Devi Mahatmyam Durga Saptasati Chapter 1
Devi Mahatmyam Durga Saptasati Chapter 1
Devi Mahatmyam Durga Saptasati Chapter 1
devī māhātmyaṃ durgā saptaśati prathamo'dhyāyaḥ
Śloka 1
|| devī māhātmyam ||
|| śrīdurgāyai namaḥ ||
|| atha śrīdurgāsaptaśatī ||
|| madhukaiṭabhavadho nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
asya śrī pradhama caritrasya brahmā ṛṣiḥ | mahākālī devatā | gāyatrī chandaḥ | nandā śaktiḥ | rakta dantikā bījam | agnistatvam | ṛgvedaḥ svarūpam | śrī mahākālī prītyardhe pradhama caritra jape viniyogaḥ |
dhyānaṃ
khaḍgaṃ cakra gadeṣucāpa parighā śūlaṃ bhuśuṇḍīṃ śiraḥ
śaṃṅkhaṃ sandadhatīṃ karaistrinayanāṃ sarvāṃṅgabhūṣāvṛtām |
yāṃ hantuṃ madhukaibhau jalajabhūstuṣṭāva supte harau
nīlāśmadyuti māsyapādadaśakāṃ seve mahākālikāṃ||
oṃ namaścaṇḍikāyai
oṃ aiṃ mārkaṇḍeya uvāca||1||
sāvarṇiḥ sūryatanayo yomanuḥ kathyate'ṣṭamaḥ|
niśāmaya tadutpattiṃ vistarādgadato mama ||2||
mahāmāyānubhāvena yathā manvantarādhipaḥ
sa babhūva mahābhāgaḥ sāvarṇistanayo raveḥ ||3||
svārociṣe'ntare pūrvaṃ caitravaṃśasamudbhavaḥ|
suratho nāma rājā'bhūt samaste kṣitimaṇḍale ||4||
tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān|
babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastadā ||5||
tasya tairabhavadyuddhaṃ atiprabaladaṇḍinaḥ|
nyūnairapi sa tairyuddhe kolāvidhvaṃsibhirjitaḥ ||6||
tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo'bhavat|
ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ ||7||
amātyairbalibhirduṣṭai rdurbalasya durātmabhiḥ|
kośo balaṃ cāpahṛtaṃ tatrāpi svapure tataḥ ||8||
tato mṛgayāvyājena hṛtasvāmyaḥ sa bhūpatiḥ|
ekākī hayamāruhya jagāma gahanaṃ vanam ||9||
satatrāśramamadrākṣī ddvijavaryasya medhasaḥ|
praśāntaśvāpadākīrṇa muniśiṣyopaśobhitam ||10||
tasthau kañcitsa kālaṃ ca muninā tena satkṛtaḥ|
itaścetaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame||11||
so'cintayattadā tatra mamatvākṛṣṭacetanaḥ| ||12||
matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ mayāhīnaṃ puraṃ hi tat
madbhṛtyaistairasadvṛttaiḥ rdharmataḥ pālyate na vā ||13||
na jāne sa pradhāno me śūra hastīsadāmadaḥ
mama vairivaśaṃ yātaḥ kānbhogānupalapsyate ||14||
ye mamānugatā nityaṃ prasādadhanabhojanaiḥ
anuvṛttiṃ dhruvaṃ te'dya kurvantyanyamahībhṛtāṃ ||15||
asamyagvyayaśīlaistaiḥ kurvadbhiḥ satataṃ vyayaṃ
sañcitaḥ so'tiduḥkhena kṣayaṃ kośo gamiṣyati ||16||
etaccānyacca satataṃ cintayāmāsa pārthivaḥ
tatra viprāśramābhyāśe vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ ||17||
sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho hetuśca āgamane'tra kaḥ
saśoka iva kasmātvaṃ durmanā iva lakṣyase| ||18||
ityākarṇya vacastasya bhūpateḥ praṇāyoditam
pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ praśrayāvanato nṛpam||19||
vaiśya uvāca ||20||
samādhirnāma vaiśyo'hamutpanno dhanināṃ kule
putradārairnirastaśca dhanalobhād asādhubhiḥ||21||
vihīnaśca dhanaidāraiḥ putrairādāya me dhanam|
vanamabhyāgato duḥkhī nirastaścāptabandhubhiḥ||22||
so'haṃ na vedmi putrāṇāṃ kuśalākuśalātmikām|
pravṛttiṃ svajanānāṃ ca dārāṇāṃ cātra saṃsthitaḥ||23||
kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemaṃ akṣemaṃ kinnu sāmprataṃ
kathaṃ tekinnusadvṛttā durvṛttā kinnumesutāḥ||24||
rājovāca||25||
yairnirasto bhavā~llubdhaiḥ putradārādibhirdhanaiḥ||26||
teṣu kiṃ bhavataḥ sneha manubadhnāti mānasam||27||
vaiśya uvāca ||28||
evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ
kiṃ karomi na badhnāti mama niṣṭuratāṃ manaḥ||29||
aiḥ santyajya pitṛsnehaṃ dhana lubdhairnirākṛtaḥ
patiḥsvajanahārdaṃ ca hārditeṣveva me manaḥ| ||30||
kimetannābhijānāmi jānannapi mahāmate
yatprema pravaṇaṃ cittaṃ viguṇeṣvapi bandhuṣu||31||
teṣāṃ kṛte me niḥśvāso daurmanasyaṃ cajāyate||32||
aromi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram ||33||
mārkaṇḍeya uvāca ||34||
tatastau sahitau vipra tammuniṃ samupasthitau||35||
samādhirnāma vaiśyo'sau sa ca pārdhiva sattamaḥ||36||
kṛtvā tu tau yathānyāyyaṃ yathārhaṃ tena saṃvidam|
upaviṣṭau kathāḥ kāścitccakraturvaiśyapārdhivau||37||
rājovāca ||38||
bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumicchāmyekaṃ vadasvatat ||39||
duḥkhāya yanme manasaḥ svacittāyattatāṃ vinā||40||
mamatvaṃ gatarājyasya rājyāṅgeṣvakhileṣvapi |
jānato'pi yathājñasya kimetanmunisattama || 41 ||
ayaṃ ca ikṛtaḥ putraiḥ dārairbhṛtyaistathojghitaḥ
svajanena ca santyaktaḥ steṣu hārdī tathāpyati ||42||
eva meṣa tathāhaṃ ca dvāvaptyantaduḥkhitau|
dṛṣṭadoṣe'pi viṣaye mamatvākṛṣṭamānasau ||43||
tatkenaitanmahābhāga yanmohò jñāninorapi
mamāsya ca bhavatyeṣā vivekāndhasya mūḍhatā ||44||
ṛṣiruvāca||45||
jñāna masti samastasya jantorvṣaya gocare|
viṣayaśca mahābhāga yānti caivaṃ pṛthakpṛthak||46||
keciddivā tathā rātrau prāṇinaḥ stulyadṛṣṭayaḥ ||47||
jñānino manujāḥ satyaṃ kiṃ tu te na hi kevalam|
yato hi jñāninaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ||48||
jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ yatteṣāṃ mṛgapakṣiṇāṃ
manuṣyāṇāṃ ca yatteṣāṃ tulyamanyattathobhayoḥ||49||
jñāne'pi sati paśyaitān patagāñchābacañcuṣu|
kaṇamokṣādṛtān mohātpīḍyamānānapi kṣudhā||50||
mānuṣā manujavyāghra sābhilāṣāḥ sutān prati
lobhāt pratyupakārāya nanvetān kiṃ na paśyasi||51||
tathāpi mamatāvarte mohagarte nipātitāḥ
mahāmāyā prabhāveṇa saṃsārasthitikāriṇā||52||
tannātra vismayaḥ kāryo yoganidrā jagatpateḥ|
mahāmāyā hareścaiṣā tayā sammohyate jagat||53||
jṅānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā
balādākṟṣyamohāya mahāmāyā prayacchati ||54||
tayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram |
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye ||55||
sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī||56||
rājovāca||57||
bhagavan kāhi sā devī māmāyeti yāṃ bhavān |
bravīti kthamutpannā sā karmāsyāśca kiṃ dvija||58||
yatprabhāvā ca sā devī yatsvarūpā yadudbhavā|
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tvatto brahmavidāṃ vara||59||
ṛṣiruvāca ||60||
nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam||61||
tathāpi tatsamutpattirbahudhā śrūyatāṃ mamaḥ||62||
devānāṃ kāryasiddhyarthaṃ āvirbhavati sā yadā|
utpanneti tadā loke sā nityāpyabhidhīyate ||63||
yoganidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavīkṛte|
āstīrya śeṣamabhajat kalpānte bhagavān prabhuḥ||64||
tadā dvāvasurau ghorau vikhyātau madhukaiṭabhau|
viṣṇukarṇamalodbhūtau hantuṃ brahmāṇamudyatau||65||
sa nābhi kamale viṣṇoḥ sthito brahmā prajāpatiḥ
dṛṣṭvā tāvasurau cograu prasuptaṃ ca janārdanam||66||
tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayaḥ sthitaḥ
vibodhanārdhāya harerharinetrakṛtālayām ||67||
viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ sthitisaṃhārakāriṇīm|
nidrāṃ bhagavatīṃ viṣṇoratulāṃ tejasaḥ prabhuḥ ||68||
brahmovāca ||69||
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃhi vaṣaṭkāraḥ svarātmikā|
sudhā tvamakṣare nitye tridhā mātrātmikā sthitā||70||
ardhamātrā sthitā nityā yānuccāryāviśeṣataḥ
tvameva sā tvaṃ sāvitrī tvaṃ deva jananī parā ||71||
tvayaitaddhāryate viśvaṃ tvayaitat sṛjyate jagat|
tvayaitat pālyate devi tvamatsyante ca sarvadā||72||
visṛṣṭau sṛṣṭirūpātvaṃ sthiti rūpā ca pālane|
tathā saṃhṛtirūpānte jagato'sya jaganmaye ||73||
mahāvidyā mahāmāyā mahāmedhā mahāsmṛtiḥ|
mahāmohā ca bhavatī mahādevī mahāsurī ||74||
prakṛtistvaṃ ca sarvasya guṇatraya vibhāvinī|
kālarātrirmahārātrirmoharātriśca dāruṇā||75||
tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ hrīstvaṃ buddhirbhodhalakṣaṇā|
lajjāpuṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣānti reva ca||76||
khaḍginī śūlinī ghorā gadinī cakriṇī tathā|
śaṅkhiṇī cāpinī bāṇābhuśuṇḍīparighāyudhā||77||
saumyā saumyatarāśeṣasaumyebhyastvatisundarī
parāparāṇāṃ paramā tvameva parameśvarī||78||
yacca kiñcitkvacidvastu sadasadvākhilātmike|
tasya sarvasya yā śaktiḥ sā tvaṃ kiṃ stūyasemayā||79||
yayā tvayā jagat sraṣṭā jagatpātātti yo jagat|
so'pi nidrāvaśaṃ nītaḥ kastvāṃ stotumiheśvaraḥ||80||
viṣṇuḥ śarīragrahaṇaṃ ahamīśāna eva ca
kāritāste yato'tastvāṃ kaḥ stotuṃ śaktimān bhavet||81||
sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi saṃstutā|
mohayaitau durādharṣāvasurau madhukaiṭabhau ||82||
prabodhaṃ ca jagatsvāmī nīyatāmacyutā laghu ||83||
bodhaśca kriyatāmasya hantumetau mahāsurau ||83||
ṛṣiruvāca ||84||
evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā
viṣṇoḥ prabhodhanārdhāya nihantuṃ madhukaiṭabhau ||85||
netrāsyanāsikābāhuhṛdayebhyastathorasaḥ|
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo avyaktajanmanaḥ ||86||
uttasthau ca jagannāthaḥ stayā mukto janārdanaḥ|
ekārṇave ahiśayanāttataḥ sa dadṛśe ca tau ||87||
madhukaiṭabhau durātmānā vativīryaparākramau
krodharaktekṣaṇāvattuṃ brahmaṇāṃ janitodyamau ||88||
samutthāya tatastābhyāṃ yuyudhe bhagavān hariḥ
pañcavarṣasahastrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ ||89||
tāvapyatibalonmattau mahāmāyāvimohitau ||90||
uktavantau varo'smatto vriyatāmiti keśavam ||91||
śrī bhagavānuvāca ||92||
bhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi ||93||
kimanyena vareṇātra etāvṛddi vṛtaṃ mama ||94||
ṛṣiruvāca ||95||
vañcitābhyāmiti tadā sarvamāpomayaṃ jagat|
vilokya tābhyāṃ gadito bhagavān kamalekṣaṇaḥ ||96||
āvāṃ jahi na yatrorvī salilena pariplutā| ||97||
ṛṣiruvāca ||98||
tathetyuktvā bhagavatā śaṅkhacakragadābhṛtā|
kṛtvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ ||99||
evameṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam|
prabhāvamasyā devyāstu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te ||100||
|| jaya jaya śrī svasti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmahātmye madhukaiṭabhavadho nāma pradhamo'dhyāyaḥ ||
āhuti
oṃ eṃ sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai eṃ bījādhiṣṭāyai mahā kālikāyai mahā ahutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā ||
Related Scriptures
अर्जुन कृत श्री दुर्गा स्तोत्रम्
13 verses
दकारादि दुर्गा अष्टोत्तर शत नामावलि
108 verses
देवी माहात्म्यं दुर्गा सप्तशति एकादशोऽध्यायः
55 verses
देवी माहात्म्यं दुर्गा सप्तशति द्वादशोऽध्यायः
41 verses
देवी माहात्म्यं दुर्गा सप्तशति द्वितीयोऽध्यायः
68 verses
देवी माहात्म्यं दुर्गा सप्तशति तृतीयोऽध्यायः
42 verses
