Vishwakarma Chalisa, Shri Vishwakarma Chalisa
Vishwakarma Tava Nama Anupa
Vishwakarma Chalisa, Shri Vishwakarma Chalisa
Vishwakarma Tava Nama Anupa
॥ ਦੋਹਾ ॥
ਵਿਨਯ ਕਰੌਂ ਕਰ ਜੋਡ़ਕਰ,
ਮਨ ਵਚਨ ਕਰ੍ਮ ਸਂਭਾਰਿ।
ਮੋਰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰ੍ਣ ਕਰ,
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਦੁष੍ਟਾਰਿ॥
॥ ਚੌਪਾਈ ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਤਵ ਨਾਮ ਅਨੂਪਾ।
ਪਾਵਨ ਸੁਖਦ ਮਨਨ ਅਨਰੂਪਾ॥
ਸੁਂਦਰ ਸੁਯਸ਼ ਭੁਵਨ ਦਸ਼ਚਾਰੀ।
ਨਿਤ ਪ੍ਰਤਿ ਗਾਵਤ ਗੁਣ ਨਰਨਾਰੀ॥
ਸ਼ਾਰਦ ਸ਼ੇष ਮਹੇਸ਼ ਭਵਾਨੀ।
ਕਵਿ ਕੋਵਿਦ ਗੁਣ ਗ੍ਰਾਹਕ ਜ੍ਞਾਨੀ॥
ਆਗਮ ਨਿਗਮ ਪੁਰਾਣ ਮਹਾਨਾ।
ਗੁਣਾਤੀਤ ਗੁਣਵਂਤ ਸਯਾਨਾ॥
ਜਗ ਮਹਁ ਜੇ ਪਰਮਾਰਥ ਵਾਦੀ।
ਧਰ੍ਮ ਧੁਰਂਧਰ ਸ਼ੁਭ ਸਨਕਾਦਿ॥
ਨਿਤ ਨਿਤ ਗੁਣ ਯਸ਼ ਗਾਵਤ ਤੇਰੇ।
ਧਨ੍ਯ-ਧਨ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਮੇਰੇ॥
ਆਦਿ ਸृष੍ਟਿ ਮਹਁ ਤੂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ।
ਮੋਕ੍ष ਧਾਮ ਤਜਿ ਆਯੋ ਸੁਪਾਸੀ॥
ਜਗ ਮਹਁ ਪ੍ਰਥਮ ਲੀਕ ਸ਼ੁਭ ਜਾਕੀ।
ਭੁਵਨ ਚਾਰਿ ਦਸ਼ ਕੀਰ੍ਤਿ ਕਲਾ ਕੀ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਆਦਿਤ੍ਯ ਭਯੋ ਜਬ।
ਵੇਦ ਪਾਰਂਗਤ ऋषਿ ਭਯੋ ਤਬ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਅਰੁ ਵਿਜ੍ਞ ਪੁਰਾਨਾ।
ਕੀਰ੍ਤਿ ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਜਾਨਾ॥
ਤੁਮ ਆਦਿ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਕਹਲਾਯੋ।
ਚੌਦਹ ਵਿਧਾ ਭੂ ਪਰ ਫੈਲਾਯੋ॥
ਲੋਹ ਕਾष੍ਠ ਅਰੁ ਤਾਮ੍ਰ ਸੁਵਰ੍ਣਾ।
ਸ਼ਿਲਾ ਸ਼ਿਲ੍ਪ ਜੋ ਪਂਚਕ ਵਰ੍ਣਾ॥
ਦੇ ਸ਼ਿਕ੍षਾ ਦੁਖ ਦਾਰਿਦ੍ਰ ਨਾਸ਼੍ਯੋ।
ਸੁਖ ਸਮृਦ੍ਧਿ ਜਗਮਹਁ ਪਰਕਾਸ਼੍ਯੋ॥
ਸਨਕਾਦਿਕ ऋषਿ ਸ਼ਿष੍ਯ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕ ਜੈ ਮੁਨੀਸ਼ ਪੁਕਾਰੇ॥
ਜਗਤ ਗੁਰੁ ਇਸ ਹੇਤੁ ਭਯੇ ਤੁਮ।
ਤਮ-ਅਜ੍ਞਾਨ-ਸਮੂਹ ਹਨੇ ਤੁਮ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਅਲੌਕਿਕ ਗੁਣ ਜਾਕੇ ਵਰ।
ਵਿਘ੍ਨ ਵਿਨਾਸ਼ਨ ਭਯ ਟਾਰਨ ਕਰ॥
ਸृष੍ਟਿ ਕਰਨ ਹਿਤ ਨਾਮ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਭਯ ਧਾਰਾ॥
ਵਿष੍ਣੁ ਅਲੌਕਿਕ ਜਗਰਕ੍षਕ ਸਮ।
ਸ਼ਿਵਕਲ੍ਯਾਣਦਾਯਕ ਅਤਿ ਅਨੁਪਮ॥
ਨਮੋ ਨਮੋ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਦੇਵਾ।
ਸੇਵਤ ਸੁਲਭ ਮਨੋਰਥ ਦੇਵਾ॥
ਦੇਵ ਦਨੁਜ ਕਿਨ੍ਨਰ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ।
ਪ੍ਰਣਵਤ ਯੁਗਲ ਚਰਣ ਪਰ ਸਰ੍ਵਾ॥
ਅਵਿਚਲ ਭਕ੍ਤਿ ਹृਦਯ ਬਸ ਜਾਕੇ।
ਚਾਰ ਪਦਾਰਥ ਕਰਤਲ ਜਾਕੇ॥
ਸੇਵਤ ਤੋਹਿ ਭੁਵਨ ਦਸ਼ ਚਾਰੀ।
ਪਾਵਨ ਚਰਣ ਭਵੋਭਵ ਕਾਰੀ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਦੇਵਨ ਕਰ ਦੇਵਾ।
ਸੇਵਤ ਸੁਲਭ ਅਲੌਕਿਕ ਮੇਵਾ॥
ਲੌਕਿਕ ਕੀਰ੍ਤਿ ਕਲਾ ਭਂਡਾਰਾ।
ਦਾਤਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨ ਯਸ਼ ਵਿਸ੍ਤਾਰਾ॥
ਭੁਵਨ ਪੁਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਤਨੁਧਰਿ।
ਵੇਦ ਅਥਰ੍ਵਣ ਤਤ੍ਵ ਮਨਨ ਕਰਿ॥
ਅਥਰ੍ਵਵੇਦ ਅਰੁ ਸ਼ਿਲ੍ਪ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਕਾ।
ਧਨੁਰ੍ਵੇਦ ਸਬ ਕृਤ੍ਯ ਆਪਕਾ॥
ਜਬ ਜਬ ਵਿਪਤਿ ਬੜੀ ਦੇਵਨ ਪਰ।
ਕष੍ਟ ਹਨ੍ਯੋ ਪ੍ਰਭੁ ਕਲਾ ਸੇਵਨ ਕਰ॥
ਵਿष੍ਣੁ ਚਕ੍ਰ ਅਰੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਕਮਣ੍ਡਲ।
ਰੂਦ੍ਰ ਸ਼ੂਲ ਸਬ ਰਚ੍ਯੋ ਭੂਮਣ੍ਡਲ॥
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਧਨੁष ਅਰੁ ਧਨੁष ਪਿਨਾਕਾ।
ਪੁष੍ਪਕ ਯਾਨ ਅਲੌਕਿਕ ਚਾਕਾ॥
ਵਾਯੁਯਾਨ ਮਯ ਉੜਨ ਖਟੋਲੇ।
ਵਿਧੁਤ ਕਲਾ ਤਂਤ੍ਰ ਸਬ ਖੋਲੇ॥
ਸੂਰ੍ਯ ਚਂਦ੍ਰ ਨਵਗ੍ਰਹ ਦਿਗ੍ਪਾਲਾ।
ਲੋਕ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰ ਵ੍ਯੋਮ ਪਤਾਲਾ॥
ਅਗ੍ਨਿ ਵਾਯੁ ਕ੍षਿਤਿ ਜਲ ਅਕਾਸ਼ਾ।
ਆਵਿष੍ਕਾਰ ਸਕਲ ਪਰਕਾਸ਼ਾ॥
ਮਨੁ ਮਯ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਸ਼ਿਲ੍ਪੀ ਮਹਾਨਾ।
ਦੇਵਾਗਮ ਮੁਨਿ ਪਂਥ ਸੁਜਾਨਾ॥
ਲੋਕ ਕਾष੍ਠ, ਸ਼ਿਲ ਤਾਮ੍ਰ ਸੁਕਰ੍ਮਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਕਾਰ ਮਯ ਪਂਚਕ ਧਰ੍ਮਾ॥
ਸ਼ਿਵ ਦਧੀਚਿ ਹਰਿਸ਼੍ਚਂਦ੍ਰ ਭੁਆਰਾ।
ਕृਤ ਯੁਗ ਸ਼ਿਕ੍षਾ ਪਾਲੇਊ ਸਾਰਾ॥
ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਨਲ, ਨੀਲ, ਸੁਚੇਤਾ।
ਰਾਵਣ, ਰਾਮ ਸ਼ਿष੍ਯ ਸਬ ਤ੍ਰੇਤਾ॥
ਧ੍ਵਾਪਰ ਦ੍ਰੋਣਾਚਾਰ੍ਯ ਹੁਲਾਸਾ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਕੁਲ ਕੀਨ੍ਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾ॥
ਮਯਕृਤ ਸ਼ਿਲ੍ਪ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰ ਪਾਯੇਊ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਚਰਣਨ ਚਿਤ ਧ੍ਯਾਯੇਊ॥
ਨਾਨਾ ਵਿਧਿ ਤਿਲਸ੍ਮੀ ਕਰਿ ਲੇਖਾ।
ਵਿਕ੍ਰਮ ਪੁਤਲੀ ਦॄਸ਼੍ਯ ਅਲੇਖਾ॥
ਵਰ੍ਣਾਤੀਤ ਅਕਥ ਗੁਣ ਸਾਰਾ।
ਨਮੋ ਨਮੋ ਭਯ ਟਾਰਨ ਹਾਰਾ॥
॥ ਦੋਹਾ ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਜ੍ਯੋਤਿ ਦਿਵ੍ਯਾਂਸ਼ ਪ੍ਰਭੁ,
ਦਿਵ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼।
ਦਿਵ੍ਯ ਦॄष੍ਟਿ ਤਿਹੁਁ,
ਕਾਲਮਹਁ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਪ੍ਰਭਾਸ॥
ਵਿਨਯ ਕਰੋ ਕਰਿ ਜੋਰਿ,
ਯੁਗ ਪਾਵਨ ਸੁਯਸ਼ ਤੁਮ੍ਹਾਰ।
ਧਾਰਿ ਹਿਯ ਭਾਵਤ ਰਹੇ,
ਹੋਯ ਕृਪਾ ਉਦ੍ਗਾਰ॥
॥ ਛਨ੍ਦ ॥
ਜੇ ਨਰ ਸਪ੍ਰੇਮ ਵਿਰਾਗ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ,
ਸਹਿਤ ਪढ़ਿਹਹਿ ਸੁਨਿ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕਰਿ ਚਾਲੀਸਾ ਚੋਪਾਈ,
ਮਨਨ ਕਰਿ ਗੁਨਿ ਹੈ॥
ਭਵ ਫਂਦ ਵਿਘ੍ਨੋਂ ਸੇ ਉਸੇ,
ਪ੍ਰਭੁ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾ ਦੂਰ ਕਰ।
ਮੋਕ੍ष ਸੁਖ ਦੇਂਗੇ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੀ,
ਕष੍ਟ ਵਿਪਦਾ ਚੂਰ ਕਰ॥
About This Stotram
Vishwakarma Chalisa, Shri Vishwakarma Chalisa
Sanskrit Title: Vishwakarma Tava Nama Anupa
IAST Transliteration:
Overview
The Vishwakarma Chalisa is significant as a devotional offering to Lord Vishwakarma, who is revered as the divine craftsman responsible for creating the universe, celestial weapons, and the palaces of the gods. Reciting this Chalisa is believed to invoke his blessings for success in all creative and constructive pursuits, be it in traditional crafts, modern engineering, or any field requiring skill and ingenuity. It emphasizes the importance of righteous work and the divine nature of creation. The Chalisa format, with its forty verses (often including Doha and Chaupai), makes it easy to memorize and recite, fostering a personal connection with the deity.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Vishwakarma |
| Author | Unknown |
| Type | Chalisa |
| Category | Chalisa |
| Number of Verses | 8 |
| Origin | The Vishwakarma Chalisa is a devotional hymn dedicated to Lord Vishwakarma, the divine architect and craftsman in Hindu mythology. It is not found as a distinct, ancient scripture within the Vedas, Upanishads, Puranas, or Itihasas. Instead, Chalisas are typically later compositions, often attributed to devotional poets and saints, aiming to make the deity's glories accessible to a wider audience through simple language and a structured format. The exact origin and date of composition for this specific Chalisa are unknown, but it likely emerged during the medieval or early modern period when devotional literature flourished. |
Benefits of Recitation
- Bestows skill and craftsmanship
- Ensures success in endeavors
- Promotes prosperity and wealth
- Grants divine protection
- Fosters creativity and innovation
Best Time to Recite
Morning, evening, Vishwakarma Puja (celebrated on Kanya Sankranti, typically around September 17th), and any occasion related to new beginnings, construction, or artistic endeavors.
Historical Context
Chalisas as a genre of devotional literature gained prominence from the medieval period onwards. They are characterized by their rhythmic verses, often in Hindi, and are designed for easy recitation and memorization. The Vishwakarma Chalisa, like other Chalisas, is a product of this devotional tradition. While specific historical details about its composer or exact period of creation are not available, it reflects the widespread veneration of Lord Vishwakarma across various artisan and engineering communities in India. Its composition likely aimed to consolidate the worship of Vishwakarma and provide a structured devotional practice for his followers.
Alternate Names
- Shri Vishwakarma Chalisa
- Vishwakarma Tava Nama Anupa