ശ്രീ സൂര്യ ശതകമ്

॥ സൂര്യശതകമ് ॥

മഹാകവിശ്രീമയൂരപ്രണീതമ്

॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥

ജമ്ഭാരാതീഭകുമ്ഭോദ്ഭവമിവ ദധതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണും

രക്താഃ സിക്താ ഇവൌഘൈരുദയഗിരിതടീധാതുധാരാദ്രവസ്യ । വര് സക്തൈഃ

ആയാന്ത്യാ തുല്യകാലം കമലവനരുചേവാരുണാ വോ വിഭൂത്യൈ

ഭൂയാസുര്ഭാസയന്തോ ഭുവനമഭിനവാ ഭാനവോ ഭാനവീയാഃ ॥ 1 ॥

ഭക്തിപ്രഹ്വായ ദാതും മുകുലപുടകുടീകോടരക്രോഡലീനാം

ലക്ഷ്മീമാക്രഷ്ടുകാമാ ഇവ കമലവനോദ്ധാടനം കുര്വതേ യേ ।

കാലാകാരാന്ധകാരാനനപതിതജഗത്സാധ്വസധ്വംസകല്യാഃ

കല്യാണം വഃ ക്രിയാസുഃ കിസലയരുചയസ്തേ കരാ ഭാസ്കരസ്യ ॥ 2 ॥

ഗര്ഭേഷ്വമ്ഭോരുഹാണാം ശിഖരിഷു ച ശിതാഗ്രേഷു തുല്യം പതന്തഃ

പ്രാരമ്ഭേ വാസരസ്യ വ്യുപരതിസമയേ ചൈകരൂപാസ്തഥൈവ ।

നിഷ്പര്യായം പ്രവൃത്താസ്ത്രിഭുവനഭവനപ്രാങ്ഗണേ പാന്തു യുഷ്മാ-

നൂഷ്മാണം സന്തതാധ്വശ്രമജമിവ ഭൃശം ബിഭ്രതോ ബ്രധ്നപാദാഃ ॥ 3 ॥

പ്രഭ്രശ്യത്യുത്തരീയത്വിഷി തമസി സമുദ്ദീക്ഷ്യ വീതാവൃതീന്പ്രാ-

ഗ്ജന്തൂംസ്തന്തൂന്യഥാ യാനതനു വിതനുതേ തിഗ്മരോചിര്മരീചീന് ।

തേ സാന്ദ്രീഭൂയ സദ്യഃ ക്രമവിശദദശാശാദശാലീവിശാലം

ശശ്വത്സമ്പാദയന്തോഽമ്ബരമമലമലം മങ്ഗലം വോ ദിശന്തു ॥ 4 ॥

ന്യക്കുര്വന്നോഷധീശേ മുഷിതരുചി ശുചേവൌഷധീഃ പ്രോഷിതാഭാ

ഭാസ്വദ്ഗ്രാവോദ്ഗതേന പ്രഥമമിവ കൃതാഭ്യുദ്ഗതിഃ പാവകേന ।

പക്ഷച്ഛേദവ്രണാസൃക്സ്രുത ഇവ ദൃഷദോ ദര്ശയന്പ്രാതരദ്രേ-

രാതാമ്രസ്തീവ്രഭാനോരനഭിമതനുദേ സ്താദ്ഗഭസ്ത്യുദ്ഗമോ വഃ ॥ 5 ॥

ശീര്ണഘ്രാണാങ്ഘ്രിപാണീന്വ്രണിഭിരപഘനൈര്ഘര്ഘരാവ്യക്തഘോഷാന്

ദീര്ഘാഘ്രാതാനഘൌഘൈ പുനരപി ഘടയത്യേക ഉല്ലാഘയന് യഃ ।

ഘര്മാംശോസ്തസ്യ വോഽന്തര്ദ്വിഗുണഘനഘൃണാനിഘ്നനിര്വിഘ്നവൃത്തേ-

ര്ദത്താര്ഘാഃ സിദ്ധസങ്ഘൈര്വിദധതു ഘൃണയഃ ശീഘ്രമംഹോവിധാതമ് ॥ 6 ॥

ബിഭ്രാണാ വാമനത്വം പ്രഥമമഥ തഥൈവാംശവഃ പ്രാംശവോ വഃ

ക്രാന്താകാശാന്തരാലാസ്തദനു ദശദിശഃ പൂരയന്തസ്തതോഽപി ।

ധ്വാന്താദാച്ഛിദ്യ ദേവദ്വിഷ ഇവ ബലിതോ വിശ്വമാശ്വശ്നുവാനാഃ വര് ദേവദ്രുഹ

കൃച്ഛ്രാണ്യുച്ഛ്രായഹേലോപഹസിതഹരയോ ഹാരിദശ്വാ ഹരന്തു ॥ 7 ॥

ഉദ്ഗാഢേനാരുണിമ്നാ വിദധതി ബഹുലം യേഽരുണസ്യാരുണത്വം

മൂര്ധോദ്ധൂതൌ ഖലീനക്ഷതരുധിരരുചോ യേ രഥാശ്വാനനേഷു ।

ശൈലാനാം ശേഖരത്വം ശ്രിതശിഖരിശിഖാസ്തന്വതേ യേ ദിശന്തു വര് ശിഖരശിഖാഃ

പ്രേങ്ഖന്തഃ ഖേ ഖരാംശോഃ ഖചിതദിനമുഖാസ്തേ മയൂഖാഃ സുഖം വഃ ॥ 8 ॥

ദത്താനന്ദാഃ പ്രജാനാം സമുചിതസമയാകൃഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പയോഭിഃ വര് അക്ലിഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ

പൂര്വാഹ്ണേ വിപ്രകീര്ണാ ദിശി ദിശി വിരമത്യഹ്നി സംഹാരഭാജഃ ।

ദീപ്താംശോര്ദീര്ഘദുഃഖപ്രഭവഭവഭയോദന്വദുത്താരനാവോ

ഗാവോ വഃ പാവനാനാം പരമപരിമിതാം പ്രീതിമുത്പാദയന്തു ॥ 9 ॥

ബന്ധധ്വംസൈകഹേതും ശിരസി നതിരസാബദ്ധസന്ധ്യാഞ്ജലീനാം

ലോകാനാം യേ പ്രബോധം വിദധതി വിപുലാമ്ഭോജഖണ്ഡാശയേവ ।

യുഷ്മാകം തേ സ്വചിത്തപ്രഥിതപൃഥുതരപ്രാര്ഥനാകല്പവൃക്ഷാഃ വര് പ്രഥിമ

കല്പന്താം നിര്വികല്പം ദിനകരകിരണാഃ കേതവഃ കല്മഷസ്യ ॥ 10 ॥

ധാരാ രായോ ധനായാപദി സപദി കരാലമ്ബഭൂതാഃ പ്രപാതേ

തത്ത്വാലോകൈകദീപാസ്ത്രിദശപതിപുരപ്രസ്ഥിതൌ വീഥ്യ ഏവ ।

നിര്വാണോദ്യോഗിയോഗിപ്രഗമനിജതനുദ്വാരി വേത്രായമാണാ-

സ്ത്രായന്താം തീവ്രഭാനോര്ദിവസമുഖസുഖാ രശ്മയഃ കല്മഷാദ്വഃ ॥ 11 ॥

വര് തീവ്രഭാസഃ വര് കശ്മലാദ്വഃ

പ്രാചി പ്രാഗാചരന്ത്യോഽനതിചിരമചലേ ചാരുചൂഡാമണിത്വം

മുഞ്ചന്ത്യോ രോചനാമ്ഭഃ പ്രചുരമിവ ദിശാമുച്ചകൈശ്ചര്ചനായ ।

ചാടൂത്കൈശ്ചക്രനാമ്നാം ചതുരമവിചലൈര്ലോചനൈരര്ച്യമാനാ- വര് സുചിരം

ശ്ചേഷ്ടന്താം ചിന്തിതാനാമുചിതമചരമാശ്ചണ്ഡരോചീരുചോ വഃ ॥ 12 ॥

ഏകം ജ്യോതിര്ദൃശൌ ദ്വേ ത്രിജഗതി ഗദിതാന്യബ്ജജാസ്യൈശ്ചതുര്ഭി-

ര്ഭൂതാനാം പഞ്ചമം യാന്യലമൃതുഷു തഥാ ഷട്സു നാനാവിധാനി ।

യുഷ്മാകം താനി സപ്തത്രിദശമുനിനുതാന്യഷ്ടദിഗ്ഭാഞ്ജി ഭാനോ-

ര്യാന്തി പ്രാഹ്ണേ നവത്വം ദശ ദധതു ശിവം ദീധിതീനാം ശതാനി ॥ 13 ॥ വര് ദദതു

ആവൃത്തിഭ്രാന്തവിശ്വാഃ ശ്രമമിവ ദധതഃ ശോഷിണഃ സ്വോഷ്മണേവ

ഗ്രീഷ്മേ ദാവാഗ്നിതപ്താ ഇവ രസമസകൃദ്യേ ധരിത്ര്യാ ധയന്തി ।

തേ പ്രാവൃഷ്യാത്തപാനാതിശയരുജ ഇവോദ്വാന്തതോയാ ഹിമര്തൌ

മാര്തണ്ഡസ്യാപ്രചണ്ഡാശ്ചിരമശുഭഭിദേഽഭീഷവോ വോ ഭവന്തു ॥ 14 ॥

തന്വാനാ ദിഗ്വധൂനാം സമധികമധുരാലോകരമ്യാമവസ്ഥാ-

മാരുഢപ്രൌഢിലേശോത്കലിതകപിലിമാലങ്കൃതിഃ കേവലൈവ ।

ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോജനേത്രദ്യുതിനി ദിനമുഖേ കിഞ്ചിദുദ്ഭിദ്യമാനാ

ശ്മശ്രുശ്രേണീവ ഭാസാം ദിശതു ദശശതീ ശര്മ ഘര്മത്വിഷോ വഃ ॥ 15 ॥

മൌലീന്ദോര്മൈഷ മോഷീദ്ദ്യുതിമിതി വൃഷഭാങ്കേന യഃ ശങ്കിനേവ

പ്രത്യഗ്രോദ്ഘാടിതാമ്ഭോരുഹകുഹരഗുഹാസുസ്ഥിതേനേവ ധാത്രാ ।

കൃഷ്ണേന ധ്വാന്തകൃഷ്ണസ്വതനുപരിഭവത്രസ്നുനേവ സ്തുതോഽലം

ത്രാണായ സ്താത്തനീയാനപി തിമിരരിപോഃ സ ത്വിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 16 ॥

വിസ്തീര്ണം വ്യോമ ദീര്ഘാഃ സപദി ദശ ദിശോ വ്യസ്തവേലാമ്ഭസോഽബ്ധീന്

കുര്വദ്ഭിര്ദൃശ്യനാനാനഗനഗരനഗാഭോഗപൃഥ്വീം ച പൃഥ്വീമ് ।

പദ്മിന്യുച്ഛ്വാസ്യതേ യൈരുഷസി ജഗദപി ധ്വംസയിത്വാ തമിസ്രാ-

മുസ്രാ വിസ്രംസയന്തു ദ്രുതമനഭിമതം തേ സഹസ്രത്വിഷോ വഃ ॥ 17 ॥ വര് വിസ്രാവയന്തു

അസ്തവ്യസ്തത്വശൂന്യോ നിജരുചിരനിശാനശ്വരഃ കര്തുമീശോ

വിശ്വം വേശ്മേവ ദീപഃ പ്രതിഹതതിമിരം യഃ പ്രദേശസ്ഥിതോഽപി ।

ദിക്കാലാപേക്ഷയാസൌ ത്രിഭുവനമടതസ്തിഗ്മഭാനോര്നവാഖ്യാം

യാതഃ ശാതക്രതവ്യാം ദിശി ദിശതു ശിവം സോഽര്ചിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 18 ॥

മാഗാന്മ്ലാനിം മൃണാലീ മൃദുരിതി ദയയേവാപ്രവിഷ്ടോഽഹിലോകം

ലോകാലോകസ്യ പാര്ശ്വം പ്രതപതി ന പരം യസ്തദാഖ്യാര്ഥമേവ ।

ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാണ്ഡഖണ്ഡസ്ഫുടനഭയപരിത്യക്തദൈര്ഘ്യോ ദ്യുസീമ്നി

സ്വേഛാവശ്യാവകാശാവധിരവതു സ വസ്താപനോ രോചിരോഘഃ ॥ 19 ॥

അശ്യാമഃ കാല ഏകോ ന ഭവതി ഭുവനാന്തോഽപി വീതേഽന്ധകാരേ വര് വീതാന്ധകാരഃ

സദ്യഃ പ്രാലേയപാദോ ന വിലയമചലശ്ചന്ദ്രമാ അപ്യുപൈതി ।

ബന്ധഃ സിദ്ധാഞ്ജലീനാം ന ഹി കുമുദവനസ്യാപി യത്രോജ്ജിഹാനേ

തത്പ്രാതഃ പ്രേക്ഷണീയം ദിശതു ദിനപതേര്ധാമ കാമാധികം വഃ ॥ 20 ॥

യത്കാന്തിം പങ്കജാനാം ന ഹരതി കുരുതേ പ്രത്യുതാധിക്യരമ്യാം വര് പ്രത്യുതാതീവ രമ്യാം

നോ ധത്തേ താരകാഭാം തിരയതി നിതരാമാശു യന്നിത്യമേവ । വര് നാധത്തേ

കര്തും നാലം നിമേഷം ദിവസമപി പരം യത്തദേകം ത്രിലോക്യാ-

ശ്ചക്ഷുഃ സാമാന്യചക്ഷുര്വിസദൃശമഘഭിദ്ഭാസ്വതസ്താന്മഹോ വഃ ॥ 21 ॥

ക്ഷ്മാം ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപാമ്ഭഃശിശിരതരജലസ്പര്ശതര്ഷാദൃതേവ

ദ്രാഗാശാ നേതുമാശാദ്വിരദകരസരഃപുഷ്കരാണീവ ബോധമ് ।

പ്രാതഃ പ്രോല്ലങ്ഘ്യ വിഷ്ണോഃ പദമപി ഘൃണയേവാതിവേഗാദ്ദവീയ-

സ്യുദ്ദാമ ദ്യോതമാനാ ദഹതു ദിനപതേര്ദുര്നിമിത്തം ദ്യുതിര്വഃ ॥ 22 ॥

നോ കല്പാപായവായോരദയരയദലത്ക്ഷ്മാധരസ്യാപി ഗമ്യാ വര് ശമ്യാ

ഗാഢോദ്ഗീര്ണോജ്ജ്വലശ്രീരഹനി ന രഹിതാ നോ തമഃകജ്ജലേന ।

പ്രാപ്തോത്പത്തിഃ പതങ്ഗാന്ന പുനരുപഗതാ മോഷമുഷ്ണത്വിഷോ വോ

വര്തിഃ സൈവാന്യരൂപാ സുഖയതു നിഖിലദ്വീപദീപസ്യ ദീപ്തിഃ ॥ 23 ॥

നിഃശേഷാശാവപൂരപ്രവണഗുരുഗുണശ്ലാഘനീയസ്വരൂപാ

പര്യാപ്തം നോദയാദൌ ദിനഗമസമയോപപ്ലവേഽപ്യുന്നതൈവ ।

അത്യന്തം യാനഭിജ്ഞാ ക്ഷണമപി തമസാ സാകമേകത്ര വസ്തും

ബ്രധ്നസ്യേദ്ധാ രുചിര്വോ രുചിരിവ രുചിതസ്യാപ്തയേ വസ്തുനോസ്തു ॥ 24 ॥ വര് ചിരുരസ്യ, രുചിരസ്യ

വിഭ്രാണഃ ശക്തിമാശു പ്രശമിതബലവത്താരകൌര്ജിത്യഗുര്വീം

കുര്വാണോ ലീലയാധഃ ശിഖിനമപി ലസച്ചന്ദ്രകാന്താവഭാസമ് ।

ആദധ്യാദന്ധകാരേ രതിമതിശയിനീമാവഹന്വീക്ഷണാനാം വര് ആദേയാദീക്ഷണാനാം

ബാലോ ലക്ഷ്മീമപാരാമപര ഇവ ഗുഹോഽഹര്പതേരാതപോ വഃ ॥ 25 ॥

ജ്യോത്സ്നാംശാകര്ഷപാണ്ഡുദ്യുതി തിമിരമഷീശേഷകല്മാഷമീഷ-

ജ്ജൃമ്ഭോദ്ഭൂതേന പിങ്ഗം സരസിജരജസാ സന്ധ്യയാ ശോണശോചിഃ ।

പ്രാതഃപ്രാരമ്ഭകാലേ സകലമപി ജഗച്ചിത്രമുന്മീലയന്തീ

കാന്തിസ്തീക്ഷ്ണത്വിഷോഽക്ഷ്ണാം മുദമുപനയതാത്തൂലികേവാതുലാം വഃ ॥ 26 ॥

ആയാന്തീ കിം സുമേരോഃ സരണിരരുണിതാ പാദ്മരാഗൈഃ പരാഗൈ-

രാഹോസ്വിത്സ്വസ്യ മാഹാരജനവിരചിതാ വൈജയന്തീ രഥസ്യ ।

മാഞ്ജിഷ്ഠീ പ്രഷ്ഠവാഹാവലിവിധുതശിരശ്ചാമരാലീ നു ലോകൈ- വര് ചാമരാലീവ

രാശങ്ക്യാലോകിതൈവം സവിതുരഘനുദേ സ്താത്പ്രഭാതപ്രഭാ വഃ ॥ 27 ॥

ധ്വാന്തധ്വംസം വിധത്തേ ന തപതി രുചിമന്നാതിരൂപം വ്യനക്തി

ന്യക്ത്വം നീത്വാപി നക്തം ന വിതരതിതരാം താവദഹ്നസ്ത്വിഷം യഃ । വര് ന്യക്താമഹ്നി

സ പ്രാതര്മാ വിരംസീദസകലപടിമാ പൂരയന്യുഷ്മദാശാ-

മാശാകാശാവകാശാവതരണതരുണപ്രക്രമോഽര്കപ്രകാശഃ ॥ 28 ॥

തീവ്രം നിര്വാണഹേതുര്യദപി ച വിപുലം യത്പ്രകര്ഷേണ ചാണു

പ്രത്യക്ഷം യത്പരോക്ഷം യദിഹ യദപരം നശ്വരം ശാശ്വതം ച ।

യത്സര്വസ്യ പ്രസിദ്ധം ജഗതി കതിപയേ യോഗിനോ യദ്വിദന്തി

ജ്യോതിസ്തദ്ദ്വിപ്രകാരം സവിതുരവതു വോ ബാഹ്യമാഭ്യന്തരം ച ॥ 29 ॥

രത്നാനാം മണ്ഡനായ പ്രഭവതി നിയതോദ്ദേശലബ്ധാവകാശം

വഹ്നേര്ദാര്വാദി ദഗ്ധും നിജജഡിമതയാ കര്തുമാനന്ദമിന്ദോഃ ।

യച്ച ത്രൈലോക്യഭൂഷാവിധിരഘദഹനം ഹ്ലാദി വൃഷ്ട്യാശു തദ്വോ വര് യത്തു

ബാഹുല്യോത്പാദ്യകാര്യാധികതരമവതാദേകമേവാര്കതേജഃ ॥ 30 ॥

മീലച്ചക്ഷുര്വിജിഹ്മശ്രുതി ജഡരസനം നിഘ്നിതഘ്രാണവൃത്തി

സ്വവ്യാപാരാക്ഷമത്വക്പരിമുഷിതമനഃ ശ്വാസമാത്രാവശേഷമ് ।

വിസ്രസ്താങ്ഗം പതിത്വാ സ്വപദപഹരതാദശ്രിയം വോഽര്കജന്മാ വര് അപ്രിയം

കാലവ്യാലാവലീഢം ജഗദഗദ ഇവോത്ഥാപയന്പ്രാക്പ്രതാപഃ ॥ 31 ॥

നിഃശേഷം നൈശമമ്ഭഃ പ്രസഭമപനുദന്നശ്രുലേശാനുകാരി

സ്തോകസ്തോകാപനീതാരുണരുചിരചിരാദസ്തദോഷാനുഷങ്ഗഃ ।

ദാതാ ദൃഷ്ടിം പ്രസന്നാം ത്രിഭുവനനയനസ്യാശു യുഷ്മദ്വിരുദ്ധം

വധ്യാദ്ബ്രധ്നസ്യ സിദ്ധാഞ്ജനവിധിരപരഃ പ്രാക്തനോഽര്ചിഃപ്രചാരഃ ॥ 32 ॥

ഭൂത്വാ ജമ്ഭസ്യ ഭേത്തുഃ കകുഭി പരിഭവാരമ്ഭഭൂഃ ശുഭ്രഭാനോ- വര് സ്ഥിത്വാ

ര്ബിഭ്രാണാ ബഭ്രുഭാവം പ്രസഭമഭിനവാമ്ഭോജജൃമ്ഭാപ്രഗല്ഭാ ।

ഭൂഷാ ഭൂയിഷ്ഠശോഭാ ത്രിഭുവനഭവനസ്യാസ്യ വൈഭാകരീ പ്രാഗ്-

വിഭ്രാന്താ ഭ്രാജമാനാ വിഭവതു വിഭവോദ്ഭൂതയേ സാ വിഭാ വഃ ॥ 33 ॥ വര് നിര്ഭാന്തി, വിഭ്രാന്തി

സംസക്തം സിക്തമൂലാദഭിനവഭുവനോദ്യാനകൌതൂഹലിന്യാ

യാമിന്യാ കന്യയേവാമൃതകരകലശാവര്ജിതേനാമൃതേന ।

അര്കാലോകഃ ക്രിയാദ്വോ മുദമുദയശിരശ്ചക്രവാലാലവാലാ-

ദുദ്യന്ബാലപ്രവാലപ്രതിമരുചിരഹഃപാദപപ്രാക്പ്രരോഹഃ ॥ 34 ॥

ഭിന്നം ഭാസാരുണസ്യ ക്വചിദഭിനവയാ വിദ്രുമാണാം ത്വിഷേവ

ത്വങ്ന്നക്ഷത്രരത്നദ്യുതിനികരകരാലാന്തരാലം ക്വചിച്ച ।

നാന്തര്നിഃശേഷകൃഷ്ണശ്രിയമുദധിമിവ ധ്വാന്തരാശിം പിബന്സ്താ-

ദൌര്വഃ പൂര്വോഽപ്യപൂര്വോഽഗ്നിരിവ ഭവദഘപ്ലുഷ്ടയേഽര്കാവഭാസഃ ॥ 35 ॥

ഗന്ധര്വൈര്ഗദ്യപദ്യവ്യതികരിതവചോഹൃദ്യമാതോദ്യവാദ്യൈ-

രാദ്യൈര്യോ നാരദാദ്യൈര്മുനിഭിരഭിനുതോ വേദവേദ്യൈര്വിഭിദ്യ ।

വര് വീതവേദ്യൈര്വിവിദ്യ, വേദവിദ്ഭിര്വിഭിദ്യ

ആസാദ്യാപദ്യതേ യം പുനരപി ച ജഗദ്യൌവനം സദ്യ ഉദ്യ-

ന്നുദ്ദ്യോതോ ദ്യോതിതദ്യൌര്ദ്യതു ദിവസകൃതോഽസാവവദ്യാനി വോഽദ്യ ॥ 36 ॥

ആവാനൈശ്ചന്ദ്രകാന്തൈശ്ച്യുതതിമിരതയാ താനവാത്താരകാണാ- വര് ആവാന്തൈഃ

മേണാങ്കാലോകലോപാദുപഹതമഹസാമോഷധീനാം ലയേന ।

ആരാദുത്പ്രേക്ഷ്യമാണാ ക്ഷണമുദയതടാന്തര്ഹിതസ്യാഹിമാംശോ-

രാഭാ പ്രാഭാതികീ വോഽവതു ന തു നിതരാം താവദാവിര്ഭവന്തീ ॥ 37 ॥

സാനൌ സാ നൌദയേ നാരുണിതദലപുനര്യൌവനാനാം വനാനാ- വര് ലസദ്യൌവനാനാം

മാലീമാലീഢപൂര്വാ പരിഹൃതകുഹരോപാന്തനിമ്നാ തനിമ്നാ ।

ഭാ വോഽഭാവോപശാന്തിം ദിശതു ദിനപതേര്ഭാസമാനാ സമാനാ-

രാജീ രാജീവരേണോഃ സമസമയമുദേതീവ യസ്യാ വയസ്യാ ॥ 38 ॥

ഉജ്ജൃമ്ഭാമ്ഭോരുഹാണാം പ്രഭവതി പയസാം യാ ശ്രിയേ നോഷ്ണതായൈ

പുഷ്ണാത്യാലോകമാത്രം ന തു ദിശതി ദൃശാം ദൃശ്യമാനാ വിധാതമ് ।

പൂര്വാദ്രേരേവ പൂര്വം ദിവമനു ച പുനഃ പാവനീ ദിങ്മുഖാനാ- വര് തതഃ

മേനാംസ്യൈനീ വിഭാസൌ നുദതു നുതിപദൈകാസ്പദം പ്രാക്തനീ വഃ ॥ 39 ॥

വാചാം വാചസ്പതേരപ്യചലഭിദുചിതാചാര്യകാണാം പ്രപഞ്ചൈ-

ര്വൈരഞ്ചാനാം തഥോച്ചാരിതചതുരൃചാം ചാനനാനാം ചതുര്ണാമ് । വര് രുചിര

ഉച്യേതാര്ചാസു വാച്യച്യുതിശുചിചരിതം യസ്യ നോച്ചൈര്വിവിച്യ വര് അര്ചാസ്വവാച്യ

പ്രാച്യം വര്ചശ്ചകാസച്ചിരമുപചിനുതാത്തസ്യ ചണ്ഡാര്ചിഷോ വഃ ॥ 40 ॥ വര് ശ്രിയം

മൂര്ധ്ന്യദ്രേര്ധാതുരാഗസ്തരുഷു കിസലയോ വിദ്രുമൌഘഃ സമുദ്രേ

വര് – കിസലയാദ്വിദ്രുമൌഘാത്സമുദ്രേ

ദിങ്മാതങ്ഗോത്തമാങ്ഗേഷ്വഭിനവനിഹിതഃ സാന്ദ്രസിന്ദൂരരേണുഃ ।

വര് വിഹിതഃ, നിഹിതാത്സന്ദ്രസിന്ദൂരരേണോഃ

സീമ്നി വ്യോമ്നശ്ച ഹേമ്നഃ സുരശിഖരിഭുവോ ജായതേ യഃ പ്രകാശഃ

ശോണിമ്നാസൌ ഖരാംശോരുഷസി ദിശതു വഃ ശര്മ ശോഭൈകദേശഃ ॥ 41 ॥

അസ്താദ്രീശോത്തമാങ്ഗേ ശ്രിതശശിനി തമഃകാലകൂടേ നിപീതേ

യാതി വ്യക്തിം പുരസ്താദരുണകിസലയേ പ്രത്യുഷഃപാരിജാതേ ।

ഉദ്യന്ത്യാരക്തപീതാമ്ബരവിശദതരോദ്വീക്ഷിതാ തീക്ഷ്ണഭാനോ-

വര് രുചിരതരോദ്വീക്ഷിതാ വര് തീവ്രഭാസഃ

ര്ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷ്മീരിവാസ്തു സ്ഫുടകമലപുടാപാശ്രയാ ശ്രേയസേ വഃ ॥ 42 ॥ വര് പുടോപാശ്രയ

നോദന്വാഞ്ജന്മഭൂമിര്ന തദുദരഭുവോ ബാന്ധവാഃ കൌസ്തുഭാദ്യാ

യസ്യാഃ പദ്മം ന പാണൌ ന ച നരകരിപൂരഃസ്ഥലീ വാസവേശ്മ ।

തേജോരൂപാപരൈവ ത്രിഷു ഭുവനതലേഷ്വാദധാനാ വ്യവസ്ഥാം വര് ത്രിഭുവനഭവനേ

സാ ശ്രീഃ ശ്രേയാംസി ദിശ്യാദശിശിരമഹസോ മണ്ഡലാഗ്രോദ്ഗതാ വഃ ॥ 43 ॥

॥ ഇതി ദ്യുതിവര്ണനമ് ॥ വര് തേജോവര്ണനമ്

॥ അഥ അശ്വവര്ണനമ് ॥

രക്ഷന്ത്വക്ഷുണ്ണഹേമോപലപടലമലം ലാഘവാദുത്പതന്തഃ

പാതങ്ഗാഃ പങ്ഗ്വവജ്ഞാജിതപവനജവാ വാജിനസ്തേ ജഗന്തി ।

യേഷാം വീതാന്യചിഹ്നോന്നയമപി വഹതാം മാര്ഗമാഖ്യാതി മേരാ-

വുദ്യന്നുദ്ദാമദീപ്തിര്ദ്യുമണിമണിശിലാവേദികാജാതവേദാഃ ॥ 44 ॥

പ്ലുഷ്ടാഃ പൃഷ്ഠേംഽശുപാതൈരതിനികടതയാ ദത്തദാഹാതിരേകൈ-

രേകാഹാക്രാന്തകൃത്സ്നത്രിദിവപഥപൃഥുശ്വാസശോഷാഃ ശ്രമേണ ।

തീവ്രോദന്യാസ്ത്വരന്താമഹിതവിഹതയേ സപ്തയഃ സപ്തസപ്തേ-

രഭ്യാശാകാശഗങ്ഗാജലസരലഗലാവാങ്നതാഗ്രാനനാ വഃ ॥ 45 ॥ വര് ഗലവര്ജിതാഗ്രാനനാഃ

മത്വാന്യാന്പാര്ശ്വതോഽശ്വാന് സ്ഫടികതടദൃഷദ്ദൃഷ്ടദേഹാ ദ്രവന്തീ

വ്യസ്തേഽഹന്യസ്തസന്ധ്യേയമിതി മൃദുപദാ പദ്മരാഗോപലേഷു ।

സാദൃശ്യാദൃശ്യമൂര്തിര്മരകതകടകേ ക്ലിഷ്ടസൂതാ സുമേരോ-

ര്മൂര്ധന്യാവൃത്തിലബ്ധധ്രുവഗതിരവതു ബ്രധ്നവാഹാവലിര്വഃ ॥ 46 ॥ വര് ദ്രുത

ഹേലാലോലം വഹന്തീ വിഷധരദമനസ്യാഗ്രജേനാവകൃഷ്ടാ

സ്വര്വാഹിന്യാഃ സുദൂരം ജനിതജവജയാ സ്യന്ദനസ്യ സ്യദേന ।

നിര്വ്യാജം തായമാനേ ഹരിതിമനി നിജേ സ്ഫീതഫേനാഹിതശ്രീ- വര് സ്ഫീതഫേനാസ്മിതശ്രീഃ

രശ്രേയാംസ്യശ്വപങ്ക്തിഃ ശമയതു യമുനേവാപരാ താപനീ വഃ ॥ 47 ॥

മാര്ഗോപാന്തേ സുമേരോര്നുവതി കൃതനതൌ നാകധാമ്നാം നികായേ

വീക്ഷ്യ വ്രീഡാനതാനാം പ്രതികുഹരമുഖം കിന്നരീണാം മുഖാനി ।

സൂതേഽസൂയത്യപീഷജ്ജഡഗതി വഹതാം കന്ധരാര്ധൈര്വലദ്ഭി- വര് കന്ധരാഗ്രൈഃ

ര്വാഹാനാം വ്യസ്യതാദ്വഃ സമമസമഹരേര്ഹേഷിതം കല്മഷാണി ॥ 48 ॥

ധുന്വന്തോ നീരദാലീര്നിജരുചിഹരിതാഃ പാര്ശ്വയോഃ പക്ഷതുല്യാ-

സ്താലൂത്താനൈഃ ഖലീനൈഃ ഖചിതമുഖരുചശ്ച്യോതതാ ലോഹിതേന ।

ഉഡ്ഡീയേവ വ്രജന്തോ വിയതി ഗതിവശാദര്കവാഹാഃ ക്രിയാസുഃ

ക്ഷേമം ഹേമാദ്രിഹൃദ്യദ്രുമശിഖരശിരഃശ്രേണിശാഖാശുകാ വഃ ॥ 49 ॥

॥ ഇത്യശ്വവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ അരുണവര്ണനമ് ॥

പ്രാതഃ ശൈലാഗ്രരങ്ഗേ രജനിജവനികാപായസംലക്ഷ്യലക്ഷ്മീ-

ര്വിക്ഷിപ്താപൂര്വപുഷ്പാഞ്ജലിമുഡുനികരം സൂത്രധാരായമാണഃ ।

യാമേഷ്വങ്കേഷ്വിവാഹ്നഃ കൃതരുചിഷു ചതുര്ഷ്വേവ ജാതപ്രതിഷ്ഠാ- വര് യാതഃ പ്രതിഷ്ഠാം

മവ്യാത്പ്രസ്താവയന്വോ ജഗദടനമഹാനാടികാം സൂര്യസൂതഃ ॥ 50 ॥

ആക്രാന്ത്യാ വാഹ്യമാനം പശുമിവ ഹരിണാ വാഹകോഽഗ്ര്യോ ഹരീണാം

ഭ്രാമ്യന്തം പക്ഷപാതാജ്ജഗതി സമരുചിഃ സര്വകര്മൈകസാക്ഷീ ।

ശത്രും നേത്രശ്രുതീനാമവജയതി വയോജ്യേഷ്ഠഭാവേ സമേഽപി

സ്ഥാമ്നാം ധാമ്നാം നിധിര്യഃ സ ഭവദഘനുദേ നൂതനഃ സ്താദനൂരുഃ ॥ 51 ॥

ദത്താര്ഘൈര്ദൂരനമ്രൈര്വിയതി വിനയതോ വീക്ഷിതഃ സിദ്ധസാര്ഥൈഃ വര് സിദ്ധസാധ്യൈഃ

സാനാഥ്യം സാരഥിര്വഃ സ ദശശതരുചേഃ സാതിരേകം കരോതു ।

ആപീയ പ്രാതരേവ പ്രതതഹിമപയഃസ്യന്ദിനീരിന്ദുഭാസോ

യഃ കാഷ്ഠാദീപനോഽഗ്രേ ജഡിത ഇവ ഭൃശം സേവതേ പൃഷ്ഠതോഽര്കമ് ॥ 52 ॥

മുഞ്ചന്രശ്മീന്ദിനാദൌ ദിനഗമസമയേ സംഹരംശ്ച സ്വതന്ത്ര-

സ്തോത്രപ്രഖ്യാതവീര്യോഽവിരതഹരിപദാക്രാന്തിബദ്ധാഭിയോഗഃ । വര് വിതത

കാലോത്കര്ഷാല്ലഘുത്വം പ്രസഭമധിപതൌ യോജയന്യോ ദ്വിജാനാം

സേവാപ്രീതേന പൂഷ്ണാത്മസമ ഇവ കൃതസ്ത്രായതാം സോഽരുണോ വഃ ॥ 53 ॥ വര് സ്വസമ

ശാതഃ ശ്യാമാലതായാഃ പരശുരിവ തമോഽരണ്യവഹ്നേരിവാര്ചിഃ വര് ദാഹേ ദവാഭഃ

പ്രാച്യേവാഗ്രേ ഗ്രഹീതും ഗ്രഹകുമുദവനം പ്രാഗുദസ്തോഽഗ്രഹസ്തഃ ।

വര് പ്രാചീവാഗ്രേ, ഗ്രഹകുമുദരുചിം

ഐക്യം ഭിന്ദന്ദ്യുഭൂമ്യോരവധിരിവ വിധാതേവ വിശ്വപ്രബോധേ

വാഹാനാം വോ വിനേതാ വ്യപനയതു വിപന്നാമ ധാമാധിപസ്യ ॥ 54 ॥

പൌരസ്ത്യസ്തോയദര്തോഃ പവന ഇവ പതത്പാവകസ്യേവ ധൂമോ വര് പതന്

വിശ്വസ്യേവാദിസര്ഗഃ പ്രണവ ഇവ പരം പാവനോ വേദരാശേഃ

സന്ധ്യാനൃത്യോത്സവേച്ഛോരിവ മദനരിപോര്നന്ദിനാന്ദീനിനാദഃ

സൌരസ്യാഗ്രേ സുഖം വോ വിതരതു വിനതാനന്ദനഃ സ്യന്ദനസ്യ ॥ 55 ॥ വര് സ്യന്ദനോ വഃ

പര്യാപ്തം തപ്തചാമീകരകടകതടേ ശ്ലിഷ്ടശീതേതരാംശാ-

വാസീദത്സ്യന്ദനാശ്വാനുകൃതിമരകതേ പദ്മരാഗായമാണഃ । വര് അശ്വാനുകൃതമരകതേ

യഃ സോത്കര്ഷാം വിഭൂഷാം കുരുത ഇവ കുലക്ഷ്മാഭൃദീശസ്യ മേരോ-

രേനാംസ്യഹ്നായ ദൂരം ഗമയതു സ ഗുരുഃ കാദ്രവേയദ്വിഷോ വഃ ॥ 56 ॥

നീത്വാശ്വാന്സപ്ത കക്ഷാ ഇവ നിയമവശം വേത്രകല്പപ്രതോദ- വര് കക്ഷ്യാ

സ്തൂര്ണം ധ്വാന്തസ്യ രാശാവിതരജന ഇവോത്സാരിതേ ദൂരഭാജി ।

പൂര്വം പ്രഷ്ഠോ രഥസ്യ ക്ഷിതിഭൃദധിപതീന്ദര്ശയംസ്ത്രായതാം വ-

സ്ത്രൈലോക്യാസ്ഥാനദാനോദ്യതദിവസപതേഃ പ്രാക്പ്രതീഹാരപാലഃ ॥ 57 ॥

വജ്രിഞ്ജാതം വികാസീക്ഷണകമലവനം ഭാസി നാഭാസി വഹ്നേ! വര് നോ ഭാസി

താതം നത്വാശ്വപാര്ശ്വാന്നയ യമ! മഹിഷം രാക്ഷസാ വീക്ഷിതാഃ സ്ഥ ।

സപ്തീന്സിഞ്ച പ്രചേതഃ! പവന! ഭജ ജവം വിത്തപാവേദിതസ്ത്വം

വന്ദേ ശര്വേതി ജല്പന്പ്രതിദിശമധിപാന്പാതു പൂഷ്ണോഽഗ്രണീര്വഃ ॥ 58 ॥

പാശാനാശാന്തപാലാദരുണ വരുണതോ മാ ഗ്രഹീഃ പ്രഗ്രഹാര്ഥം

തൃഷ്ണാം കൃഷ്ണസ്യ ചക്രേ ജഹിഹി നഹി രഥോ യാതി മേ നൈകചക്രഃ ।

യോക്തും യുഗ്യം കിമുച്ചൈഃശ്രവസമഭിലഷസ്യഷ്ടമം വൃത്രശത്രോ- വര് ത്വാഷ്ട്രശത്രോഃ

സ്ത്യക്താന്യാപേക്ഷവിശ്വോപകൃതിരിവ രവിഃ ശാസ്തി യം സോഽവതാദ്വഃ ॥ 59 ॥

നോ മൂര്ച്ഛാച്ഛിന്നവാഞ്ഛഃ ശ്രമവിവശവപുര്നൈവ നാപ്യാസ്യശോഷീ

പാന്ഥഃ പഥ്യേതരാണി ക്ഷപയതു ഭവതാം ഭാസ്വതോഽഗ്രേസരഃ സഃ ।

യഃ സംശ്രിത്യ ത്രിലോകീമടതി പടുതരൈസ്താപ്യമാനോ മയൂഖൈ-

രാരാദാരാമലേഖാമിവ ഹരിതമണിശ്യാമലാമശ്വപങ്ക്തിമ് ॥ 60 ॥ വര് ഹരിതതൃണ

സീദന്തോഽന്തര്നിമജ്ജജ്ജഡഖുരമുസലാഃ സൈകതേ നാകനദ്യാഃ

സ്കന്ദന്തഃ കന്ദരാലീഃ കനകശിഖരിണോ മേഖലാസു സ്ഖലന്തഃ ।

ദൂരം ദൂര്വാസ്ഥലോത്കാ മരകതദൃഷദി സ്ഥാസ്നവോ യന്ന യാതാഃ

പൂഷ്ണോഽശ്വാഃ പൂരയംസ്തൈസ്തദവതു ജവനൈര്ഹുങ്കൃതേനാഗ്രഗോ വഃ ॥ 61 ॥ വര് പ്രേരയന് ഹുങ്കൃതൈരഗ്രണീഃ

॥ ഇത്യരുണവര്ണനമ് ॥ വര് സൂതവര്ണനമ്

॥ അഥ രഥവര്ണനമ് ॥

പീനോരഃപ്രേരിതാഭ്രൈശ്ചരമഖുരപുടാഗ്രസ്ഥിതൈഃ പ്രാതരദ്രാ-

വാദീര്ഘാങ്ഗൈരുദസ്തോ ഹരിഭിരപഗതാസങ്ഗനിഃശബ്ദചക്രഃ ।

ഉത്താനാനൂരുമൂര്ധാവനതിഹഠഭവദ്വിപ്രതീപപ്രണാമഃ

പ്രാഹ്ണേ ശ്രേയോ വിധത്താം സവിതുരവതരന്വ്യോമവീഥീം രഥോ വഃ ॥ 62 ॥ വര് പ്രേയോ

ധ്വാന്തൌഘധ്വംസദീക്ഷാവിധിപടു വഹതാ പ്രാക്സഹസ്രം കരാണാ- വര് വിധിഗുരു ദ്രാക്സഹസ്രം

മര്യമ്ണാ യോ ഗരിമ്ണഃ പദമതുലമുപാനീയതാധ്യാസനേന ।

സ ശ്രാന്താനാം നിതാന്തം ഭരമിവ മരുതാമക്ഷമാണാം വിസോഢും

സ്കന്ധാത്സ്കന്ധം വ്രജന്വോ വൃജിനവിജിതയേ ഭാസ്വതഃ സ്യന്ദനോഽസ്തു ॥ 63 ॥

യോക്ത്രീഭൂതാന്യുഗസ്യ ഗ്രസിതുമിവ പുരോ ദന്ദശൂകാന്ദധാനോ

ദ്വേധാവ്യസ്താമ്ബുവാഹാവലിവിഹിതബൃഹത്പക്ഷവിക്ഷേപശോഭഃ ।

സാവിത്രഃ സ്യന്ദനോഽസൌ നിരതിശയരയപ്രീണിതാനൂരുരേനഃ-

ക്ഷേപീയോ വോ ഗരുത്മാനിവ ഹരതു ഹരീച്ഛാവിധേയപ്രചാരഃ ॥ 64 ॥

ഏകാഹേനൈവ ദീര്ഘാം ത്രിഭുവനപദവീം ലങ്ഘയന് യോ ലഘിഷ്ഠഃ വര് കൃസ്ത്നാം

പൃഷ്ഠേ മേരോര്ഗരീയാന് ദലിതമണിദൃഷത്ത്വിംഷി പിംഷഞ്ശിരാംസി ।

സര്വസ്യൈവോപരിഷ്ടാദഥ ച പുനരധസ്താദിവാസ്താദ്രിമൂര്ന്ധി

ബ്രധ്നസ്യാവ്യാത്സ ഏവം ദുരധിഗമപരിസ്പന്ദനഃ സ്യന്ദനോ വഃ ॥ 65 ॥

ധൂര്ധ്വസ്താഗ്ര്യഗ്രഹാണി ധ്വജപടപവനാന്ദോലിതേന്ദൂനി ദൂരം വര് ദൂരാത്

രാഹൌ ഗ്രാസാഭിലാഷാദനുസരതി പുനര്ദത്തചക്രവ്യഥാനി ।

ശ്രാന്താശ്വശ്വാസഹേലാധുതവിബുധധുനീനിര്ഝരാമ്ഭാംസി ഭദ്രം

ദേയാസുര്വോ ദവീയോ ദിവി ദിവസപതേഃ സ്യന്ദനപ്രസ്ഥിതാനി ॥ 66 ॥

അക്ഷേ രക്ഷാം നിബധ്യ പ്രതിസരവലയൈര്യോജയന്ത്യോ യുഗാഗ്രം

ധൂഃസ്തമ്ഭേ ദഗ്ധധൂപാഃ പ്രഹിതസുമനസോ ഗോചരേ കൂബരസ്യ ।

ചര്ചാശ്ചക്രേ ചരന്ത്യോ മലയജപയസാ സിദ്ധവധ്വസ്ത്രിസന്ധ്യം വര് ചര്ചാം

വന്ദന്തേ യം ദ്യുമാര്ഗേ സ നുദതു ദുരിതാന്യംശുമത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ 67 ॥

ഉത്കീര്ണസ്വര്ണരേണുദ്രുതഖുരദലിതാ പാര്ശ്വയോഃ ശശ്വദശ്വൈ- വര് രേണുര്ദ്രുത

രശ്രാന്തഭ്രാന്തചക്രക്രമനിഖിലമിലന്നേമിനിമ്നാ ഭരേണ ।

മേരോര്മൂര്ധന്യഘം വോ വിഘടയതു രവേരേകവീഥീ രഥസ്യ

സ്വോഷ്മോദക്താമ്ബുരിക്തപ്രകടിതപുലിനോദ്ധൂസരാ സ്വര്ധുനീവ ॥ 68 ॥ വര് സ്വോഷ്മോദസ്താമ്ബു

നന്തും നാകാലയാനാമനിശമനുയതാം പദ്ധതിഃ പങ്ക്തിരേവ വര് ഉപയതാം

ക്ഷോദോ നക്ഷത്രരാശേരദയരയമിലച്ചക്രപിഷ്ടസ്യ ധൂലിഃ ।

ഹേഷഹ്ലാദോ ഹരീണാം സുരശിഖരിദരീഃ പൂരയന്നേമിനാദോ വര് നാദോ

യസ്യാവ്യാത്തീവ്രഭാനോഃ സ ദിവി ഭുവി യഥാ വ്യക്തചിഹ്നോ രഥോ വഃ ॥ 69 ॥

നിഃസ്പന്ദാനാം വിമാനാവലിവിതതദിവാം ദേവവൃന്ദാരകാണാം വര് വലിതദിശാ

വൃന്ദൈരാനന്ദസാന്ദ്രോദ്യമമപി വഹതാം വിന്ദതാം വന്ദിതും നോ ।

മന്ദാകിന്യാമമന്ദഃ പുലിനഭൃതി മൃദുര്മന്ദരേ മന്ദിരാഭേ വര് മന്ദരാഭേ

മന്ദാരൈര്മണ്ഡിതാരം ദധദരി ദിനകൃത്സ്യന്ദനഃ സ്താന്മുദേ വഃ ॥ 70 ॥

ചക്രീ ചക്രാരപങ്ക്തിം ഹരിരപി ച ഹരീന് ധൂര്ജടിര്ധൂര്ധ്വജാന്താ-

നക്ഷം നക്ഷത്രനാഥോഽരുണമപി വരുണഃ കൂബരാഗ്രം കുബേരഃ ।

രംഹഃ സങ്ഘഃ സുരാണാം ജഗദുപകൃതയേ നിത്യയുക്തസ്യ യസ്യ

സ്തൌതി പ്രീതിപ്രസന്നോഽന്വഹമഹിമരുചേഃ സോഽവതാത്സ്യന്ദനോ വഃ ॥ 71 ॥ വര് രുച

നേത്രാഹീനേന മൂലേ വിഹിതപരികരഃ സിദ്ധസാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ

പാദോപാന്തേ സ്തുതോഽലം ബലിഹരിരഭസാകര്ഷണാബദ്ധവേഗഃ ।

ഭ്രാമ്യന്വ്യോമാമ്ബുരാശാവശിശിരകിരണസ്യന്ദനഃ സന്തതം വോ

ദിശ്യാല്ലക്ഷ്മീമപാരാമതുലിതമഹിമേവാപരോ മന്ദരാദ്രിഃ ॥ 72 ॥ വര് അതുല്യാം

॥ ഇതി രഥവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥

യജ്ജ്യായോ ബീജമഹ്നാമപഹതതിമിരം ചക്ഷുഷാമഞ്ജനം യ- വര് ജ്യായോ യദ്ബീജമഹ്നാമപഹൃത

ദ്ദ്വാരം യന്മുക്തിഭാജാം യദഖിലഭുവനജ്യോതിഷാമേകമോകഃ ।

യദ്വൃഷ്ട്യമ്ഭോനിധാനം ധരണിരസസുധാപാനപാത്രം മഹദ്യ-

ദ്ദിശ്യാദീശസ്യ ഭാസാം തദധീകലമലം മങ്ഗലം മണ്ഡലം വഃ ॥ 73 ॥ വര് ദേവസ്യ

ഭാനോഃ തദധികമമലം മണ്ഡലം മങ്ഗലം

വേലാവര്ധിഷ്ണു സിന്ധോഃ പയ ഇവ ഖമിവാര്ധോദ്ഗതാഗ്യ്രഗ്രഹോഡു

സ്തോകോദ്ഭിന്നസ്വചിഹ്നപ്രസവമിവ മധോരാസ്യമസ്യന്മനാംസി । വര് മഹാംസി

പ്രാതഃ പൂഷ്ണോഽശുഭാനി പ്രശമയതു ശിരഃശേഖരീഭൂതമദ്രേഃ

പൌരസ്ത്യസ്യോദ്ഗഭസ്തിസ്തിമിതതമതമഃഖണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ 74 ॥

പ്രത്യുപ്തസ്തപ്തഹേമോജ്ജ്വലരുചിരചലഃ പദ്മരാഗേണ യേന

ജ്യായഃ കിഞ്ജല്കപുഞ്ജോ യദലികുലശിതേരമ്ബരേന്ദീവരസ്യ ।

കാലവ്യാലസ്യ ചിഹ്നം മഹിതതമമഹോമൂര്ന്ധി രത്നം മഹദ്യ-

ദ്ദീപ്താംശോഃ പ്രാതരവ്യാത്തദവികലജഗന്മണ്ഡനം മണ്ഡലം വഃ ॥ 75 ॥

കസ്ത്രാതാ താരകാണാം പതതി തനുരവശ്യായബിന്ദുര്യഥേന്ദു-

ര്വിദ്രാണാ ദൃക്സ്മരാരേരുരസി മുരരിപോഃ കൌസ്തുഭോ നോദ്ഗഭസ്തിഃ ।

വഹ്നേഃ സാപഹ്നവേവ ദ്യുതിരുദയഗതേ യത്ര തന്മണ്ഡലം വോ

മാര്തണ്ഡീയം പുനീതാദ്ദിവി ഭുവി ച തമാംസീവ മൃഷ്ണന്മഹാംസി ॥ 76 ॥

യത്പ്രാച്യാം പ്രാക്ചകാസ്തി പ്രഭവതി ച യതഃ പ്രാച്യസാവുജ്ജിഹാനാ-

ദിദ്ധം മധ്യേ യദഹ്നോ ഭവതി തതരുചാ യേന ചോത്പാദ്യതേഽഹഃ ।

യത്പര്യായേണ ലോകാനവതി ച ജഗതാം ജീവിതം യച്ച തദ്വോ

വിശ്വാനുഗ്രാഹി വിശ്വം സൃജദപി ച രവേര്മണ്ഡലം മുക്തയേഽസ്തു ॥ 77 ॥

ശുഷ്യന്ത്യൂഢാനുകാരാ മകരവസതയോ മാരവീണാം സ്ഥലീനാം

യേനോത്തപ്താഃ സ്ഫുടന്തസ്തഡിതി തിലതുലാം യാന്ത്യഗേന്ദ്രാ യുഗാന്തേ । വര് ചടിതി

തച്ചണ്ഡാംശോരകാണ്ഡത്രിഭുവനദഹനാശങ്കയാ ധാമ കൃച്ഛാത് വര് കൃത്സ്നം

സംഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രലഘു വിദധതഃ സ്താന്മുദേ മണ്ഡലം വഃ ॥ 78 ॥ വര് ആഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രതനു

ഉദ്യദ്ദ്യൂദ്യാനവാപ്യാം ബഹുലതമതമഃപങ്കപൂരം വിദാര്യ വര് ബഹല

പ്രോദ്ഭിന്നം പത്രപാര്ശ്വേഷ്വവിരലമരുണച്ഛായയാ വിസ്ഫുരന്ത്യാ ।

കല്യാണാനി ക്രിയാദ്വഃ കമലമിവ മഹന്മണ്ഡലം ചണ്ഡഭാനോ- വര് ചണ്ഡരശ്മേഃ

രന്വീതം തൃപ്തിഹേതോരസകൃദലികുലാകാരിണാ രാഹുണാ യത് ॥ 79 ॥

ചക്ഷുര്ദക്ഷദ്വിഷോ യന്ന തു ദഹതി പുരഃ പൂരയത്യേവ കാമം വര് ന ദഹതി നിതരാം പുനഃ

നാസ്തം ജുഷ്ടം മരുദ്ഭിര്യദിഹ നിയമിനാം യാനപാത്രം ഭവാബ്ധൌ ।

യദ്വീതശ്രാന്തി ശശ്വദ്ഭ്രമദപി ജഗതാം ഭ്രാന്തിമഭ്രാന്തി ഹന്തി

ബ്രധ്നസ്യാഖ്യാദ്വിരുദ്ധക്രിയമഥ ച ഹിതാധായി തന്മണ്ഡലം വഃ ॥ 80 ॥

॥ ഇതി മണ്ഡലവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ സൂര്യവര്ണനമ് ।

സിദ്ധൈഃ സിദ്ധാന്തമിശ്രം ശ്രിതവിധി വിബുധൈശ്ചാരണൈശ്ചാടുഗര്ഭം

ഗീത്യാ ഗന്ധര്വമുഖ്യൈര്മുഹുരഹിപതിഭിര്യാതുധാനൈര്യതാത്മ ।

സാര്ധം സാധ്യൈര്മുനീന്ദ്രൈര്മുദിതമതമനോ മോക്ഷിഭിഃ പക്ഷപാതാ- വര് മോക്ഷുഭിഃ

ത്പ്രാതഃ പ്രാരഭ്യമാണസ്തുതിരവതു രവിര്വിശ്വവന്ദ്യോദയോ വഃ ॥ 81 ॥

ഭാസാമാസന്നഭാവാദധികതരപടോശ്ചക്രവാലസ്യ താപാ-

ച്ഛേദാദച്ഛിന്നഗച്ഛത്തുരഗഖുരപുടന്യാസനിഃശങ്കടങ്കൈഃ । വര് ന്യസ്ത

നിഃസങ്ഗസ്യന്ദനാങ്ഗഭ്രമണനികഷണാത്പാതു വസ്ത്രിപ്രകാരം വര് ത്രിപ്രകാരൈഃ

തപ്താംശുസ്തത്പരീക്ഷാപര ഇവ പരിതഃ പര്യടന്ഹാടകാദ്രിമ് ॥ 82 ॥

നോ ശുഷ്കം നാകനദ്യാ വികസിതകനകാമ്ഭോജയാ ഭ്രാജിതം തു വര് കനകാമ്ഭോരുഹാ

പ്ലുഷ്ടാ നൈവോപഭോഗ്യാ ഭവതി ഭൃശതരം നന്ദനോദ്യാനലക്ഷ്മീഃ ।

നോ ശൃങ്ഗാണി ദ്രുതാനി ദ്രുതമമരഗിരേഃ കാലധൌതാനി ധൌതാ-

നീദ്ധം ധാമ ദ്യുമാര്ഗേ മ്രദയതി ദയയാ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 83 ॥

ധ്വാന്തസ്യൈവാന്തഹേതുര്ന ഭവതി മലിനൈകാത്മനഃ പാപ്മനോഽപി

പ്രാക്പാദോപാന്തഭാജാം ജനയതി ന പരം പങ്കജാനാം പ്രബോധമ് ।

കര്താ നിഃശ്രേയസാനാമപി ന തു ഖലു യഃ കേവലം വാസരാണാം

സോഽവ്യാദേകോദ്യമേച്ഛാവിഹിതബഹുബൃഹദ്വിശ്വകാര്യോഽര്യമാ വഃ ॥ 84 ॥

ലോടഁല്ലോഷ്ടാവിചേഷ്ടഃ ശ്രിതശയനതലോ നിഃസഹീഭൂതദേഹഃ

സന്ദേഹീ പ്രാണിതവ്യേ സപദി ദശ ദിശഃ പ്രേക്ഷമാണോഽന്ധകാരാഃ ।

നിഃശ്വാസായാസനിഷ്ഠഃ പരമപരവശോ ജായതേ ജീവലോകഃ വര് ചിരതരവശോ

ശോകേനേവാന്യലോകാനുദയകൃതി ഗതേ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 85 ॥ വര് ലോകാഭ്യുദയ

ക്രാമഁല്ലോലോഽപി ലോകാഁസ്തദുപകൃതികൃതാവാശ്രിതഃ സ്ഥൈര്യകോടിം

നൄണാം ദൃഷ്ടിം വിജിഹ്മാം വിദധദപി കരോത്യന്തരത്യന്തഭദ്രാമ് ।

യസ്താപസ്യാപി ഹേതുര്ഭവതി നിയമിനാമേകനിര്വാണദായീ

ഭൂയാത്സ പ്രാഗവസ്ഥാധികതരപരിണാമോദയോഽര്കഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 86 ॥

വ്യാപന്നര്തുര്ന കാലോ വ്യഭിചരതി ഫലം നൌഷധീര്വൃഷ്ടിരിഷ്ടാ

നൈഷ്ടൈസ്തൃപ്യന്തി ദേവാ ന ഹി വഹതി മരുന്നിര്മലാഭാനി ഭാനി ।

ആശാഃ ശാന്താ ന ഭിന്ദന്ത്യവധിമുദധയോ ബിഭ്രതി ക്ഷ്മാഭൃതഃ ക്ഷ്മാം

യസ്മിംസ്ത്രൈലോക്യമേവം ന ചലതി തപതി സ്താത്സ സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 87 ॥

കൈലാസേ കൃത്തിവാസാ വിഹരതി വിരഹത്രാസദേഹോഢകാന്തഃ

ശ്രാന്തഃ ശേതേ മഹാഹാവധിജലധി വിനാ ഛദ്മനാ പദ്മനാഭഃ ।

യോഗോദ്യോഗൈകതാനോ ഗമയതി സകലം വാസരം സ്വം സ്വയമ്ഭൂ-

ര്ഭൂരിത്രൈലോക്യാചിന്താഭൃതി ഭുവനവിഭൌ യത്ര ഭാസ്വാന്സ വോഽവ്യാത് ॥ 88 ॥

ഏതദ്യന്മണ്ഡലം ഖേ തപതി ദിനകൃതസ്താ ഋചോഽര്ചീംഷി യാനി

ദ്യോതന്തേ താനി സാമാന്യയമപി പുരുഷോ മണ്ഡലേഽണുര്യജൂംഷി ।

ഏവം യം വേദ വേദത്രിതയമയമയം വേദവേദീ സമഗ്രോ

വര്ഗഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രകൃതിരവികൃതിഃ സോഽസ്തു സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 89 ॥

നാകൌകഃപ്രത്യനീകക്ഷതിപടുമഹസാം വാസവാഗ്രേസരാണാം

സര്വേഷാം സാധു പാതാം ജഗദിദമദിതേരാത്മജത്വേ സമേഽപി ।

യേനാദിത്യാഭിധാനം നിരതിശയഗുണൈരാത്മനി ന്യസ്തമസ്തു വര് ഗുണേനാത്മനി

സ്തുത്യസ്ത്രൈലോക്യവന്ദ്യൈസ്ത്രിദശമുനിഗണൈഃ സോംഽശുമാന് ശ്രേയസേ വഃ ॥ 90 ॥

ഭൂമിം ധാമ്നോഽഭിവൃഷ്ട്യാ ജഗതി ജലമയീം പാവനീം സംസ്മൃതാവ- വര് ധാമ്നോഽഥ

പ്യാഗ്നേയീം ദാഹശക്ത്യാ മുഹുരപി യജമാനാം യഥാപ്രാര്ഥിതാര്ഥൈഃ । വര് യജമാനാത്മികാം

ലീനാമാകാശ ഏവാമൃതകരഘടിതാം ധ്വാന്തപക്ഷസ്യ പര്വ-

ണ്വേവം സൂര്യോഽഷ്ടഭേദാം ഭവ ഇവ ഭവതഃ പാതു ബിഭ്രത്സ്വമൂര്തിമ് ॥ 91 ॥

പ്രാക്കാലോന്നിദ്രപദ്മാകരപരിമലനാവിര്ഭവത്പാദശോഭോ

ഭക്ത്യാ ത്യക്തോരുഖേദോദ്ഗതി ദിവി വിനതാസൂനുനാ നീയമാനഃ ।

സപ്താശ്വാപ്താപരാന്താന്യധികമധരയന്യോ ജഗന്തി സ്തുതോഽലം

ദേവൈര്ദേവഃ സ പായാദപര ഇവ മുരാരാതിരഹ്നാം പതിര്വഃ ॥ 92 ॥

യഃ സ്രഷ്ടാഽപാം പുരസ്താദചലവരസമഭ്യുന്നതേര്ഹേതുരേകോ

ലോകാനാം യസ്ത്രയാണാം സ്ഥിത ഉപരി പരം ദുര്വിലങ്ഘ്യേന ധാമ്നാ । വര് ച ത്രയാണാം

സദ്യഃ സിദ്ധ്യൈ പ്രസന്നദ്യുതിശുഭചതുരാശാമുഖഃ സ്താദ്വിഭക്തോ വര് ശുചി

ദ്വേധാ വേധാ ഇവാവിഷ്കൃതകമലരുചിഃ സോഽര്ചിഷാമാകരോ വഃ ॥ 93 ॥

സാദ്രിദ്യൂര്വീനദീശാ ദിശതി ദശ ദിശോ ദര്ശയന്പ്രാഗ്ദൃശോ യഃ വര് ദ്രാക് ദൃശോ

സാദൃശ്യം ദൃശ്യതേ നോ സദശശതദൃശി ത്രൈദശേ യസ്യ ദേശേ ।

ദീപ്താംശുര്വഃ സ ദിശ്യാദശിവയുഗദശാദര്ശിതദ്വാദശാത്മാ

ശം ശാസ്ത്യശ്വാംശ്ച യസ്യാശയവിദതിശയാദ്ദന്ദശൂകാശനാദ്യഃ ॥ 94 ॥

തീര്ഥാനി വ്യര്ഥകാനി ഹൃദനദസരസീനിര്ഝരാമ്ഭോജിനീനാം

നോദന്വന്തോ നുദന്തി പ്രതിഭയമശുഭശ്വഭ്രപാതാനുബന്ധി ।

ആപോ നാകാപഗായാ അപി കലുഷമുഷോ മജ്ജതാം നൈവ യത്ര വര് സ്വര്ഗാപഗായാഃ

ത്രാതും യാതേഽന്യലോകാന് സ ദിശതു ദിവസസ്യൈകഹേതുര്ഹിതം വഃ ॥ 95 ॥ വര് ലോകം

ഏതത്പാതാലപങ്കപ്ലുതമിവ തമസൈവൈകമുദ്ഗാഢമാസീ-

ദപ്രജ്ഞാതാപ്രതര്ക്യം നിരവഗതി തഥാലക്ഷണം സുപ്തമന്തഃ ।

യാദൃക്സൃഷ്ടേഃ പുരസ്താന്നിശി നിശി സകലം ജായതേ താദൃഗേവ

ത്രൈലോക്യം യദ്വിയോഗാദവതു രവിരസൌ സര്ഗതുല്യോദയോ വഃ ॥ 96 ॥

ദ്വീപേ യോഽസ്താചലോഽസ്മിന്ഭവതി ഖലു സ ഏവാപരത്രോദയാദ്രി-

ര്യാ യാമിന്യുജ്ജ്വലേന്ദുദ്യുതിരിഹ ദിവസോഽന്യത്ര തീവ്രാതപഃ സാ ।

യദ്വശ്യൌ ദേശകാലാവിതി നിയമയതോ നോ തു യം ദേശകാലാ- വര് നു

വവ്യാത്സ സ്വപ്രഭുത്വാഹിതഭുവനഹിതോ ഹേതുരഹ്നാമിനോ വഃ ॥ 97 ॥

വ്യഗ്രൈരഗ്ര്യഗ്രഹേന്ദുഗ്രസനഗുരു ഭരൈര്നോ സമഗ്രൈരുദഗ്രൈഃ വര് ഗുരുതരൈഃ

പ്രത്യഗ്രൈരീഷദുഗ്രൈരുദയഗിരിഗതോ ഗോഗണൈര്ഗൌരയന് ഗാമ് ।

ഉദ്ഗാഢാര്ചിര്വിലീനാമരനഗരനഗഗ്രാവഗര്ഭാമിവാഹ്നാ-

മഗ്രേ ശ്രേയോ വിധത്തേ ഗ്ലപയതു ഗഹനം സ ഗ്രഹഗ്രാമണീര്വഃ ॥ 98 ॥

യോനിഃ സാമ്നാം വിധാതാ മധുരിപുരജിതോ ധൂര്ജടിഃ ശങ്കരോഽസൌ

മൃത്യുഃ കാലോഽലകായാഃ പതിരപി ധനദഃ പാവകോ ജാതവേദാഃ ।

ഇത്ഥം സഞ്ജ്ഞാ ഡവിത്ഥാദിവദമൃതഭുജാം യാ യദൃച്ഛാപ്രവൃത്താ-

സ്താസാമേകോഽഭിധേയസ്തദനുഗുണഗുണൈര്യഃ സ സൂര്യോഽവതാദ്വഃ ॥ 99 ॥ വര് ഗണൈഃ

ദേവഃ കിം ബാന്ധവഃ സ്യാത്പ്രിയസുഹൃദഥവാഽഽചാര്യ ആഹോസ്വിദര്യോ വര് ആര്യഃ

രക്ഷാ ചക്ഷുര്നു ദീപോ ഗുരുരുത ജനകോ ജീവിതം ബീജമോജഃ ।

ഏവം നിര്ണീയതേ യഃ ക ഇവ ന ജഗതാം സര്വഥാ സര്വദാഽസൌ വര് സര്വദാഃ

സര്വാകാരോപകാരീ ദിശതു ദശശതാഭീഷുരഭ്യര്ഥിതം വഃ ॥ 100 ॥

ശ്ലോകാ ലോകസ്യ ഭൂത്യൈ ശതമിതി രചിതാഃ ശ്രീമയൂരേണ ഭക്ത്യാ

യുക്തശ്ചൈതാന്പഠേദ്യഃ സകൃദപി പുരുഷഃ സര്വപാപൈര്വിമുക്തഃ ।

ആരോഗ്യം സത്കവിത്വം മതിമതുലബലം കാന്തിമായുഃപ്രകര്ഷം

വിദ്യാമൈശ്വര്യമര്ഥം സുതമപി ലഭതേ സോഽത്ര സൂര്യപ്രസാദാത് ॥ 101 ॥

ഇതി ശ്രീമയൂരകവിപ്രണീതം സൂര്യശതകം സമാപ്തമ് ।