Sri Surya Upanishad
Sri Surya Upanishad
ଶ୍ରୀ ସୂର୍ଯୋପନିଷଦ୍
ଓ-ମ୍ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର୍ଦଧାତୁ । ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
ଓଁ ଅଥ ସୂର୍ଯାଥର୍ଵାଙ୍ଗିରସଂ-ଵ୍ଯାଁ᳚ଖ୍ଯାସ୍ଯା॒ମଃ । ବ୍ରହ୍ମା ଋ॒ଷିଃ । ଗାଯ॑ତ୍ରୀ ଛ॒ନ୍ଦଃ । ଆଦି॑ତ୍ଯୋ ଦେ॒ଵତା । ହଂସଃ॑ ସୋ॒-ଽହମଗ୍ନିନାରାଯଣ ଯୁ॑କ୍ତ-ମ୍ବୀ॒ଜମ୍ । ହୃଲ୍ଲେ॑ଖା ଶ॒କ୍ତିଃ । ଵିଯଦାଦିସର୍ଗସଂଯୁଁ॑କ୍ତ-ଙ୍କୀ॒ଲକମ୍ । ଚତୁର୍ଵିଧପୁରୁଷାର୍ଥ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥେ ଵି॑ନିଯୋ॒ଗଃ ।
ଷଟ୍ସ୍ଵରାରୂଢେ॑ନ ବୀଜେ॒ନ ଷଡ॑ଙ୍ଗଂ ର॒କ୍ତାମ୍ବୁ॑ଜସଂସ୍ଥି॒ତଂ ସପ୍ତାଶ୍ଵ॑ରଥି॒ନଂ ହିର॑ଣ୍ଯଵ॒ର୍ଣ-ଞ୍ଚ॑ତୁର୍ଭୁ॒ଜ-ମ୍ପଦ୍ମଦ୍ଵଯା-ଽଭଯଵର॑ଦହ॒ସ୍ତ-ଙ୍କାଲଚକ୍ର॑ପ୍ରଣେତା॒ରଂ ଶ୍ରୀସୂର୍ଯନାରାଯ॒ଣଂ-ଯଁ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ ସ ଵୈ ବ୍ରା᳚ହ୍ମ॒ଣଃ ।
ଓ-ମ୍ଭୂର୍ଭୁଵ॒-ସ୍ସୁଵଃ॑ । ତତ୍ସ॑ଵି॒ତୁର୍ଵରେ᳚ଣ୍ଯ॒-ମ୍ଭର୍ଗୋ॑ ଦେ॒ଵସ୍ଯ॑ ଧୀମହି । ଧିଯୋ॒ ଯୋ ନଃ॑ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ । ସୂର୍ଯ॑ ଆ॒ତ୍ମା ଜଗ॑ତସ୍ତ॒ସ୍ଥୁଷ॑ଶ୍ଚ । ସୂର୍ଯା॒ଦ୍ଵୈ ଖଲ୍ଵି॒ମାନି॒ ଭୂତା॑ନି॒ ଜାଯ॑ନ୍ତେ । ସୂର୍ଯା᳚ଦ୍ଯ॒ଜ୍ଞଃ ପର୍ଜନ୍ଯୋ᳚-ଽନ୍ନମା॒ତ୍ମା ।
ନମ॑ସ୍ତେ ଆଦିତ୍ଯ । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ଙ୍କର୍ମ॑ କର୍ତାସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒-ମ୍ବ୍ରହ୍ମା॑-ଽସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷଂ॒-ଵିଁଷ୍ଣୁ॑ରସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷଂ॒ ରୁଦ୍ରୋ॑-ଽସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒ମୃଗ॑ସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷଂ॒-ଯଁଜୁ॑ରସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷଂ॒ ସାମା॑ସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ପ୍ର॒ତ୍ଯକ୍ଷ॒ମଥ॑ର୍ଵାସି । ତ୍ଵମେ॒ଵ ସର୍ଵ॑-ଞ୍ଛନ୍ଦୋ॒-ଽସି । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦ୍ଵା॑ଯୁର୍ଜା॒ଯତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦ୍ଭୂ॑ମିର୍ଜା॒ଯତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦାପୋ॑ ଜାଯ॒ନ୍ତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଜ୍ଜ୍ଯୋତି॑ର୍ଜାଯ॒ତେ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦ୍ଵ୍ଯୋମ ଦିଶୋ॑ ଜାଯ॒ନ୍ତେ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦ୍ଦେ॑ଵା ଜାଯ॒ନ୍ତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଦ୍ଵେ॑ଦା ଜାଯ॒ନ୍ତେ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵା ଏ॒ଷ ଏ॒ତନ୍ମ॒ଣ୍ଡଲ॒-ନ୍ତପ॑ତି । ଅ॒ସାଵା॑ଦି॒ତ୍ଯୋ ବ୍ର॒ହ୍ମା । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ-ଽନ୍ତଃକରଣ ମନୋବୁଦ୍ଧି ଚିତ୍ତା॑ହଙ୍କା॒ରାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ଵ୍ଯାନ-ସ୍ସମାନୋଦାନୋ-ଽପା॑ନଃ ପ୍ରା॒ଣଃ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ଶ୍ରୋତ୍ର ତ୍ଵକ୍ଚକ୍ଷୂରସ॑ନଘ୍ରା॒ଣାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ଵାକ୍ପାଣିପାଦପା॑ଯୂପ॒ସ୍ଥାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶରୂପର॑ସଗ॒ନ୍ଧାଃ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯୋ ଵୈ ଵଚନାଦାନାଗମନ ଵିସ॑ର୍ଗାନ॒ନ୍ଦାଃ । ଆନନ୍ଦମଯୋ ଵିଜ୍ଞାନମଯୋ ଵିଜ୍ଞାନଘନ॑ ଆଦି॒ତ୍ଯଃ । ନମୋ ମିତ୍ରାଯ ଭାନଵେ ମୃତ୍ଯୋ᳚ର୍ମା ପା॒ହି । ଭ୍ରାଜିଷ୍ଣଵେ ଵିଶ୍ଵହେତ॑ଵେ ନ॒ମଃ ।
ସୂର୍ଯାଦ୍ଭଵନ୍ତି॑ ଭୂତା॒ନି ସୂର୍ଯେଣ ପାଲି॑ତାନି॒ ତୁ । ସୂର୍ଯେ ଲଯ-ମ୍ପ୍ରା᳚ପ୍ନୁଵ॒ନ୍ତି ଯ-ସ୍ସୂର୍ଯ-ସ୍ସୋ-ଽହ॑ମେଵ॒ ଚ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ନୋ ଦେ॒ଵ-ସ୍ସ॑ଵି॒ତା ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ନ ଉ॒ତ ପ॒ର୍ଵତଃ॑ । ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଧା॒ତା ଦ॑ଧାତୁ ନଃ ।
ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯାଯ॑ ଵି॒ଦ୍ମହେ॑ ସହସ୍ରକିର॒ଣାଯ॑ ଧୀମହି । ତନ୍ନଃ॑ ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରଚୋ॒ଦଯା᳚ତ୍ ।
ସ॒ଵି॒ତା ପ॒ଶ୍ଚାତ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା ପୁ॒ରସ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତୋତ୍ତ॒ରାତ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା-ଽଧ॒ରାତ୍ତା᳚-ଥ୍ସଵି॒ତା ନଃ॑ ସୁଵତୁ ସ॒ର୍ଵତା᳚ତିଗ୍ଂ ସଵି॒ତା ନୋ᳚ ରାସତା-ନ୍ଦୀର୍ଘ॒ମାଯୁଃ॑ ।
ଓମିତ୍ଯେକାକ୍ଷ॑ର-ମ୍ବ୍ର॒ହ୍ମ । ଘୃଣି॒ରିତି॒ ଦ୍ଵେ ଅ॒କ୍ଷରେ᳚ । ସୂର୍ଯ॒ ଇତ୍ଯକ୍ଷ॑ରଦ୍ଵ॒ଯମ୍ । ଆ॒ଦି॒ତ୍ଯ ଇତି॒ ତ୍ରୀଣ୍ଯକ୍ଷ॑ରାଣି । ଏତସ୍ଯୈଵ ସୂର୍ଯସ୍ଯାଷ୍ଟାକ୍ଷ॑ରୋ ମ॒ନୁଃ ।
ଯ-ସ୍ସଦାହରହ॑ର୍ଜପ॒ତି ସ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣୋ ଭ॒ଵତି ସ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମ॑ଣୋ ଭ॒ଵତି । ସୂର୍ଯାଭିମୁ॑ଖୋ ଜ॒ପ୍ତ୍ଵା ମହାଵ୍ଯାଧି ଭଯା᳚-ତ୍ପ୍ରମୁ॒ଚ୍ଯତେ । ଅଲ॑କ୍ଷ୍ମୀର୍ନ॒ଶ୍ଯତି । ଅଭକ୍ଷ୍ଯ ଭକ୍ଷଣା-ତ୍ପୂ॑ତୋ ଭ॒ଵତି । ଅଗମ୍ଯାଗମନା-ତ୍ପୂ॑ତୋ ଭ॒ଵତି । ପତିତ ସମ୍ଭାଷଣା-ତ୍ପୂ॑ତୋ ଭ॒ଵତି । ଅସ-ଥ୍ସମ୍ଭାଷଣା-ତ୍ପୂ॑ତୋ ଭ॒ଵତି । ଅସ-ଥ୍ସମ୍ଭାଷଣାତ୍ପୂ॑ତୋ ଭ॒ଵତି ।
ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ସୂର୍ଯାଭି॑ମୁଖଃ ପ॒ଠେତ୍ । ସଦ୍ଯୋତ୍ପନ୍ନପଞ୍ଚମହାପାତକା᳚-ତ୍ପ୍ରମୁ॒ଚ୍ଯତେ । ସୈଷା ସାଵି॑ତ୍ରୀଂ-ଵିଁ॒ଦ୍ଯା-ନ୍ନ କିଞ୍ଚିଦପି ନ କସ୍ମୈଚି॑-ତ୍ପ୍ରଶଂ॒ସଯେତ୍ । ଯ ଏ॒ତା-ମ୍ମହାଭାଗଃ ପ୍ରା॑ତଃ ପ॒ଠତି ସ ଭାଗ୍ଯ॑ଵାନ୍ ଜା॒ଯତେ ପ॑ଶୂନ୍ଵି॒ନ୍ଦତି । ଵେଦା᳚ର୍ଥଂ-ଲଁ॒ଭତେ । ତ୍ରିକାଲମେ॑ତଜ୍ଜ॒ପ୍ତ୍ଵା କ୍ରତୁଶତଫଲମ॑ଵାପ୍ନୋ॒ତି । ହସ୍ତାଦି॑ତ୍ଯେ ଜ॒ପତି ସ ମହାମୃ॑ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॒ରତି ସ ମହାମୃ॑ତ୍ଯୁ-ନ୍ତ॒ରତି ଯ ଏ॑ଵଂ-ଵେଁ॒ଦ । ଇତ୍ଯୁ॑ପ॒ନିଷ॑ତ୍ ।
ଓ-ମ୍ଭ॒ଦ୍ର-ଙ୍କର୍ଣେ॑ଭି-ଶ୍ଶୃଣୁ॒ଯାମ॑ ଦେଵାଃ । ଭ॒ଦ୍ର-ମ୍ପ॑ଶ୍ଯେମା॒କ୍ଷଭି॒ର୍ଯଜ॑ତ୍ରାଃ । ସ୍ଥି॒ରୈରଙ୍ଗୈ᳚ସ୍ତୁଷ୍ଟୁ॒ଵାଗ୍ଂ ସ॑ସ୍ତ॒ନୂଭିଃ॑ । ଵ୍ଯଶେ॑ମ ଦେ॒ଵହି॑ତଂ॒-ଯଁଦାଯୁଃ॑ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ ଇନ୍ଦ୍ରୋ॑ ଵୃ॒ଦ୍ଧଶ୍ର॑ଵାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନଃ॑ ପୂ॒ଷା ଵି॒ଶ୍ଵଵେ॑ଦାଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନ॒ସ୍ତାର୍କ୍ଷ୍ଯୋ॒ ଅରି॑ଷ୍ଟନେମିଃ । ସ୍ଵ॒ସ୍ତି ନୋ॒ ବୃହ॒ସ୍ପତି॑ର୍ଦଧାତୁ । ଓଁ ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତି॒-ଶ୍ଶାନ୍ତିଃ॑ ॥
Related Scriptures
श्री आदित्य (सूर्य) द्वादश नाम स्तोत्रम्
6 verses
श्री सूर्य नमस्कार मन्त्रम्
0 verses
श्री सूर्य पञ्जर स्तोत्रम्
22 verses
श्री सूर्य शतकम्
101 verses
Rudrayamala 1000 Names of Lord Surya
1000 verses
Bhavishya Purana 1000 Names of Lord Surya
1000 verses
About This Stotram
Sri Surya Upanishad
Sanskrit Title: श्री सूर्योपनिषद्
IAST Transliteration:
Overview
The Sri Surya Upanishad extols Surya, the Sun God, as the supreme reality, the creator, sustainer, and destroyer of the universe. It elaborates on his cosmic significance, his role as the source of all life and energy, and his manifestation as Brahman. The Upanishad emphasizes the importance of meditating on Surya for spiritual enlightenment and liberation. It describes Surya as the 'Prana' (life force) of the universe and the embodiment of 'Om'. Reciting or meditating upon this Upanishad is believed to grant spiritual merit, remove afflictions, and lead to the realization of the divine.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Surya |
| Author | Unknown |
| Type | Upanishad |
| Category | Upanishad |
| Number of Verses | 8 |
| Origin | The Sri Surya Upanishad is considered a minor Upanishad, often grouped with the Samanya (General) Upanishads or the Vaishnava Upanishads, though its focus is on Surya. It is not part of the principal or Mukhya Upanishads. Its exact period of composition is uncertain, but it is believed to have emerged during the later Upanishadic period, possibly between the Puranic and Tantric eras, as it incorporates elements that reflect a more developed devotional and philosophical understanding of Surya as the Supreme Being. It is found within collections of Upanishadic literature. |
Benefits of Recitation
- Attainment of spiritual knowledge and liberation (Moksha)
- Removal of sins and obstacles
- Prosperity and well-being
- Good health and longevity
- Fulfillment of desires through divine grace
Best Time to Recite
Morning (especially during sunrise), Sunday, and during solar festivals like Makar Sankranti and Rathasaptami.
Historical Context
The Sri Surya Upanishad, like many minor Upanishads, lacks a precise historical dating. It is generally placed in the later Upanishadic period, likely after the classical Upanishads. Its content reflects a synthesis of Vedic traditions with Puranic and early Tantric influences, where Surya is elevated to the status of the supreme deity. The Upanishad likely served to consolidate the worship of Surya within the broader philosophical framework of Vedanta, presenting him as the ultimate Brahman. Its inclusion in various Upanishad compilations indicates its acceptance within certain Vedic and Hindu traditions.
Alternate Names
- Surya Upanishad
Related Stotrams
- Aditya Hridayam
- Surya Ashtakam
- Gayatri Mantra
Last Updated: 2025-12-01