Manidweepa Varnana
મણિદ્વીપ વર્ણન - 1 (દેવી ભાગવતમ્)
Manidweepa Varnana
મણિદ્વીપ વર્ણન - 1 (દેવી ભાગવતમ્)
(શ્રીદેવીભાગવતં, દ્વાદશ સ્કન્ધં, દશમોઽધ્યાયઃ, , મણિદ્વીપ વર્ણન - 1)
વ્યાસ ઉવાચ –
બ્રહ્મલોકાદૂર્ધ્વભાગે સર્વલોકોઽસ્તિ યઃ શ્રુતઃ ।
મણિદ્વીપઃ સ એવાસ્તિ યત્ર દેવી વિરાજતે ॥ 1 ॥
સર્વસ્માદધિકો યસ્માત્સર્વલોકસ્તતઃ સ્મૃતઃ ।
પુરા પરામ્બયૈવાયં કલ્પિતો મનસેચ્છયા ॥ 2 ॥
સર્વાદૌ નિજવાસાર્થં પ્રકૃત્યા મૂલભૂતયા ।
કૈલાસાદધિકો લોકો વૈકુણ્ઠાદપિ ચોત્તમઃ ॥ 3 ॥
ગોલોકાદપિ સર્વસ્માત્સર્વલોકોઽધિકઃ સ્મૃતઃ ।
નૈતત્સમં ત્રિલોક્યાં તુ સુન્દરં વિદ્યતે ક્વચિત્ ॥ 4 ॥
છત્રીભૂતં ત્રિજગતો ભવસન્તાપનાશકમ્ ।
છાયાભૂતં તદેવાસ્તિ બ્રહ્માણ્ડાનાં તુ સત્તમ ॥ 5 ॥
બહુયોજનવિસ્તીર્ણો ગમ્ભીરસ્તાવદેવ હિ ।
મણિદ્વીપસ્ય પરિતો વર્તતે તુ સુધોદધિઃ ॥ 6 ॥
મરુત્સઙ્ઘટ્ટનોત્કીર્ણતરઙ્ગ શતસઙ્કુલઃ ।
રત્નાચ્છવાલુકાયુક્તો ઝષશઙ્ખસમાકુલઃ ॥ 7 ॥
વીચિસઙ્ઘર્ષસઞ્જાતલહરીકણશીતલઃ ।
નાનાધ્વજસમાયુક્તા નાનાપોતગતાગતૈઃ ॥ 8 ॥
વિરાજમાનઃ પરિતસ્તીરરત્નદ્રુમો મહાન્ ।
તદુત્તરમયોધાતુનિર્મિતો ગગને તતઃ ॥ 9 ॥
સપ્તયોજનવિસ્તીર્ણઃ પ્રાકારો વર્તતે મહાન્ ।
નાનાશસ્ત્રપ્રહરણા નાનાયુદ્ધવિશારદાઃ ॥ 10 ॥
રક્ષકા નિવસન્ત્યત્ર મોદમાનાઃ સમન્તતઃ ।
ચતુર્દ્વારસમાયુક્તો દ્વારપાલશતાન્વિતઃ ॥ 11 ॥
નાનાગણૈઃ પરિવૃતો દેવીભક્તિયુતૈર્નૃપ ।
દર્શનાર્થં સમાયાન્તિ યે દેવા જગદીશિતુઃ ॥ 12 ॥
તેષાં ગણા વસન્ત્યત્ર વાહનાનિ ચ તત્ર હિ ।
વિમાનશતસઙ્ઘર્ષઘણ્ટાસ્વનસમાકુલઃ ॥ 13 ॥
હયહેષાખુરાઘાતબધિરીકૃતદિમ્મુખઃ ।
ગણૈઃ કિલકિલારાવૈર્વેત્રહસ્તૈશ્ચ તાડિતાઃ ॥ 14 ॥
સેવકા દેવસઙ્ગાનાં ભ્રાજન્તે તત્ર ભૂમિપ ।
તસ્મિઙ્કોલાહલે રાજન્નશબ્દઃ કેનચિત્ક્વચિત્ ॥ 15 ॥
કસ્યચિચ્છ્રૂયતેઽત્યન્તં નાનાધ્વનિસમાકુલે ।
પદે પદે મિષ્ટવારિપરિપૂર્ણસરાન્સિ ચ ॥ 16 ॥
વાટિકા વિવિધા રાજન્ રત્નદ્રુમવિરાજિતાઃ ।
તદુત્તરં મહાસારધાતુનિર્મિતમણ્ડલઃ ॥ 17 ॥
સાલોઽપરો મહાનસ્તિ ગગનસ્પર્શિ યચ્છિરઃ ।
તેજસા સ્યાચ્છતગુણઃ પૂર્વસાલાદયં પરઃ ॥ 18 ॥
ગોપુરદ્વારસહિતો બહુવૃક્ષસમન્વિતઃ ।
યા વૃક્ષજાતયઃ સન્તિ સર્વાસ્તાસ્તત્ર સન્તિ ચ ॥ 19 ॥
નિરન્તરં પુષ્પયુતાઃ સદા ફલસમન્વિતાઃ ।
નવપલ્લવસંયુક્તાઃ પરસૌરભસઙ્કુલાઃ ॥ 20 ॥
પનસા બકુલા લોધ્રાઃ કર્ણિકારાશ્ચ શિંશપાઃ ।
દેવદારુકાઞ્ચનારા આમ્રાશ્ચૈવ સુમેરવઃ ॥ 21 ॥
લિકુચા હિઙ્ગુલાશ્ચૈલા લવઙ્ગાઃ કટ્ફલાસ્તથા ।
પાટલા મુચુકુન્દાશ્ચ ફલિન્યો જઘનેફલાઃ ॥ 22 ॥
તાલાસ્તમાલાઃ સાલાશ્ચ કઙ્કોલા નાગભદ્રકાઃ ।
પુન્નાગાઃ પીલવઃ સાલ્વકા વૈ કર્પૂરશાખિનઃ ॥ 23 ॥
અશ્વકર્ણા હસ્તિકર્ણાસ્તાલપર્ણાશ્ચ દાડિમાઃ ।
ગણિકા બન્ધુજીવાશ્ચ જમ્બીરાશ્ચ કુરણ્ડકાઃ ॥ 24 ॥
ચામ્પેયા બન્ધુજીવાશ્ચ તથા વૈ કનકદ્રુમાઃ ।
કાલાગુરુદ્રુમાશ્ચૈવ તથા ચન્દનપાદપાઃ ॥ 25 ॥
ખર્જૂરા યૂથિકાસ્તાલપર્ણ્યશ્ચૈવ તથેક્ષવઃ ।
ક્ષીરવૃક્ષાશ્ચ ખદિરાશ્ચિઞ્ચાભલ્લાતકાસ્તથા ॥ 26 ॥
રુચકાઃ કુટજા વૃક્ષા બિલ્વવૃક્ષાસ્તથૈવ ચ ।
તુલસીનાં વનાન્યેવં મલ્લિકાનાં તથૈવ ચ ॥ 27 ॥
ઇત્યાદિતરુજાતીનાં વનાન્યુપવનાનિ ચ ।
નાનાવાપીશતૈર્યુક્તાન્યેવં સન્તિ ધરાધિપ ॥ 28 ॥
કોકિલારાવસંયુક્તા ગુન્જદ્ભ્રમરભૂષિતાઃ ।
નિર્યાસસ્રાવિણઃ સર્વે સ્નિગ્ધચ્છાયાસ્તરૂત્તમાઃ ॥ 29 ॥
નાનાઋતુભવા વૃક્ષા નાનાપક્ષિસમાકુલાઃ ।
નાનારસસ્રાવિણીભિર્નદીભિરતિશોભિતાઃ ॥ 30 ॥
પારાવતશુકવ્રાતસારિકાપક્ષમારુતૈઃ ।
હંસપક્ષસમુદ્ભૂત વાતવ્રાતૈશ્ચલદ્દ્રુમમ્ ॥ 31 ॥
સુગન્ધગ્રાહિપવનપૂરિતં તદ્વનોત્તમમ્ ।
સહિતં હરિણીયૂથૈર્ધાવમાનૈરિતસ્તતઃ ॥ 32 ॥
નૃત્યદ્બર્હિકદમ્બસ્ય કેકારાવૈઃ સુખપ્રદૈઃ ।
નાદિતં તદ્વનં દિવ્યં મધુસ્રાવિ સમન્તતઃ ॥ 33 ॥
કાંસ્યસાલાદુત્તરે તુ તામ્રસાલઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
ચતુરસ્રસમાકાર ઉન્નત્યા સપ્તયોજનઃ ॥ 34 ॥
દ્વયોસ્તુ સાલયોર્મધ્યે સમ્પ્રોક્તા કલ્પવાટિકા ।
યેષાં તરૂણાં પુષ્પાણિ કાઞ્ચનાભાનિ ભૂમિપ ॥ 35 ॥
પત્રાણિ કાઞ્ચનાભાનિ રત્નબીજફલાનિ ચ ।
દશયોજનગન્ધો હિ પ્રસર્પતિ સમન્તતઃ ॥ 36 ॥
તદ્વનં રક્ષિતં રાજન્વસન્તેનર્તુનાનિશમ્ ।
પુષ્પસિંહાસનાસીનઃ પુષ્પચ્છત્રવિરાજિતઃ ॥ 37 ॥
પુષ્પભૂષાભૂષિતશ્ચ પુષ્પાસવવિઘૂર્ણિતઃ ।
મધુશ્રીર્માધવશ્રીશ્ચ દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે ॥ 38 ॥
ક્રીડતઃ સ્મેરવદને સુમસ્તબકકન્દુકૈઃ ।
અતીવ રમ્યં વિપિનં મધુસ્રાવિ સમન્તતઃ ॥ 39 ॥
દશયોજનપર્યન્તં કુસુમામોદવાયુના ।
પૂરિતં દિવ્યગન્ધર્વૈઃ સાઙ્ગનૈર્ગાનલોલુપૈઃ ॥ 40 ॥
શોભિતં તદ્વનં દિવ્યં મત્તકોકિલનાદિતમ્ ।
વસન્તલક્ષ્મીસંયુક્તં કામિકામપ્રવર્ધનમ્ ॥ 41 ॥
તામ્રસાલાદુત્તરત્ર સીસસાલઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
સમુચ્છ્રાયઃ સ્મૃતોઽપ્યસ્ય સપ્તયોજનસઙ્ખ્યયા ॥ 42 ॥
સન્તાનવાટિકામધ્યે સાલયોસ્તુ દ્વયોર્નૃપ ।
દશયોજનગન્ધસ્તુ પ્રસૂનાનાં સમન્તતઃ ॥ 43 ॥
હિરણ્યાભાનિ કુસુમાન્યુત્ફુલ્લાનિ નિરન્તરમ્ ।
અમૃતદ્રવસંયુક્તફલાનિ મધુરાણિ ચ ॥ 44 ॥
ગ્રીષ્મર્તુર્નાયકસ્તસ્યા વાટિકાયા નૃપોત્તમ ।
શુક્રશ્રીશ્ચ શુચિશ્રીશ્ચ દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે ॥ 45 ॥
સન્તાપત્રસ્તલોકાસ્તુ વૃક્ષમૂલેષુ સંસ્થિતાઃ ।
નાનાસિદ્ધૈઃ પરિવૃતો નાનાદેવૈઃ સમન્વિતઃ ॥ 46 ॥
વિલાસિનીનાં બૃન્દૈસ્તુ ચન્દનદ્રવપઙ્કિલૈઃ ।
પુષ્પમાલાભૂષિતૈસ્તુ તાલવૃન્તકરામ્બુજૈઃ ॥ 47 ॥
પ્રકારઃ શોભિતો એજચ્છીતલામ્બુનિષેવિભિઃ ।
સીસસાલાદુત્તરત્રાપ્યારકૂટમયઃ શુભઃ ॥ 48 ॥
પ્રાકારો વર્તતે રાજન્મુનિયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ ।
હરિચન્દનવૃક્ષાણાં વાટી મધ્યે તયોઃ સ્મૃતા ॥ 49 ॥
સાલયોરધિનાથસ્તુ વર્ષર્તુર્મેઘવાહનઃ ।
વિદ્યુત્પિઙ્ગલનેત્રશ્ચ જીમૂતકવચઃ સ્મૃતઃ ॥ 50 ॥
વજ્રનિર્ઘોષમુખરશ્ચેન્દ્રધન્વા સમન્તતઃ ।
સહસ્રશો વારિધારા મુઞ્ચન્નાસ્તે ગણાવૃતઃ ॥ 51 ॥
નભઃ શ્રીશ્ચ નભસ્યશ્રીઃ સ્વરસ્યા રસ્યમાલિની ।
અમ્બા દુલા નિરત્નિશ્ચાભ્રમન્તી મેઘયન્તિકા ॥ 52 ॥
વર્ષયન્તી ચિબુણિકા વારિધારા ચ સમ્મતાઃ ।
વર્ષર્તોર્દ્વાદશ પ્રોક્તાઃ શક્તયો મદવિહ્વલાઃ ॥ 53 ॥
નવપલ્લવવૃક્ષાશ્ચ નવીનલતિકાન્વિતાઃ ।
હરિતાનિ તૃણાન્યેવ વેષ્ટિતા યૈર્ધરાઽખિલા ॥ 54 ॥
નદીનદપ્રવાહાશ્ચ પ્રવહન્તિ ચ વેગતઃ ।
સરાંસિ કલુષામ્બૂનિ રાગિચિત્તસમાનિ ચ ॥ 55 ॥
વસન્તિ દેવાઃ સિદ્ધાશ્ચ યે દેવીકર્મકારિણઃ ।
વાપીકૂપતડાગાશ્ચ યે દેવ્યર્થં સમર્પિતાઃ ॥ 56 ॥
તે ગણા નિવસન્ત્યત્ર સવિલાસાશ્ચ સાઙ્ગનાઃ ।
આરકૂટમયાદગ્રે સપ્તયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ ॥ 57 ॥
પઞ્ચલોહાત્મકઃ સાલો મધ્યે મન્દારવાટિકા ।
નાનાપુષ્પલતાકીર્ણા નાનાપલ્લવશોભિતા ॥ 58 ॥
અધિષ્ઠાતાઽત્ર સમ્પ્રોક્તઃ શરદૃતુરનામયઃ ।
ઇષલક્ષ્મીરૂર્જલક્ષ્મીર્દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે ॥ 59 ॥
નાનાસિદ્ધા વસન્ત્યત્ર સાઙ્ગનાઃ સપરિચ્છદાઃ ।
પઞ્ચલોહમયાદગ્રે સપ્તયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ ॥ 60 ॥
દીપ્યમાનો મહાશૃઙ્ગૈર્વર્તતે રૌપ્યસાલકઃ ।
પારિજાતાટવીમધ્યે પ્રસૂનસ્તબકાન્વિતા ॥ 61 ॥
દશયોજનગન્ધીનિ કુસુમાનિ સમન્તતઃ ।
મોદયન્તિ ગણાન્સર્વાન્યે દેવીકર્મકારિણઃ ॥ 62 ॥
તત્રાધિનાથઃ સમ્પ્રોક્તો હેમન્તર્તુર્મહોજ્જ્વલઃ ।
સગણઃ સાયુધઃ સર્વાન્ રાગિણો રઞ્જયન્નપઃ ॥ 63 ॥
સહશ્રીશ્ચ સહસ્યશ્રીર્દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે ।
વસન્તિ તત્ર સિદ્ધાશ્ચ યે દેવીવ્રતકારિણઃ ॥ 64 ॥
રૌપ્યસાલમયાદગ્રે સપ્તયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ ।
સૌવર્ણસાલઃ સમ્પ્રોક્તસ્તપ્તહાટકકલ્પિતઃ ॥ 65 ॥
મધ્યે કદમ્બવાટી તુ પુષ્પપલ્લવશોભિતા ।
કદમ્બમદિરાધારાઃ પ્રવર્તન્તે સહસ્રશઃ ॥ 66 ॥
યાભિર્નિપીતપીતાભિર્નિજાનન્દોઽનુભૂયતે ।
તત્રાધિનાથઃ સમ્પ્રોક્તઃ શૈશિરર્તુર્મહોદયઃ ॥ 67 ॥
તપઃશ્રીશ્ચ તપસ્યશ્રીર્દ્વે ભાર્યે તસ્ય સમ્મતે ।
મોદમાનઃ સહૈતાભ્યાં વર્તતે શિશિરાકૃતિઃ ॥ 68 ॥
નાનાવિલાસસંયુક્તો નાનાગણસમાવૃતઃ ।
નિવસન્તિ મહાસિદ્ધા યે દેવીદાનકારિણઃ ॥ 69 ॥
નાનાભોગસમુત્પન્નમહાનન્દસમન્વિતાઃ ।
સાઙ્ગનાઃ પરિવારૈસ્તુ સઙ્ઘશઃ પરિવારિતાઃ ॥ 70 ॥
સ્વર્ણસાલમયાદગ્રે મુનિયોજનદૈર્ઘ્યવાન્ ।
પુષ્પરાગમયઃ સાલઃ કુઙ્કુમારુણવિગ્રહઃ ॥ 71 ॥
પુષ્પરાગમયી ભૂમિર્વનાન્યુપવનાનિ ચ ।
રત્નવૃક્ષાલવાલાશ્ચ પુષ્પરાગમયાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 72 ॥
પ્રાકારો યસ્ય રત્નસ્ય તદ્રત્નરચિતા દ્રુમાઃ ।
વનભૂઃ પક્ષિનશ્ચૈવ રત્નવર્ણજલાનિ ચ ॥ 73 ॥
મણ્ડપા મણ્ડપસ્તમ્ભાઃ સરાન્સિ કમલાનિ ચ ।
પ્રાકારે તત્ર યદ્યત્સ્યાત્તત્સર્વં તત્સમં ભવેત્ ॥ 74 ॥
પરિભાષેયમુદ્દિષ્ટા રત્નસાલાદિષુ પ્રભો ।
તેજસા સ્યાલ્લક્ષગુણઃ પૂર્વસાલાત્પરો નૃપ ॥ 75 ॥
દિક્પાલા નિવસન્ત્યત્ર પ્રતિબ્રહ્માન્ડવર્તિનામ્ ।
દિક્પાલાનાં સમષ્ટ્યાત્મરૂપાઃ સ્ફૂર્જદ્વરાયુધાઃ ॥ 76 ॥
પૂર્વાશાયાં સમુત્તુઙ્ગશૃઙ્ગા પૂરમરાવતી ।
નાનોપવનસંયુક્તા મહેન્દ્રસ્તત્ર રાજતે ॥ 77 ॥
સ્વર્ગશોભા ચ યા સ્વર્ગે યાવતી સ્યાત્તતોઽધિકા ।
સમષ્ટિશતનેત્રસ્ય સહસ્રગુણતઃ સ્મૃતા ॥ 78 ॥
ઐરાવતસમારૂઢો વજ્રહસ્તઃ પ્રતાપવાન્ ।
દેવસેનાપરિવૃતો રાજતેઽત્ર શતક્રતુઃ ॥ 79 ॥
દેવાઙ્ગનાગણયુતા શચી તત્ર વિરાજતે ।
વહ્નિકોણે વહ્નિપુરી વહ્નિપૂઃ સદૃશી નૃપ ॥ 80 ॥
સ્વાહાસ્વધાસમાયુક્તો વહ્નિસ્તત્ર વિરાજતે ।
નિજવાહનભૂષાઢ્યો નિજદેવગણૈર્વૃતઃ ॥ 81 ॥
યામ્યાશાયાં યમપુરી તત્ર દણ્ડધરો મહાન્ ।
સ્વભટૈર્વેષ્ટિતો રાજન્ ચિત્રગુપ્તપુરોગમૈઃ ॥ 82 ॥
નિજશક્તિયુતો ભાસ્વત્તનયોઽસ્તિ યમો મહાન્ ।
નૈરૃત્યાં દિશિ રાક્ષસ્યાં રાક્ષસૈઃ પરિવારિતઃ ॥ 83 ॥
ખડ્ગધારી સ્ફુરન્નાસ્તે નિરૃતિર્નિજશક્તિયુક્ ।
વારુણ્યાં વરુણો રાજા પાશધારી પ્રતાપવાન્ ॥ 84 ॥
મહાઝશસમારૂઢો વારુણીમધુવિહ્વલઃ ।
નિજશક્તિસમાયુક્તો નિજયાદોગણાન્વિતઃ ॥ 85 ॥
સમાસ્તે વારુણે લોકે વરુણાનીરતાકુલઃ ।
વાયુકોણે વાયુલોકો વાયુસ્તત્રાધિતિષ્ઠતિ ॥ 86 ॥
વાયુસાધનસંસિદ્ધયોગિભિઃ પરિવારિતઃ ।
ધ્વજહસ્તો વિશાલાક્ષો મૃગવાહનસંસ્થિતઃ ॥ 87 ॥
મરુદ્ગણૈઃ પરિવૃતો નિજશક્તિસમન્વિતઃ ।
ઉત્તરસ્યાં દિશિ મહાન્યક્ષલોકોઽસ્તિ ભૂમિપ ॥ 88 ॥
યક્ષાધિરાજસ્તત્રાઽઽસ્તે વૃદ્ધિઋદ્ધ્યાદિશક્તિભિઃ ।
નવભિર્નિધિભિર્યુક્તસ્તુન્દિલો ધનનાયકઃ ॥ 89 ॥
મણિભદ્રઃ પૂર્ણભદ્રો મણિમાન્મણિકન્ધરઃ ।
મણિભૂષો મણિસ્રગ્વી મણિકાર્મુકધારકઃ ॥ 90 ॥
ઇત્યાદિયક્ષસેનાનીસહિતો નિજશક્તિયુક્ ।
ઈશાનકોણે સમ્પ્રોક્તો રુદ્રલોકો મહત્તરઃ ॥ 91 ॥
અનર્ઘ્યરત્નખચિતો યત્ર રુદ્રોઽધિદૈવતમ્ ।
મન્યુમાન્દીપ્તનયનો બદ્ધપૃષ્ઠમહેષુધિઃ ॥ 92 ॥
સ્ફૂર્જદ્ધનુર્વામહસ્તોઽધિજ્યધન્વભિરાવૃતઃ ।
સ્વસમાનૈરસઙ્ખ્યાતરુદ્રૈઃ શૂલવરાયુધૈઃ ॥ 93 ॥
વિકૃતાસ્યૈઃ કરાલાસ્યૈર્વમદ્વહ્નિભિરાસ્યતઃ ।
દશહસ્તૈઃ શતકરૈઃ સહસ્રભુજસંયુતૈઃ ॥ 94 ॥
દશપાદૈર્દશગ્રીવૈસ્ત્રિનેત્રૈરુગ્રમૂર્તિભિઃ ।
અન્તરિક્ષચરા યે ચ યે ચ ભૂમિચરાઃ સ્મૃતાઃ ॥ 95 ॥
રુદ્રાધ્યાયે સ્મૃતા રુદ્રાસ્તૈઃ સર્વૈશ્ચ સમાવૃતઃ ।
રુદ્રાણીકોટિસહિતો ભદ્રકાલ્યાદિમાતૃભિઃ ॥ 96 ॥
નાનાશક્તિસમાવિષ્ટડામર્યાદિગણાવૃતઃ ।
વીરભદ્રાદિસહિતો રુદ્રો રાજન્વિરાજતે ॥ 97 ॥
મુણ્ડમાલાધરો નાગવલયો નાગકન્ધરઃ ।
વ્યાઘ્રચર્મપરીધાનો ગજચર્મોત્તરીયકઃ ॥ 98 ॥
ચિતાભસ્માઙ્ગલિપ્તાઙ્ગઃ પ્રમથાદિગણાવૃતઃ ।
નિનદડ્ડમરુધ્વાનૈર્બધિરીકૃતદિમ્મુખઃ ॥ 99 ॥
અટ્ટહાસાસ્ફોટશબ્દૈઃ સન્ત્રાસિતનભસ્તલઃ ।
ભૂતસઙ્ઘસમાવિષ્ટો ભૂતાવાસો મહેશ્વરઃ ॥ 100 ॥
ઈશાનદિક્પતિઃ સોઽયં નામ્ના ચેશાન એવ ચ ॥ 101 ॥
ઇતિ શ્રીદેવીભાગવતે મહાપુરાણે દ્વાદશસ્કન્ધે મણિદ્વીપવર્ણનં નામ દશમોઽધ્યાયઃ ॥
About This Stotram
Overview
Manidweepa Varnana is a 101-verse Sanskrit text describing the celestial abode of the Supreme Goddess, Manidweepa — a transcendent realm beyond material and celestial existence. It is drawn from the Devi Bhagavatam, Twelfth Skandha, Tenth Adhyaya, a Mahapurana dedicated to the Divine Mother (Devi). The text is narrated by Vyasa and belongs to the Shakta devotional tradition.
What are the benefits of chanting Manidweepa Varnana?
- Deepens understanding of Devi's cosmic supremacy in Shaktism
- Supports meditative visualization of the divine abode
- Purification through contemplation of the Goddess's transcendent nature
- Cultivation of devotion to the Divine Mother
When is the best time to recite this?
Recitation is appropriate during morning and evening prayers. Navaratri and Durga Puja are the most auspicious occasions for engaging with this text.
What is the historical and traditional background?
The Devi Bhagavatam is a Mahapurana attributed to Vyasa and is considered a foundational scripture of Shaktism. Scholars generally date its composition to between the 9th and 14th centuries CE, though the tradition regards it as much older. The Manidweepa Varnana section serves as the text's ultimate theological statement, depicting the Goddess as the supreme reality from whom all existence arises. It occupies a position in Shaktism analogous to the description of Vaikuntha in Vaishnava texts.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Lalita Sahasranama Stotram — the thousand names of Lalita Tripura Sundari, the primary deity of Manidweepa, from the same Shakta tradition
- Devi Mahatmyam — the core scripture of Shaktism from the Markandeya Purana, honoring the same Supreme Goddess