శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - షష్ఠోఽధ్యాయః

శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - షష్ఠోఽధ్యాయః

శ్లోక 1

ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః

అథ షష్ఠోఽధ్యాయః ।

ఆత్మసంయమయోగః

శ్రీభగవానువాచ

అనాశ్రితః కర్మఫలం కార్యం కర్మ కరోతి యః ।

స సన్న్యాసీ చ యోగీ చ న నిరగ్నిర్న చాక్రియః

శ్లోక 2

యం సన్న్యాసమితి ప్రాహుర్యోగం తం విద్ధి పాణ్డవ ।

న హ్యసన్న్యస్తసఙ్కల్పో యోగీ భవతి కశ్చన

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

ఆరురుక్షోర్మునేర్యోగం కర్మ కారణముచ్యతే ।

యోగారూఢస్య తస్యైవ శమః కారణముచ్యతే

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

యదా హి నేన్ద్రియార్థేషు న కర్మస్వనుషజ్జతే ।

సర్వసఙ్కల్పసన్న్యాసీ యోగారూఢస్తదోచ్యతే

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం నాత్మానమవసాదయేత్ ।

ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బన్ధురాత్మైవ రిపురాత్మనః

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

బన్ధురాత్మాత్మనస్తస్య యేనాత్మైవాత్మనా జితః ।

అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే వర్తేతాత్మైవ శత్రువత్

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

జితాత్మనః ప్రశాన్తస్య పరమాత్మా సమాహితః ।

శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు తథా మానాపమానయోః

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

జ్ఞానవిజ్ఞానతృప్తాత్మా కూటస్థో విజితేన్ద్రియః ।

యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

సుహృన్మిత్రార్యుదాసీనమధ్యస్థద్వేష్యబన్ధుషు ।

సాధుష్వపి చ పాపేషు సమబుద్ధిర్విశిష్యతే

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

యోగీ యుఞ్జీత సతతమాత్మానం రహసి స్థితః ।

ఏకాకీ యతచిత్తాత్మా నిరాశీరపరిగ్రహః

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య స్థిరమాసనమాత్మనః ।

నాత్యుచ్ఛ్రితం నాతినీచం చైలాజినకుశోత్తరమ్

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేన్ద్రియక్రియాః ।

ఉపవిశ్యాసనే యుఞ్జ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

సమం కాయశిరోగ్రీవం ధారయన్నచలం స్థిరః ।

సమ్ప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం దిశశ్చానవలోకయన్

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

ప్రశాన్తాత్మా విగతభీర్బ్రహ్మచారివ్రతే స్థితః ।

మనః సంయమ్య మచ్చిత్తో యుక్త ఆసీత మత్పరః

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ నియతమానసః ।

శాన్తిం నిర్వాణపరమాం మత్సంస్థామధిగచ్ఛతి

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి న చైకాన్తమనశ్నతః ।

న చాతిస్వప్నశీలస్య జాగ్రతో నైవ చార్జున

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

యుక్తాహారవిహారస్య యుక్తచేష్టస్య కర్మసు ।

యుక్తస్వప్నావబోధస్య యోగో భవతి దుఃఖహా

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

యదా వినియతం చిత్తమాత్మన్యేవావతిష్ఠతే ।

నిఃస్పృహః సర్వకామేభ్యో యుక్త ఇత్యుచ్యతే తదా

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

యథా దీపో నివాతస్థో నేఙ్గతే సోపమా స్మృతా ।

యోగినో యతచిత్తస్య యుఞ్జతో యోగమాత్మనః

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

యత్రోపరమతే చిత్తం నిరుద్ధం యోగసేవయా ।

యత్ర చైవాత్మనాత్మానం పశ్యన్నాత్మని తుష్యతి

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

సుఖమాత్యన్తికం యత్తద్బుద్ధిగ్రాహ్యమతీన్ద్రియమ్ ।

వేత్తి యత్ర న చైవాయం స్థితశ్చలతి తత్త్వతః

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం మన్యతే నాధికం తతః ।

యస్మిన్స్థితో న దుఃఖేన గురుణాపి విచాల్యతే

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

తం విద్యాద్దుఃఖసంయోగవియోగం యోగసఞ్జ్ఞితమ్ ।

స నిశ్చయేన యోక్తవ్యో యోగోఽనిర్విణ్ణచేతసా

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

సఙ్కల్పప్రభవాన్కామాంస్త్యక్త్వా సర్వానశేషతః ।

మనసైవేన్ద్రియగ్రామం వినియమ్య సమన్తతః

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

శనైః శనైరుపరమేద్బుద్ధ్యా ధృతిగృహీతయా ।

ఆత్మసంస్థం మనః కృత్వా న కిఞ్చిదపి చిన్తయేత్

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

యతో యతో నిశ్చరతి మనశ్చఞ్చలమస్థిరమ్ ।

తతస్తతో నియమ్యైతదాత్మన్యేవ వశం నయేత్

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

ప్రశాన్తమనసం హ్యేనం యోగినం సుఖముత్తమమ్ ।

ఉపైతి శాన్తరజసం బ్రహ్మభూతమకల్మషమ్

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

యుఞ్జన్నేవం సదాత్మానం యోగీ విగతకల్మషః ।

సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శమత్యన్తం సుఖమశ్నుతే

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

సర్వభూతస్థమాత్మానం సర్వభూతాని చాత్మని ।

ఈక్షతే యోగయుక్తాత్మా సర్వత్ర సమదర్శనః

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర సర్వం చ మయి పశ్యతి ।

తస్యాహం న ప్రణశ్యామి స చ మే న ప్రణశ్యతి

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

సర్వభూతస్థితం యో మాం భజత్యేకత్వమాస్థితః ।

సర్వథా వర్తమానోఽపి స యోగీ మయి వర్తతే

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర సమం పశ్యతి యోఽర్జున ।

సుఖం వా యది వా దుఃఖం స యోగీ పరమో మతః

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

అర్జున ఉవాచ

యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్తః సామ్యేన మధుసూదన ।

ఏతస్యాహం న పశ్యామి చఞ్చలత్వాత్స్థితిం స్థిరామ్

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

చఞ్చలం హి మనః కృష్ణ ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్ ।

తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే వాయోరివ సుదుష్కరమ్

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

శ్రీభగవానువాచ

అసంశయం మహాబాహో మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్ ।

అభ్యాసేన తు కౌన్తేయ వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే

॥ 34 ॥

శ్లోక 36

అసంయతాత్మనా యోగో దుష్ప్రాప ఇతి మే మతిః ।

వశ్యాత్మనా తు యతతా శక్యోఽవాప్తుముపాయతః

॥ 35 ॥

శ్లోక 37

అర్జున ఉవాచ

అయతిః శ్రద్ధయోపేతో యోగాచ్చలితమానసః ।

అప్రాప్య యోగసంసిద్ధిం కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి

॥ 36 ॥

శ్లోక 38

కచ్చిన్నోభయవిభ్రష్టశ్ఛిన్నాభ్రమివ నశ్యతి ।

అప్రతిష్ఠో మహాబాహో విమూఢో బ్రహ్మణః పథి

॥ 37 ॥

శ్లోక 39

ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ ఛేత్తుమర్హస్యశేషతః ।

త్వదన్యః సంశయస్యాస్య ఛేత్తా న హ్యుపపద్యతే

॥ 38 ॥

శ్లోక 40

శ్రీభగవానువాచ

పార్థ నైవేహ నాముత్ర వినాశస్తస్య విద్యతే ।

న హి కల్యాణకృత్కశ్చిద్దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి

॥ 39 ॥

శ్లోక 41

ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకానుషిత్వా శాశ్వతీః సమాః ।

శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే యోగభ్రష్టోఽభిజాయతే

॥ 40 ॥

శ్లోక 42

అథవా యోగినామేవ కులే భవతి ధీమతామ్ ।

ఏతద్ధి దుర్లభతరం లోకే జన్మ యదీదృశమ్

॥ 41 ॥

శ్లోక 43

తత్ర తం బుద్ధిసంయోగం లభతే పౌర్వదేహికమ్ ।

యతతే చ తతో భూయః సంసిద్ధౌ కురునన్దన

॥ 42 ॥

శ్లోక 44

పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ హ్రియతే హ్యవశోఽపి సః ।

జిజ్ఞాసురపి యోగస్య శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే

॥ 43 ॥

శ్లోక 45

ప్రయత్నాద్యతమానస్తు యోగీ సంశుద్ధకిల్బిషః ।

అనేకజన్మసంసిద్ధస్తతో యాతి పరాం గతిమ్

॥ 44 ॥

శ్లోక 46

తపస్విభ్యోఽధికో యోగీ జ్ఞానిభ్యోఽపి మతోఽధికః ।

కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ తస్మాద్యోగీ భవార్జున

॥ 45 ॥

శ్లోక 47

యోగినామపి సర్వేషాం మద్గతేనాన్తరాత్మనా ।

శ్రద్ధావాన్భజతే యో మాం స మే యుక్తతమో మతః

॥ 46 ॥

శ్లోక 48

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే

శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే ఆత్మసంయమయోగో నామ షష్ఠోఽధ్యాయః

॥ 47 ॥

శ్లోక 49