Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ਮੂਲਮ੍ - ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ਮੂਲਮ੍ - ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ੴ ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਅਥ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ।
ਮੋਕ੍षਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਯੋਗਃ
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ
ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍ ।
ਤ੍ਯਾਗਸ੍ਯ ਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਪृਥਕ੍ਕੇਸ਼ਿਨਿषੂਦਨ ॥ 1 ॥
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ
ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਨ੍ਯਾਸਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਂ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ ।
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤ੍ਯਾਗਂ ਵਿਚਕ੍षਣਾਃ ॥ 2 ॥
ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਦੋषਵਦਿਤ੍ਯੇਕੇ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ ।
ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਃਕਰ੍ਮ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਮਿਤਿ ਚਾਪਰੇ ॥ 3 ॥
ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਯਾਗੇ ਭਰਤਸਤ੍ਤਮ ।
ਤ੍ਯਾਗੋ ਹਿ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ 4 ॥
ਯਜ੍ਞਦਾਨਤਪਃਕਰ੍ਮ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਤਤ੍ ।
ਯਜ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਤਪਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਵਨਾਨਿ ਮਨੀषਿਣਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਏਤਾਨ੍ਯਪਿ ਤੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਾਨਿ ਚ ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਮੇ ਪਾਰ੍ਥ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਮਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨਿਯਤਸ੍ਯ ਤੁ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਃ ਕਰ੍ਮਣੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ।
ਮੋਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਸ੍ਤਾਮਸਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ 7 ॥
ਦੁਃਖਮਿਤ੍ਯੇਵ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਭਯਾਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ।
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸਂ ਤ੍ਯਾਗਂ ਨੈਵ ਤ੍ਯਾਗਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ 8 ॥
ਕਾਰ੍ਯਮਿਤ੍ਯੇਵ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਨਿਯਤਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇऽਰ੍ਜੁਨ ।
ਸਙ੍ਗਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਚੈਵ ਸ ਤ੍ਯਾਗਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਮਤਃ ॥ 9 ॥
ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟ੍ਯਕੁਸ਼ਲਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਸ਼ਲੇ ਨਾਨੁषਜ੍ਜਤੇ ।
ਤ੍ਯਾਗੀ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਮੇਧਾਵੀ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 10 ॥
ਨ ਹਿ ਦੇਹਭृਤਾ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ।
ਯਸ੍ਤੁ ਕਰ੍ਮਫਲਤ੍ਯਾਗੀ ਸ ਤ੍ਯਾਗੀਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 11 ॥
ਅਨਿष੍ਟਮਿष੍ਟਂ ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍ ।
ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਯਾਗਿਨਾਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਨ ਤੁ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਿਨਾਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥ 12 ॥
ਪਞ੍ਚੈਤਾਨਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।
ਸਾਙ੍ਖ੍ਯੇ ਕृਤਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਸਿਦ੍ਧਯੇ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ 13 ॥
ਅਧਿष੍ਠਾਨਂ ਤਥਾ ਕਰ੍ਤਾ ਕਰਣਂ ਚ ਪृਥਗ੍ਵਿਧਮ੍ ।
ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਪृਥਕ੍ਚੇष੍ਟਾ ਦੈਵਂ ਚੈਵਾਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ਼ਰੀਰਵਾਙ੍ਮਨੋਭਿਰ੍ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਾਰਭਤੇ ਨਰਃ ।
ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਪਰੀਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚੈਤੇ ਤਸ੍ਯ ਹੇਤਵਃ ॥ 15 ॥
ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਸਤਿ ਕਰ੍ਤਾਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਤੁ ਯਃ ।
ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨ ਸ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ॥ 16 ॥
ਯਸ੍ਯ ਨਾਹਙ੍ਕृਤੋ ਭਾਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ।
ਹਤ੍ਵਾऽਪਿ ਸ ਇਮਾਁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ ॥ 17 ॥
ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਕਰ੍ਮਚੋਦਨਾ ।
ਕਰਣਂ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤੇਤਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਕਰ੍ਮਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ ॥ 18 ॥
ਜ੍ਞਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਕਰ੍ਤਾ ਚ ਤ੍ਰਿਧੈਵ ਗੁਣਭੇਦਤਃ ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਗੁਣਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨੇ ਯਥਾਵਚ੍ਛृਣੁ ਤਾਨ੍ਯਪਿ ॥ 19 ॥
ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਯੇਨੈਕਂ ਭਾਵਮਵ੍ਯਯਮੀਕ੍षਤੇ ।
ਅਵਿਭਕ੍ਤਂ ਵਿਭਕ੍ਤੇषੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਤੁ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਾਨ੍ਪृਥਗ੍ਵਿਧਾਨ੍ ।
ਵੇਤ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਜਸਮ੍ ॥ 21 ॥
ਯਤ੍ਤੁ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਵਦੇਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਰ੍ਯੇ ਸਕ੍ਤਮਹੈਤੁਕਮ੍ ।
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਦਲ੍ਪਂ ਚ ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ 22 ॥
ਨਿਯਤਂ ਸਙ੍ਗਰਹਿਤਮਰਾਗਦ੍ਵੇषਤਃ ਕृਤਮ੍ ।
ਅਫਲਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਨਾ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ 23 ॥
ਯਤ੍ਤੁ ਕਾਮੇਪ੍ਸੁਨਾ ਕਰ੍ਮ ਸਾਹਙ੍ਕਾਰੇਣ ਵਾ ਪੁਨਃ ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬਹੁਲਾਯਾਸਂ ਤਦ੍ਰਾਜਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਅਨੁਬਨ੍ਧਂ ਕ੍षਯਂ ਹਿਂਸਾਮਨਪੇਕ੍ष੍ਯ ਚ ਪੌਰੁषਮ੍ ।
ਮੋਹਾਦਾਰਭ੍ਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ 25 ॥
ਮੁਕ੍ਤਸਙ੍ਗੋऽਨਹਂਵਾਦੀ ਧृਤ੍ਯੁਤ੍ਸਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯੋਰ੍ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਃ ਕਰ੍ਤਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ 26 ॥
ਰਾਗੀ ਕਰ੍ਮਫਲਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਰ੍ਲੁਬ੍ਧੋ ਹਿਂਸਾਤ੍ਮਕੋऽਸ਼ੁਚਿਃ ।
ਹਰ੍षਸ਼ੋਕਾਨ੍ਵਿਤਃ ਕਰ੍ਤਾ ਰਾਜਸਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ 27 ॥
ਅਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਃ ਸ੍ਤਬ੍ਧਃ ਸ਼ਠੋ ਨੈष੍ਕृਤਿਕੋऽਲਸਃ ।
ਵਿषਾਦੀ ਦੀਰ੍ਘਸੂਤ੍ਰੀ ਚ ਕਰ੍ਤਾ ਤਾਮਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ 28 ॥
ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ਭੇਦਂ ਧृਤੇਸ਼੍ਚੈਵ ਗੁਣਤਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼ृਣੁ ।
ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਮਾਨਮਸ਼ੇषੇਣ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਧਨਞ੍ਜਯ ॥ 29 ॥
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯੇ ਭਯਾਭਯੇ ।
ਬਨ੍ਧਂ ਮੋਕ੍षਂ ਚ ਯਾ ਵੇਤ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ॥ 30 ॥
ਯਯਾ ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ਚ ।
ਅਯਥਾਵਤ੍ਪ੍ਰਜਾਨਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਰਾਜਸੀ ॥ 31 ॥
ਅਧਰ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਮਿਤਿ ਯਾ ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਮਸਾਵृਤਾ ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨ੍ਵਿਪਰੀਤਾਂਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਾਮਸੀ ॥ 32 ॥
ਧृਤ੍ਯਾ ਯਯਾ ਧਾਰਯਤੇ ਮਨਃਪ੍ਰਾਣੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਯੋਗੇਨਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣ੍ਯਾ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ॥ 33 ॥
ਯਯਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਾਨ੍ਧृਤ੍ਯਾ ਧਾਰਯਤੇऽਰ੍ਜੁਨ ।
ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇਨ ਫਲਾਕਾਙ੍ਕ੍षੀ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਰਾਜਸੀ ॥ 34 ॥
ਯਯਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਂ ਵਿषਾਦਂ ਮਦਮੇਵ ਚ ।
ਨ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਧृਤਿਃ ਸਾ ਪਾਰ੍ਥ ਤਾਮਸੀ ॥ 35 ॥
ਸੁਖਂ ਤ੍ਵਿਦਾਨੀਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਭਰਤਰ੍षਭ ।
ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ਰਮਤੇ ਯਤ੍ਰ ਦੁਃਖਾਨ੍ਤਂ ਚ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 36 ॥
ਯਤ੍ਤਦਗ੍ਰੇ ਵਿषਮਿਵ ਪਰਿਣਾਮੇऽਮृਤੋਪਮਮ੍ ।
ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍ ॥ 37 ॥
ਵਿषਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਯੋਗਾਦ੍ਯਤ੍ਤਦਗ੍ਰੇऽਮृਤੋਪਮਮ੍ ।
ਪਰਿਣਾਮੇ ਵਿषਮਿਵ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਰਾਜਸਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ 38 ॥
ਯਦਗ੍ਰੇ ਚਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਚ ਸੁਖਂ ਮੋਹਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਨਿਦ੍ਰਾਲਸ੍ਯਪ੍ਰਮਾਦੋਤ੍ਥਂ ਤਤ੍ਤਾਮਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ 39 ॥
ਨ ਤਦਸ੍ਤਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦਿਵਿ ਦੇਵੇषੁ ਵਾ ਪੁਨਃ ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਜੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਯਦੇਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਗੁਣੈਃ ॥ 40 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍षਤ੍ਰਿਯਵਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ ।
ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਵਿਭਕ੍ਤਾਨਿ ਸ੍ਵਭਾਵਪ੍ਰਭਵੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ॥ 41 ॥
ਸ਼ਮੋ ਦਮਸ੍ਤਪਃ ਸ਼ੌਚਂ ਕ੍षਾਨ੍ਤਿਰਾਰ੍ਜਵਮੇਵ ਚ ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ॥ 42 ॥
ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਤੇਜੋ ਧृਤਿਰ੍ਦਾਕ੍ष੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚਾਪ੍ਯਪਲਾਯਨਮ੍ ।
ਦਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਭਾਵਸ਼੍ਚ ਕ੍षਾਤ੍ਰਂ ਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ॥ 43 ॥
ਕृषਿਗੌਰਕ੍ष੍ਯਵਾਣਿਜ੍ਯਂ ਵੈਸ਼੍ਯਕਰ੍ਮ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ।
ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਸ੍ਵਭਾਵਜਮ੍ ॥ 44 ॥
ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਰਤਃ ਸਂਸਿਦ੍ਧਿਂ ਲਭਤੇ ਨਰਃ ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਥਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ ॥ 45 ॥
ਯਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭੂਤਾਨਾਂ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਤਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ 46 ॥
ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਵਿਗੁਣਃ ਪਰਧਰ੍ਮੋਤ੍ਸ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਾਤ੍ ।
ਸ੍ਵਭਾਵਨਿਯਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ ॥ 47 ॥
ਸਹਜਂ ਕਰ੍ਮ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਸਦੋषਮਪਿ ਨ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਾ ਹਿ ਦੋषੇਣ ਧੂਮੇਨਾਗ੍ਨਿਰਿਵਾਵृਤਾਃ ॥ 48 ॥
ਅਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਸ੍ਪृਹਃ ।
ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਂ ਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸੇਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 49 ॥
ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਿਬੋਧ ਮੇ ।
ਸਮਾਸੇਨੈਵ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨਿष੍ਠਾ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਯਾ ਪਰਾ ॥ 50 ॥
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧृਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਮ੍ਯ ਚ ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦੀਨ੍ਵਿषਯਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषੌ ਵ੍ਯੁਦਸ੍ਯ ਚ ॥ 51 ॥
ਵਿਵਿਕ੍ਤਸੇਵੀ ਲਘ੍ਵਾਸ਼ੀ ਯਤਵਾਕ੍ਕਾਯਮਾਨਸਃ ।
ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 52 ॥
ਅਹਙ੍ਕਾਰਂ ਬਲਂ ਦਰ੍ਪਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ।
ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਮਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ ॥ 53 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ਨ ਕਾਙ੍ਕ੍षਤਿ ।
ਸਮਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਲਭਤੇ ਪਰਾਮ੍ ॥ 54 ॥
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਮਭਿਜਾਨਾਤਿ ਯਾਵਾਨ੍ਯਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਤਤੋ ਮਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਤੇ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ 55 ॥
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਪਿ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋ ਮਦ੍ਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ 56 ॥
ਚੇਤਸਾ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਯਿ ਸਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਮਤ੍ਪਰਃ ।
ਬੁਦ੍ਧਿਯੋਗਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਃ ਸਤਤਂ ਭਵ ॥ 57 ॥
ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਰਿष੍ਯਸਿ ।
ਅਥ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਹਙ੍ਕਾਰਾਨ੍ਨ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਸਿ ਵਿਨਙ੍ਕ੍ष੍ਯਸਿ ॥ 58 ॥
ਯਦਹਙ੍ਕਾਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਸੇ ।
ਮਿਥ੍ਯੈष ਵ੍ਯਵਸਾਯਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਿਯੋਕ੍ष੍ਯਤਿ ॥ 59 ॥
ਸ੍ਵਭਾਵਜੇਨ ਕੌਨ੍ਤੇਯ ਨਿਬਦ੍ਧਃ ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਨੇਚ੍ਛਸਿ ਯਨ੍ਮੋਹਾਤ੍ਕਰਿष੍ਯਸ੍ਯਵਸ਼ੋऽਪਿ ਤਤ੍ ॥ 60 ॥
ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਹृਦ੍ਦੇਸ਼ੇऽਰ੍ਜੁਨ ਤਿष੍ਠਤਿ ।
ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਯਨ੍ਤ੍ਰਾਰੂਢਾਨਿ ਮਾਯਯਾ ॥ 61 ॥
ਤਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਭਾਰਤ ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ॥ 62 ॥
ਇਤਿ ਤੇ ਜ੍ਞਾਨਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਮਯਾ ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਤਦਸ਼ੇषੇਣ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥ 63 ॥
ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਤਮਂ ਭੂਯਃ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪਰਮਂ ਵਚਃ ।
ਇष੍ਟੋऽਸਿ ਮੇ ਦृਢਮਿਤਿ ਤਤੋ ਵਕ੍ष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਹਿਤਮ੍ ॥ 64 ॥
ਮਨ੍ਮਨਾ ਭਵ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੋ ਮਦ੍ਯਾਜੀ ਮਾਂ ਨਮਸ੍ਕੁਰੁ ।
ਮਾਮੇਵੈष੍ਯਸਿ ਸਤ੍ਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੇ ਪ੍ਰਿਯੋऽਸਿ ਮੇ ॥ 65 ॥
ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਾਮੇਕਂ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜ ।
ਅਹਂ ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੋਕ੍षਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਸ਼ੁਚਃ ॥ 66 ॥
ਇਦਂ ਤੇ ਨਾਤਪਸ੍ਕਾਯ ਨਾਭਕ੍ਤਾਯ ਕਦਾਚਨ ।
ਨ ਚਾਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵੇ ਵਾਚ੍ਯਂ ਨ ਚ ਮਾਂ ਯੋऽਭ੍ਯਸੂਯਤਿ ॥ 67 ॥
ਯ ਇਮਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤੇष੍ਵਭਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ।
ਭਕ੍ਤਿਂ ਮਯਿ ਪਰਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਮੇਵੈष੍ਯਤ੍ਯਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 68 ॥
ਨ ਚ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯੇषੁ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਕृਤ੍ਤਮਃ ।
ਭਵਿਤਾ ਨ ਚ ਮੇ ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰੋ ਭੁਵਿ ॥ 69 ॥
ਅਧ੍ਯੇष੍ਯਤੇ ਚ ਯ ਇਮਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਂਵਾਦਮਾਵਯੋਃ ।
ਜ੍ਞਾਨਯਜ੍ਞੇਨ ਤੇਨਾਹਮਿष੍ਟਃ ਸ੍ਯਾਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥ 70 ॥
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਾਨਨਸੂਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਪਿ ਯੋ ਨਰਃ ।
ਸੋऽਪਿ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਾఁਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ 71 ॥
ਕਚ੍ਚਿਦੇਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਪਾਰ੍ਥ ਤ੍ਵਯੈਕਾਗ੍ਰੇਣ ਚੇਤਸਾ ।
ਕਚ੍ਚਿਦਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਮੋਹਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟਸ੍ਤੇ ਧਨਞ੍ਜਯ ॥ 72 ॥
ਅਰ੍ਜੁਨ ਉਵਾਚ
ਨष੍ਟੋ ਮੋਹਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਲਬ੍ਧਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਯਾਚ੍ਯੁਤ ।
ਸ੍ਥਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਚਨਂ ਤਵ ॥ 73 ॥
ਸਞ੍ਜਯ ਉਵਾਚ
ਇਤ੍ਯਹਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸਂਵਾਦਮਿਮਮਸ਼੍ਰੌषਮਦ੍ਭੁਤਂ ਰੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ॥ 74 ॥
ਵ੍ਯਾਸਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਾਨੇਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਮਹਂ ਪਰਮ੍ ।
ਯੋਗਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ਕृष੍ਣਾਤ੍ਸਾਕ੍षਾਤ੍ਕਥਯਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥ 75 ॥
ਰਾਜਨ੍ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਵਾਦਮਿਮਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ ।
ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਜੁਨਯੋਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹृष੍ਯਾਮਿ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ॥ 76 ॥
ਤਚ੍ਚ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਰੂਪਮਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਂ ਹਰੇਃ ।
ਵਿਸ੍ਮਯੋ ਮੇ ਮਹਾਨ੍ਰਾਜਨ੍ਹृष੍ਯਾਮਿ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 77 ॥
ਯਤ੍ਰ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕृष੍ਣੋ ਯਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਥੋ ਧਨੁਰ੍ਧਰਃ ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਿਜਯੋ ਭੂਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਾ ਨੀਤਿਰ੍ਮਤਿਰ੍ਮਮ ॥ 78 ॥
ੴ ਤਤ੍ਸਦਿਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾਸੂਪਨਿषਤ੍ਸੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਯਾਂ ਯੋਗਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਾਰ੍ਜੁਨਸਂਵਾਦੇ ਮੋਕ੍षਸਨ੍ਨ੍ਯਾਸਯੋਗੋ ਨਾਮਾष੍ਟਾਦਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ॥ 18 ॥
About This Stotram
Srimad Bhagawad Gita Chapter 18
Sanskrit Title: श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - अष्टादशोऽध्यायः
IAST Transliteration:
Overview
Chapter 18 of the Bhagavad Gita is of paramount importance as it serves as the concluding discourse, synthesizing all the preceding teachings. It elaborates on the concept of 'tyaga' (renunciation) and 'sannyasa' (renunciation of action and its fruits), distinguishing between different types of renunciation based on the three gunas (sattva, rajas, tamas). Lord Krishna clarifies that true renunciation is not the abandonment of all actions, but the renunciation of the desire for the fruits of actions. This chapter provides a comprehensive understanding of the nature of the Self, the Supreme Being, the universe, and the path to ultimate freedom. It emphasizes the importance of performing one's prescribed duties with detachment and devotion, ultimately leading to spiritual liberation. The chapter also delves into the three types of knowledge, actions, doers, intellects, determination, and happiness, all categorized according to the three gunas, offering a complete framework for spiritual understanding and practice.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Krishna |
| Author | Vyasa |
| Type | Chapter |
| Category | Gita |
| Number of Verses | 79 |
| Origin | This stotram is the eighteenth and final chapter of the Srimad Bhagavad Gita, a foundational scripture in Hinduism. The Bhagavad Gita is part of the epic Mahabharata, specifically within the Bhishma Parva. It is believed to have been composed by the Srimant Ved Vyas, traditionally considered the compiler of the Vedas and the author of the Mahabharata. The exact date of composition is uncertain, but it is generally placed within the period of the Mahabharata's formation, likely between the 5th and 2nd centuries BCE. This chapter, titled 'Moksha Sannyasa Yoga' (The Yoga of Renunciation for Liberation), is the culmination of the Bhagavad Gita's teachings, summarizing and elaborating on the concepts of renunciation (sannyasa) and abandonment (tyaga) as pathways to liberation (moksha). It concludes the dialogue between Lord Krishna and Arjuna. |
Benefits of Recitation
- Attainment of liberation (Moksha)
- Understanding the true nature of renunciation and action
- Discernment between sattvic, rajasic, and tamasic qualities
- Knowledge of the three types of happiness
- Realization of the Supreme Being
Best Time to Recite
Daily recitation, especially in the morning or evening. Particularly beneficial during periods of introspection, spiritual seeking, or when facing difficult decisions. It is also recited during religious ceremonies and festivals related to the Bhagavad Gita.
Historical Context
Chapter 18 is the final chapter of the Srimad Bhagavad Gita, which is embedded within the epic Mahabharata. The Mahabharata is attributed to the Srimant Ved Vyas. The dialogue between Lord Krishna and Arjuna takes place on the battlefield of Kurukshetra just before the start of the great war. This chapter encapsulates the essence of the Gita's teachings, providing a definitive conclusion to the philosophical and spiritual discourse. It is considered a distillation of Vedic and Upanishadic wisdom, presented in an accessible narrative form. The concepts discussed, such as the gunas and their influence on human nature and actions, have had a and lasting impact on Indian philosophy and spirituality.
Alternate Names
- Moksha Sannyasa Yoga
- The Yoga of Renunciation for Liberation
Related Stotrams
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 1
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 15
Last Updated: 2025-12-01