Bhaja Govindam
ભજ ગોવિન્દમ્ (મોહ મુદ્ગરમ્)
Bhaja Govindam
ભજ ગોવિન્દમ્ (મોહ મુદ્ગરમ્)
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં
ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે ।
સમ્પ્રાપ્તે સન્નિહિતે કાલે
નહિ નહિ રક્ષતિ ડુકૃઙ્કરણે ॥ 1 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
મૂઢ જહીહિ ધનાગમતૃષ્ણાં
કુરુ સદ્બુદ્ધિં મનસિ વિતૃષ્ણામ્ ।
યલ્લભસે નિજકર્મોપાત્તં
વિત્તં તેન વિનોદય ચિત્તમ્ ॥ 2 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
નારીસ્તનભર-નાભીદેશં
દૃષ્ટ્વા મા ગા મોહાવેશમ્ ।
એતન્માંસવસાદિવિકારં
મનસિ વિચિન્તય વારં વારમ્ ॥ 3 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
નલિનીદલ-ગતજલમતિતરલં
તદ્વજ્જીવિતમતિશય-ચપલમ્ ।
વિદ્ધિ વ્યાધ્યભિમાનગ્રસ્તં
લોકં શોકહતં ચ સમસ્તમ્ ॥ 4 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
યાવદ્વિત્તોપાર્જનસક્તઃ
તાવન્નિજપરિવારો રક્તઃ ।
પશ્ચાજ્જીવતિ જર્જરદેહે
વાર્તાં કોઽપિ ન પૃચ્છતિ ગેહે ॥ 5 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
યાવત્પવનો નિવસતિ દેહે
તાવત્પૃચ્છતિ કુશલં ગેહે ।
ગતવતિ વાયૌ દેહાપાયે
ભાર્યા બિભ્યતિ તસ્મિન્કાયે ॥ 6 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
બાલસ્તાવત્ક્રીડાસક્તઃ
તરુણસ્તાવત્તરુણીસક્તઃ ।
વૃદ્ધસ્તાવચ્ચિન્તાસક્તઃ
પરમે બ્રહ્મણિ કોઽપિ ન સક્તઃ ॥ 7 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
કા તે કાન્તા કસ્તે પુત્રઃ
સંસારોઽયમતીવ વિચિત્રઃ ।
કસ્ય ત્વં કઃ કુત આયાતઃ
તત્ત્વં ચિન્તય તદિહ ભ્રાતઃ ॥ 8 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
સત્સઙ્ગત્વે નિસ્સઙ્ગત્વં
નિસ્સઙ્ગત્વે નિર્મોહત્વમ્ ।
નિર્મોહત્વે નિશ્ચલતત્ત્વં
નિશ્ચલતત્ત્વે જીવન્મુક્તિઃ ॥ 9 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
વયસિ ગતે કઃ કામવિકારઃ
શુષ્કે નીરે કઃ કાસારઃ ।
ક્ષીણે વિત્તે કઃ પરિવારઃ
જ્ઞાતે તત્ત્વે કઃ સંસારઃ ॥ 10 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
મા કુરુ ધન-જન-યૌવન-ગર્વં
હરતિ નિમેષાત્કાલઃ સર્વમ્ ।
માયામયમિદમખિલં હિત્વા
બ્રહ્મપદં ત્વં પ્રવિશ વિદિત્વા ॥ 11 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
દિનયામિન્યૌ સાયં પ્રાતઃ
શિશિરવસન્તૌ પુનરાયાતઃ ।
કાલઃ ક્રીડતિ ગચ્છત્યાયુઃ
તદપિ ન મુઞ્ચત્યાશાવાયુઃ ॥ 12 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
કા તે કાન્તા ધનગતચિન્તા
વાતુલ કિં તવ નાસ્તિ નિયન્તા ।
ત્રિજગતિ સજ્જનસઙ્ગતિરેકા
ભવતિ ભવાર્ણવતરણે નૌકા ॥ 13 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
દ્વાદશ-મઞ્જરિકાભિરશેષઃ
કથિતો વૈયાકરણસ્યૈષઃ ।
ઉપદેશોઽભૂદ્વિદ્યા-નિપુણૈઃ
શ્રીમચ્છઙ્કર-ભગવચ્છરણૈઃ ॥ 14 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
જટિલો મુણ્ડી લુઞ્છિતકેશઃ
કાષાયામ્બર-બહુકૃતવેષઃ ।
પશ્યન્નપિ ચ ન પશ્યતિ મૂઢઃ
ઉદરનિમિત્તં બહુકૃતવેષઃ ॥ 15 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
અઙ્ગં ગલિતં પલિતં મુણ્ડં
દશનવિહીનં જાતં તુણ્ડમ્ ।
વૃદ્ધો યાતિ ગૃહીત્વા દણ્ડં
તદપિ ન મુઞ્ચત્યાશાપિણ્ડમ્ ॥ 16 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
અગ્રે વહ્નિઃ પૃષ્ઠે ભાનુઃ
રાત્રૌ ચુબુક-સમર્પિત-જાનુઃ ।
કરતલ-ભિક્ષસ્તરુતલવાસઃ
તદપિ ન મુઞ્ચત્યાશાપાશઃ ॥ 17 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
કુરુતે ગઙ્ગાસાગરગમનં
વ્રત-પરિપાલનમથવા દાનમ્ ।
જ્ઞાનવિહીનઃ સર્વમતેન
ભજતિ ન મુક્તિં જન્મશતેન ॥ 18 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
સુરમન્દિર-તરુ-મૂલ-નિવાસઃ
શય્યા ભૂતલમજિનં વાસઃ ।
સર્વ-પરિગ્રહ-ભોગત્યાગઃ
કસ્ય સુખં ન કરોતિ વિરાગઃ ॥ 19 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
યોગરતો વા ભોગરતો વા
સઙ્ગરતો વા સઙ્ગવિહીનઃ ।
યસ્ય બ્રહ્મણિ રમતે ચિત્તં
નન્દતિ નન્દતિ નન્દત્યેવ ॥ 20 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
ભગવદ્ગીતા કિઞ્ચિદધીતા
ગઙ્ગાજલ-લવકણિકા પીતા ।
સકૃદપિ યેન મુરારિસમર્ચા
ક્રિયતે તસ્ય યમેન ન ચર્ચા ॥ 21 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
પુનરપિ જનનં પુનરપિ મરણં
પુનરપિ જનનીજઠરે શયનમ્ ।
ઇહ સંસારે બહુદુસ્તારે
કૃપયાઽપારે પાહિ મુરારે ॥ 22 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
રથ્યાચર્પટ-વિરચિત-કન્થઃ
પુણ્યાપુણ્ય-વિવર્જિત-પન્થઃ ।
યોગી યોગનિયોજિત-ચિત્તઃ
રમતે બાલોન્મત્તવદેવ ॥ 23 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
કસ્ત્વં કોઽહં કુત આયાતઃ
કા મે જનની કો મે તાતઃ ।
ઇતિ પરિભાવય સર્વમસારં
વિશ્વં ત્યક્ત્વા સ્વપ્નવિચારમ્ ॥ 24 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
ત્વયિ મયિ ચાન્યત્રૈકો વિષ્ણુઃ
વ્યર્થં કુપ્યસિ મય્યસહિષ્ણુઃ ।
ભવ સમચિત્તઃ સર્વત્ર ત્વં
વાઞ્છસ્યચિરાદ્યદિ વિષ્ણુત્વમ્ ॥ 25 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
શત્રૌ મિત્રે પુત્રે બન્ધૌ
મા કુરુ યત્નં વિગ્રહસન્ધૌ ।
સર્વસ્મિન્નપિ પશ્યાત્માનં
સર્વત્રોત્સૃજ ભેદાજ્ઞાનમ્ ॥ 26 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
કામં ક્રોધં લોભં મોહં
ત્યક્ત્વાઽઽત્માનં પશ્યતિ સોઽહમ્ ।
આત્મજ્ઞાનવિહીના મૂઢાઃ
તે પચ્યન્તે નરકનિગૂઢાઃ ॥ 27 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
ગેયં ગીતા-નામસહસ્રં
ધ્યેયં શ્રીપતિ-રૂપમજસ્રમ્ ।
નેયં સજ્જન-સઙ્ગે ચિત્તં
દેયં દીનજનાય ચ વિત્તમ્ ॥ 28 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
સુખતઃ ક્રિયતે કામાભોગઃ
પશ્ચાદન્ત શરીરે રોગઃ ।
યદ્યપિ લોકે મરણં શરણં
તદપિ ન મુઞ્ચતિ પાપાચરણમ્ ॥ 29 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
અર્થમનર્થં ભાવય નિત્યં
નાસ્તિતતઃ સુખલેશઃ સત્યમ્ ।
પુત્રાદપિ ધનભાજાં ભીતિઃ
સર્વત્રૈષા વિહિતા રીતિઃ ॥ 30 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
પ્રાણાયામં પ્રત્યાહારં
નિત્યાનિત્ય વિવેકવિચારમ્ ।
જાપ્યસમેતસમાધિવિધાનં
કુર્વવધાનં મહદવધાનમ્ ॥ 31 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
ગુરુચરણામ્બુજ-નિર્ભરભક્તઃ
સંસારાદચિરાદ્ભવ મુક્તઃ ।
સેન્દ્રિયમાનસ-નિયમાદેવં
દ્રક્ષ્યસિ નિજહૃદયસ્થં દેવમ્ ॥ 32 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
મૂઢઃ કશ્ચન વૈયાકરણો
ડુઃકૃઙ્કરણાધ્યયનધુરીણઃ ।
શ્રીમચ્છઙ્કર-ભગવચ્છિષ્યૈઃ
બોધિત આસીચ્છોધિત-કરણઃ ॥ 33 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં
ગોવિન્દં ભજ મૂઢમતે ।
નામસ્મરણાદન્યમુપાયં
નહિ પશ્યામો ભવતરણે ॥ 34 ॥
ભજ ગોવિન્દં ભજ ગોવિન્દં ...
About This Stotram
Overview
Bhaja Govindam is a 34-verse Sanskrit stotram attributed to Adi Shankaracharya, also known by its alternate title Mohamudgara (the hammer that crushes delusion). The text addresses Govinda, a name of Lord Vishnu/Krishna, and presents core Advaita Vedanta teachings on the impermanence of worldly life and the primacy of devotion and detachment.
What are the benefits of chanting Bhaja Govindam?
- Cultivation of detachment from transient worldly concerns
- Development of spiritual knowledge and philosophical clarity
- Peace of mind through reflection on life's impermanence
- Guidance toward liberation from the cycle of birth and death
When is the best time to recite this?
Bhaja Govindam may be recited during morning or evening practice. It is particularly useful during periods of doubt, anxiety, or philosophical reflection, as its verses directly address the tendency to become absorbed in worldly pursuits at the expense of spiritual progress.
What is the historical and traditional background?
Bhaja Govindam is attributed to Adi Shankaracharya, the 8th-century philosopher credited with consolidating the Advaita Vedanta school of Hindu philosophy and establishing monastic centers across India. The text is considered an independent didactic composition rather than a chapter from a larger Purana or Upanishad. Its verses are sung as devotional songs across many traditions, and its accessibility has made it one of the most widely recognized compositions in the Vedantic canon.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Vivekachudamani — a longer Advaita Vedanta treatise also attributed to Adi Shankaracharya
- Atmabodha — a short Sanskrit text by Shankaracharya on self-knowledge and non-duality