మణిద్వీప వర్ణన - 1 (దేవీ భాగవతమ్)

శ్లోక 1

(శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కన్ధం, దశమోఽధ్యాయః, , మణిద్వీప వర్ణన - 1)

వ్యాస ఉవాచ –

బ్రహ్మలోకాదూర్ధ్వభాగే సర్వలోకోఽస్తి యః శ్రుతః ।

మణిద్వీపః స ఏవాస్తి యత్ర దేవీ విరాజతే

శ్లోక 2

సర్వస్మాదధికో యస్మాత్సర్వలోకస్తతః స్మృతః ।

పురా పరామ్బయైవాయం కల్పితో మనసేచ్ఛయా

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

సర్వాదౌ నిజవాసార్థం ప్రకృత్యా మూలభూతయా ।

కైలాసాదధికో లోకో వైకుణ్ఠాదపి చోత్తమః

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

గోలోకాదపి సర్వస్మాత్సర్వలోకోఽధికః స్మృతః ।

నైతత్సమం త్రిలోక్యాం తు సున్దరం విద్యతే క్వచిత్

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

ఛత్రీభూతం త్రిజగతో భవసన్తాపనాశకమ్ ।

ఛాయాభూతం తదేవాస్తి బ్రహ్మాణ్డానాం తు సత్తమ

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

బహుయోజనవిస్తీర్ణో గమ్భీరస్తావదేవ హి ।

మణిద్వీపస్య పరితో వర్తతే తు సుధోదధిః

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

మరుత్సఙ్ఘట్టనోత్కీర్ణతరఙ్గ శతసఙ్కులః ।

రత్నాచ్ఛవాలుకాయుక్తో ఝషశఙ్ఖసమాకులః

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

వీచిసఙ్ఘర్షసఞ్జాతలహరీకణశీతలః ।

నానాధ్వజసమాయుక్తా నానాపోతగతాగతైః

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

విరాజమానః పరితస్తీరరత్నద్రుమో మహాన్ ।

తదుత్తరమయోధాతునిర్మితో గగనే తతః

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

సప్తయోజనవిస్తీర్ణః ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ ।

నానాశస్త్రప్రహరణా నానాయుద్ధవిశారదాః

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

రక్షకా నివసన్త్యత్ర మోదమానాః సమన్తతః ।

చతుర్ద్వారసమాయుక్తో ద్వారపాలశతాన్వితః

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

నానాగణైః పరివృతో దేవీభక్తియుతైర్నృప ।

దర్శనార్థం సమాయాన్తి యే దేవా జగదీశితుః

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

తేషాం గణా వసన్త్యత్ర వాహనాని చ తత్ర హి ।

విమానశతసఙ్ఘర్షఘణ్టాస్వనసమాకులః

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

హయహేషాఖురాఘాతబధిరీకృతదిమ్ముఖః ।

గణైః కిలకిలారావైర్వేత్రహస్తైశ్చ తాడితాః

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

సేవకా దేవసఙ్గానాం భ్రాజన్తే తత్ర భూమిప ।

తస్మిఙ్కోలాహలే రాజన్నశబ్దః కేనచిత్క్వచిత్

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

కస్యచిచ్ఛ్రూయతేఽత్యన్తం నానాధ్వనిసమాకులే ।

పదే పదే మిష్టవారిపరిపూర్ణసరాన్సి చ

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

వాటికా వివిధా రాజన్ రత్నద్రుమవిరాజితాః ।

తదుత్తరం మహాసారధాతునిర్మితమణ్డలః

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

సాలోఽపరో మహానస్తి గగనస్పర్శి యచ్ఛిరః ।

తేజసా స్యాచ్ఛతగుణః పూర్వసాలాదయం పరః

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

గోపురద్వారసహితో బహువృక్షసమన్వితః ।

యా వృక్షజాతయః సన్తి సర్వాస్తాస్తత్ర సన్తి చ

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

నిరన్తరం పుష్పయుతాః సదా ఫలసమన్వితాః ।

నవపల్లవసంయుక్తాః పరసౌరభసఙ్కులాః

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

పనసా బకులా లోధ్రాః కర్ణికారాశ్చ శింశపాః ।

దేవదారుకాఞ్చనారా ఆమ్రాశ్చైవ సుమేరవః

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

లికుచా హిఙ్గులాశ్చైలా లవఙ్గాః కట్ఫలాస్తథా ।

పాటలా ముచుకున్దాశ్చ ఫలిన్యో జఘనేఫలాః

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

తాలాస్తమాలాః సాలాశ్చ కఙ్కోలా నాగభద్రకాః ।

పున్నాగాః పీలవః సాల్వకా వై కర్పూరశాఖినః

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

అశ్వకర్ణా హస్తికర్ణాస్తాలపర్ణాశ్చ దాడిమాః ।

గణికా బన్ధుజీవాశ్చ జమ్బీరాశ్చ కురణ్డకాః

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

చామ్పేయా బన్ధుజీవాశ్చ తథా వై కనకద్రుమాః ।

కాలాగురుద్రుమాశ్చైవ తథా చన్దనపాదపాః

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

ఖర్జూరా యూథికాస్తాలపర్ణ్యశ్చైవ తథేక్షవః ।

క్షీరవృక్షాశ్చ ఖదిరాశ్చిఞ్చాభల్లాతకాస్తథా

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

రుచకాః కుటజా వృక్షా బిల్వవృక్షాస్తథైవ చ ।

తులసీనాం వనాన్యేవం మల్లికానాం తథైవ చ

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

ఇత్యాదితరుజాతీనాం వనాన్యుపవనాని చ ।

నానావాపీశతైర్యుక్తాన్యేవం సన్తి ధరాధిప

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

కోకిలారావసంయుక్తా గున్జద్భ్రమరభూషితాః ।

నిర్యాసస్రావిణః సర్వే స్నిగ్ధచ్ఛాయాస్తరూత్తమాః

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

నానాఋతుభవా వృక్షా నానాపక్షిసమాకులాః ।

నానారసస్రావిణీభిర్నదీభిరతిశోభితాః

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

పారావతశుకవ్రాతసారికాపక్షమారుతైః ।

హంసపక్షసముద్భూత వాతవ్రాతైశ్చలద్ద్రుమమ్

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

సుగన్ధగ్రాహిపవనపూరితం తద్వనోత్తమమ్ ।

సహితం హరిణీయూథైర్ధావమానైరితస్తతః

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

నృత్యద్బర్హికదమ్బస్య కేకారావైః సుఖప్రదైః ।

నాదితం తద్వనం దివ్యం మధుస్రావి సమన్తతః

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

కాంస్యసాలాదుత్తరే తు తామ్రసాలః ప్రకీర్తితః ।

చతురస్రసమాకార ఉన్నత్యా సప్తయోజనః

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

ద్వయోస్తు సాలయోర్మధ్యే సమ్ప్రోక్తా కల్పవాటికా ।

యేషాం తరూణాం పుష్పాణి కాఞ్చనాభాని భూమిప

॥ 34 ॥

శ్లోక 36

పత్రాణి కాఞ్చనాభాని రత్నబీజఫలాని చ ।

దశయోజనగన్ధో హి ప్రసర్పతి సమన్తతః

॥ 35 ॥

శ్లోక 37

తద్వనం రక్షితం రాజన్వసన్తేనర్తునానిశమ్ ।

పుష్పసింహాసనాసీనః పుష్పచ్ఛత్రవిరాజితః

॥ 36 ॥

శ్లోక 38

పుష్పభూషాభూషితశ్చ పుష్పాసవవిఘూర్ణితః ।

మధుశ్రీర్మాధవశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే

॥ 37 ॥

శ్లోక 39

క్రీడతః స్మేరవదనే సుమస్తబకకన్దుకైః ।

అతీవ రమ్యం విపినం మధుస్రావి సమన్తతః

॥ 38 ॥

శ్లోక 40

దశయోజనపర్యన్తం కుసుమామోదవాయునా ।

పూరితం దివ్యగన్ధర్వైః సాఙ్గనైర్గానలోలుపైః

॥ 39 ॥

శ్లోక 41

శోభితం తద్వనం దివ్యం మత్తకోకిలనాదితమ్ ।

వసన్తలక్ష్మీసంయుక్తం కామికామప్రవర్ధనమ్

॥ 40 ॥

శ్లోక 42

తామ్రసాలాదుత్తరత్ర సీససాలః ప్రకీర్తితః ।

సముచ్ఛ్రాయః స్మృతోఽప్యస్య సప్తయోజనసఙ్ఖ్యయా

॥ 41 ॥

శ్లోక 43

సన్తానవాటికామధ్యే సాలయోస్తు ద్వయోర్నృప ।

దశయోజనగన్ధస్తు ప్రసూనానాం సమన్తతః

॥ 42 ॥

శ్లోక 44

హిరణ్యాభాని కుసుమాన్యుత్ఫుల్లాని నిరన్తరమ్ ।

అమృతద్రవసంయుక్తఫలాని మధురాణి చ

॥ 43 ॥

శ్లోక 45

గ్రీష్మర్తుర్నాయకస్తస్యా వాటికాయా నృపోత్తమ ।

శుక్రశ్రీశ్చ శుచిశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే

॥ 44 ॥

శ్లోక 46

సన్తాపత్రస్తలోకాస్తు వృక్షమూలేషు సంస్థితాః ।

నానాసిద్ధైః పరివృతో నానాదేవైః సమన్వితః

॥ 45 ॥

శ్లోక 47

విలాసినీనాం బృన్దైస్తు చన్దనద్రవపఙ్కిలైః ।

పుష్పమాలాభూషితైస్తు తాలవృన్తకరామ్బుజైః

॥ 46 ॥

శ్లోక 48

ప్రకారః శోభితో ఏజచ్ఛీతలామ్బునిషేవిభిః ।

సీససాలాదుత్తరత్రాప్యారకూటమయః శుభః

॥ 47 ॥

శ్లోక 49

ప్రాకారో వర్తతే రాజన్మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ ।

హరిచన్దనవృక్షాణాం వాటీ మధ్యే తయోః స్మృతా

॥ 48 ॥

శ్లోక 50

సాలయోరధినాథస్తు వర్షర్తుర్మేఘవాహనః ।

విద్యుత్పిఙ్గలనేత్రశ్చ జీమూతకవచః స్మృతః

॥ 49 ॥

శ్లోక 51

వజ్రనిర్ఘోషముఖరశ్చేన్ద్రధన్వా సమన్తతః ।

సహస్రశో వారిధారా ముఞ్చన్నాస్తే గణావృతః

॥ 50 ॥

శ్లోక 52

నభః శ్రీశ్చ నభస్యశ్రీః స్వరస్యా రస్యమాలినీ ।

అమ్బా దులా నిరత్నిశ్చాభ్రమన్తీ మేఘయన్తికా

॥ 51 ॥

శ్లోక 53

వర్షయన్తీ చిబుణికా వారిధారా చ సమ్మతాః ।

వర్షర్తోర్ద్వాదశ ప్రోక్తాః శక్తయో మదవిహ్వలాః

॥ 52 ॥

శ్లోక 54

నవపల్లవవృక్షాశ్చ నవీనలతికాన్వితాః ।

హరితాని తృణాన్యేవ వేష్టితా యైర్ధరాఽఖిలా

॥ 53 ॥

శ్లోక 55

నదీనదప్రవాహాశ్చ ప్రవహన్తి చ వేగతః ।

సరాంసి కలుషామ్బూని రాగిచిత్తసమాని చ

॥ 54 ॥

శ్లోక 56

వసన్తి దేవాః సిద్ధాశ్చ యే దేవీకర్మకారిణః ।

వాపీకూపతడాగాశ్చ యే దేవ్యర్థం సమర్పితాః

॥ 55 ॥

శ్లోక 57

తే గణా నివసన్త్యత్ర సవిలాసాశ్చ సాఙ్గనాః ।

ఆరకూటమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్

॥ 56 ॥

శ్లోక 58

పఞ్చలోహాత్మకః సాలో మధ్యే మన్దారవాటికా ।

నానాపుష్పలతాకీర్ణా నానాపల్లవశోభితా

॥ 57 ॥

శ్లోక 59

అధిష్ఠాతాఽత్ర సమ్ప్రోక్తః శరదృతురనామయః ।

ఇషలక్ష్మీరూర్జలక్ష్మీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే

॥ 58 ॥

శ్లోక 60

నానాసిద్ధా వసన్త్యత్ర సాఙ్గనాః సపరిచ్ఛదాః ।

పఞ్చలోహమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్

॥ 59 ॥

శ్లోక 61

దీప్యమానో మహాశృఙ్గైర్వర్తతే రౌప్యసాలకః ।

పారిజాతాటవీమధ్యే ప్రసూనస్తబకాన్వితా

॥ 60 ॥

శ్లోక 62

దశయోజనగన్ధీని కుసుమాని సమన్తతః ।

మోదయన్తి గణాన్సర్వాన్యే దేవీకర్మకారిణః

॥ 61 ॥

శ్లోక 63

తత్రాధినాథః సమ్ప్రోక్తో హేమన్తర్తుర్మహోజ్జ్వలః ।

సగణః సాయుధః సర్వాన్ రాగిణో రఞ్జయన్నపః

॥ 62 ॥

శ్లోక 64

సహశ్రీశ్చ సహస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ।

వసన్తి తత్ర సిద్ధాశ్చ యే దేవీవ్రతకారిణః

॥ 63 ॥

శ్లోక 65

రౌప్యసాలమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ ।

సౌవర్ణసాలః సమ్ప్రోక్తస్తప్తహాటకకల్పితః

॥ 64 ॥

శ్లోక 66

మధ్యే కదమ్బవాటీ తు పుష్పపల్లవశోభితా ।

కదమ్బమదిరాధారాః ప్రవర్తన్తే సహస్రశః

॥ 65 ॥

శ్లోక 67

యాభిర్నిపీతపీతాభిర్నిజానన్దోఽనుభూయతే ।

తత్రాధినాథః సమ్ప్రోక్తః శైశిరర్తుర్మహోదయః

॥ 66 ॥

శ్లోక 68

తపఃశ్రీశ్చ తపస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ।

మోదమానః సహైతాభ్యాం వర్తతే శిశిరాకృతిః

॥ 67 ॥

శ్లోక 69

నానావిలాససంయుక్తో నానాగణసమావృతః ।

నివసన్తి మహాసిద్ధా యే దేవీదానకారిణః

॥ 68 ॥

శ్లోక 70

నానాభోగసముత్పన్నమహానన్దసమన్వితాః ।

సాఙ్గనాః పరివారైస్తు సఙ్ఘశః పరివారితాః

॥ 69 ॥

శ్లోక 71

స్వర్ణసాలమయాదగ్రే మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ ।

పుష్పరాగమయః సాలః కుఙ్కుమారుణవిగ్రహః

॥ 70 ॥

శ్లోక 72

పుష్పరాగమయీ భూమిర్వనాన్యుపవనాని చ ।

రత్నవృక్షాలవాలాశ్చ పుష్పరాగమయాః స్మృతాః

॥ 71 ॥

శ్లోక 73

ప్రాకారో యస్య రత్నస్య తద్రత్నరచితా ద్రుమాః ।

వనభూః పక్షినశ్చైవ రత్నవర్ణజలాని చ

॥ 72 ॥

శ్లోక 74

మణ్డపా మణ్డపస్తమ్భాః సరాన్సి కమలాని చ ।

ప్రాకారే తత్ర యద్యత్స్యాత్తత్సర్వం తత్సమం భవేత్

॥ 73 ॥

శ్లోక 75

పరిభాషేయముద్దిష్టా రత్నసాలాదిషు ప్రభో ।

తేజసా స్యాల్లక్షగుణః పూర్వసాలాత్పరో నృప

॥ 74 ॥

శ్లోక 76

దిక్పాలా నివసన్త్యత్ర ప్రతిబ్రహ్మాన్డవర్తినామ్ ।

దిక్పాలానాం సమష్ట్యాత్మరూపాః స్ఫూర్జద్వరాయుధాః

॥ 75 ॥

శ్లోక 77

పూర్వాశాయాం సముత్తుఙ్గశృఙ్గా పూరమరావతీ ।

నానోపవనసంయుక్తా మహేన్ద్రస్తత్ర రాజతే

॥ 76 ॥

శ్లోక 78

స్వర్గశోభా చ యా స్వర్గే యావతీ స్యాత్తతోఽధికా ।

సమష్టిశతనేత్రస్య సహస్రగుణతః స్మృతా

॥ 77 ॥

శ్లోక 79

ఐరావతసమారూఢో వజ్రహస్తః ప్రతాపవాన్ ।

దేవసేనాపరివృతో రాజతేఽత్ర శతక్రతుః

॥ 78 ॥

శ్లోక 80

దేవాఙ్గనాగణయుతా శచీ తత్ర విరాజతే ।

వహ్నికోణే వహ్నిపురీ వహ్నిపూః సదృశీ నృప

॥ 79 ॥

శ్లోక 81

స్వాహాస్వధాసమాయుక్తో వహ్నిస్తత్ర విరాజతే ।

నిజవాహనభూషాఢ్యో నిజదేవగణైర్వృతః

॥ 80 ॥

శ్లోక 82

యామ్యాశాయాం యమపురీ తత్ర దణ్డధరో మహాన్ ।

స్వభటైర్వేష్టితో రాజన్ చిత్రగుప్తపురోగమైః

॥ 81 ॥

శ్లోక 83

నిజశక్తియుతో భాస్వత్తనయోఽస్తి యమో మహాన్ ।

నైరృత్యాం దిశి రాక్షస్యాం రాక్షసైః పరివారితః

॥ 82 ॥

శ్లోక 84

ఖడ్గధారీ స్ఫురన్నాస్తే నిరృతిర్నిజశక్తియుక్ ।

వారుణ్యాం వరుణో రాజా పాశధారీ ప్రతాపవాన్

॥ 83 ॥

శ్లోక 85

మహాఝశసమారూఢో వారుణీమధువిహ్వలః ।

నిజశక్తిసమాయుక్తో నిజయాదోగణాన్వితః

॥ 84 ॥

శ్లోక 86

సమాస్తే వారుణే లోకే వరుణానీరతాకులః ।

వాయుకోణే వాయులోకో వాయుస్తత్రాధితిష్ఠతి

॥ 85 ॥

శ్లోక 87

వాయుసాధనసంసిద్ధయోగిభిః పరివారితః ।

ధ్వజహస్తో విశాలాక్షో మృగవాహనసంస్థితః

॥ 86 ॥

శ్లోక 88

మరుద్గణైః పరివృతో నిజశక్తిసమన్వితః ।

ఉత్తరస్యాం దిశి మహాన్యక్షలోకోఽస్తి భూమిప

॥ 87 ॥

శ్లోక 89

యక్షాధిరాజస్తత్రాఽఽస్తే వృద్ధిఋద్ధ్యాదిశక్తిభిః ।

నవభిర్నిధిభిర్యుక్తస్తున్దిలో ధననాయకః

॥ 88 ॥

శ్లోక 90

మణిభద్రః పూర్ణభద్రో మణిమాన్మణికన్ధరః ।

మణిభూషో మణిస్రగ్వీ మణికార్ముకధారకః

॥ 89 ॥

శ్లోక 91

ఇత్యాదియక్షసేనానీసహితో నిజశక్తియుక్ ।

ఈశానకోణే సమ్ప్రోక్తో రుద్రలోకో మహత్తరః

॥ 90 ॥

శ్లోక 92

అనర్ఘ్యరత్నఖచితో యత్ర రుద్రోఽధిదైవతమ్ ।

మన్యుమాన్దీప్తనయనో బద్ధపృష్ఠమహేషుధిః

॥ 91 ॥

శ్లోక 93

స్ఫూర్జద్ధనుర్వామహస్తోఽధిజ్యధన్వభిరావృతః ।

స్వసమానైరసఙ్ఖ్యాతరుద్రైః శూలవరాయుధైః

॥ 92 ॥

శ్లోక 94

వికృతాస్యైః కరాలాస్యైర్వమద్వహ్నిభిరాస్యతః ।

దశహస్తైః శతకరైః సహస్రభుజసంయుతైః

॥ 93 ॥

శ్లోక 95

దశపాదైర్దశగ్రీవైస్త్రినేత్రైరుగ్రమూర్తిభిః ।

అన్తరిక్షచరా యే చ యే చ భూమిచరాః స్మృతాః

॥ 94 ॥

శ్లోక 96

రుద్రాధ్యాయే స్మృతా రుద్రాస్తైః సర్వైశ్చ సమావృతః ।

రుద్రాణీకోటిసహితో భద్రకాల్యాదిమాతృభిః

॥ 95 ॥

శ్లోక 97

నానాశక్తిసమావిష్టడామర్యాదిగణావృతః ।

వీరభద్రాదిసహితో రుద్రో రాజన్విరాజతే

॥ 96 ॥

శ్లోక 98

ముణ్డమాలాధరో నాగవలయో నాగకన్ధరః ।

వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో గజచర్మోత్తరీయకః

॥ 97 ॥

శ్లోక 99

చితాభస్మాఙ్గలిప్తాఙ్గః ప్రమథాదిగణావృతః ।

నినదడ్డమరుధ్వానైర్బధిరీకృతదిమ్ముఖః

॥ 98 ॥

శ్లోక 100

అట్టహాసాస్ఫోటశబ్దైః సన్త్రాసితనభస్తలః ।

భూతసఙ్ఘసమావిష్టో భూతావాసో మహేశ్వరః

॥ 99 ॥

శ్లోక 101

ఈశానదిక్పతిః సోఽయం నామ్నా చేశాన ఏవ చ

॥ 100 ॥

శ్లోక 102

ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కన్ధే మణిద్వీపవర్ణనం నామ దశమోఽధ్యాయః ॥