ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - അഷ്ടാദശോഽധ്യായഃ

ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - അഷ്ടാദശോഽധ്യായഃ

ശ്ലോക 1

ഓം ശ്രീ പരമാത്മനേ നമഃ

അഥ അഷ്ടാദശോഽധ്യായഃ ।

മോക്ഷസന്ന്യാസയോഗഃ

അര്ജുന ഉവാച

സന്ന്യാസസ്യ മഹാബാഹോ തത്ത്വമിച്ഛാമി വേദിതുമ് ।

ത്യാഗസ്യ ച ഹൃഷീകേശ പൃഥക്കേശിനിഷൂദന

ശ്ലോക 2

ശ്രീഭഗവാനുവാച

കാമ്യാനാം കര്മണാം ന്യാസം സന്ന്യാസം കവയോ വിദുഃ ।

സര്വകര്മഫലത്യാഗം പ്രാഹുസ്ത്യാഗം വിചക്ഷണാഃ

॥ 1 ॥

ശ്ലോക 3

ത്യാജ്യം ദോഷവദിത്യേകേ കര്മ പ്രാഹുര്മനീഷിണഃ ।

യജ്ഞദാനതപഃകര്മ ന ത്യാജ്യമിതി ചാപരേ

॥ 2 ॥

ശ്ലോക 4

നിശ്ചയം ശൃണു മേ തത്ര ത്യാഗേ ഭരതസത്തമ ।

ത്യാഗോ ഹി പുരുഷവ്യാഘ്ര ത്രിവിധഃ സമ്പ്രകീര്തിതഃ

॥ 3 ॥

ശ്ലോക 5

യജ്ഞദാനതപഃകര്മ ന ത്യാജ്യം കാര്യമേവ തത് ।

യജ്ഞോ ദാനം തപശ്ചൈവ പാവനാനി മനീഷിണാമ്

॥ 4 ॥

ശ്ലോക 6

ഏതാന്യപി തു കര്മാണി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ ഫലാനി ച ।

കര്തവ്യാനീതി മേ പാര്ഥ നിശ്ചിതം മതമുത്തമമ്

॥ 5 ॥

ശ്ലോക 7

നിയതസ്യ തു സന്ന്യാസഃ കര്മണോ നോപപദ്യതേ ।

മോഹാത്തസ്യ പരിത്യാഗസ്താമസഃ പരികീര്തിതഃ

॥ 6 ॥

ശ്ലോക 8

ദുഃഖമിത്യേവ യത്കര്മ കായക്ലേശഭയാത്ത്യജേത് ।

സ കൃത്വാ രാജസം ത്യാഗം നൈവ ത്യാഗഫലം ലഭേത്

॥ 7 ॥

ശ്ലോക 9

കാര്യമിത്യേവ യത്കര്മ നിയതം ക്രിയതേഽര്ജുന ।

സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ ഫലം ചൈവ സ ത്യാഗഃ സാത്ത്വികോ മതഃ

॥ 8 ॥

ശ്ലോക 10

ന ദ്വേഷ്ട്യകുശലം കര്മ കുശലേ നാനുഷജ്ജതേ ।

ത്യാഗീ സത്ത്വസമാവിഷ്ടോ മേധാവീ ഛിന്നസംശയഃ

॥ 9 ॥

ശ്ലോക 11

ന ഹി ദേഹഭൃതാ ശക്യം ത്യക്തും കര്മാണ്യശേഷതഃ ।

യസ്തു കര്മഫലത്യാഗീ സ ത്യാഗീത്യഭിധീയതേ

॥ 10 ॥

ശ്ലോക 12

അനിഷ്ടമിഷ്ടം മിശ്രം ച ത്രിവിധം കര്മണഃ ഫലമ് ।

ഭവത്യത്യാഗിനാം പ്രേത്യ ന തു സന്ന്യാസിനാം ക്വചിത്

॥ 11 ॥

ശ്ലോക 13

പഞ്ചൈതാനി മഹാബാഹോ കാരണാനി നിബോധ മേ ।

സാങ്ഖ്യേ കൃതാന്തേ പ്രോക്താനി സിദ്ധയേ സര്വകര്മണാമ്

॥ 12 ॥

ശ്ലോക 14

അധിഷ്ഠാനം തഥാ കര്താ കരണം ച പൃഥഗ്വിധമ് ।

വിവിധാശ്ച പൃഥക്ചേഷ്ടാ ദൈവം ചൈവാത്ര പഞ്ചമമ്

॥ 13 ॥

ശ്ലോക 15

ശരീരവാങ്മനോഭിര്യത്കര്മ പ്രാരഭതേ നരഃ ।

ന്യായ്യം വാ വിപരീതം വാ പഞ്ചൈതേ തസ്യ ഹേതവഃ

॥ 14 ॥

ശ്ലോക 16

തത്രൈവം സതി കര്താരമാത്മാനം കേവലം തു യഃ ।

പശ്യത്യകൃതബുദ്ധിത്വാന്ന സ പശ്യതി ദുര്മതിഃ

॥ 15 ॥

ശ്ലോക 17

യസ്യ നാഹങ്കൃതോ ഭാവോ ബുദ്ധിര്യസ്യ ന ലിപ്യതേ ।

ഹത്വാഽപി സ ഇമാഁല്ലോകാന്ന ഹന്തി ന നിബധ്യതേ

॥ 16 ॥

ശ്ലോക 18

ജ്ഞാനം ജ്ഞേയം പരിജ്ഞാതാ ത്രിവിധാ കര്മചോദനാ ।

കരണം കര്മ കര്തേതി ത്രിവിധഃ കര്മസങ്ഗ്രഹഃ

॥ 17 ॥

ശ്ലോക 19

ജ്ഞാനം കര്മ ച കര്താ ച ത്രിധൈവ ഗുണഭേദതഃ ।

പ്രോച്യതേ ഗുണസങ്ഖ്യാനേ യഥാവച്ഛൃണു താന്യപി

॥ 18 ॥

ശ്ലോക 20

സര്വഭൂതേഷു യേനൈകം ഭാവമവ്യയമീക്ഷതേ ।

അവിഭക്തം വിഭക്തേഷു തജ്ജ്ഞാനം വിദ്ധി സാത്ത്വികമ്

॥ 19 ॥

ശ്ലോക 21

പൃഥക്ത്വേന തു യജ്ജ്ഞാനം നാനാഭാവാന്പൃഥഗ്വിധാന് ।

വേത്തി സര്വേഷു ഭൂതേഷു തജ്ജ്ഞാനം വിദ്ധി രാജസമ്

॥ 20 ॥

ശ്ലോക 22

യത്തു കൃത്സ്നവദേകസ്മിന്കാര്യേ സക്തമഹൈതുകമ് ।

അതത്ത്വാര്ഥവദല്പം ച തത്താമസമുദാഹൃതമ്

॥ 21 ॥

ശ്ലോക 23

നിയതം സങ്ഗരഹിതമരാഗദ്വേഷതഃ കൃതമ് ।

അഫലപ്രേപ്സുനാ കര്മ യത്തത്സാത്ത്വികമുച്യതേ

॥ 22 ॥

ശ്ലോക 24

യത്തു കാമേപ്സുനാ കര്മ സാഹങ്കാരേണ വാ പുനഃ ।

ക്രിയതേ ബഹുലായാസം തദ്രാജസമുദാഹൃതമ്

॥ 23 ॥

ശ്ലോക 25

അനുബന്ധം ക്ഷയം ഹിംസാമനപേക്ഷ്യ ച പൌരുഷമ് ।

മോഹാദാരഭ്യതേ കര്മ യത്തത്താമസമുച്യതേ

॥ 24 ॥

ശ്ലോക 26

മുക്തസങ്ഗോഽനഹംവാദീ ധൃത്യുത്സാഹസമന്വിതഃ ।

സിദ്ധ്യസിദ്ധ്യോര്നിര്വികാരഃ കര്താ സാത്ത്വിക ഉച്യതേ

॥ 25 ॥

ശ്ലോക 27

രാഗീ കര്മഫലപ്രേപ്സുര്ലുബ്ധോ ഹിംസാത്മകോഽശുചിഃ ।

ഹര്ഷശോകാന്വിതഃ കര്താ രാജസഃ പരികീര്തിതഃ

॥ 26 ॥

ശ്ലോക 28

അയുക്തഃ പ്രാകൃതഃ സ്തബ്ധഃ ശഠോ നൈഷ്കൃതികോഽലസഃ ।

വിഷാദീ ദീര്ഘസൂത്രീ ച കര്താ താമസ ഉച്യതേ

॥ 27 ॥

ശ്ലോക 29

ബുദ്ധേര്ഭേദം ധൃതേശ്ചൈവ ഗുണതസ്ത്രിവിധം ശൃണു ।

പ്രോച്യമാനമശേഷേണ പൃഥക്ത്വേന ധനഞ്ജയ

॥ 28 ॥

ശ്ലോക 30

പ്രവൃത്തിം ച നിവൃത്തിം ച കാര്യാകാര്യേ ഭയാഭയേ ।

ബന്ധം മോക്ഷം ച യാ വേത്തി ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ സാത്ത്വികീ

॥ 29 ॥

ശ്ലോക 31

യയാ ധര്മമധര്മം ച കാര്യം ചാകാര്യമേവ ച ।

അയഥാവത്പ്രജാനാതി ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ രാജസീ

॥ 30 ॥

ശ്ലോക 32

അധര്മം ധര്മമിതി യാ മന്യതേ തമസാവൃതാ ।

സര്വാര്ഥാന്വിപരീതാംശ്ച ബുദ്ധിഃ സാ പാര്ഥ താമസീ

॥ 31 ॥

ശ്ലോക 33

ധൃത്യാ യയാ ധാരയതേ മനഃപ്രാണേന്ദ്രിയക്രിയാഃ ।

യോഗേനാവ്യഭിചാരിണ്യാ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ സാത്ത്വികീ

॥ 32 ॥

ശ്ലോക 34

യയാ തു ധര്മകാമാര്ഥാന്ധൃത്യാ ധാരയതേഽര്ജുന ।

പ്രസങ്ഗേന ഫലാകാങ്ക്ഷീ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ രാജസീ

॥ 33 ॥

ശ്ലോക 35

യയാ സ്വപ്നം ഭയം ശോകം വിഷാദം മദമേവ ച ।

ന വിമുഞ്ചതി ദുര്മേധാ ധൃതിഃ സാ പാര്ഥ താമസീ

॥ 34 ॥

ശ്ലോക 36

സുഖം ത്വിദാനീം ത്രിവിധം ശൃണു മേ ഭരതര്ഷഭ ।

അഭ്യാസാദ്രമതേ യത്ര ദുഃഖാന്തം ച നിഗച്ഛതി

॥ 35 ॥

ശ്ലോക 37

യത്തദഗ്രേ വിഷമിവ പരിണാമേഽമൃതോപമമ് ।

തത്സുഖം സാത്ത്വികം പ്രോക്തമാത്മബുദ്ധിപ്രസാദജമ്

॥ 36 ॥

ശ്ലോക 38

വിഷയേന്ദ്രിയസംയോഗാദ്യത്തദഗ്രേഽമൃതോപമമ് ।

പരിണാമേ വിഷമിവ തത്സുഖം രാജസം സ്മൃതമ്

॥ 37 ॥

ശ്ലോക 39

യദഗ്രേ ചാനുബന്ധേ ച സുഖം മോഹനമാത്മനഃ ।

നിദ്രാലസ്യപ്രമാദോത്ഥം തത്താമസമുദാഹൃതമ്

॥ 38 ॥

ശ്ലോക 40

ന തദസ്തി പൃഥിവ്യാം വാ ദിവി ദേവേഷു വാ പുനഃ ।

സത്ത്വം പ്രകൃതിജൈര്മുക്തം യദേഭിഃ സ്യാത്ത്രിഭിര്ഗുണൈഃ

॥ 39 ॥

ശ്ലോക 41

ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയവിശാം ശൂദ്രാണാം ച പരന്തപ ।

കര്മാണി പ്രവിഭക്താനി സ്വഭാവപ്രഭവൈര്ഗുണൈഃ

॥ 40 ॥

ശ്ലോക 42

ശമോ ദമസ്തപഃ ശൌചം ക്ഷാന്തിരാര്ജവമേവ ച ।

ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനമാസ്തിക്യം ബ്രഹ്മകര്മ സ്വഭാവജമ്

॥ 41 ॥

ശ്ലോക 43

ശൌര്യം തേജോ ധൃതിര്ദാക്ഷ്യം യുദ്ധേ ചാപ്യപലായനമ് ।

ദാനമീശ്വരഭാവശ്ച ക്ഷാത്രം കര്മ സ്വഭാവജമ്

॥ 42 ॥

ശ്ലോക 44

കൃഷിഗൌരക്ഷ്യവാണിജ്യം വൈശ്യകര്മ സ്വഭാവജമ് ।

പരിചര്യാത്മകം കര്മ ശൂദ്രസ്യാപി സ്വഭാവജമ്

॥ 43 ॥

ശ്ലോക 45

സ്വേ സ്വേ കര്മണ്യഭിരതഃ സംസിദ്ധിം ലഭതേ നരഃ ।

സ്വകര്മനിരതഃ സിദ്ധിം യഥാ വിന്ദതി തച്ഛൃണു

॥ 44 ॥

ശ്ലോക 46

യതഃ പ്രവൃത്തിര്ഭൂതാനാം യേന സര്വമിദം തതമ് ।

സ്വകര്മണാ തമഭ്യര്ച്യ സിദ്ധിം വിന്ദതി മാനവഃ

॥ 45 ॥

ശ്ലോക 47

ശ്രേയാന്സ്വധര്മോ വിഗുണഃ പരധര്മോത്സ്വനുഷ്ഠിതാത് ।

സ്വഭാവനിയതം കര്മ കുര്വന്നാപ്നോതി കില്ബിഷമ്

॥ 46 ॥

ശ്ലോക 48

സഹജം കര്മ കൌന്തേയ സദോഷമപി ന ത്യജേത് ।

സര്വാരമ്ഭാ ഹി ദോഷേണ ധൂമേനാഗ്നിരിവാവൃതാഃ

॥ 47 ॥

ശ്ലോക 49

അസക്തബുദ്ധിഃ സര്വത്ര ജിതാത്മാ വിഗതസ്പൃഹഃ ।

നൈഷ്കര്മ്യസിദ്ധിം പരമാം സന്ന്യാസേനാധിഗച്ഛതി

॥ 48 ॥

ശ്ലോക 50

സിദ്ധിം പ്രാപ്തോ യഥാ ബ്രഹ്മ തഥാപ്നോതി നിബോധ മേ ।

സമാസേനൈവ കൌന്തേയ നിഷ്ഠാ ജ്ഞാനസ്യ യാ പരാ

॥ 49 ॥

ശ്ലോക 51

ബുദ്ധ്യാ വിശുദ്ധയാ യുക്തോ ധൃത്യാത്മാനം നിയമ്യ ച ।

ശബ്ദാദീന്വിഷയാംസ്ത്യക്ത്വാ രാഗദ്വേഷൌ വ്യുദസ്യ ച

॥ 50 ॥

ശ്ലോക 52

വിവിക്തസേവീ ലഘ്വാശീ യതവാക്കായമാനസഃ ।

ധ്യാനയോഗപരോ നിത്യം വൈരാഗ്യം സമുപാശ്രിതഃ

॥ 51 ॥

ശ്ലോക 53

അഹങ്കാരം ബലം ദര്പം കാമം ക്രോധം പരിഗ്രഹമ് ।

വിമുച്യ നിര്മമഃ ശാന്തോ ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ

॥ 52 ॥

ശ്ലോക 54

ബ്രഹ്മഭൂതഃ പ്രസന്നാത്മാ ന ശോചതി ന കാങ്ക്ഷതി ।

സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു മദ്ഭക്തിം ലഭതേ പരാമ്

॥ 53 ॥

ശ്ലോക 55

ഭക്ത്യാ മാമഭിജാനാതി യാവാന്യശ്ചാസ്മി തത്ത്വതഃ ।

തതോ മാം തത്ത്വതോ ജ്ഞാത്വാ വിശതേ തദനന്തരമ്

॥ 54 ॥

ശ്ലോക 56

സര്വകര്മാണ്യപി സദാ കുര്വാണോ മദ്വ്യപാശ്രയഃ ।

മത്പ്രസാദാദവാപ്നോതി ശാശ്വതം പദമവ്യയമ്

॥ 55 ॥

ശ്ലോക 57

ചേതസാ സര്വകര്മാണി മയി സന്ന്യസ്യ മത്പരഃ ।

ബുദ്ധിയോഗമുപാശ്രിത്യ മച്ചിത്തഃ സതതം ഭവ

॥ 56 ॥

ശ്ലോക 58

മച്ചിത്തഃ സര്വദുര്ഗാണി മത്പ്രസാദാത്തരിഷ്യസി ।

അഥ ചേത്ത്വമഹങ്കാരാന്ന ശ്രോഷ്യസി വിനങ്ക്ഷ്യസി

॥ 57 ॥

ശ്ലോക 59

യദഹങ്കാരമാശ്രിത്യ ന യോത്സ്യ ഇതി മന്യസേ ।

മിഥ്യൈഷ വ്യവസായസ്തേ പ്രകൃതിസ്ത്വാം നിയോക്ഷ്യതി

॥ 58 ॥

ശ്ലോക 60

സ്വഭാവജേന കൌന്തേയ നിബദ്ധഃ സ്വേന കര്മണാ ।

കര്തും നേച്ഛസി യന്മോഹാത്കരിഷ്യസ്യവശോഽപി തത്

॥ 59 ॥

ശ്ലോക 61

ഈശ്വരഃ സര്വഭൂതാനാം ഹൃദ്ദേശേഽര്ജുന തിഷ്ഠതി ।

ഭ്രാമയന്സര്വഭൂതാനി യന്ത്രാരൂഢാനി മായയാ

॥ 60 ॥

ശ്ലോക 62

തമേവ ശരണം ഗച്ഛ സര്വഭാവേന ഭാരത ।

തത്പ്രസാദാത്പരാം ശാന്തിം സ്ഥാനം പ്രാപ്സ്യസി ശാശ്വതമ്

॥ 61 ॥

ശ്ലോക 63

ഇതി തേ ജ്ഞാനമാഖ്യാതം ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതരം മയാ ।

വിമൃശ്യൈതദശേഷേണ യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു

॥ 62 ॥

ശ്ലോക 64

സര്വഗുഹ്യതമം ഭൂയഃ ശൃണു മേ പരമം വചഃ ।

ഇഷ്ടോഽസി മേ ദൃഢമിതി തതോ വക്ഷ്യാമി തേ ഹിതമ്

॥ 63 ॥

ശ്ലോക 65

മന്മനാ ഭവ മദ്ഭക്തോ മദ്യാജീ മാം നമസ്കുരു ।

മാമേവൈഷ്യസി സത്യം തേ പ്രതിജാനേ പ്രിയോഽസി മേ

॥ 64 ॥

ശ്ലോക 66

സര്വധര്മാന്പരിത്യജ്യ മാമേകം ശരണം വ്രജ ।

അഹം ത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മോക്ഷയിഷ്യാമി മാ ശുചഃ

॥ 65 ॥

ശ്ലോക 67

ഇദം തേ നാതപസ്കായ നാഭക്തായ കദാചന ।

ന ചാശുശ്രൂഷവേ വാച്യം ന ച മാം യോഽഭ്യസൂയതി

॥ 66 ॥

ശ്ലോക 68

യ ഇമം പരമം ഗുഹ്യം മദ്ഭക്തേഷ്വഭിധാസ്യതി ।

ഭക്തിം മയി പരാം കൃത്വാ മാമേവൈഷ്യത്യസംശയഃ

॥ 67 ॥

ശ്ലോക 69

ന ച തസ്മാന്മനുഷ്യേഷു കശ്ചിന്മേ പ്രിയകൃത്തമഃ ।

ഭവിതാ ന ച മേ തസ്മാദന്യഃ പ്രിയതരോ ഭുവി

॥ 68 ॥

ശ്ലോക 70

അധ്യേഷ്യതേ ച യ ഇമം ധര്മ്യം സംവാദമാവയോഃ ।

ജ്ഞാനയജ്ഞേന തേനാഹമിഷ്ടഃ സ്യാമിതി മേ മതിഃ

॥ 69 ॥

ശ്ലോക 71

ശ്രദ്ധാവാനനസൂയശ്ച ശൃണുയാദപി യോ നരഃ ।

സോഽപി മുക്തഃ ശുഭാఁല്ലോകാന്പ്രാപ്നുയാത്പുണ്യകര്മണാമ്

॥ 70 ॥

ശ്ലോക 72

കച്ചിദേതച്ഛ്രുതം പാര്ഥ ത്വയൈകാഗ്രേണ ചേതസാ ।

കച്ചിദജ്ഞാനസമ്മോഹഃ പ്രനഷ്ടസ്തേ ധനഞ്ജയ

॥ 71 ॥

ശ്ലോക 73

അര്ജുന ഉവാച

നഷ്ടോ മോഹഃ സ്മൃതിര്ലബ്ധാ ത്വത്പ്രസാദാന്മയാച്യുത ।

സ്ഥിതോഽസ്മി ഗതസന്ദേഹഃ കരിഷ്യേ വചനം തവ

॥ 72 ॥

ശ്ലോക 74

സഞ്ജയ ഉവാച

ഇത്യഹം വാസുദേവസ്യ പാര്ഥസ്യ ച മഹാത്മനഃ ।

സംവാദമിമമശ്രൌഷമദ്ഭുതം രോമഹര്ഷണമ്

॥ 73 ॥

ശ്ലോക 75

വ്യാസപ്രസാദാച്ഛ്രുതവാനേതദ്ഗുഹ്യമഹം പരമ് ।

യോഗം യോഗേശ്വരാത്കൃഷ്ണാത്സാക്ഷാത്കഥയതഃ സ്വയമ്

॥ 74 ॥

ശ്ലോക 76

രാജന്സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ സംവാദമിമമദ്ഭുതമ് ।

കേശവാര്ജുനയോഃ പുണ്യം ഹൃഷ്യാമി ച മുഹുര്മുഹുഃ

॥ 75 ॥

ശ്ലോക 77

തച്ച സംസ്മൃത്യ സംസ്മൃത്യ രൂപമത്യദ്ഭുതം ഹരേഃ ।

വിസ്മയോ മേ മഹാന്രാജന്ഹൃഷ്യാമി ച പുനഃ പുനഃ

॥ 76 ॥

ശ്ലോക 78

യത്ര യോഗേശ്വരഃ കൃഷ്ണോ യത്ര പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ ।

തത്ര ശ്രീര്വിജയോ ഭൂതിര്ധ്രുവാ നീതിര്മതിര്മമ

॥ 77 ॥

ശ്ലോക 79

ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസൂപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ

ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ മോക്ഷസന്ന്യാസയോഗോ നാമാഷ്ടാദശോഽധ്യായഃ

॥ 78 ॥

ശ്ലോക 80