పతఞ్జలి యోగ సూత్రాణి - 1 (సమాధి పాద)

పతఞ్జలి యోగ సూత్రాణి - 1 (సమాధి పాద)

శ్లోక 1

అథ సమాధిపాదః ।

అథ యోగానుశాసనమ్

శ్లోక 2

యోగశ్చిత్తవృత్తి నిరోధః

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

తదా ద్రష్టుః స్వరూపేఽవస్థానమ్

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

వృత్తి సారూప్యమితరత్ర

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

వృత్తయః పఞ్చతయ్యః క్లిష్టాఽక్లిష్టాః

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

ప్రమాణ విపర్యయ వికల్ప నిద్రా స్మృతయః

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

ప్రత్యక్షానుమానాగమాః ప్రమాణాని

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

విపర్యయో మిథ్యాజ్ఞానమతద్రూప ప్రతిష్ఠమ్

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

శబ్దజ్ఞానానుపాతీ వస్తుశూన్యో వికల్పః

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

అభావ ప్రత్యయాలమ్బనా వృత్తిర్నిద్రా

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

అనుభూత విషయాసమ్ప్రమోషః స్మృతిః

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

అభ్యాస వైరాగ్యాభ్యాం తన్నిరోధః

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

తత్ర స్థితౌ యత్నోఽభ్యాసః

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

స తు దీర్ఘకాల నైరన్తర్య సత్కారాసేవితో దృఢభూమిః

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

దృష్టానుశ్రవిక విషయ వితృష్ణస్య వశీకారసఞ్జ్ఞా వైరాగ్యమ్

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

తత్పరం పురుషఖ్యాతే-ర్గుణవైతృష్ణ్యమ్

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

వితర్క విచారానన్దాస్మితారూపానుగమాత్ సమ్ప్రజ్ఞాతః

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

విరామప్రత్యయాభ్యాసపూర్వః సంస్కారశేషోఽన్యః

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

భవప్రత్యయో విదేహప్రకృతిలయానామ్

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

శ్రద్ధా వీర్య స్మృతి సమాధిప్రజ్ఞా పూర్వక ఇతరేషామ్

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

తీవ్రసంవేగానామాసన్నః

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

మృదుమధ్యాధిమాత్రత్వాత్తతోఽపి విశేషః

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

ఈశ్వరప్రణిధానాద్వా

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

క్లేశ కర్మ విపాకాశయైరపరామృష్టః పురుషవిశేష ఈశ్వరః

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

తత్ర నిరతిశయం సర్వజ్ఞబీజమ్

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

స ఏషః పూర్వేషామపి గురుః కాలేనానవచ్ఛేదాత్

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

తస్య వాచకః ప్రణవః

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

తజ్జపస్తదర్థభావనమ్

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

తతః ప్రత్యక్చేతనాధిగమోఽప్యన్తరాయాభావశ్చ

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

వ్యాధి స్త్యాన సంశయ ప్రమాదాలస్యావిరతి భ్రాన్తి

దర్శనాలబ్ధభూమికత్వానవస్థితత్వాని చిత్తవిక్షేపాస్తేంఽతరాయాః

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

దుఃఖ దౌర్మనస్యాఙ్గమేజయత్వ శ్వాసప్రశ్వాసా విక్షేపసహభువః

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

తత్ప్రతిషేధార్థమేకతత్త్వాభ్యాసః

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

మైత్రీ కరుణా ముదితోపేక్షాణాం సుఖ దుఃఖ పుణ్యాపుణ్య విషయాణామ్-భావనాతశ్చిత్తప్రసాదనమ్

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

ప్రచ్ఛర్దన విధారణాభ్యాం వా ప్రాణస్య

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

విషయవతీ వా ప్రవృత్తిరుత్పన్నా మనసః స్థితి నిబన్ధినీ

॥ 34 ॥

శ్లోక 36

విశోకా వా జ్యోతిష్మతీ

॥ 35 ॥

శ్లోక 37

వీతరాగ విషయం వా చిత్తమ్

॥ 36 ॥

శ్లోక 38

స్వప్న నిద్రా జ్ఞానాలమ్బనం వా

॥ 37 ॥

శ్లోక 39

యథాభిమతధ్యానాద్వా

॥ 38 ॥

శ్లోక 40

పరమాణు పరమ మహత్త్వాన్తోఽస్య వశీకారః

॥ 39 ॥

శ్లోక 41

క్షీణవృత్తేరభిజాతస్యేవ మణేర్గ్రహీతృగ్రహణ గ్రాహ్యేషు తత్స్థ తదఞ్జనతా సమాపత్తిః

॥ 40 ॥

శ్లోక 42

తత్ర శబ్దార్థ జ్ఞాన వికల్పైః సఙ్కీర్ణా సవితర్కా సమాపత్తిః

॥ 41 ॥

శ్లోక 43

స్మృతి పరిశుద్ధౌ స్వరూప శూన్యేవార్థ మాత్రనిర్భాసా నిర్వితర్కా

॥ 42 ॥

శ్లోక 44

ఏతయైవ సవిచారా నిర్విచారా చ సూక్ష్మవిషయా వ్యాఖ్యాతా

॥ 43 ॥

శ్లోక 45

సూక్ష్మ విషయత్వం చాలిఙ్గపర్యవసానమ్

॥ 44 ॥

శ్లోక 46

తా ఏవ సబీజః సమాధిః

॥ 45 ॥

శ్లోక 47

నిర్విచార వైశారాద్యేఽధ్యాత్మప్రసాదః

॥ 46 ॥

శ్లోక 48

ఋతమ్భరా తత్ర ప్రజ్ఞా

॥ 47 ॥

శ్లోక 49

శ్రుతానుమాన ప్రజ్ఞాభ్యామన్యవిషయా విశేషార్థత్వాత్

॥ 48 ॥

శ్లోక 50

తజ్జః సంస్కారోఽన్యసంస్కార ప్రతిబన్ధీ

॥ 49 ॥

శ్లోక 51

తస్యాపి నిరోధే సర్వనిరోధాన్నిర్బీజస్సమాధిః

॥ 50 ॥

శ్లోక 52

ఇతి పాతఞ్జలయోగదర్శనే సమాధిపాదో నామ ప్రథమః పాదః ।