శ్రీ సూర్య శతకమ్

॥ సూర్యశతకమ్ ॥

మహాకవిశ్రీమయూరప్రణీతమ్

॥ శ్రీ గణేశాయ నమః ॥

జమ్భారాతీభకుమ్భోద్భవమివ దధతః సాన్ద్రసిన్దూరరేణుం

రక్తాః సిక్తా ఇవౌఘైరుదయగిరితటీధాతుధారాద్రవస్య । వర్ సక్తైః

ఆయాన్త్యా తుల్యకాలం కమలవనరుచేవారుణా వో విభూత్యై

భూయాసుర్భాసయన్తో భువనమభినవా భానవో భానవీయాః ॥ 1 ॥

భక్తిప్రహ్వాయ దాతుం ముకులపుటకుటీకోటరక్రోడలీనాం

లక్ష్మీమాక్రష్టుకామా ఇవ కమలవనోద్ధాటనం కుర్వతే యే ।

కాలాకారాన్ధకారాననపతితజగత్సాధ్వసధ్వంసకల్యాః

కల్యాణం వః క్రియాసుః కిసలయరుచయస్తే కరా భాస్కరస్య ॥ 2 ॥

గర్భేష్వమ్భోరుహాణాం శిఖరిషు చ శితాగ్రేషు తుల్యం పతన్తః

ప్రారమ్భే వాసరస్య వ్యుపరతిసమయే చైకరూపాస్తథైవ ।

నిష్పర్యాయం ప్రవృత్తాస్త్రిభువనభవనప్రాఙ్గణే పాన్తు యుష్మా-

నూష్మాణం సన్తతాధ్వశ్రమజమివ భృశం బిభ్రతో బ్రధ్నపాదాః ॥ 3 ॥

ప్రభ్రశ్యత్యుత్తరీయత్విషి తమసి సముద్దీక్ష్య వీతావృతీన్ప్రా-

గ్జన్తూంస్తన్తూన్యథా యానతను వితనుతే తిగ్మరోచిర్మరీచీన్ ।

తే సాన్ద్రీభూయ సద్యః క్రమవిశదదశాశాదశాలీవిశాలం

శశ్వత్సమ్పాదయన్తోఽమ్బరమమలమలం మఙ్గలం వో దిశన్తు ॥ 4 ॥

న్యక్కుర్వన్నోషధీశే ముషితరుచి శుచేవౌషధీః ప్రోషితాభా

భాస్వద్గ్రావోద్గతేన ప్రథమమివ కృతాభ్యుద్గతిః పావకేన ।

పక్షచ్ఛేదవ్రణాసృక్స్రుత ఇవ దృషదో దర్శయన్ప్రాతరద్రే-

రాతామ్రస్తీవ్రభానోరనభిమతనుదే స్తాద్గభస్త్యుద్గమో వః ॥ 5 ॥

శీర్ణఘ్రాణాఙ్ఘ్రిపాణీన్వ్రణిభిరపఘనైర్ఘర్ఘరావ్యక్తఘోషాన్

దీర్ఘాఘ్రాతానఘౌఘై పునరపి ఘటయత్యేక ఉల్లాఘయన్ యః ।

ఘర్మాంశోస్తస్య వోఽన్తర్ద్విగుణఘనఘృణానిఘ్ననిర్విఘ్నవృత్తే-

ర్దత్తార్ఘాః సిద్ధసఙ్ఘైర్విదధతు ఘృణయః శీఘ్రమంహోవిధాతమ్ ॥ 6 ॥

బిభ్రాణా వామనత్వం ప్రథమమథ తథైవాంశవః ప్రాంశవో వః

క్రాన్తాకాశాన్తరాలాస్తదను దశదిశః పూరయన్తస్తతోఽపి ।

ధ్వాన్తాదాచ్ఛిద్య దేవద్విష ఇవ బలితో విశ్వమాశ్వశ్నువానాః వర్ దేవద్రుహ

కృచ్ఛ్రాణ్యుచ్ఛ్రాయహేలోపహసితహరయో హారిదశ్వా హరన్తు ॥ 7 ॥

ఉద్గాఢేనారుణిమ్నా విదధతి బహులం యేఽరుణస్యారుణత్వం

మూర్ధోద్ధూతౌ ఖలీనక్షతరుధిరరుచో యే రథాశ్వాననేషు ।

శైలానాం శేఖరత్వం శ్రితశిఖరిశిఖాస్తన్వతే యే దిశన్తు వర్ శిఖరశిఖాః

ప్రేఙ్ఖన్తః ఖే ఖరాంశోః ఖచితదినముఖాస్తే మయూఖాః సుఖం వః ॥ 8 ॥

దత్తానన్దాః ప్రజానాం సముచితసమయాకృష్టసృష్టైః పయోభిః వర్ అక్లిష్టసృష్టైః

పూర్వాహ్ణే విప్రకీర్ణా దిశి దిశి విరమత్యహ్ని సంహారభాజః ।

దీప్తాంశోర్దీర్ఘదుఃఖప్రభవభవభయోదన్వదుత్తారనావో

గావో వః పావనానాం పరమపరిమితాం ప్రీతిముత్పాదయన్తు ॥ 9 ॥

బన్ధధ్వంసైకహేతుం శిరసి నతిరసాబద్ధసన్ధ్యాఞ్జలీనాం

లోకానాం యే ప్రబోధం విదధతి విపులామ్భోజఖణ్డాశయేవ ।

యుష్మాకం తే స్వచిత్తప్రథితపృథుతరప్రార్థనాకల్పవృక్షాః వర్ ప్రథిమ

కల్పన్తాం నిర్వికల్పం దినకరకిరణాః కేతవః కల్మషస్య ॥ 10 ॥

ధారా రాయో ధనాయాపది సపది కరాలమ్బభూతాః ప్రపాతే

తత్త్వాలోకైకదీపాస్త్రిదశపతిపురప్రస్థితౌ వీథ్య ఏవ ।

నిర్వాణోద్యోగియోగిప్రగమనిజతనుద్వారి వేత్రాయమాణా-

స్త్రాయన్తాం తీవ్రభానోర్దివసముఖసుఖా రశ్మయః కల్మషాద్వః ॥ 11 ॥

వర్ తీవ్రభాసః వర్ కశ్మలాద్వః

ప్రాచి ప్రాగాచరన్త్యోఽనతిచిరమచలే చారుచూడామణిత్వం

ముఞ్చన్త్యో రోచనామ్భః ప్రచురమివ దిశాముచ్చకైశ్చర్చనాయ ।

చాటూత్కైశ్చక్రనామ్నాం చతురమవిచలైర్లోచనైరర్చ్యమానా- వర్ సుచిరం

శ్చేష్టన్తాం చిన్తితానాముచితమచరమాశ్చణ్డరోచీరుచో వః ॥ 12 ॥

ఏకం జ్యోతిర్దృశౌ ద్వే త్రిజగతి గదితాన్యబ్జజాస్యైశ్చతుర్భి-

ర్భూతానాం పఞ్చమం యాన్యలమృతుషు తథా షట్సు నానావిధాని ।

యుష్మాకం తాని సప్తత్రిదశమునినుతాన్యష్టదిగ్భాఞ్జి భానో-

ర్యాన్తి ప్రాహ్ణే నవత్వం దశ దధతు శివం దీధితీనాం శతాని ॥ 13 ॥ వర్ దదతు

ఆవృత్తిభ్రాన్తవిశ్వాః శ్రమమివ దధతః శోషిణః స్వోష్మణేవ

గ్రీష్మే దావాగ్నితప్తా ఇవ రసమసకృద్యే ధరిత్ర్యా ధయన్తి ।

తే ప్రావృష్యాత్తపానాతిశయరుజ ఇవోద్వాన్తతోయా హిమర్తౌ

మార్తణ్డస్యాప్రచణ్డాశ్చిరమశుభభిదేఽభీషవో వో భవన్తు ॥ 14 ॥

తన్వానా దిగ్వధూనాం సమధికమధురాలోకరమ్యామవస్థా-

మారుఢప్రౌఢిలేశోత్కలితకపిలిమాలఙ్కృతిః కేవలైవ ।

ఉజ్జృమ్భామ్భోజనేత్రద్యుతిని దినముఖే కిఞ్చిదుద్భిద్యమానా

శ్మశ్రుశ్రేణీవ భాసాం దిశతు దశశతీ శర్మ ఘర్మత్విషో వః ॥ 15 ॥

మౌలీన్దోర్మైష మోషీద్ద్యుతిమితి వృషభాఙ్కేన యః శఙ్కినేవ

ప్రత్యగ్రోద్ఘాటితామ్భోరుహకుహరగుహాసుస్థితేనేవ ధాత్రా ।

కృష్ణేన ధ్వాన్తకృష్ణస్వతనుపరిభవత్రస్నునేవ స్తుతోఽలం

త్రాణాయ స్తాత్తనీయానపి తిమిరరిపోః స త్విషాముద్గమో వః ॥ 16 ॥

విస్తీర్ణం వ్యోమ దీర్ఘాః సపది దశ దిశో వ్యస్తవేలామ్భసోఽబ్ధీన్

కుర్వద్భిర్దృశ్యనానానగనగరనగాభోగపృథ్వీం చ పృథ్వీమ్ ।

పద్మిన్యుచ్ఛ్వాస్యతే యైరుషసి జగదపి ధ్వంసయిత్వా తమిస్రా-

ముస్రా విస్రంసయన్తు ద్రుతమనభిమతం తే సహస్రత్విషో వః ॥ 17 ॥ వర్ విస్రావయన్తు

అస్తవ్యస్తత్వశూన్యో నిజరుచిరనిశానశ్వరః కర్తుమీశో

విశ్వం వేశ్మేవ దీపః ప్రతిహతతిమిరం యః ప్రదేశస్థితోఽపి ।

దిక్కాలాపేక్షయాసౌ త్రిభువనమటతస్తిగ్మభానోర్నవాఖ్యాం

యాతః శాతక్రతవ్యాం దిశి దిశతు శివం సోఽర్చిషాముద్గమో వః ॥ 18 ॥

మాగాన్మ్లానిం మృణాలీ మృదురితి దయయేవాప్రవిష్టోఽహిలోకం

లోకాలోకస్య పార్శ్వం ప్రతపతి న పరం యస్తదాఖ్యార్థమేవ ।

ఊర్ధ్వం బ్రహ్మాణ్డఖణ్డస్ఫుటనభయపరిత్యక్తదైర్ఘ్యో ద్యుసీమ్ని

స్వేఛావశ్యావకాశావధిరవతు స వస్తాపనో రోచిరోఘః ॥ 19 ॥

అశ్యామః కాల ఏకో న భవతి భువనాన్తోఽపి వీతేఽన్ధకారే వర్ వీతాన్ధకారః

సద్యః ప్రాలేయపాదో న విలయమచలశ్చన్ద్రమా అప్యుపైతి ।

బన్ధః సిద్ధాఞ్జలీనాం న హి కుముదవనస్యాపి యత్రోజ్జిహానే

తత్ప్రాతః ప్రేక్షణీయం దిశతు దినపతేర్ధామ కామాధికం వః ॥ 20 ॥

యత్కాన్తిం పఙ్కజానాం న హరతి కురుతే ప్రత్యుతాధిక్యరమ్యాం వర్ ప్రత్యుతాతీవ రమ్యాం

నో ధత్తే తారకాభాం తిరయతి నితరామాశు యన్నిత్యమేవ । వర్ నాధత్తే

కర్తుం నాలం నిమేషం దివసమపి పరం యత్తదేకం త్రిలోక్యా-

శ్చక్షుః సామాన్యచక్షుర్విసదృశమఘభిద్భాస్వతస్తాన్మహో వః ॥ 21 ॥

క్ష్మాం క్షేపీయః క్షపామ్భఃశిశిరతరజలస్పర్శతర్షాదృతేవ

ద్రాగాశా నేతుమాశాద్విరదకరసరఃపుష్కరాణీవ బోధమ్ ।

ప్రాతః ప్రోల్లఙ్ఘ్య విష్ణోః పదమపి ఘృణయేవాతివేగాద్దవీయ-

స్యుద్దామ ద్యోతమానా దహతు దినపతేర్దుర్నిమిత్తం ద్యుతిర్వః ॥ 22 ॥

నో కల్పాపాయవాయోరదయరయదలత్క్ష్మాధరస్యాపి గమ్యా వర్ శమ్యా

గాఢోద్గీర్ణోజ్జ్వలశ్రీరహని న రహితా నో తమఃకజ్జలేన ।

ప్రాప్తోత్పత్తిః పతఙ్గాన్న పునరుపగతా మోషముష్ణత్విషో వో

వర్తిః సైవాన్యరూపా సుఖయతు నిఖిలద్వీపదీపస్య దీప్తిః ॥ 23 ॥

నిఃశేషాశావపూరప్రవణగురుగుణశ్లాఘనీయస్వరూపా

పర్యాప్తం నోదయాదౌ దినగమసమయోపప్లవేఽప్యున్నతైవ ।

అత్యన్తం యానభిజ్ఞా క్షణమపి తమసా సాకమేకత్ర వస్తుం

బ్రధ్నస్యేద్ధా రుచిర్వో రుచిరివ రుచితస్యాప్తయే వస్తునోస్తు ॥ 24 ॥ వర్ చిరురస్య, రుచిరస్య

విభ్రాణః శక్తిమాశు ప్రశమితబలవత్తారకౌర్జిత్యగుర్వీం

కుర్వాణో లీలయాధః శిఖినమపి లసచ్చన్ద్రకాన్తావభాసమ్ ।

ఆదధ్యాదన్ధకారే రతిమతిశయినీమావహన్వీక్షణానాం వర్ ఆదేయాదీక్షణానాం

బాలో లక్ష్మీమపారామపర ఇవ గుహోఽహర్పతేరాతపో వః ॥ 25 ॥

జ్యోత్స్నాంశాకర్షపాణ్డుద్యుతి తిమిరమషీశేషకల్మాషమీష-

జ్జృమ్భోద్భూతేన పిఙ్గం సరసిజరజసా సన్ధ్యయా శోణశోచిః ।

ప్రాతఃప్రారమ్భకాలే సకలమపి జగచ్చిత్రమున్మీలయన్తీ

కాన్తిస్తీక్ష్ణత్విషోఽక్ష్ణాం ముదముపనయతాత్తూలికేవాతులాం వః ॥ 26 ॥

ఆయాన్తీ కిం సుమేరోః సరణిరరుణితా పాద్మరాగైః పరాగై-

రాహోస్విత్స్వస్య మాహారజనవిరచితా వైజయన్తీ రథస్య ।

మాఞ్జిష్ఠీ ప్రష్ఠవాహావలివిధుతశిరశ్చామరాలీ ను లోకై- వర్ చామరాలీవ

రాశఙ్క్యాలోకితైవం సవితురఘనుదే స్తాత్ప్రభాతప్రభా వః ॥ 27 ॥

ధ్వాన్తధ్వంసం విధత్తే న తపతి రుచిమన్నాతిరూపం వ్యనక్తి

న్యక్త్వం నీత్వాపి నక్తం న వితరతితరాం తావదహ్నస్త్విషం యః । వర్ న్యక్తామహ్ని

స ప్రాతర్మా విరంసీదసకలపటిమా పూరయన్యుష్మదాశా-

మాశాకాశావకాశావతరణతరుణప్రక్రమోఽర్కప్రకాశః ॥ 28 ॥

తీవ్రం నిర్వాణహేతుర్యదపి చ విపులం యత్ప్రకర్షేణ చాణు

ప్రత్యక్షం యత్పరోక్షం యదిహ యదపరం నశ్వరం శాశ్వతం చ ।

యత్సర్వస్య ప్రసిద్ధం జగతి కతిపయే యోగినో యద్విదన్తి

జ్యోతిస్తద్ద్విప్రకారం సవితురవతు వో బాహ్యమాభ్యన్తరం చ ॥ 29 ॥

రత్నానాం మణ్డనాయ ప్రభవతి నియతోద్దేశలబ్ధావకాశం

వహ్నేర్దార్వాది దగ్ధుం నిజజడిమతయా కర్తుమానన్దమిన్దోః ।

యచ్చ త్రైలోక్యభూషావిధిరఘదహనం హ్లాది వృష్ట్యాశు తద్వో వర్ యత్తు

బాహుల్యోత్పాద్యకార్యాధికతరమవతాదేకమేవార్కతేజః ॥ 30 ॥

మీలచ్చక్షుర్విజిహ్మశ్రుతి జడరసనం నిఘ్నితఘ్రాణవృత్తి

స్వవ్యాపారాక్షమత్వక్పరిముషితమనః శ్వాసమాత్రావశేషమ్ ।

విస్రస్తాఙ్గం పతిత్వా స్వపదపహరతాదశ్రియం వోఽర్కజన్మా వర్ అప్రియం

కాలవ్యాలావలీఢం జగదగద ఇవోత్థాపయన్ప్రాక్ప్రతాపః ॥ 31 ॥

నిఃశేషం నైశమమ్భః ప్రసభమపనుదన్నశ్రులేశానుకారి

స్తోకస్తోకాపనీతారుణరుచిరచిరాదస్తదోషానుషఙ్గః ।

దాతా దృష్టిం ప్రసన్నాం త్రిభువననయనస్యాశు యుష్మద్విరుద్ధం

వధ్యాద్బ్రధ్నస్య సిద్ధాఞ్జనవిధిరపరః ప్రాక్తనోఽర్చిఃప్రచారః ॥ 32 ॥

భూత్వా జమ్భస్య భేత్తుః కకుభి పరిభవారమ్భభూః శుభ్రభానో- వర్ స్థిత్వా

ర్బిభ్రాణా బభ్రుభావం ప్రసభమభినవామ్భోజజృమ్భాప్రగల్భా ।

భూషా భూయిష్ఠశోభా త్రిభువనభవనస్యాస్య వైభాకరీ ప్రాగ్-

విభ్రాన్తా భ్రాజమానా విభవతు విభవోద్భూతయే సా విభా వః ॥ 33 ॥ వర్ నిర్భాన్తి, విభ్రాన్తి

సంసక్తం సిక్తమూలాదభినవభువనోద్యానకౌతూహలిన్యా

యామిన్యా కన్యయేవామృతకరకలశావర్జితేనామృతేన ।

అర్కాలోకః క్రియాద్వో ముదముదయశిరశ్చక్రవాలాలవాలా-

దుద్యన్బాలప్రవాలప్రతిమరుచిరహఃపాదపప్రాక్ప్రరోహః ॥ 34 ॥

భిన్నం భాసారుణస్య క్వచిదభినవయా విద్రుమాణాం త్విషేవ

త్వఙ్న్నక్షత్రరత్నద్యుతినికరకరాలాన్తరాలం క్వచిచ్చ ।

నాన్తర్నిఃశేషకృష్ణశ్రియముదధిమివ ధ్వాన్తరాశిం పిబన్స్తా-

దౌర్వః పూర్వోఽప్యపూర్వోఽగ్నిరివ భవదఘప్లుష్టయేఽర్కావభాసః ॥ 35 ॥

గన్ధర్వైర్గద్యపద్యవ్యతికరితవచోహృద్యమాతోద్యవాద్యై-

రాద్యైర్యో నారదాద్యైర్మునిభిరభినుతో వేదవేద్యైర్విభిద్య ।

వర్ వీతవేద్యైర్వివిద్య, వేదవిద్భిర్విభిద్య

ఆసాద్యాపద్యతే యం పునరపి చ జగద్యౌవనం సద్య ఉద్య-

న్నుద్ద్యోతో ద్యోతితద్యౌర్ద్యతు దివసకృతోఽసావవద్యాని వోఽద్య ॥ 36 ॥

ఆవానైశ్చన్ద్రకాన్తైశ్చ్యుతతిమిరతయా తానవాత్తారకాణా- వర్ ఆవాన్తైః

మేణాఙ్కాలోకలోపాదుపహతమహసామోషధీనాం లయేన ।

ఆరాదుత్ప్రేక్ష్యమాణా క్షణముదయతటాన్తర్హితస్యాహిమాంశో-

రాభా ప్రాభాతికీ వోఽవతు న తు నితరాం తావదావిర్భవన్తీ ॥ 37 ॥

సానౌ సా నౌదయే నారుణితదలపునర్యౌవనానాం వనానా- వర్ లసద్యౌవనానాం

మాలీమాలీఢపూర్వా పరిహృతకుహరోపాన్తనిమ్నా తనిమ్నా ।

భా వోఽభావోపశాన్తిం దిశతు దినపతేర్భాసమానా సమానా-

రాజీ రాజీవరేణోః సమసమయముదేతీవ యస్యా వయస్యా ॥ 38 ॥

ఉజ్జృమ్భామ్భోరుహాణాం ప్రభవతి పయసాం యా శ్రియే నోష్ణతాయై

పుష్ణాత్యాలోకమాత్రం న తు దిశతి దృశాం దృశ్యమానా విధాతమ్ ।

పూర్వాద్రేరేవ పూర్వం దివమను చ పునః పావనీ దిఙ్ముఖానా- వర్ తతః

మేనాంస్యైనీ విభాసౌ నుదతు నుతిపదైకాస్పదం ప్రాక్తనీ వః ॥ 39 ॥

వాచాం వాచస్పతేరప్యచలభిదుచితాచార్యకాణాం ప్రపఞ్చై-

ర్వైరఞ్చానాం తథోచ్చారితచతురృచాం చాననానాం చతుర్ణామ్ । వర్ రుచిర

ఉచ్యేతార్చాసు వాచ్యచ్యుతిశుచిచరితం యస్య నోచ్చైర్వివిచ్య వర్ అర్చాస్వవాచ్య

ప్రాచ్యం వర్చశ్చకాసచ్చిరముపచినుతాత్తస్య చణ్డార్చిషో వః ॥ 40 ॥ వర్ శ్రియం

మూర్ధ్న్యద్రేర్ధాతురాగస్తరుషు కిసలయో విద్రుమౌఘః సముద్రే

వర్ – కిసలయాద్విద్రుమౌఘాత్సముద్రే

దిఙ్మాతఙ్గోత్తమాఙ్గేష్వభినవనిహితః సాన్ద్రసిన్దూరరేణుః ।

వర్ విహితః, నిహితాత్సన్ద్రసిన్దూరరేణోః

సీమ్ని వ్యోమ్నశ్చ హేమ్నః సురశిఖరిభువో జాయతే యః ప్రకాశః

శోణిమ్నాసౌ ఖరాంశోరుషసి దిశతు వః శర్మ శోభైకదేశః ॥ 41 ॥

అస్తాద్రీశోత్తమాఙ్గే శ్రితశశిని తమఃకాలకూటే నిపీతే

యాతి వ్యక్తిం పురస్తాదరుణకిసలయే ప్రత్యుషఃపారిజాతే ।

ఉద్యన్త్యారక్తపీతామ్బరవిశదతరోద్వీక్షితా తీక్ష్ణభానో-

వర్ రుచిరతరోద్వీక్షితా వర్ తీవ్రభాసః

ర్లక్ష్మీర్లక్ష్మీరివాస్తు స్ఫుటకమలపుటాపాశ్రయా శ్రేయసే వః ॥ 42 ॥ వర్ పుటోపాశ్రయ

నోదన్వాఞ్జన్మభూమిర్న తదుదరభువో బాన్ధవాః కౌస్తుభాద్యా

యస్యాః పద్మం న పాణౌ న చ నరకరిపూరఃస్థలీ వాసవేశ్మ ।

తేజోరూపాపరైవ త్రిషు భువనతలేష్వాదధానా వ్యవస్థాం వర్ త్రిభువనభవనే

సా శ్రీః శ్రేయాంసి దిశ్యాదశిశిరమహసో మణ్డలాగ్రోద్గతా వః ॥ 43 ॥

॥ ఇతి ద్యుతివర్ణనమ్ ॥ వర్ తేజోవర్ణనమ్

॥ అథ అశ్వవర్ణనమ్ ॥

రక్షన్త్వక్షుణ్ణహేమోపలపటలమలం లాఘవాదుత్పతన్తః

పాతఙ్గాః పఙ్గ్వవజ్ఞాజితపవనజవా వాజినస్తే జగన్తి ।

యేషాం వీతాన్యచిహ్నోన్నయమపి వహతాం మార్గమాఖ్యాతి మేరా-

వుద్యన్నుద్దామదీప్తిర్ద్యుమణిమణిశిలావేదికాజాతవేదాః ॥ 44 ॥

ప్లుష్టాః పృష్ఠేంఽశుపాతైరతినికటతయా దత్తదాహాతిరేకై-

రేకాహాక్రాన్తకృత్స్నత్రిదివపథపృథుశ్వాసశోషాః శ్రమేణ ।

తీవ్రోదన్యాస్త్వరన్తామహితవిహతయే సప్తయః సప్తసప్తే-

రభ్యాశాకాశగఙ్గాజలసరలగలావాఙ్నతాగ్రాననా వః ॥ 45 ॥ వర్ గలవర్జితాగ్రాననాః

మత్వాన్యాన్పార్శ్వతోఽశ్వాన్ స్ఫటికతటదృషద్దృష్టదేహా ద్రవన్తీ

వ్యస్తేఽహన్యస్తసన్ధ్యేయమితి మృదుపదా పద్మరాగోపలేషు ।

సాదృశ్యాదృశ్యమూర్తిర్మరకతకటకే క్లిష్టసూతా సుమేరో-

ర్మూర్ధన్యావృత్తిలబ్ధధ్రువగతిరవతు బ్రధ్నవాహావలిర్వః ॥ 46 ॥ వర్ ద్రుత

హేలాలోలం వహన్తీ విషధరదమనస్యాగ్రజేనావకృష్టా

స్వర్వాహిన్యాః సుదూరం జనితజవజయా స్యన్దనస్య స్యదేన ।

నిర్వ్యాజం తాయమానే హరితిమని నిజే స్ఫీతఫేనాహితశ్రీ- వర్ స్ఫీతఫేనాస్మితశ్రీః

రశ్రేయాంస్యశ్వపఙ్క్తిః శమయతు యమునేవాపరా తాపనీ వః ॥ 47 ॥

మార్గోపాన్తే సుమేరోర్నువతి కృతనతౌ నాకధామ్నాం నికాయే

వీక్ష్య వ్రీడానతానాం ప్రతికుహరముఖం కిన్నరీణాం ముఖాని ।

సూతేఽసూయత్యపీషజ్జడగతి వహతాం కన్ధరార్ధైర్వలద్భి- వర్ కన్ధరాగ్రైః

ర్వాహానాం వ్యస్యతాద్వః సమమసమహరేర్హేషితం కల్మషాణి ॥ 48 ॥

ధున్వన్తో నీరదాలీర్నిజరుచిహరితాః పార్శ్వయోః పక్షతుల్యా-

స్తాలూత్తానైః ఖలీనైః ఖచితముఖరుచశ్చ్యోతతా లోహితేన ।

ఉడ్డీయేవ వ్రజన్తో వియతి గతివశాదర్కవాహాః క్రియాసుః

క్షేమం హేమాద్రిహృద్యద్రుమశిఖరశిరఃశ్రేణిశాఖాశుకా వః ॥ 49 ॥

॥ ఇత్యశ్వవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ అరుణవర్ణనమ్ ॥

ప్రాతః శైలాగ్రరఙ్గే రజనిజవనికాపాయసంలక్ష్యలక్ష్మీ-

ర్విక్షిప్తాపూర్వపుష్పాఞ్జలిముడునికరం సూత్రధారాయమాణః ।

యామేష్వఙ్కేష్వివాహ్నః కృతరుచిషు చతుర్ష్వేవ జాతప్రతిష్ఠా- వర్ యాతః ప్రతిష్ఠాం

మవ్యాత్ప్రస్తావయన్వో జగదటనమహానాటికాం సూర్యసూతః ॥ 50 ॥

ఆక్రాన్త్యా వాహ్యమానం పశుమివ హరిణా వాహకోఽగ్ర్యో హరీణాం

భ్రామ్యన్తం పక్షపాతాజ్జగతి సమరుచిః సర్వకర్మైకసాక్షీ ।

శత్రుం నేత్రశ్రుతీనామవజయతి వయోజ్యేష్ఠభావే సమేఽపి

స్థామ్నాం ధామ్నాం నిధిర్యః స భవదఘనుదే నూతనః స్తాదనూరుః ॥ 51 ॥

దత్తార్ఘైర్దూరనమ్రైర్వియతి వినయతో వీక్షితః సిద్ధసార్థైః వర్ సిద్ధసాధ్యైః

సానాథ్యం సారథిర్వః స దశశతరుచేః సాతిరేకం కరోతు ।

ఆపీయ ప్రాతరేవ ప్రతతహిమపయఃస్యన్దినీరిన్దుభాసో

యః కాష్ఠాదీపనోఽగ్రే జడిత ఇవ భృశం సేవతే పృష్ఠతోఽర్కమ్ ॥ 52 ॥

ముఞ్చన్రశ్మీన్దినాదౌ దినగమసమయే సంహరంశ్చ స్వతన్త్ర-

స్తోత్రప్రఖ్యాతవీర్యోఽవిరతహరిపదాక్రాన్తిబద్ధాభియోగః । వర్ వితత

కాలోత్కర్షాల్లఘుత్వం ప్రసభమధిపతౌ యోజయన్యో ద్విజానాం

సేవాప్రీతేన పూష్ణాత్మసమ ఇవ కృతస్త్రాయతాం సోఽరుణో వః ॥ 53 ॥ వర్ స్వసమ

శాతః శ్యామాలతాయాః పరశురివ తమోఽరణ్యవహ్నేరివార్చిః వర్ దాహే దవాభః

ప్రాచ్యేవాగ్రే గ్రహీతుం గ్రహకుముదవనం ప్రాగుదస్తోఽగ్రహస్తః ।

వర్ ప్రాచీవాగ్రే, గ్రహకుముదరుచిం

ఐక్యం భిన్దన్ద్యుభూమ్యోరవధిరివ విధాతేవ విశ్వప్రబోధే

వాహానాం వో వినేతా వ్యపనయతు విపన్నామ ధామాధిపస్య ॥ 54 ॥

పౌరస్త్యస్తోయదర్తోః పవన ఇవ పతత్పావకస్యేవ ధూమో వర్ పతన్

విశ్వస్యేవాదిసర్గః ప్రణవ ఇవ పరం పావనో వేదరాశేః

సన్ధ్యానృత్యోత్సవేచ్ఛోరివ మదనరిపోర్నన్దినాన్దీనినాదః

సౌరస్యాగ్రే సుఖం వో వితరతు వినతానన్దనః స్యన్దనస్య ॥ 55 ॥ వర్ స్యన్దనో వః

పర్యాప్తం తప్తచామీకరకటకతటే శ్లిష్టశీతేతరాంశా-

వాసీదత్స్యన్దనాశ్వానుకృతిమరకతే పద్మరాగాయమాణః । వర్ అశ్వానుకృతమరకతే

యః సోత్కర్షాం విభూషాం కురుత ఇవ కులక్ష్మాభృదీశస్య మేరో-

రేనాంస్యహ్నాయ దూరం గమయతు స గురుః కాద్రవేయద్విషో వః ॥ 56 ॥

నీత్వాశ్వాన్సప్త కక్షా ఇవ నియమవశం వేత్రకల్పప్రతోద- వర్ కక్ష్యా

స్తూర్ణం ధ్వాన్తస్య రాశావితరజన ఇవోత్సారితే దూరభాజి ।

పూర్వం ప్రష్ఠో రథస్య క్షితిభృదధిపతీన్దర్శయంస్త్రాయతాం వ-

స్త్రైలోక్యాస్థానదానోద్యతదివసపతేః ప్రాక్ప్రతీహారపాలః ॥ 57 ॥

వజ్రిఞ్జాతం వికాసీక్షణకమలవనం భాసి నాభాసి వహ్నే! వర్ నో భాసి

తాతం నత్వాశ్వపార్శ్వాన్నయ యమ! మహిషం రాక్షసా వీక్షితాః స్థ ।

సప్తీన్సిఞ్చ ప్రచేతః! పవన! భజ జవం విత్తపావేదితస్త్వం

వన్దే శర్వేతి జల్పన్ప్రతిదిశమధిపాన్పాతు పూష్ణోఽగ్రణీర్వః ॥ 58 ॥

పాశానాశాన్తపాలాదరుణ వరుణతో మా గ్రహీః ప్రగ్రహార్థం

తృష్ణాం కృష్ణస్య చక్రే జహిహి నహి రథో యాతి మే నైకచక్రః ।

యోక్తుం యుగ్యం కిముచ్చైఃశ్రవసమభిలషస్యష్టమం వృత్రశత్రో- వర్ త్వాష్ట్రశత్రోః

స్త్యక్తాన్యాపేక్షవిశ్వోపకృతిరివ రవిః శాస్తి యం సోఽవతాద్వః ॥ 59 ॥

నో మూర్చ్ఛాచ్ఛిన్నవాఞ్ఛః శ్రమవివశవపుర్నైవ నాప్యాస్యశోషీ

పాన్థః పథ్యేతరాణి క్షపయతు భవతాం భాస్వతోఽగ్రేసరః సః ।

యః సంశ్రిత్య త్రిలోకీమటతి పటుతరైస్తాప్యమానో మయూఖై-

రారాదారామలేఖామివ హరితమణిశ్యామలామశ్వపఙ్క్తిమ్ ॥ 60 ॥ వర్ హరితతృణ

సీదన్తోఽన్తర్నిమజ్జజ్జడఖురముసలాః సైకతే నాకనద్యాః

స్కన్దన్తః కన్దరాలీః కనకశిఖరిణో మేఖలాసు స్ఖలన్తః ।

దూరం దూర్వాస్థలోత్కా మరకతదృషది స్థాస్నవో యన్న యాతాః

పూష్ణోఽశ్వాః పూరయంస్తైస్తదవతు జవనైర్హుఙ్కృతేనాగ్రగో వః ॥ 61 ॥ వర్ ప్రేరయన్ హుఙ్కృతైరగ్రణీః

॥ ఇత్యరుణవర్ణనమ్ ॥ వర్ సూతవర్ణనమ్

॥ అథ రథవర్ణనమ్ ॥

పీనోరఃప్రేరితాభ్రైశ్చరమఖురపుటాగ్రస్థితైః ప్రాతరద్రా-

వాదీర్ఘాఙ్గైరుదస్తో హరిభిరపగతాసఙ్గనిఃశబ్దచక్రః ।

ఉత్తానానూరుమూర్ధావనతిహఠభవద్విప్రతీపప్రణామః

ప్రాహ్ణే శ్రేయో విధత్తాం సవితురవతరన్వ్యోమవీథీం రథో వః ॥ 62 ॥ వర్ ప్రేయో

ధ్వాన్తౌఘధ్వంసదీక్షావిధిపటు వహతా ప్రాక్సహస్రం కరాణా- వర్ విధిగురు ద్రాక్సహస్రం

మర్యమ్ణా యో గరిమ్ణః పదమతులముపానీయతాధ్యాసనేన ।

స శ్రాన్తానాం నితాన్తం భరమివ మరుతామక్షమాణాం విసోఢుం

స్కన్ధాత్స్కన్ధం వ్రజన్వో వృజినవిజితయే భాస్వతః స్యన్దనోఽస్తు ॥ 63 ॥

యోక్త్రీభూతాన్యుగస్య గ్రసితుమివ పురో దన్దశూకాన్దధానో

ద్వేధావ్యస్తామ్బువాహావలివిహితబృహత్పక్షవిక్షేపశోభః ।

సావిత్రః స్యన్దనోఽసౌ నిరతిశయరయప్రీణితానూరురేనః-

క్షేపీయో వో గరుత్మానివ హరతు హరీచ్ఛావిధేయప్రచారః ॥ 64 ॥

ఏకాహేనైవ దీర్ఘాం త్రిభువనపదవీం లఙ్ఘయన్ యో లఘిష్ఠః వర్ కృస్త్నాం

పృష్ఠే మేరోర్గరీయాన్ దలితమణిదృషత్త్వింషి పింషఞ్శిరాంసి ।

సర్వస్యైవోపరిష్టాదథ చ పునరధస్తాదివాస్తాద్రిమూర్న్ధి

బ్రధ్నస్యావ్యాత్స ఏవం దురధిగమపరిస్పన్దనః స్యన్దనో వః ॥ 65 ॥

ధూర్ధ్వస్తాగ్ర్యగ్రహాణి ధ్వజపటపవనాన్దోలితేన్దూని దూరం వర్ దూరాత్

రాహౌ గ్రాసాభిలాషాదనుసరతి పునర్దత్తచక్రవ్యథాని ।

శ్రాన్తాశ్వశ్వాసహేలాధుతవిబుధధునీనిర్ఝరామ్భాంసి భద్రం

దేయాసుర్వో దవీయో దివి దివసపతేః స్యన్దనప్రస్థితాని ॥ 66 ॥

అక్షే రక్షాం నిబధ్య ప్రతిసరవలయైర్యోజయన్త్యో యుగాగ్రం

ధూఃస్తమ్భే దగ్ధధూపాః ప్రహితసుమనసో గోచరే కూబరస్య ।

చర్చాశ్చక్రే చరన్త్యో మలయజపయసా సిద్ధవధ్వస్త్రిసన్ధ్యం వర్ చర్చాం

వన్దన్తే యం ద్యుమార్గే స నుదతు దురితాన్యంశుమత్స్యన్దనో వః ॥ 67 ॥

ఉత్కీర్ణస్వర్ణరేణుద్రుతఖురదలితా పార్శ్వయోః శశ్వదశ్వై- వర్ రేణుర్ద్రుత

రశ్రాన్తభ్రాన్తచక్రక్రమనిఖిలమిలన్నేమినిమ్నా భరేణ ।

మేరోర్మూర్ధన్యఘం వో విఘటయతు రవేరేకవీథీ రథస్య

స్వోష్మోదక్తామ్బురిక్తప్రకటితపులినోద్ధూసరా స్వర్ధునీవ ॥ 68 ॥ వర్ స్వోష్మోదస్తామ్బు

నన్తుం నాకాలయానామనిశమనుయతాం పద్ధతిః పఙ్క్తిరేవ వర్ ఉపయతాం

క్షోదో నక్షత్రరాశేరదయరయమిలచ్చక్రపిష్టస్య ధూలిః ।

హేషహ్లాదో హరీణాం సురశిఖరిదరీః పూరయన్నేమినాదో వర్ నాదో

యస్యావ్యాత్తీవ్రభానోః స దివి భువి యథా వ్యక్తచిహ్నో రథో వః ॥ 69 ॥

నిఃస్పన్దానాం విమానావలివితతదివాం దేవవృన్దారకాణాం వర్ వలితదిశా

వృన్దైరానన్దసాన్ద్రోద్యమమపి వహతాం విన్దతాం వన్దితుం నో ।

మన్దాకిన్యామమన్దః పులినభృతి మృదుర్మన్దరే మన్దిరాభే వర్ మన్దరాభే

మన్దారైర్మణ్డితారం దధదరి దినకృత్స్యన్దనః స్తాన్ముదే వః ॥ 70 ॥

చక్రీ చక్రారపఙ్క్తిం హరిరపి చ హరీన్ ధూర్జటిర్ధూర్ధ్వజాన్తా-

నక్షం నక్షత్రనాథోఽరుణమపి వరుణః కూబరాగ్రం కుబేరః ।

రంహః సఙ్ఘః సురాణాం జగదుపకృతయే నిత్యయుక్తస్య యస్య

స్తౌతి ప్రీతిప్రసన్నోఽన్వహమహిమరుచేః సోఽవతాత్స్యన్దనో వః ॥ 71 ॥ వర్ రుచ

నేత్రాహీనేన మూలే విహితపరికరః సిద్ధసాధ్యైర్మరుద్భిః

పాదోపాన్తే స్తుతోఽలం బలిహరిరభసాకర్షణాబద్ధవేగః ।

భ్రామ్యన్వ్యోమామ్బురాశావశిశిరకిరణస్యన్దనః సన్తతం వో

దిశ్యాల్లక్ష్మీమపారామతులితమహిమేవాపరో మన్దరాద్రిః ॥ 72 ॥ వర్ అతుల్యాం

॥ ఇతి రథవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ మణ్డలవర్ణనమ్ ॥

యజ్జ్యాయో బీజమహ్నామపహతతిమిరం చక్షుషామఞ్జనం య- వర్ జ్యాయో యద్బీజమహ్నామపహృత

ద్ద్వారం యన్ముక్తిభాజాం యదఖిలభువనజ్యోతిషామేకమోకః ।

యద్వృష్ట్యమ్భోనిధానం ధరణిరససుధాపానపాత్రం మహద్య-

ద్దిశ్యాదీశస్య భాసాం తదధీకలమలం మఙ్గలం మణ్డలం వః ॥ 73 ॥ వర్ దేవస్య

భానోః తదధికమమలం మణ్డలం మఙ్గలం

వేలావర్ధిష్ణు సిన్ధోః పయ ఇవ ఖమివార్ధోద్గతాగ్య్రగ్రహోడు

స్తోకోద్భిన్నస్వచిహ్నప్రసవమివ మధోరాస్యమస్యన్మనాంసి । వర్ మహాంసి

ప్రాతః పూష్ణోఽశుభాని ప్రశమయతు శిరఃశేఖరీభూతమద్రేః

పౌరస్త్యస్యోద్గభస్తిస్తిమితతమతమఃఖణ్డనం మణ్డలం వః ॥ 74 ॥

ప్రత్యుప్తస్తప్తహేమోజ్జ్వలరుచిరచలః పద్మరాగేణ యేన

జ్యాయః కిఞ్జల్కపుఞ్జో యదలికులశితేరమ్బరేన్దీవరస్య ।

కాలవ్యాలస్య చిహ్నం మహితతమమహోమూర్న్ధి రత్నం మహద్య-

ద్దీప్తాంశోః ప్రాతరవ్యాత్తదవికలజగన్మణ్డనం మణ్డలం వః ॥ 75 ॥

కస్త్రాతా తారకాణాం పతతి తనురవశ్యాయబిన్దుర్యథేన్దు-

ర్విద్రాణా దృక్స్మరారేరురసి మురరిపోః కౌస్తుభో నోద్గభస్తిః ।

వహ్నేః సాపహ్నవేవ ద్యుతిరుదయగతే యత్ర తన్మణ్డలం వో

మార్తణ్డీయం పునీతాద్దివి భువి చ తమాంసీవ మృష్ణన్మహాంసి ॥ 76 ॥

యత్ప్రాచ్యాం ప్రాక్చకాస్తి ప్రభవతి చ యతః ప్రాచ్యసావుజ్జిహానా-

దిద్ధం మధ్యే యదహ్నో భవతి తతరుచా యేన చోత్పాద్యతేఽహః ।

యత్పర్యాయేణ లోకానవతి చ జగతాం జీవితం యచ్చ తద్వో

విశ్వానుగ్రాహి విశ్వం సృజదపి చ రవేర్మణ్డలం ముక్తయేఽస్తు ॥ 77 ॥

శుష్యన్త్యూఢానుకారా మకరవసతయో మారవీణాం స్థలీనాం

యేనోత్తప్తాః స్ఫుటన్తస్తడితి తిలతులాం యాన్త్యగేన్ద్రా యుగాన్తే । వర్ చటితి

తచ్చణ్డాంశోరకాణ్డత్రిభువనదహనాశఙ్కయా ధామ కృచ్ఛాత్ వర్ కృత్స్నం

సంహృత్యాలోకమాత్రం ప్రలఘు విదధతః స్తాన్ముదే మణ్డలం వః ॥ 78 ॥ వర్ ఆహృత్యాలోకమాత్రం ప్రతను

ఉద్యద్ద్యూద్యానవాప్యాం బహులతమతమఃపఙ్కపూరం విదార్య వర్ బహల

ప్రోద్భిన్నం పత్రపార్శ్వేష్వవిరలమరుణచ్ఛాయయా విస్ఫురన్త్యా ।

కల్యాణాని క్రియాద్వః కమలమివ మహన్మణ్డలం చణ్డభానో- వర్ చణ్డరశ్మేః

రన్వీతం తృప్తిహేతోరసకృదలికులాకారిణా రాహుణా యత్ ॥ 79 ॥

చక్షుర్దక్షద్విషో యన్న తు దహతి పురః పూరయత్యేవ కామం వర్ న దహతి నితరాం పునః

నాస్తం జుష్టం మరుద్భిర్యదిహ నియమినాం యానపాత్రం భవాబ్ధౌ ।

యద్వీతశ్రాన్తి శశ్వద్భ్రమదపి జగతాం భ్రాన్తిమభ్రాన్తి హన్తి

బ్రధ్నస్యాఖ్యాద్విరుద్ధక్రియమథ చ హితాధాయి తన్మణ్డలం వః ॥ 80 ॥

॥ ఇతి మణ్డలవర్ణనమ్ ॥

॥ అథ సూర్యవర్ణనమ్ ।

సిద్ధైః సిద్ధాన్తమిశ్రం శ్రితవిధి విబుధైశ్చారణైశ్చాటుగర్భం

గీత్యా గన్ధర్వముఖ్యైర్ముహురహిపతిభిర్యాతుధానైర్యతాత్మ ।

సార్ధం సాధ్యైర్మునీన్ద్రైర్ముదితమతమనో మోక్షిభిః పక్షపాతా- వర్ మోక్షుభిః

త్ప్రాతః ప్రారభ్యమాణస్తుతిరవతు రవిర్విశ్వవన్ద్యోదయో వః ॥ 81 ॥

భాసామాసన్నభావాదధికతరపటోశ్చక్రవాలస్య తాపా-

చ్ఛేదాదచ్ఛిన్నగచ్ఛత్తురగఖురపుటన్యాసనిఃశఙ్కటఙ్కైః । వర్ న్యస్త

నిఃసఙ్గస్యన్దనాఙ్గభ్రమణనికషణాత్పాతు వస్త్రిప్రకారం వర్ త్రిప్రకారైః

తప్తాంశుస్తత్పరీక్షాపర ఇవ పరితః పర్యటన్హాటకాద్రిమ్ ॥ 82 ॥

నో శుష్కం నాకనద్యా వికసితకనకామ్భోజయా భ్రాజితం తు వర్ కనకామ్భోరుహా

ప్లుష్టా నైవోపభోగ్యా భవతి భృశతరం నన్దనోద్యానలక్ష్మీః ।

నో శృఙ్గాణి ద్రుతాని ద్రుతమమరగిరేః కాలధౌతాని ధౌతా-

నీద్ధం ధామ ద్యుమార్గే మ్రదయతి దయయా యత్ర సోఽర్కోఽవతాద్వః ॥ 83 ॥

ధ్వాన్తస్యైవాన్తహేతుర్న భవతి మలినైకాత్మనః పాప్మనోఽపి

ప్రాక్పాదోపాన్తభాజాం జనయతి న పరం పఙ్కజానాం ప్రబోధమ్ ।

కర్తా నిఃశ్రేయసానామపి న తు ఖలు యః కేవలం వాసరాణాం

సోఽవ్యాదేకోద్యమేచ్ఛావిహితబహుబృహద్విశ్వకార్యోఽర్యమా వః ॥ 84 ॥

లోటఁల్లోష్టావిచేష్టః శ్రితశయనతలో నిఃసహీభూతదేహః

సన్దేహీ ప్రాణితవ్యే సపది దశ దిశః ప్రేక్షమాణోఽన్ధకారాః ।

నిఃశ్వాసాయాసనిష్ఠః పరమపరవశో జాయతే జీవలోకః వర్ చిరతరవశో

శోకేనేవాన్యలోకానుదయకృతి గతే యత్ర సోఽర్కోఽవతాద్వః ॥ 85 ॥ వర్ లోకాభ్యుదయ

క్రామఁల్లోలోఽపి లోకాఁస్తదుపకృతికృతావాశ్రితః స్థైర్యకోటిం

నౄణాం దృష్టిం విజిహ్మాం విదధదపి కరోత్యన్తరత్యన్తభద్రామ్ ।

యస్తాపస్యాపి హేతుర్భవతి నియమినామేకనిర్వాణదాయీ

భూయాత్స ప్రాగవస్థాధికతరపరిణామోదయోఽర్కః శ్రియే వః ॥ 86 ॥

వ్యాపన్నర్తుర్న కాలో వ్యభిచరతి ఫలం నౌషధీర్వృష్టిరిష్టా

నైష్టైస్తృప్యన్తి దేవా న హి వహతి మరున్నిర్మలాభాని భాని ।

ఆశాః శాన్తా న భిన్దన్త్యవధిముదధయో బిభ్రతి క్ష్మాభృతః క్ష్మాం

యస్మింస్త్రైలోక్యమేవం న చలతి తపతి స్తాత్స సూర్యః శ్రియే వః ॥ 87 ॥

కైలాసే కృత్తివాసా విహరతి విరహత్రాసదేహోఢకాన్తః

శ్రాన్తః శేతే మహాహావధిజలధి వినా ఛద్మనా పద్మనాభః ।

యోగోద్యోగైకతానో గమయతి సకలం వాసరం స్వం స్వయమ్భూ-

ర్భూరిత్రైలోక్యాచిన్తాభృతి భువనవిభౌ యత్ర భాస్వాన్స వోఽవ్యాత్ ॥ 88 ॥

ఏతద్యన్మణ్డలం ఖే తపతి దినకృతస్తా ఋచోఽర్చీంషి యాని

ద్యోతన్తే తాని సామాన్యయమపి పురుషో మణ్డలేఽణుర్యజూంషి ।

ఏవం యం వేద వేదత్రితయమయమయం వేదవేదీ సమగ్రో

వర్గః స్వర్గాపవర్గప్రకృతిరవికృతిః సోఽస్తు సూర్యః శ్రియే వః ॥ 89 ॥

నాకౌకఃప్రత్యనీకక్షతిపటుమహసాం వాసవాగ్రేసరాణాం

సర్వేషాం సాధు పాతాం జగదిదమదితేరాత్మజత్వే సమేఽపి ।

యేనాదిత్యాభిధానం నిరతిశయగుణైరాత్మని న్యస్తమస్తు వర్ గుణేనాత్మని

స్తుత్యస్త్రైలోక్యవన్ద్యైస్త్రిదశమునిగణైః సోంఽశుమాన్ శ్రేయసే వః ॥ 90 ॥

భూమిం ధామ్నోఽభివృష్ట్యా జగతి జలమయీం పావనీం సంస్మృతావ- వర్ ధామ్నోఽథ

ప్యాగ్నేయీం దాహశక్త్యా ముహురపి యజమానాం యథాప్రార్థితార్థైః । వర్ యజమానాత్మికాం

లీనామాకాశ ఏవామృతకరఘటితాం ధ్వాన్తపక్షస్య పర్వ-

ణ్వేవం సూర్యోఽష్టభేదాం భవ ఇవ భవతః పాతు బిభ్రత్స్వమూర్తిమ్ ॥ 91 ॥

ప్రాక్కాలోన్నిద్రపద్మాకరపరిమలనావిర్భవత్పాదశోభో

భక్త్యా త్యక్తోరుఖేదోద్గతి దివి వినతాసూనునా నీయమానః ।

సప్తాశ్వాప్తాపరాన్తాన్యధికమధరయన్యో జగన్తి స్తుతోఽలం

దేవైర్దేవః స పాయాదపర ఇవ మురారాతిరహ్నాం పతిర్వః ॥ 92 ॥

యః స్రష్టాఽపాం పురస్తాదచలవరసమభ్యున్నతేర్హేతురేకో

లోకానాం యస్త్రయాణాం స్థిత ఉపరి పరం దుర్విలఙ్ఘ్యేన ధామ్నా । వర్ చ త్రయాణాం

సద్యః సిద్ధ్యై ప్రసన్నద్యుతిశుభచతురాశాముఖః స్తాద్విభక్తో వర్ శుచి

ద్వేధా వేధా ఇవావిష్కృతకమలరుచిః సోఽర్చిషామాకరో వః ॥ 93 ॥

సాద్రిద్యూర్వీనదీశా దిశతి దశ దిశో దర్శయన్ప్రాగ్దృశో యః వర్ ద్రాక్ దృశో

సాదృశ్యం దృశ్యతే నో సదశశతదృశి త్రైదశే యస్య దేశే ।

దీప్తాంశుర్వః స దిశ్యాదశివయుగదశాదర్శితద్వాదశాత్మా

శం శాస్త్యశ్వాంశ్చ యస్యాశయవిదతిశయాద్దన్దశూకాశనాద్యః ॥ 94 ॥

తీర్థాని వ్యర్థకాని హృదనదసరసీనిర్ఝరామ్భోజినీనాం

నోదన్వన్తో నుదన్తి ప్రతిభయమశుభశ్వభ్రపాతానుబన్ధి ।

ఆపో నాకాపగాయా అపి కలుషముషో మజ్జతాం నైవ యత్ర వర్ స్వర్గాపగాయాః

త్రాతుం యాతేఽన్యలోకాన్ స దిశతు దివసస్యైకహేతుర్హితం వః ॥ 95 ॥ వర్ లోకం

ఏతత్పాతాలపఙ్కప్లుతమివ తమసైవైకముద్గాఢమాసీ-

దప్రజ్ఞాతాప్రతర్క్యం నిరవగతి తథాలక్షణం సుప్తమన్తః ।

యాదృక్సృష్టేః పురస్తాన్నిశి నిశి సకలం జాయతే తాదృగేవ

త్రైలోక్యం యద్వియోగాదవతు రవిరసౌ సర్గతుల్యోదయో వః ॥ 96 ॥

ద్వీపే యోఽస్తాచలోఽస్మిన్భవతి ఖలు స ఏవాపరత్రోదయాద్రి-

ర్యా యామిన్యుజ్జ్వలేన్దుద్యుతిరిహ దివసోఽన్యత్ర తీవ్రాతపః సా ।

యద్వశ్యౌ దేశకాలావితి నియమయతో నో తు యం దేశకాలా- వర్ ను

వవ్యాత్స స్వప్రభుత్వాహితభువనహితో హేతురహ్నామినో వః ॥ 97 ॥

వ్యగ్రైరగ్ర్యగ్రహేన్దుగ్రసనగురు భరైర్నో సమగ్రైరుదగ్రైః వర్ గురుతరైః

ప్రత్యగ్రైరీషదుగ్రైరుదయగిరిగతో గోగణైర్గౌరయన్ గామ్ ।

ఉద్గాఢార్చిర్విలీనామరనగరనగగ్రావగర్భామివాహ్నా-

మగ్రే శ్రేయో విధత్తే గ్లపయతు గహనం స గ్రహగ్రామణీర్వః ॥ 98 ॥

యోనిః సామ్నాం విధాతా మధురిపురజితో ధూర్జటిః శఙ్కరోఽసౌ

మృత్యుః కాలోఽలకాయాః పతిరపి ధనదః పావకో జాతవేదాః ।

ఇత్థం సఞ్జ్ఞా డవిత్థాదివదమృతభుజాం యా యదృచ్ఛాప్రవృత్తా-

స్తాసామేకోఽభిధేయస్తదనుగుణగుణైర్యః స సూర్యోఽవతాద్వః ॥ 99 ॥ వర్ గణైః

దేవః కిం బాన్ధవః స్యాత్ప్రియసుహృదథవాఽఽచార్య ఆహోస్విదర్యో వర్ ఆర్యః

రక్షా చక్షుర్ను దీపో గురురుత జనకో జీవితం బీజమోజః ।

ఏవం నిర్ణీయతే యః క ఇవ న జగతాం సర్వథా సర్వదాఽసౌ వర్ సర్వదాః

సర్వాకారోపకారీ దిశతు దశశతాభీషురభ్యర్థితం వః ॥ 100 ॥

శ్లోకా లోకస్య భూత్యై శతమితి రచితాః శ్రీమయూరేణ భక్త్యా

యుక్తశ్చైతాన్పఠేద్యః సకృదపి పురుషః సర్వపాపైర్విముక్తః ।

ఆరోగ్యం సత్కవిత్వం మతిమతులబలం కాన్తిమాయుఃప్రకర్షం

విద్యామైశ్వర్యమర్థం సుతమపి లభతే సోఽత్ర సూర్యప్రసాదాత్ ॥ 101 ॥

ఇతి శ్రీమయూరకవిప్రణీతం సూర్యశతకం సమాప్తమ్ ।