പതഞ്ജലി യോഗ സൂത്രാണി - 1 (സമാധി പാദ)

പതഞ്ജലി യോഗ സൂത്രാണി - 1 (സമാധി പാദ)

ശ്ലോക 1

അഥ സമാധിപാദഃ ।

അഥ യോഗാനുശാസനമ്

ശ്ലോക 2

യോഗശ്ചിത്തവൃത്തി നിരോധഃ

॥ 1 ॥

ശ്ലോക 3

തദാ ദ്രഷ്ടുഃ സ്വരൂപേഽവസ്ഥാനമ്

॥ 2 ॥

ശ്ലോക 4

വൃത്തി സാരൂപ്യമിതരത്ര

॥ 3 ॥

ശ്ലോക 5

വൃത്തയഃ പഞ്ചതയ്യഃ ക്ലിഷ്ടാഽക്ലിഷ്ടാഃ

॥ 4 ॥

ശ്ലോക 6

പ്രമാണ വിപര്യയ വികല്പ നിദ്രാ സ്മൃതയഃ

॥ 5 ॥

ശ്ലോക 7

പ്രത്യക്ഷാനുമാനാഗമാഃ പ്രമാണാനി

॥ 6 ॥

ശ്ലോക 8

വിപര്യയോ മിഥ്യാജ്ഞാനമതദ്രൂപ പ്രതിഷ്ഠമ്

॥ 7 ॥

ശ്ലോക 9

ശബ്ദജ്ഞാനാനുപാതീ വസ്തുശൂന്യോ വികല്പഃ

॥ 8 ॥

ശ്ലോക 10

അഭാവ പ്രത്യയാലമ്ബനാ വൃത്തിര്നിദ്രാ

॥ 9 ॥

ശ്ലോക 11

അനുഭൂത വിഷയാസമ്പ്രമോഷഃ സ്മൃതിഃ

॥ 10 ॥

ശ്ലോക 12

അഭ്യാസ വൈരാഗ്യാഭ്യാം തന്നിരോധഃ

॥ 11 ॥

ശ്ലോക 13

തത്ര സ്ഥിതൌ യത്നോഽഭ്യാസഃ

॥ 12 ॥

ശ്ലോക 14

സ തു ദീര്ഘകാല നൈരന്തര്യ സത്കാരാസേവിതോ ദൃഢഭൂമിഃ

॥ 13 ॥

ശ്ലോക 15

ദൃഷ്ടാനുശ്രവിക വിഷയ വിതൃഷ്ണസ്യ വശീകാരസഞ്ജ്ഞാ വൈരാഗ്യമ്

॥ 14 ॥

ശ്ലോക 16

തത്പരം പുരുഷഖ്യാതേ-ര്ഗുണവൈതൃഷ്ണ്യമ്

॥ 15 ॥

ശ്ലോക 17

വിതര്ക വിചാരാനന്ദാസ്മിതാരൂപാനുഗമാത് സമ്പ്രജ്ഞാതഃ

॥ 16 ॥

ശ്ലോക 18

വിരാമപ്രത്യയാഭ്യാസപൂര്വഃ സംസ്കാരശേഷോഽന്യഃ

॥ 17 ॥

ശ്ലോക 19

ഭവപ്രത്യയോ വിദേഹപ്രകൃതിലയാനാമ്

॥ 18 ॥

ശ്ലോക 20

ശ്രദ്ധാ വീര്യ സ്മൃതി സമാധിപ്രജ്ഞാ പൂര്വക ഇതരേഷാമ്

॥ 19 ॥

ശ്ലോക 21

തീവ്രസംവേഗാനാമാസന്നഃ

॥ 20 ॥

ശ്ലോക 22

മൃദുമധ്യാധിമാത്രത്വാത്തതോഽപി വിശേഷഃ

॥ 21 ॥

ശ്ലോക 23

ഈശ്വരപ്രണിധാനാദ്വാ

॥ 22 ॥

ശ്ലോക 24

ക്ലേശ കര്മ വിപാകാശയൈരപരാമൃഷ്ടഃ പുരുഷവിശേഷ ഈശ്വരഃ

॥ 23 ॥

ശ്ലോക 25

തത്ര നിരതിശയം സര്വജ്ഞബീജമ്

॥ 24 ॥

ശ്ലോക 26

സ ഏഷഃ പൂര്വേഷാമപി ഗുരുഃ കാലേനാനവച്ഛേദാത്

॥ 25 ॥

ശ്ലോക 27

തസ്യ വാചകഃ പ്രണവഃ

॥ 26 ॥

ശ്ലോക 28

തജ്ജപസ്തദര്ഥഭാവനമ്

॥ 27 ॥

ശ്ലോക 29

തതഃ പ്രത്യക്ചേതനാധിഗമോഽപ്യന്തരായാഭാവശ്ച

॥ 28 ॥

ശ്ലോക 30

വ്യാധി സ്ത്യാന സംശയ പ്രമാദാലസ്യാവിരതി ഭ്രാന്തി

ദര്ശനാലബ്ധഭൂമികത്വാനവസ്ഥിതത്വാനി ചിത്തവിക്ഷേപാസ്തേംഽതരായാഃ

॥ 29 ॥

ശ്ലോക 31

ദുഃഖ ദൌര്മനസ്യാങ്ഗമേജയത്വ ശ്വാസപ്രശ്വാസാ വിക്ഷേപസഹഭുവഃ

॥ 30 ॥

ശ്ലോക 32

തത്പ്രതിഷേധാര്ഥമേകതത്ത്വാഭ്യാസഃ

॥ 31 ॥

ശ്ലോക 33

മൈത്രീ കരുണാ മുദിതോപേക്ഷാണാം സുഖ ദുഃഖ പുണ്യാപുണ്യ വിഷയാണാമ്-ഭാവനാതശ്ചിത്തപ്രസാദനമ്

॥ 32 ॥

ശ്ലോക 34

പ്രച്ഛര്ദന വിധാരണാഭ്യാം വാ പ്രാണസ്യ

॥ 33 ॥

ശ്ലോക 35

വിഷയവതീ വാ പ്രവൃത്തിരുത്പന്നാ മനസഃ സ്ഥിതി നിബന്ധിനീ

॥ 34 ॥

ശ്ലോക 36

വിശോകാ വാ ജ്യോതിഷ്മതീ

॥ 35 ॥

ശ്ലോക 37

വീതരാഗ വിഷയം വാ ചിത്തമ്

॥ 36 ॥

ശ്ലോക 38

സ്വപ്ന നിദ്രാ ജ്ഞാനാലമ്ബനം വാ

॥ 37 ॥

ശ്ലോക 39

യഥാഭിമതധ്യാനാദ്വാ

॥ 38 ॥

ശ്ലോക 40

പരമാണു പരമ മഹത്ത്വാന്തോഽസ്യ വശീകാരഃ

॥ 39 ॥

ശ്ലോക 41

ക്ഷീണവൃത്തേരഭിജാതസ്യേവ മണേര്ഗ്രഹീതൃഗ്രഹണ ഗ്രാഹ്യേഷു തത്സ്ഥ തദഞ്ജനതാ സമാപത്തിഃ

॥ 40 ॥

ശ്ലോക 42

തത്ര ശബ്ദാര്ഥ ജ്ഞാന വികല്പൈഃ സങ്കീര്ണാ സവിതര്കാ സമാപത്തിഃ

॥ 41 ॥

ശ്ലോക 43

സ്മൃതി പരിശുദ്ധൌ സ്വരൂപ ശൂന്യേവാര്ഥ മാത്രനിര്ഭാസാ നിര്വിതര്കാ

॥ 42 ॥

ശ്ലോക 44

ഏതയൈവ സവിചാരാ നിര്വിചാരാ ച സൂക്ഷ്മവിഷയാ വ്യാഖ്യാതാ

॥ 43 ॥

ശ്ലോക 45

സൂക്ഷ്മ വിഷയത്വം ചാലിങ്ഗപര്യവസാനമ്

॥ 44 ॥

ശ്ലോക 46

താ ഏവ സബീജഃ സമാധിഃ

॥ 45 ॥

ശ്ലോക 47

നിര്വിചാര വൈശാരാദ്യേഽധ്യാത്മപ്രസാദഃ

॥ 46 ॥

ശ്ലോക 48

ഋതമ്ഭരാ തത്ര പ്രജ്ഞാ

॥ 47 ॥

ശ്ലോക 49

ശ്രുതാനുമാന പ്രജ്ഞാഭ്യാമന്യവിഷയാ വിശേഷാര്ഥത്വാത്

॥ 48 ॥

ശ്ലോക 50

തജ്ജഃ സംസ്കാരോഽന്യസംസ്കാര പ്രതിബന്ധീ

॥ 49 ॥

ശ്ലോക 51

തസ്യാപി നിരോധേ സര്വനിരോധാന്നിര്ബീജസ്സമാധിഃ

॥ 50 ॥

ശ്ലോക 52

ഇതി പാതഞ്ജലയോഗദര്ശനേ സമാധിപാദോ നാമ പ്രഥമഃ പാദഃ ।