ಪತಞ್ಜಲಿ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಾಣಿ - 1 (ಸಮಾಧಿ ಪಾದ)

ಪತಞ್ಜಲಿ ಯೋಗ ಸೂತ್ರಾಣಿ - 1 (ಸಮಾಧಿ ಪಾದ)

ಶ್ಲೋಕ 1

ಅಥ ಸಮಾಧಿಪಾದಃ ।

ಅಥ ಯೋಗಾನುಶಾಸನಮ್

ಶ್ಲೋಕ 2

ಯೋಗಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ

॥ 1 ॥

ಶ್ಲೋಕ 3

ತದಾ ದ್ರಷ್ಟುಃ ಸ್ವರೂಪೇಽವಸ್ಥಾನಮ್

॥ 2 ॥

ಶ್ಲೋಕ 4

ವೃತ್ತಿ ಸಾರೂಪ್ಯಮಿತರತ್ರ

॥ 3 ॥

ಶ್ಲೋಕ 5

ವೃತ್ತಯಃ ಪಞ್ಚತಯ್ಯಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಽಕ್ಲಿಷ್ಟಾಃ

॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ 6

ಪ್ರಮಾಣ ವಿಪರ್ಯಯ ವಿಕಲ್ಪ ನಿದ್ರಾ ಸ್ಮೃತಯಃ

॥ 5 ॥

ಶ್ಲೋಕ 7

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಮಾನಾಗಮಾಃ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ

॥ 6 ॥

ಶ್ಲೋಕ 8

ವಿಪರ್ಯಯೋ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಮತದ್ರೂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್

॥ 7 ॥

ಶ್ಲೋಕ 9

ಶಬ್ದಜ್ಞಾನಾನುಪಾತೀ ವಸ್ತುಶೂನ್ಯೋ ವಿಕಲ್ಪಃ

॥ 8 ॥

ಶ್ಲೋಕ 10

ಅಭಾವ ಪ್ರತ್ಯಯಾಲಮ್ಬನಾ ವೃತ್ತಿರ್ನಿದ್ರಾ

॥ 9 ॥

ಶ್ಲೋಕ 11

ಅನುಭೂತ ವಿಷಯಾಸಮ್ಪ್ರಮೋಷಃ ಸ್ಮೃತಿಃ

॥ 10 ॥

ಶ್ಲೋಕ 12

ಅಭ್ಯಾಸ ವೈರಾಗ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ತನ್ನಿರೋಧಃ

॥ 11 ॥

ಶ್ಲೋಕ 13

ತತ್ರ ಸ್ಥಿತೌ ಯತ್ನೋಽಭ್ಯಾಸಃ

॥ 12 ॥

ಶ್ಲೋಕ 14

ಸ ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೈರನ್ತರ್ಯ ಸತ್ಕಾರಾಸೇವಿತೋ ದೃಢಭೂಮಿಃ

॥ 13 ॥

ಶ್ಲೋಕ 15

ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕ ವಿಷಯ ವಿತೃಷ್ಣಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಸಞ್ಜ್ಞಾ ವೈರಾಗ್ಯಮ್

॥ 14 ॥

ಶ್ಲೋಕ 16

ತತ್ಪರಂ ಪುರುಷಖ್ಯಾತೇ-ರ್ಗುಣವೈತೃಷ್ಣ್ಯಮ್

॥ 15 ॥

ಶ್ಲೋಕ 17

ವಿತರ್ಕ ವಿಚಾರಾನನ್ದಾಸ್ಮಿತಾರೂಪಾನುಗಮಾತ್ ಸಮ್ಪ್ರಜ್ಞಾತಃ

॥ 16 ॥

ಶ್ಲೋಕ 18

ವಿರಾಮಪ್ರತ್ಯಯಾಭ್ಯಾಸಪೂರ್ವಃ ಸಂಸ್ಕಾರಶೇಷೋಽನ್ಯಃ

॥ 17 ॥

ಶ್ಲೋಕ 19

ಭವಪ್ರತ್ಯಯೋ ವಿದೇಹಪ್ರಕೃತಿಲಯಾನಾಮ್

॥ 18 ॥

ಶ್ಲೋಕ 20

ಶ್ರದ್ಧಾ ವೀರ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ ಸಮಾಧಿಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕ ಇತರೇಷಾಮ್

॥ 19 ॥

ಶ್ಲೋಕ 21

ತೀವ್ರಸಂವೇಗಾನಾಮಾಸನ್ನಃ

॥ 20 ॥

ಶ್ಲೋಕ 22

ಮೃದುಮಧ್ಯಾಧಿಮಾತ್ರತ್ವಾತ್ತತೋಽಪಿ ವಿಶೇಷಃ

॥ 21 ॥

ಶ್ಲೋಕ 23

ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನಾದ್ವಾ

॥ 22 ॥

ಶ್ಲೋಕ 24

ಕ್ಲೇಶ ಕರ್ಮ ವಿಪಾಕಾಶಯೈರಪರಾಮೃಷ್ಟಃ ಪುರುಷವಿಶೇಷ ಈಶ್ವರಃ

॥ 23 ॥

ಶ್ಲೋಕ 25

ತತ್ರ ನಿರತಿಶಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಬೀಜಮ್

॥ 24 ॥

ಶ್ಲೋಕ 26

ಸ ಏಷಃ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಗುರುಃ ಕಾಲೇನಾನವಚ್ಛೇದಾತ್

॥ 25 ॥

ಶ್ಲೋಕ 27

ತಸ್ಯ ವಾಚಕಃ ಪ್ರಣವಃ

॥ 26 ॥

ಶ್ಲೋಕ 28

ತಜ್ಜಪಸ್ತದರ್ಥಭಾವನಮ್

॥ 27 ॥

ಶ್ಲೋಕ 29

ತತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಚೇತನಾಧಿಗಮೋಽಪ್ಯನ್ತರಾಯಾಭಾವಶ್ಚ

॥ 28 ॥

ಶ್ಲೋಕ 30

ವ್ಯಾಧಿ ಸ್ತ್ಯಾನ ಸಂಶಯ ಪ್ರಮಾದಾಲಸ್ಯಾವಿರತಿ ಭ್ರಾನ್ತಿ

ದರ್ಶನಾಲಬ್ಧಭೂಮಿಕತ್ವಾನವಸ್ಥಿತತ್ವಾನಿ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಾಸ್ತೇಂಽತರಾಯಾಃ

॥ 29 ॥

ಶ್ಲೋಕ 31

ದುಃಖ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಾಙ್ಗಮೇಜಯತ್ವ ಶ್ವಾಸಪ್ರಶ್ವಾಸಾ ವಿಕ್ಷೇಪಸಹಭುವಃ

॥ 30 ॥

ಶ್ಲೋಕ 32

ತತ್ಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮೇಕತತ್ತ್ವಾಭ್ಯಾಸಃ

॥ 31 ॥

ಶ್ಲೋಕ 33

ಮೈತ್ರೀ ಕರುಣಾ ಮುದಿತೋಪೇಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುಖ ದುಃಖ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ ವಿಷಯಾಣಾಮ್-ಭಾವನಾತಶ್ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್

॥ 32 ॥

ಶ್ಲೋಕ 34

ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನ ವಿಧಾರಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ

॥ 33 ॥

ಶ್ಲೋಕ 35

ವಿಷಯವತೀ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಮನಸಃ ಸ್ಥಿತಿ ನಿಬನ್ಧಿನೀ

॥ 34 ॥

ಶ್ಲೋಕ 36

ವಿಶೋಕಾ ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ

॥ 35 ॥

ಶ್ಲೋಕ 37

ವೀತರಾಗ ವಿಷಯಂ ವಾ ಚಿತ್ತಮ್

॥ 36 ॥

ಶ್ಲೋಕ 38

ಸ್ವಪ್ನ ನಿದ್ರಾ ಜ್ಞಾನಾಲಮ್ಬನಂ ವಾ

॥ 37 ॥

ಶ್ಲೋಕ 39

ಯಥಾಭಿಮತಧ್ಯಾನಾದ್ವಾ

॥ 38 ॥

ಶ್ಲೋಕ 40

ಪರಮಾಣು ಪರಮ ಮಹತ್ತ್ವಾನ್ತೋಽಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಃ

॥ 39 ॥

ಶ್ಲೋಕ 41

ಕ್ಷೀಣವೃತ್ತೇರಭಿಜಾತಸ್ಯೇವ ಮಣೇರ್ಗ್ರಹೀತೃಗ್ರಹಣ ಗ್ರಾಹ್ಯೇಷು ತತ್ಸ್ಥ ತದಞ್ಜನತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ

॥ 40 ॥

ಶ್ಲೋಕ 42

ತತ್ರ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ವಿಕಲ್ಪೈಃ ಸಙ್ಕೀರ್ಣಾ ಸವಿತರ್ಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ

॥ 41 ॥

ಶ್ಲೋಕ 43

ಸ್ಮೃತಿ ಪರಿಶುದ್ಧೌ ಸ್ವರೂಪ ಶೂನ್ಯೇವಾರ್ಥ ಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಾ ನಿರ್ವಿತರ್ಕಾ

॥ 42 ॥

ಶ್ಲೋಕ 44

ಏತಯೈವ ಸವಿಚಾರಾ ನಿರ್ವಿಚಾರಾ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ

॥ 43 ॥

ಶ್ಲೋಕ 45

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯತ್ವಂ ಚಾಲಿಙ್ಗಪರ್ಯವಸಾನಮ್

॥ 44 ॥

ಶ್ಲೋಕ 46

ತಾ ಏವ ಸಬೀಜಃ ಸಮಾಧಿಃ

॥ 45 ॥

ಶ್ಲೋಕ 47

ನಿರ್ವಿಚಾರ ವೈಶಾರಾದ್ಯೇಽಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರಸಾದಃ

॥ 46 ॥

ಶ್ಲೋಕ 48

ಋತಮ್ಭರಾ ತತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞಾ

॥ 47 ॥

ಶ್ಲೋಕ 49

ಶ್ರುತಾನುಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞಾಭ್ಯಾಮನ್ಯವಿಷಯಾ ವಿಶೇಷಾರ್ಥತ್ವಾತ್

॥ 48 ॥

ಶ್ಲೋಕ 50

ತಜ್ಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರೋಽನ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಬನ್ಧೀ

॥ 49 ॥

ಶ್ಲೋಕ 51

ತಸ್ಯಾಪಿ ನಿರೋಧೇ ಸರ್ವನಿರೋಧಾನ್ನಿರ್ಬೀಜಸ್ಸಮಾಧಿಃ

॥ 50 ॥

ಶ್ಲೋಕ 52

ಇತಿ ಪಾತಞ್ಜಲಯೋಗದರ್ಶನೇ ಸಮಾಧಿಪಾದೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ।