ବଭୌ ରାମଃ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ପୂଜିତଃ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ ॥ 83 ॥
କର୍ମଣା ତେନ ମହତା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍ ।
ସଦେଵର୍ଷିଗଣଂ ତୁଷ୍ଟଂ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 84 ॥
ଅଭିଷିଚ୍ଯ ଚ ଲଙ୍କାଯାଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ ।
କୃତକୃତ୍ଯସ୍ତଦା ରାମୋ ଵିଜ୍ଵରଃ ପ୍ରମୁମୋଦ ହ ॥ 85 ॥
ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ଵାନରାନ୍ ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ରାମଃ ପୁଷ୍ପକେଣ ସୁହୃଦ୍ଵୃତଃ ॥ 86 ॥
ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗତ୍ଵା ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ ।
ଭରତସ୍ଯାନ୍ତିକଂ ରାମୋ ହନୂମନ୍ତଂ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍ ॥ 87 ॥
ପୁନରାଖ୍ଯାଯିକାଂ ଜଲ୍ପନ୍ସୁଗ୍ରୀଵସହିତଶ୍ଚ ସଃ ।
ପୁଷ୍ପକଂ ତତ୍ସମାରୁହ୍ଯ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ଯଯୌ ତଦା ॥ 88 ॥
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମେ ଜଟାଂ ହିତ୍ଵା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନଘଃ ।
ରାମଃ ସୀତାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ପୁନରଵାପ୍ତଵାନ୍ ॥ 89 ॥
ପ୍ରହୃଷ୍ଟମୁଦିତୋ ଲୋକସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ସୁଧାର୍ମିକଃ ।
ନିରାମଯୋ ହ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଭଯଵର୍ଜିତଃ ॥ 90 ॥
ନ ପୁତ୍ରମରଣଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ପୁରୁଷାଃ କ୍ଵଚିତ୍ ।
ନାର୍ଯଶ୍ଚାଵିଧଵା ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପତିଵ୍ରତାଃ ॥ 91 ॥
ନ ଚାଗ୍ନିଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାପ୍ସୁ ମଜ୍ଜନ୍ତି ଜନ୍ତଵଃ ।
ନ ଵାତଜଂ ଭଯଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାପି ଜ୍ଵରକୃତଂ ତଥା ॥ 92 ॥
ନ ଚାପି କ୍ଷୁଦ୍ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ତସ୍କରଭଯଂ ତଥା ।
ନଗରାଣି ଚ ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଧନଧାନ୍ଯଯୁତାନି ଚ ॥ 93 ॥
ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଥା କୃତଯୁଗେ ତଥା ।
ଅଶ୍ଵମେଧଶତୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ତଥା ବହୁସୁଵର୍ଣକୈଃ ॥ 94 ॥
ଗଵାଂ କୋଟ୍ଯଯୁତଂ ଦତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି ।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯଂ ଧନଂ ଦତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ମହାଯଶାଃ ॥ 95 ॥
ରାଜଵଂଶାନ୍ ଶତଗୁଣାନ୍ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯତି ରାଘଵଃ ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଂ ଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵେ ସ୍ଵେ ଧର୍ମେ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି ॥ 96 ॥
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ ।
ରାମୋ ରାଜ୍ଯମୁପାସିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଗମିଷ୍ଯତି ॥ 97 ॥
ଇଦଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପଘ୍ନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵେଦୈଶ୍ଚ ସମ୍ମିତମ୍ ।
ଯଃ ପଠେଦ୍ରାମଚରିତଂ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ॥ 98 ॥
ଏତଦାଖ୍ଯାନମାଯୁଷ୍ଯଂ ପଠନ୍ରାମାଯଣଂ ନରଃ ।
ସପୁତ୍ରପୌତ୍ରଃ ସଗଣଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ମହୀଯତେ ॥ 99 ॥
ପଠନ୍ ଦ୍ଵିଜୋ ଵାଗୃଷଭତ୍ଵମୀଯାତ୍
ସ୍ଯାତ୍ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଭୂମିପତିତ୍ଵମୀଯାତ୍ ।
ଵଣିଗ୍ଜନଃ ପଣ୍ଯଫଲତ୍ଵମୀଯାତ୍
ଜନଶ୍ଚ ଶୂଦ୍ରୋଽପି ମହତ୍ତ୍ଵମୀଯାତ୍ ॥ 100 ॥
ଇତ୍ଯାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାଯଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀଯେ ଆଦିକାଵ୍ଯେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ନାରଦଵାକ୍ଯଂ ନାମ ପ୍ରଥମଃ ସର୍ଗଃ ॥
About This Stotram
Overview
The Sankshepa Ramayanam is a condensed Sanskrit retelling of the Ramayana in 100 verses, designed to convey the essential narrative and ethical teachings of the epic in a form suitable for regular recitation. It draws directly from the Valmiki Ramayana, with its opening verses matching the Balakanda of that text, and is dedicated to Lord Rama. The text belongs to the broader tradition of Ramayana devotional literature.
What are the benefits of chanting Sankshepa Ramayanam?
- Absorption of the Ramayana's core narrative and ethical teaching through recitation
- Cultivation of devotion to Lord Rama
- Development of understanding of Dharma as exemplified in the epic
- Attainment of peace and mental clarity through regular practice
When is the best time to recite this?
Morning and evening recitation are both appropriate. Rama Navami, the festival marking Rama's birth, is a particularly auspicious occasion. It is also recited during Kartik and other months associated with Vishnu-Rama devotion.
What is the historical and traditional background?
The Valmiki Ramayana, from which this condensed version draws, is one of the foundational texts of Sanskrit literature, traditionally dated to several centuries BCE. Condensed retellings and summaries of the Ramayana exist across many Indian languages and have been a common devotional format enabling wider access to the epic's teachings. The specific author of this Sankshepa Ramayanam is unknown. The text functions as a practical recitation tool rather than a replacement for the full epic.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Sankata Mochana Hanuman Ashtakam — a devotional hymn to Hanuman that draws on the same Ramayana tradition
- Santana Gopala Stotram — another Puranic stotra in this collection associated with Vishnu devotion