శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - త్రయోదశోఽధ్యాయః

శ్రీమద్భగవద్గీతా మూలమ్ - త్రయోదశోఽధ్యాయః

శ్లోక 1

ఓం శ్రీ పరమాత్మనే నమః

అథ త్రయోదశోఽధ్యాయః ।

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగః

శ్రీభగవానువాచ

ఇదం శరీరం కౌన్తేయ క్షేత్రమిత్యభిధీయతే ।

ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః

శ్లోక 2

క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి సర్వక్షేత్రేషు భారత ।

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ

॥ 1 ॥

శ్లోక 3

తత్క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ యద్వికారి యతశ్చ యత్ ।

స చ యో యత్ప్రభావశ్చ తత్సమాసేన మే శృణు

॥ 2 ॥

శ్లోక 4

ఋషిభిర్బహుధా గీతం ఛన్దోభిర్వివిధైః పృథక్ ।

బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః

॥ 3 ॥

శ్లోక 5

మహాభూతాన్యహఙ్కారో బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ ।

ఇన్ద్రియాణి దశైకం చ పఞ్చ చేన్ద్రియగోచరాః

॥ 4 ॥

శ్లోక 6

ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం దుఃఖం సఙ్ఘాతశ్చేతనా ధృతిః ।

ఏతత్క్షేత్రం సమాసేన సవికారముదాహృతమ్

॥ 5 ॥

శ్లోక 7

అమానిత్వమదమ్భిత్వమహింసా క్షాన్తిరార్జవమ్ ।

ఆచార్యోపాసనం శౌచం స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః

॥ 6 ॥

శ్లోక 8

ఇన్ద్రియార్థేషు వైరాగ్యమనహఙ్కార ఏవ చ ।

జన్మ-మృత్యు-జరా-వ్యాధి-దుఃఖదోషానుదర్శనమ్

॥ 7 ॥

శ్లోక 9

అసక్తిరనభిష్వఙ్గః పుత్రదారగృహాదిషు ।

నిత్యం చ సమచిత్తత్వ-మిష్టానిష్టోపపత్తిషు

॥ 8 ॥

శ్లోక 10

మయి చానన్యయోగేన భక్తిరవ్యభిచారిణీ ।

వివిక్తదేశసేవిత్వ-మరతిర్జనసంసది

॥ 9 ॥

శ్లోక 11

అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యత్వం తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనమ్ ।

ఏతజ్జ్ఞానమితి ప్రోక్తమజ్ఞానం యదతోఽన్యథా

॥ 10 ॥

శ్లోక 12

జ్ఞేయం యత్తత్ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే ।

అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ న సత్తన్నాసదుచ్యతే

॥ 11 ॥

శ్లోక 13

సర్వతఃపాణిపాదం తత్సర్వతోఽక్షిశిరోముఖమ్ ।

సర్వతఃశ్రుతిమల్లోకే సర్వమావృత్య తిష్ఠతి

॥ 12 ॥

శ్లోక 14

సర్వేన్ద్రియగుణాభాసం సర్వేన్ద్రియవివర్జితమ్ ।

అసక్తం సర్వభృచ్చైవ నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ

॥ 13 ॥

శ్లోక 15

బహిరన్తశ్చ భూతానామచరం చరమేవ చ ।

సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం దూరస్థం చాన్తికే చ తత్

॥ 14 ॥

శ్లోక 16

అవిభక్తం చ భూతేషు విభక్తమివ చ స్థితమ్ ।

భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ

॥ 15 ॥

శ్లోక 17

జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిస్తమసః పరముచ్యతే ।

జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం హృది సర్వస్య విష్ఠితమ్

॥ 16 ॥

శ్లోక 18

ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః ।

మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ మద్భావాయోపపద్యతే

॥ 17 ॥

శ్లోక 19

ప్రకృతిం పురుషం చైవ విద్ధ్యనాది ఉభావపి ।

వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ విద్ధి ప్రకృతిసమ్భవాన్

॥ 18 ॥

శ్లోక 20

కార్యకారణకర్తృత్వే హేతుః ప్రకృతిరుచ్యతే ।

పురుషః సుఖదుఃఖానాం భోక్తృత్వే హేతురుచ్యతే

॥ 19 ॥

శ్లోక 21

పురుషః ప్రకృతిస్థో హి భుఙ్క్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్ ।

కారణం గుణసఙ్గోఽస్య సదసద్యోనిజన్మసు

॥ 20 ॥

శ్లోక 22

ఉపద్రష్టానుమన్తా చ భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః ।

పరమాత్మేతి చాప్యుక్తో దేహేఽస్మిన్పురుషః పరః

॥ 21 ॥

శ్లోక 23

య ఏవం వేత్తి పురుషం ప్రకృతిం చ గుణైః సహ ।

సర్వథా వర్తమానోఽపి న స భూయోఽభిజాయతే

॥ 22 ॥

శ్లోక 24

ధ్యానేనాత్మని పశ్యన్తి కేచిదాత్మానమాత్మనా ।

అన్యే సాఙ్ఖ్యేన యోగేన కర్మయోగేన చాపరే

॥ 23 ॥

శ్లోక 25

అన్యే త్వేవమజానన్తః శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే ।

తేఽపి చాతితరన్త్యేవ మృత్యుం శ్రుతిపరాయణాః

॥ 24 ॥

శ్లోక 26

యావత్సఞ్జాయతే కిఞ్చిత్సత్త్వం స్థావరజఙ్గమమ్ ।

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్తద్విద్ధి భరతర్షభ

॥ 25 ॥

శ్లోక 27

సమం సర్వేషు భూతేషు తిష్ఠన్తం పరమేశ్వరమ్ ।

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి

॥ 26 ॥

శ్లోక 28

సమం పశ్యన్హి సర్వత్ర సమవస్థితమీశ్వరమ్ ।

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాం గతిమ్

॥ 27 ॥

శ్లోక 29

ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి క్రియమాణాని సర్వశః ।

యః పశ్యతి తథాత్మానమకర్తారం స పశ్యతి

॥ 28 ॥

శ్లోక 30

యదా భూతపృథగ్భావ-మేకస్థమనుపశ్యతి ।

తత ఏవ చ విస్తారం బ్రహ్మ సమ్పద్యతే తదా

॥ 29 ॥

శ్లోక 31

అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వా-త్పరమాత్మాయమవ్యయః ।

శరీరస్థోఽపి కౌన్తేయ న కరోతి న లిప్యతే

॥ 30 ॥

శ్లోక 32

యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాదాకాశం నోపలిప్యతే ।

సర్వత్రావస్థితో దేహే తథాత్మా నోపలిప్యతే

॥ 31 ॥

శ్లోక 33

యథా ప్రకాశయత్యేకః కృత్స్నం లోకమిమం రవిః ।

క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం ప్రకాశయతి భారత

॥ 32 ॥

శ్లోక 34

క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయో-రేవమన్తరం జ్ఞానచక్షుషా ।

భూతప్రకృతిమోక్షం చ యే విదుర్యాన్తి తే పరమ్

॥ 33 ॥

శ్లోక 35

ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే

శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞవిభాగయోగో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః

॥ 34 ॥

శ్లోక 36