શ્રી સૂર્ય શતકમ્

શ્રી સૂર્ય શતકમ્

શ્લોક 1

॥ સૂર્યશતકમ્ ॥

મહાકવિશ્રીમયૂરપ્રણીતમ્

॥ શ્રી ગણેશાય નમઃ ॥

જમ્ભારાતીભકુમ્ભોદ્ભવમિવ દધતઃ સાન્દ્રસિન્દૂરરેણું

રક્તાઃ સિક્તા ઇવૌઘૈરુદયગિરિતટીધાતુધારાદ્રવસ્ય । વર્ સક્તૈઃ

આયાન્ત્યા તુલ્યકાલં કમલવનરુચેવારુણા વો વિભૂત્યૈ

ભૂયાસુર્ભાસયન્તો ભુવનમભિનવા ભાનવો ભાનવીયાઃ

શ્લોક 2

ભક્તિપ્રહ્વાય દાતું મુકુલપુટકુટીકોટરક્રોડલીનાં

લક્ષ્મીમાક્રષ્ટુકામા ઇવ કમલવનોદ્ધાટનં કુર્વતે યે ।

કાલાકારાન્ધકારાનનપતિતજગત્સાધ્વસધ્વંસકલ્યાઃ

કલ્યાણં વઃ ક્રિયાસુઃ કિસલયરુચયસ્તે કરા ભાસ્કરસ્ય

॥ 1 ॥

શ્લોક 3

ગર્ભેષ્વમ્ભોરુહાણાં શિખરિષુ ચ શિતાગ્રેષુ તુલ્યં પતન્તઃ

પ્રારમ્ભે વાસરસ્ય વ્યુપરતિસમયે ચૈકરૂપાસ્તથૈવ ।

નિષ્પર્યાયં પ્રવૃત્તાસ્ત્રિભુવનભવનપ્રાઙ્ગણે પાન્તુ યુષ્મા-

નૂષ્માણં સન્તતાધ્વશ્રમજમિવ ભૃશં બિભ્રતો બ્રધ્નપાદાઃ

॥ 2 ॥

શ્લોક 4

પ્રભ્રશ્યત્યુત્તરીયત્વિષિ તમસિ સમુદ્દીક્ષ્ય વીતાવૃતીન્પ્રા-

ગ્જન્તૂંસ્તન્તૂન્યથા યાનતનુ વિતનુતે તિગ્મરોચિર્મરીચીન્ ।

તે સાન્દ્રીભૂય સદ્યઃ ક્રમવિશદદશાશાદશાલીવિશાલં

શશ્વત્સમ્પાદયન્તોઽમ્બરમમલમલં મઙ્ગલં વો દિશન્તુ

॥ 3 ॥

શ્લોક 5

ન્યક્કુર્વન્નોષધીશે મુષિતરુચિ શુચેવૌષધીઃ પ્રોષિતાભા

ભાસ્વદ્ગ્રાવોદ્ગતેન પ્રથમમિવ કૃતાભ્યુદ્ગતિઃ પાવકેન ।

પક્ષચ્છેદવ્રણાસૃક્સ્રુત ઇવ દૃષદો દર્શયન્પ્રાતરદ્રે-

રાતામ્રસ્તીવ્રભાનોરનભિમતનુદે સ્તાદ્ગભસ્ત્યુદ્ગમો વઃ

॥ 4 ॥

શ્લોક 6

શીર્ણઘ્રાણાઙ્ઘ્રિપાણીન્વ્રણિભિરપઘનૈર્ઘર્ઘરાવ્યક્તઘોષાન્

દીર્ઘાઘ્રાતાનઘૌઘૈ પુનરપિ ઘટયત્યેક ઉલ્લાઘયન્ યઃ ।

ઘર્માંશોસ્તસ્ય વોઽન્તર્દ્વિગુણઘનઘૃણાનિઘ્નનિર્વિઘ્નવૃત્તે-

ર્દત્તાર્ઘાઃ સિદ્ધસઙ્ઘૈર્વિદધતુ ઘૃણયઃ શીઘ્રમંહોવિધાતમ્

॥ 5 ॥

શ્લોક 7

બિભ્રાણા વામનત્વં પ્રથમમથ તથૈવાંશવઃ પ્રાંશવો વઃ

ક્રાન્તાકાશાન્તરાલાસ્તદનુ દશદિશઃ પૂરયન્તસ્તતોઽપિ ।

ધ્વાન્તાદાચ્છિદ્ય દેવદ્વિષ ઇવ બલિતો વિશ્વમાશ્વશ્નુવાનાઃ વર્ દેવદ્રુહ

કૃચ્છ્રાણ્યુચ્છ્રાયહેલોપહસિતહરયો હારિદશ્વા હરન્તુ

॥ 6 ॥

શ્લોક 8

ઉદ્ગાઢેનારુણિમ્ના વિદધતિ બહુલં યેઽરુણસ્યારુણત્વં

મૂર્ધોદ્ધૂતૌ ખલીનક્ષતરુધિરરુચો યે રથાશ્વાનનેષુ ।

શૈલાનાં શેખરત્વં શ્રિતશિખરિશિખાસ્તન્વતે યે દિશન્તુ વર્ શિખરશિખાઃ

પ્રેઙ્ખન્તઃ ખે ખરાંશોઃ ખચિતદિનમુખાસ્તે મયૂખાઃ સુખં વઃ

॥ 7 ॥

શ્લોક 9

દત્તાનન્દાઃ પ્રજાનાં સમુચિતસમયાકૃષ્ટસૃષ્ટૈઃ પયોભિઃ વર્ અક્લિષ્ટસૃષ્ટૈઃ

પૂર્વાહ્ણે વિપ્રકીર્ણા દિશિ દિશિ વિરમત્યહ્નિ સંહારભાજઃ ।

દીપ્તાંશોર્દીર્ઘદુઃખપ્રભવભવભયોદન્વદુત્તારનાવો

ગાવો વઃ પાવનાનાં પરમપરિમિતાં પ્રીતિમુત્પાદયન્તુ

॥ 8 ॥

શ્લોક 10

બન્ધધ્વંસૈકહેતું શિરસિ નતિરસાબદ્ધસન્ધ્યાઞ્જલીનાં

લોકાનાં યે પ્રબોધં વિદધતિ વિપુલામ્ભોજખણ્ડાશયેવ ।

યુષ્માકં તે સ્વચિત્તપ્રથિતપૃથુતરપ્રાર્થનાકલ્પવૃક્ષાઃ વર્ પ્રથિમ

કલ્પન્તાં નિર્વિકલ્પં દિનકરકિરણાઃ કેતવઃ કલ્મષસ્ય

॥ 9 ॥

શ્લોક 11

ધારા રાયો ધનાયાપદિ સપદિ કરાલમ્બભૂતાઃ પ્રપાતે

તત્ત્વાલોકૈકદીપાસ્ત્રિદશપતિપુરપ્રસ્થિતૌ વીથ્ય એવ ।

નિર્વાણોદ્યોગિયોગિપ્રગમનિજતનુદ્વારિ વેત્રાયમાણા-

સ્ત્રાયન્તાં તીવ્રભાનોર્દિવસમુખસુખા રશ્મયઃ કલ્મષાદ્વઃ

॥ 10 ॥

શ્લોક 12

વર્ તીવ્રભાસઃ વર્ કશ્મલાદ્વઃ

પ્રાચિ પ્રાગાચરન્ત્યોઽનતિચિરમચલે ચારુચૂડામણિત્વં

મુઞ્ચન્ત્યો રોચનામ્ભઃ પ્રચુરમિવ દિશામુચ્ચકૈશ્ચર્ચનાય ।

ચાટૂત્કૈશ્ચક્રનામ્નાં ચતુરમવિચલૈર્લોચનૈરર્ચ્યમાના- વર્ સુચિરં

શ્ચેષ્ટન્તાં ચિન્તિતાનામુચિતમચરમાશ્ચણ્ડરોચીરુચો વઃ

॥ 11 ॥

શ્લોક 13

એકં જ્યોતિર્દૃશૌ દ્વે ત્રિજગતિ ગદિતાન્યબ્જજાસ્યૈશ્ચતુર્ભિ-

ર્ભૂતાનાં પઞ્ચમં યાન્યલમૃતુષુ તથા ષટ્સુ નાનાવિધાનિ ।

યુષ્માકં તાનિ સપ્તત્રિદશમુનિનુતાન્યષ્ટદિગ્ભાઞ્જિ ભાનો-

ર્યાન્તિ પ્રાહ્ણે નવત્વં દશ દધતુ શિવં દીધિતીનાં શતાનિ

॥ 12 ॥

શ્લોક 14

॥ 13 ॥ વર્ દદતુ

આવૃત્તિભ્રાન્તવિશ્વાઃ શ્રમમિવ દધતઃ શોષિણઃ સ્વોષ્મણેવ

ગ્રીષ્મે દાવાગ્નિતપ્તા ઇવ રસમસકૃદ્યે ધરિત્ર્યા ધયન્તિ ।

તે પ્રાવૃષ્યાત્તપાનાતિશયરુજ ઇવોદ્વાન્તતોયા હિમર્તૌ

માર્તણ્ડસ્યાપ્રચણ્ડાશ્ચિરમશુભભિદેઽભીષવો વો ભવન્તુ

શ્લોક 15

તન્વાના દિગ્વધૂનાં સમધિકમધુરાલોકરમ્યામવસ્થા-

મારુઢપ્રૌઢિલેશોત્કલિતકપિલિમાલઙ્કૃતિઃ કેવલૈવ ।

ઉજ્જૃમ્ભામ્ભોજનેત્રદ્યુતિનિ દિનમુખે કિઞ્ચિદુદ્ભિદ્યમાના

શ્મશ્રુશ્રેણીવ ભાસાં દિશતુ દશશતી શર્મ ઘર્મત્વિષો વઃ

॥ 14 ॥

શ્લોક 16

મૌલીન્દોર્મૈષ મોષીદ્દ્યુતિમિતિ વૃષભાઙ્કેન યઃ શઙ્કિનેવ

પ્રત્યગ્રોદ્ઘાટિતામ્ભોરુહકુહરગુહાસુસ્થિતેનેવ ધાત્રા ।

કૃષ્ણેન ધ્વાન્તકૃષ્ણસ્વતનુપરિભવત્રસ્નુનેવ સ્તુતોઽલં

ત્રાણાય સ્તાત્તનીયાનપિ તિમિરરિપોઃ સ ત્વિષામુદ્ગમો વઃ

॥ 15 ॥

શ્લોક 17

વિસ્તીર્ણં વ્યોમ દીર્ઘાઃ સપદિ દશ દિશો વ્યસ્તવેલામ્ભસોઽબ્ધીન્

કુર્વદ્ભિર્દૃશ્યનાનાનગનગરનગાભોગપૃથ્વીં ચ પૃથ્વીમ્ ।

પદ્મિન્યુચ્છ્વાસ્યતે યૈરુષસિ જગદપિ ધ્વંસયિત્વા તમિસ્રા-

મુસ્રા વિસ્રંસયન્તુ દ્રુતમનભિમતં તે સહસ્રત્વિષો વઃ

॥ 16 ॥

શ્લોક 18

॥ 17 ॥ વર્ વિસ્રાવયન્તુ

અસ્તવ્યસ્તત્વશૂન્યો નિજરુચિરનિશાનશ્વરઃ કર્તુમીશો

વિશ્વં વેશ્મેવ દીપઃ પ્રતિહતતિમિરં યઃ પ્રદેશસ્થિતોઽપિ ।

દિક્કાલાપેક્ષયાસૌ ત્રિભુવનમટતસ્તિગ્મભાનોર્નવાખ્યાં

યાતઃ શાતક્રતવ્યાં દિશિ દિશતુ શિવં સોઽર્ચિષામુદ્ગમો વઃ

શ્લોક 19

માગાન્મ્લાનિં મૃણાલી મૃદુરિતિ દયયેવાપ્રવિષ્ટોઽહિલોકં

લોકાલોકસ્ય પાર્શ્વં પ્રતપતિ ન પરં યસ્તદાખ્યાર્થમેવ ।

ઊર્ધ્વં બ્રહ્માણ્ડખણ્ડસ્ફુટનભયપરિત્યક્તદૈર્ઘ્યો દ્યુસીમ્નિ

સ્વેછાવશ્યાવકાશાવધિરવતુ સ વસ્તાપનો રોચિરોઘઃ

॥ 18 ॥

શ્લોક 20

અશ્યામઃ કાલ એકો ન ભવતિ ભુવનાન્તોઽપિ વીતેઽન્ધકારે વર્ વીતાન્ધકારઃ

સદ્યઃ પ્રાલેયપાદો ન વિલયમચલશ્ચન્દ્રમા અપ્યુપૈતિ ।

બન્ધઃ સિદ્ધાઞ્જલીનાં ન હિ કુમુદવનસ્યાપિ યત્રોજ્જિહાને

તત્પ્રાતઃ પ્રેક્ષણીયં દિશતુ દિનપતેર્ધામ કામાધિકં વઃ

॥ 19 ॥

શ્લોક 21

યત્કાન્તિં પઙ્કજાનાં ન હરતિ કુરુતે પ્રત્યુતાધિક્યરમ્યાં વર્ પ્રત્યુતાતીવ રમ્યાં

નો ધત્તે તારકાભાં તિરયતિ નિતરામાશુ યન્નિત્યમેવ । વર્ નાધત્તે

કર્તું નાલં નિમેષં દિવસમપિ પરં યત્તદેકં ત્રિલોક્યા-

શ્ચક્ષુઃ સામાન્યચક્ષુર્વિસદૃશમઘભિદ્ભાસ્વતસ્તાન્મહો વઃ

॥ 20 ॥

શ્લોક 22

ક્ષ્માં ક્ષેપીયઃ ક્ષપામ્ભઃશિશિરતરજલસ્પર્શતર્ષાદૃતેવ

દ્રાગાશા નેતુમાશાદ્વિરદકરસરઃપુષ્કરાણીવ બોધમ્ ।

પ્રાતઃ પ્રોલ્લઙ્ઘ્ય વિષ્ણોઃ પદમપિ ઘૃણયેવાતિવેગાદ્દવીય-

સ્યુદ્દામ દ્યોતમાના દહતુ દિનપતેર્દુર્નિમિત્તં દ્યુતિર્વઃ

॥ 21 ॥

શ્લોક 23

નો કલ્પાપાયવાયોરદયરયદલત્ક્ષ્માધરસ્યાપિ ગમ્યા વર્ શમ્યા

ગાઢોદ્ગીર્ણોજ્જ્વલશ્રીરહનિ ન રહિતા નો તમઃકજ્જલેન ।

પ્રાપ્તોત્પત્તિઃ પતઙ્ગાન્ન પુનરુપગતા મોષમુષ્ણત્વિષો વો

વર્તિઃ સૈવાન્યરૂપા સુખયતુ નિખિલદ્વીપદીપસ્ય દીપ્તિઃ

॥ 22 ॥

શ્લોક 24

નિઃશેષાશાવપૂરપ્રવણગુરુગુણશ્લાઘનીયસ્વરૂપા

પર્યાપ્તં નોદયાદૌ દિનગમસમયોપપ્લવેઽપ્યુન્નતૈવ ।

અત્યન્તં યાનભિજ્ઞા ક્ષણમપિ તમસા સાકમેકત્ર વસ્તું

બ્રધ્નસ્યેદ્ધા રુચિર્વો રુચિરિવ રુચિતસ્યાપ્તયે વસ્તુનોસ્તુ

॥ 23 ॥

શ્લોક 25

॥ 24 ॥ વર્ ચિરુરસ્ય, રુચિરસ્ય

વિભ્રાણઃ શક્તિમાશુ પ્રશમિતબલવત્તારકૌર્જિત્યગુર્વીં

કુર્વાણો લીલયાધઃ શિખિનમપિ લસચ્ચન્દ્રકાન્તાવભાસમ્ ।

આદધ્યાદન્ધકારે રતિમતિશયિનીમાવહન્વીક્ષણાનાં વર્ આદેયાદીક્ષણાનાં

બાલો લક્ષ્મીમપારામપર ઇવ ગુહોઽહર્પતેરાતપો વઃ

શ્લોક 26

જ્યોત્સ્નાંશાકર્ષપાણ્ડુદ્યુતિ તિમિરમષીશેષકલ્માષમીષ-

જ્જૃમ્ભોદ્ભૂતેન પિઙ્ગં સરસિજરજસા સન્ધ્યયા શોણશોચિઃ ।

પ્રાતઃપ્રારમ્ભકાલે સકલમપિ જગચ્ચિત્રમુન્મીલયન્તી

કાન્તિસ્તીક્ષ્ણત્વિષોઽક્ષ્ણાં મુદમુપનયતાત્તૂલિકેવાતુલાં વઃ

॥ 25 ॥

શ્લોક 27

આયાન્તી કિં સુમેરોઃ સરણિરરુણિતા પાદ્મરાગૈઃ પરાગૈ-

રાહોસ્વિત્સ્વસ્ય માહારજનવિરચિતા વૈજયન્તી રથસ્ય ।

માઞ્જિષ્ઠી પ્રષ્ઠવાહાવલિવિધુતશિરશ્ચામરાલી નુ લોકૈ- વર્ ચામરાલીવ

રાશઙ્ક્યાલોકિતૈવં સવિતુરઘનુદે સ્તાત્પ્રભાતપ્રભા વઃ

॥ 26 ॥

શ્લોક 28

ધ્વાન્તધ્વંસં વિધત્તે ન તપતિ રુચિમન્નાતિરૂપં વ્યનક્તિ

ન્યક્ત્વં નીત્વાપિ નક્તં ન વિતરતિતરાં તાવદહ્નસ્ત્વિષં યઃ । વર્ ન્યક્તામહ્નિ

સ પ્રાતર્મા વિરંસીદસકલપટિમા પૂરયન્યુષ્મદાશા-

માશાકાશાવકાશાવતરણતરુણપ્રક્રમોઽર્કપ્રકાશઃ

॥ 27 ॥

શ્લોક 29

તીવ્રં નિર્વાણહેતુર્યદપિ ચ વિપુલં યત્પ્રકર્ષેણ ચાણુ

પ્રત્યક્ષં યત્પરોક્ષં યદિહ યદપરં નશ્વરં શાશ્વતં ચ ।

યત્સર્વસ્ય પ્રસિદ્ધં જગતિ કતિપયે યોગિનો યદ્વિદન્તિ

જ્યોતિસ્તદ્દ્વિપ્રકારં સવિતુરવતુ વો બાહ્યમાભ્યન્તરં ચ

॥ 28 ॥

શ્લોક 30

રત્નાનાં મણ્ડનાય પ્રભવતિ નિયતોદ્દેશલબ્ધાવકાશં

વહ્નેર્દાર્વાદિ દગ્ધું નિજજડિમતયા કર્તુમાનન્દમિન્દોઃ ।

યચ્ચ ત્રૈલોક્યભૂષાવિધિરઘદહનં હ્લાદિ વૃષ્ટ્યાશુ તદ્વો વર્ યત્તુ

બાહુલ્યોત્પાદ્યકાર્યાધિકતરમવતાદેકમેવાર્કતેજઃ

॥ 29 ॥

શ્લોક 31

મીલચ્ચક્ષુર્વિજિહ્મશ્રુતિ જડરસનં નિઘ્નિતઘ્રાણવૃત્તિ

સ્વવ્યાપારાક્ષમત્વક્પરિમુષિતમનઃ શ્વાસમાત્રાવશેષમ્ ।

વિસ્રસ્તાઙ્ગં પતિત્વા સ્વપદપહરતાદશ્રિયં વોઽર્કજન્મા વર્ અપ્રિયં

કાલવ્યાલાવલીઢં જગદગદ ઇવોત્થાપયન્પ્રાક્પ્રતાપઃ

॥ 30 ॥

શ્લોક 32

નિઃશેષં નૈશમમ્ભઃ પ્રસભમપનુદન્નશ્રુલેશાનુકારિ

સ્તોકસ્તોકાપનીતારુણરુચિરચિરાદસ્તદોષાનુષઙ્ગઃ ।

દાતા દૃષ્ટિં પ્રસન્નાં ત્રિભુવનનયનસ્યાશુ યુષ્મદ્વિરુદ્ધં

વધ્યાદ્બ્રધ્નસ્ય સિદ્ધાઞ્જનવિધિરપરઃ પ્રાક્તનોઽર્ચિઃપ્રચારઃ

॥ 31 ॥

શ્લોક 33

ભૂત્વા જમ્ભસ્ય ભેત્તુઃ કકુભિ પરિભવારમ્ભભૂઃ શુભ્રભાનો- વર્ સ્થિત્વા

ર્બિભ્રાણા બભ્રુભાવં પ્રસભમભિનવામ્ભોજજૃમ્ભાપ્રગલ્ભા ।

ભૂષા ભૂયિષ્ઠશોભા ત્રિભુવનભવનસ્યાસ્ય વૈભાકરી પ્રાગ્-

વિભ્રાન્તા ભ્રાજમાના વિભવતુ વિભવોદ્ભૂતયે સા વિભા વઃ

॥ 32 ॥

શ્લોક 34

॥ 33 ॥ વર્ નિર્ભાન્તિ, વિભ્રાન્તિ

સંસક્તં સિક્તમૂલાદભિનવભુવનોદ્યાનકૌતૂહલિન્યા

યામિન્યા કન્યયેવામૃતકરકલશાવર્જિતેનામૃતેન ।

અર્કાલોકઃ ક્રિયાદ્વો મુદમુદયશિરશ્ચક્રવાલાલવાલા-

દુદ્યન્બાલપ્રવાલપ્રતિમરુચિરહઃપાદપપ્રાક્પ્રરોહઃ

શ્લોક 35

ભિન્નં ભાસારુણસ્ય ક્વચિદભિનવયા વિદ્રુમાણાં ત્વિષેવ

ત્વઙ્ન્નક્ષત્રરત્નદ્યુતિનિકરકરાલાન્તરાલં ક્વચિચ્ચ ।

નાન્તર્નિઃશેષકૃષ્ણશ્રિયમુદધિમિવ ધ્વાન્તરાશિં પિબન્સ્તા-

દૌર્વઃ પૂર્વોઽપ્યપૂર્વોઽગ્નિરિવ ભવદઘપ્લુષ્ટયેઽર્કાવભાસઃ

॥ 34 ॥

શ્લોક 36

ગન્ધર્વૈર્ગદ્યપદ્યવ્યતિકરિતવચોહૃદ્યમાતોદ્યવાદ્યૈ-

રાદ્યૈર્યો નારદાદ્યૈર્મુનિભિરભિનુતો વેદવેદ્યૈર્વિભિદ્ય ।

વર્ વીતવેદ્યૈર્વિવિદ્ય, વેદવિદ્ભિર્વિભિદ્ય

આસાદ્યાપદ્યતે યં પુનરપિ ચ જગદ્યૌવનં સદ્ય ઉદ્ય-

ન્નુદ્દ્યોતો દ્યોતિતદ્યૌર્દ્યતુ દિવસકૃતોઽસાવવદ્યાનિ વોઽદ્ય

॥ 35 ॥

શ્લોક 37

આવાનૈશ્ચન્દ્રકાન્તૈશ્ચ્યુતતિમિરતયા તાનવાત્તારકાણા- વર્ આવાન્તૈઃ

મેણાઙ્કાલોકલોપાદુપહતમહસામોષધીનાં લયેન ।

આરાદુત્પ્રેક્ષ્યમાણા ક્ષણમુદયતટાન્તર્હિતસ્યાહિમાંશો-

રાભા પ્રાભાતિકી વોઽવતુ ન તુ નિતરાં તાવદાવિર્ભવન્તી

॥ 36 ॥

શ્લોક 38

સાનૌ સા નૌદયે નારુણિતદલપુનર્યૌવનાનાં વનાના- વર્ લસદ્યૌવનાનાં

માલીમાલીઢપૂર્વા પરિહૃતકુહરોપાન્તનિમ્ના તનિમ્ના ।

ભા વોઽભાવોપશાન્તિં દિશતુ દિનપતેર્ભાસમાના સમાના-

રાજી રાજીવરેણોઃ સમસમયમુદેતીવ યસ્યા વયસ્યા

॥ 37 ॥

શ્લોક 39

ઉજ્જૃમ્ભામ્ભોરુહાણાં પ્રભવતિ પયસાં યા શ્રિયે નોષ્ણતાયૈ

પુષ્ણાત્યાલોકમાત્રં ન તુ દિશતિ દૃશાં દૃશ્યમાના વિધાતમ્ ।

પૂર્વાદ્રેરેવ પૂર્વં દિવમનુ ચ પુનઃ પાવની દિઙ્મુખાના- વર્ તતઃ

મેનાંસ્યૈની વિભાસૌ નુદતુ નુતિપદૈકાસ્પદં પ્રાક્તની વઃ

॥ 38 ॥

શ્લોક 40

વાચાં વાચસ્પતેરપ્યચલભિદુચિતાચાર્યકાણાં પ્રપઞ્ચૈ-

ર્વૈરઞ્ચાનાં તથોચ્ચારિતચતુરૃચાં ચાનનાનાં ચતુર્ણામ્ । વર્ રુચિર

ઉચ્યેતાર્ચાસુ વાચ્યચ્યુતિશુચિચરિતં યસ્ય નોચ્ચૈર્વિવિચ્ય વર્ અર્ચાસ્વવાચ્ય

પ્રાચ્યં વર્ચશ્ચકાસચ્ચિરમુપચિનુતાત્તસ્ય ચણ્ડાર્ચિષો વઃ

॥ 39 ॥

શ્લોક 41

॥ 40 ॥ વર્ શ્રિયં

મૂર્ધ્ન્યદ્રેર્ધાતુરાગસ્તરુષુ કિસલયો વિદ્રુમૌઘઃ સમુદ્રે

વર્ – કિસલયાદ્વિદ્રુમૌઘાત્સમુદ્રે

દિઙ્માતઙ્ગોત્તમાઙ્ગેષ્વભિનવનિહિતઃ સાન્દ્રસિન્દૂરરેણુઃ ।

વર્ વિહિતઃ, નિહિતાત્સન્દ્રસિન્દૂરરેણોઃ

સીમ્નિ વ્યોમ્નશ્ચ હેમ્નઃ સુરશિખરિભુવો જાયતે યઃ પ્રકાશઃ

શોણિમ્નાસૌ ખરાંશોરુષસિ દિશતુ વઃ શર્મ શોભૈકદેશઃ

શ્લોક 42

અસ્તાદ્રીશોત્તમાઙ્ગે શ્રિતશશિનિ તમઃકાલકૂટે નિપીતે

યાતિ વ્યક્તિં પુરસ્તાદરુણકિસલયે પ્રત્યુષઃપારિજાતે ।

ઉદ્યન્ત્યારક્તપીતામ્બરવિશદતરોદ્વીક્ષિતા તીક્ષ્ણભાનો-

વર્ રુચિરતરોદ્વીક્ષિતા વર્ તીવ્રભાસઃ

ર્લક્ષ્મીર્લક્ષ્મીરિવાસ્તુ સ્ફુટકમલપુટાપાશ્રયા શ્રેયસે વઃ

॥ 41 ॥

શ્લોક 43

॥ 42 ॥ વર્ પુટોપાશ્રય

નોદન્વાઞ્જન્મભૂમિર્ન તદુદરભુવો બાન્ધવાઃ કૌસ્તુભાદ્યા

યસ્યાઃ પદ્મં ન પાણૌ ન ચ નરકરિપૂરઃસ્થલી વાસવેશ્મ ।

તેજોરૂપાપરૈવ ત્રિષુ ભુવનતલેષ્વાદધાના વ્યવસ્થાં વર્ ત્રિભુવનભવને

સા શ્રીઃ શ્રેયાંસિ દિશ્યાદશિશિરમહસો મણ્ડલાગ્રોદ્ગતા વઃ

શ્લોક 44

॥ ઇતિ દ્યુતિવર્ણનમ્ ॥ વર્ તેજોવર્ણનમ્

॥ અથ અશ્વવર્ણનમ્ ॥

રક્ષન્ત્વક્ષુણ્ણહેમોપલપટલમલં લાઘવાદુત્પતન્તઃ

પાતઙ્ગાઃ પઙ્ગ્વવજ્ઞાજિતપવનજવા વાજિનસ્તે જગન્તિ ।

યેષાં વીતાન્યચિહ્નોન્નયમપિ વહતાં માર્ગમાખ્યાતિ મેરા-

વુદ્યન્નુદ્દામદીપ્તિર્દ્યુમણિમણિશિલાવેદિકાજાતવેદાઃ

॥ 43 ॥

શ્લોક 45

પ્લુષ્ટાઃ પૃષ્ઠેંઽશુપાતૈરતિનિકટતયા દત્તદાહાતિરેકૈ-

રેકાહાક્રાન્તકૃત્સ્નત્રિદિવપથપૃથુશ્વાસશોષાઃ શ્રમેણ ।

તીવ્રોદન્યાસ્ત્વરન્તામહિતવિહતયે સપ્તયઃ સપ્તસપ્તે-

રભ્યાશાકાશગઙ્ગાજલસરલગલાવાઙ્નતાગ્રાનના વઃ

॥ 44 ॥

શ્લોક 46

॥ 45 ॥ વર્ ગલવર્જિતાગ્રાનનાઃ

મત્વાન્યાન્પાર્શ્વતોઽશ્વાન્ સ્ફટિકતટદૃષદ્દૃષ્ટદેહા દ્રવન્તી

વ્યસ્તેઽહન્યસ્તસન્ધ્યેયમિતિ મૃદુપદા પદ્મરાગોપલેષુ ।

સાદૃશ્યાદૃશ્યમૂર્તિર્મરકતકટકે ક્લિષ્ટસૂતા સુમેરો-

ર્મૂર્ધન્યાવૃત્તિલબ્ધધ્રુવગતિરવતુ બ્રધ્નવાહાવલિર્વઃ

શ્લોક 47

॥ 46 ॥ વર્ દ્રુત

હેલાલોલં વહન્તી વિષધરદમનસ્યાગ્રજેનાવકૃષ્ટા

સ્વર્વાહિન્યાઃ સુદૂરં જનિતજવજયા સ્યન્દનસ્ય સ્યદેન ।

નિર્વ્યાજં તાયમાને હરિતિમનિ નિજે સ્ફીતફેનાહિતશ્રી- વર્ સ્ફીતફેનાસ્મિતશ્રીઃ

રશ્રેયાંસ્યશ્વપઙ્ક્તિઃ શમયતુ યમુનેવાપરા તાપની વઃ

શ્લોક 48

માર્ગોપાન્તે સુમેરોર્નુવતિ કૃતનતૌ નાકધામ્નાં નિકાયે

વીક્ષ્ય વ્રીડાનતાનાં પ્રતિકુહરમુખં કિન્નરીણાં મુખાનિ ।

સૂતેઽસૂયત્યપીષજ્જડગતિ વહતાં કન્ધરાર્ધૈર્વલદ્ભિ- વર્ કન્ધરાગ્રૈઃ

ર્વાહાનાં વ્યસ્યતાદ્વઃ સમમસમહરેર્હેષિતં કલ્મષાણિ

॥ 47 ॥

શ્લોક 49

ધુન્વન્તો નીરદાલીર્નિજરુચિહરિતાઃ પાર્શ્વયોઃ પક્ષતુલ્યા-

સ્તાલૂત્તાનૈઃ ખલીનૈઃ ખચિતમુખરુચશ્ચ્યોતતા લોહિતેન ।

ઉડ્ડીયેવ વ્રજન્તો વિયતિ ગતિવશાદર્કવાહાઃ ક્રિયાસુઃ

ક્ષેમં હેમાદ્રિહૃદ્યદ્રુમશિખરશિરઃશ્રેણિશાખાશુકા વઃ

॥ 48 ॥

શ્લોક 50

॥ ઇત્યશ્વવર્ણનમ્ ॥

॥ અથ અરુણવર્ણનમ્ ॥

પ્રાતઃ શૈલાગ્રરઙ્ગે રજનિજવનિકાપાયસંલક્ષ્યલક્ષ્મી-

ર્વિક્ષિપ્તાપૂર્વપુષ્પાઞ્જલિમુડુનિકરં સૂત્રધારાયમાણઃ ।

યામેષ્વઙ્કેષ્વિવાહ્નઃ કૃતરુચિષુ ચતુર્ષ્વેવ જાતપ્રતિષ્ઠા- વર્ યાતઃ પ્રતિષ્ઠાં

મવ્યાત્પ્રસ્તાવયન્વો જગદટનમહાનાટિકાં સૂર્યસૂતઃ

॥ 49 ॥

શ્લોક 51

આક્રાન્ત્યા વાહ્યમાનં પશુમિવ હરિણા વાહકોઽગ્ર્યો હરીણાં

ભ્રામ્યન્તં પક્ષપાતાજ્જગતિ સમરુચિઃ સર્વકર્મૈકસાક્ષી ।

શત્રું નેત્રશ્રુતીનામવજયતિ વયોજ્યેષ્ઠભાવે સમેઽપિ

સ્થામ્નાં ધામ્નાં નિધિર્યઃ સ ભવદઘનુદે નૂતનઃ સ્તાદનૂરુઃ

॥ 50 ॥

શ્લોક 52

દત્તાર્ઘૈર્દૂરનમ્રૈર્વિયતિ વિનયતો વીક્ષિતઃ સિદ્ધસાર્થૈઃ વર્ સિદ્ધસાધ્યૈઃ

સાનાથ્યં સારથિર્વઃ સ દશશતરુચેઃ સાતિરેકં કરોતુ ।

આપીય પ્રાતરેવ પ્રતતહિમપયઃસ્યન્દિનીરિન્દુભાસો

યઃ કાષ્ઠાદીપનોઽગ્રે જડિત ઇવ ભૃશં સેવતે પૃષ્ઠતોઽર્કમ્

॥ 51 ॥

શ્લોક 53

મુઞ્ચન્રશ્મીન્દિનાદૌ દિનગમસમયે સંહરંશ્ચ સ્વતન્ત્ર-

સ્તોત્રપ્રખ્યાતવીર્યોઽવિરતહરિપદાક્રાન્તિબદ્ધાભિયોગઃ । વર્ વિતત

કાલોત્કર્ષાલ્લઘુત્વં પ્રસભમધિપતૌ યોજયન્યો દ્વિજાનાં

સેવાપ્રીતેન પૂષ્ણાત્મસમ ઇવ કૃતસ્ત્રાયતાં સોઽરુણો વઃ

॥ 52 ॥

શ્લોક 54

॥ 53 ॥ વર્ સ્વસમ

શાતઃ શ્યામાલતાયાઃ પરશુરિવ તમોઽરણ્યવહ્નેરિવાર્ચિઃ વર્ દાહે દવાભઃ

પ્રાચ્યેવાગ્રે ગ્રહીતું ગ્રહકુમુદવનં પ્રાગુદસ્તોઽગ્રહસ્તઃ ।

વર્ પ્રાચીવાગ્રે, ગ્રહકુમુદરુચિં

ઐક્યં ભિન્દન્દ્યુભૂમ્યોરવધિરિવ વિધાતેવ વિશ્વપ્રબોધે

વાહાનાં વો વિનેતા વ્યપનયતુ વિપન્નામ ધામાધિપસ્ય

શ્લોક 55

પૌરસ્ત્યસ્તોયદર્તોઃ પવન ઇવ પતત્પાવકસ્યેવ ધૂમો વર્ પતન્

વિશ્વસ્યેવાદિસર્ગઃ પ્રણવ ઇવ પરં પાવનો વેદરાશેઃ

સન્ધ્યાનૃત્યોત્સવેચ્છોરિવ મદનરિપોર્નન્દિનાન્દીનિનાદઃ

સૌરસ્યાગ્રે સુખં વો વિતરતુ વિનતાનન્દનઃ સ્યન્દનસ્ય

॥ 54 ॥

શ્લોક 56

॥ 55 ॥ વર્ સ્યન્દનો વઃ

પર્યાપ્તં તપ્તચામીકરકટકતટે શ્લિષ્ટશીતેતરાંશા-

વાસીદત્સ્યન્દનાશ્વાનુકૃતિમરકતે પદ્મરાગાયમાણઃ । વર્ અશ્વાનુકૃતમરકતે

યઃ સોત્કર્ષાં વિભૂષાં કુરુત ઇવ કુલક્ષ્માભૃદીશસ્ય મેરો-

રેનાંસ્યહ્નાય દૂરં ગમયતુ સ ગુરુઃ કાદ્રવેયદ્વિષો વઃ

શ્લોક 57

નીત્વાશ્વાન્સપ્ત કક્ષા ઇવ નિયમવશં વેત્રકલ્પપ્રતોદ- વર્ કક્ષ્યા

સ્તૂર્ણં ધ્વાન્તસ્ય રાશાવિતરજન ઇવોત્સારિતે દૂરભાજિ ।

પૂર્વં પ્રષ્ઠો રથસ્ય ક્ષિતિભૃદધિપતીન્દર્શયંસ્ત્રાયતાં વ-

સ્ત્રૈલોક્યાસ્થાનદાનોદ્યતદિવસપતેઃ પ્રાક્પ્રતીહારપાલઃ

॥ 56 ॥

શ્લોક 58

વજ્રિઞ્જાતં વિકાસીક્ષણકમલવનં ભાસિ નાભાસિ વહ્ને! વર્ નો ભાસિ

તાતં નત્વાશ્વપાર્શ્વાન્નય યમ! મહિષં રાક્ષસા વીક્ષિતાઃ સ્થ ।

સપ્તીન્સિઞ્ચ પ્રચેતઃ! પવન! ભજ જવં વિત્તપાવેદિતસ્ત્વં

વન્દે શર્વેતિ જલ્પન્પ્રતિદિશમધિપાન્પાતુ પૂષ્ણોઽગ્રણીર્વઃ

॥ 57 ॥

શ્લોક 59

પાશાનાશાન્તપાલાદરુણ વરુણતો મા ગ્રહીઃ પ્રગ્રહાર્થં

તૃષ્ણાં કૃષ્ણસ્ય ચક્રે જહિહિ નહિ રથો યાતિ મે નૈકચક્રઃ ।

યોક્તું યુગ્યં કિમુચ્ચૈઃશ્રવસમભિલષસ્યષ્ટમં વૃત્રશત્રો- વર્ ત્વાષ્ટ્રશત્રોઃ

સ્ત્યક્તાન્યાપેક્ષવિશ્વોપકૃતિરિવ રવિઃ શાસ્તિ યં સોઽવતાદ્વઃ

॥ 58 ॥

શ્લોક 60

નો મૂર્ચ્છાચ્છિન્નવાઞ્છઃ શ્રમવિવશવપુર્નૈવ નાપ્યાસ્યશોષી

પાન્થઃ પથ્યેતરાણિ ક્ષપયતુ ભવતાં ભાસ્વતોઽગ્રેસરઃ સઃ ।

યઃ સંશ્રિત્ય ત્રિલોકીમટતિ પટુતરૈસ્તાપ્યમાનો મયૂખૈ-

રારાદારામલેખામિવ હરિતમણિશ્યામલામશ્વપઙ્ક્તિમ્

॥ 59 ॥

શ્લોક 61

॥ 60 ॥ વર્ હરિતતૃણ

સીદન્તોઽન્તર્નિમજ્જજ્જડખુરમુસલાઃ સૈકતે નાકનદ્યાઃ

સ્કન્દન્તઃ કન્દરાલીઃ કનકશિખરિણો મેખલાસુ સ્ખલન્તઃ ।

દૂરં દૂર્વાસ્થલોત્કા મરકતદૃષદિ સ્થાસ્નવો યન્ન યાતાઃ

પૂષ્ણોઽશ્વાઃ પૂરયંસ્તૈસ્તદવતુ જવનૈર્હુઙ્કૃતેનાગ્રગો વઃ

શ્લોક 62

॥ 61 ॥ વર્ પ્રેરયન્ હુઙ્કૃતૈરગ્રણીઃ

॥ ઇત્યરુણવર્ણનમ્ ॥ વર્ સૂતવર્ણનમ્

॥ અથ રથવર્ણનમ્ ॥

પીનોરઃપ્રેરિતાભ્રૈશ્ચરમખુરપુટાગ્રસ્થિતૈઃ પ્રાતરદ્રા-

વાદીર્ઘાઙ્ગૈરુદસ્તો હરિભિરપગતાસઙ્ગનિઃશબ્દચક્રઃ ।

ઉત્તાનાનૂરુમૂર્ધાવનતિહઠભવદ્વિપ્રતીપપ્રણામઃ

પ્રાહ્ણે શ્રેયો વિધત્તાં સવિતુરવતરન્વ્યોમવીથીં રથો વઃ

શ્લોક 63

॥ 62 ॥ વર્ પ્રેયો

ધ્વાન્તૌઘધ્વંસદીક્ષાવિધિપટુ વહતા પ્રાક્સહસ્રં કરાણા- વર્ વિધિગુરુ દ્રાક્સહસ્રં

મર્યમ્ણા યો ગરિમ્ણઃ પદમતુલમુપાનીયતાધ્યાસનેન ।

સ શ્રાન્તાનાં નિતાન્તં ભરમિવ મરુતામક્ષમાણાં વિસોઢું

સ્કન્ધાત્સ્કન્ધં વ્રજન્વો વૃજિનવિજિતયે ભાસ્વતઃ સ્યન્દનોઽસ્તુ

શ્લોક 64

યોક્ત્રીભૂતાન્યુગસ્ય ગ્રસિતુમિવ પુરો દન્દશૂકાન્દધાનો

દ્વેધાવ્યસ્તામ્બુવાહાવલિવિહિતબૃહત્પક્ષવિક્ષેપશોભઃ ।

સાવિત્રઃ સ્યન્દનોઽસૌ નિરતિશયરયપ્રીણિતાનૂરુરેનઃ-

ક્ષેપીયો વો ગરુત્માનિવ હરતુ હરીચ્છાવિધેયપ્રચારઃ

॥ 63 ॥

શ્લોક 65

એકાહેનૈવ દીર્ઘાં ત્રિભુવનપદવીં લઙ્ઘયન્ યો લઘિષ્ઠઃ વર્ કૃસ્ત્નાં

પૃષ્ઠે મેરોર્ગરીયાન્ દલિતમણિદૃષત્ત્વિંષિ પિંષઞ્શિરાંસિ ।

સર્વસ્યૈવોપરિષ્ટાદથ ચ પુનરધસ્તાદિવાસ્તાદ્રિમૂર્ન્ધિ

બ્રધ્નસ્યાવ્યાત્સ એવં દુરધિગમપરિસ્પન્દનઃ સ્યન્દનો વઃ

॥ 64 ॥

શ્લોક 66

ધૂર્ધ્વસ્તાગ્ર્યગ્રહાણિ ધ્વજપટપવનાન્દોલિતેન્દૂનિ દૂરં વર્ દૂરાત્

રાહૌ ગ્રાસાભિલાષાદનુસરતિ પુનર્દત્તચક્રવ્યથાનિ ।

શ્રાન્તાશ્વશ્વાસહેલાધુતવિબુધધુનીનિર્ઝરામ્ભાંસિ ભદ્રં

દેયાસુર્વો દવીયો દિવિ દિવસપતેઃ સ્યન્દનપ્રસ્થિતાનિ

॥ 65 ॥

શ્લોક 67

અક્ષે રક્ષાં નિબધ્ય પ્રતિસરવલયૈર્યોજયન્ત્યો યુગાગ્રં

ધૂઃસ્તમ્ભે દગ્ધધૂપાઃ પ્રહિતસુમનસો ગોચરે કૂબરસ્ય ।

ચર્ચાશ્ચક્રે ચરન્ત્યો મલયજપયસા સિદ્ધવધ્વસ્ત્રિસન્ધ્યં વર્ ચર્ચાં

વન્દન્તે યં દ્યુમાર્ગે સ નુદતુ દુરિતાન્યંશુમત્સ્યન્દનો વઃ

॥ 66 ॥

શ્લોક 68

ઉત્કીર્ણસ્વર્ણરેણુદ્રુતખુરદલિતા પાર્શ્વયોઃ શશ્વદશ્વૈ- વર્ રેણુર્દ્રુત

રશ્રાન્તભ્રાન્તચક્રક્રમનિખિલમિલન્નેમિનિમ્ના ભરેણ ।

મેરોર્મૂર્ધન્યઘં વો વિઘટયતુ રવેરેકવીથી રથસ્ય

સ્વોષ્મોદક્તામ્બુરિક્તપ્રકટિતપુલિનોદ્ધૂસરા સ્વર્ધુનીવ

॥ 67 ॥

શ્લોક 69

॥ 68 ॥ વર્ સ્વોષ્મોદસ્તામ્બુ

નન્તું નાકાલયાનામનિશમનુયતાં પદ્ધતિઃ પઙ્ક્તિરેવ વર્ ઉપયતાં

ક્ષોદો નક્ષત્રરાશેરદયરયમિલચ્ચક્રપિષ્ટસ્ય ધૂલિઃ ।

હેષહ્લાદો હરીણાં સુરશિખરિદરીઃ પૂરયન્નેમિનાદો વર્ નાદો

યસ્યાવ્યાત્તીવ્રભાનોઃ સ દિવિ ભુવિ યથા વ્યક્તચિહ્નો રથો વઃ

શ્લોક 70

નિઃસ્પન્દાનાં વિમાનાવલિવિતતદિવાં દેવવૃન્દારકાણાં વર્ વલિતદિશા

વૃન્દૈરાનન્દસાન્દ્રોદ્યમમપિ વહતાં વિન્દતાં વન્દિતું નો ।

મન્દાકિન્યામમન્દઃ પુલિનભૃતિ મૃદુર્મન્દરે મન્દિરાભે વર્ મન્દરાભે

મન્દારૈર્મણ્ડિતારં દધદરિ દિનકૃત્સ્યન્દનઃ સ્તાન્મુદે વઃ

॥ 69 ॥

શ્લોક 71

ચક્રી ચક્રારપઙ્ક્તિં હરિરપિ ચ હરીન્ ધૂર્જટિર્ધૂર્ધ્વજાન્તા-

નક્ષં નક્ષત્રનાથોઽરુણમપિ વરુણઃ કૂબરાગ્રં કુબેરઃ ।

રંહઃ સઙ્ઘઃ સુરાણાં જગદુપકૃતયે નિત્યયુક્તસ્ય યસ્ય

સ્તૌતિ પ્રીતિપ્રસન્નોઽન્વહમહિમરુચેઃ સોઽવતાત્સ્યન્દનો વઃ

॥ 70 ॥

શ્લોક 72

॥ 71 ॥ વર્ રુચ

નેત્રાહીનેન મૂલે વિહિતપરિકરઃ સિદ્ધસાધ્યૈર્મરુદ્ભિઃ

પાદોપાન્તે સ્તુતોઽલં બલિહરિરભસાકર્ષણાબદ્ધવેગઃ ।

ભ્રામ્યન્વ્યોમામ્બુરાશાવશિશિરકિરણસ્યન્દનઃ સન્તતં વો

દિશ્યાલ્લક્ષ્મીમપારામતુલિતમહિમેવાપરો મન્દરાદ્રિઃ

શ્લોક 73

॥ 72 ॥ વર્ અતુલ્યાં

॥ ઇતિ રથવર્ણનમ્ ॥

॥ અથ મણ્ડલવર્ણનમ્ ॥

યજ્જ્યાયો બીજમહ્નામપહતતિમિરં ચક્ષુષામઞ્જનં ય- વર્ જ્યાયો યદ્બીજમહ્નામપહૃત

દ્દ્વારં યન્મુક્તિભાજાં યદખિલભુવનજ્યોતિષામેકમોકઃ ।

યદ્વૃષ્ટ્યમ્ભોનિધાનં ધરણિરસસુધાપાનપાત્રં મહદ્ય-

દ્દિશ્યાદીશસ્ય ભાસાં તદધીકલમલં મઙ્ગલં મણ્ડલં વઃ

શ્લોક 74

॥ 73 ॥ વર્ દેવસ્ય

ભાનોઃ તદધિકમમલં મણ્ડલં મઙ્ગલં

વેલાવર્ધિષ્ણુ સિન્ધોઃ પય ઇવ ખમિવાર્ધોદ્ગતાગ્ય્રગ્રહોડુ

સ્તોકોદ્ભિન્નસ્વચિહ્નપ્રસવમિવ મધોરાસ્યમસ્યન્મનાંસિ । વર્ મહાંસિ

પ્રાતઃ પૂષ્ણોઽશુભાનિ પ્રશમયતુ શિરઃશેખરીભૂતમદ્રેઃ

પૌરસ્ત્યસ્યોદ્ગભસ્તિસ્તિમિતતમતમઃખણ્ડનં મણ્ડલં વઃ

શ્લોક 75

પ્રત્યુપ્તસ્તપ્તહેમોજ્જ્વલરુચિરચલઃ પદ્મરાગેણ યેન

જ્યાયઃ કિઞ્જલ્કપુઞ્જો યદલિકુલશિતેરમ્બરેન્દીવરસ્ય ।

કાલવ્યાલસ્ય ચિહ્નં મહિતતમમહોમૂર્ન્ધિ રત્નં મહદ્ય-

દ્દીપ્તાંશોઃ પ્રાતરવ્યાત્તદવિકલજગન્મણ્ડનં મણ્ડલં વઃ

॥ 74 ॥

શ્લોક 76

કસ્ત્રાતા તારકાણાં પતતિ તનુરવશ્યાયબિન્દુર્યથેન્દુ-

ર્વિદ્રાણા દૃક્સ્મરારેરુરસિ મુરરિપોઃ કૌસ્તુભો નોદ્ગભસ્તિઃ ।

વહ્નેઃ સાપહ્નવેવ દ્યુતિરુદયગતે યત્ર તન્મણ્ડલં વો

માર્તણ્ડીયં પુનીતાદ્દિવિ ભુવિ ચ તમાંસીવ મૃષ્ણન્મહાંસિ

॥ 75 ॥

શ્લોક 77

યત્પ્રાચ્યાં પ્રાક્ચકાસ્તિ પ્રભવતિ ચ યતઃ પ્રાચ્યસાવુજ્જિહાના-

દિદ્ધં મધ્યે યદહ્નો ભવતિ તતરુચા યેન ચોત્પાદ્યતેઽહઃ ।

યત્પર્યાયેણ લોકાનવતિ ચ જગતાં જીવિતં યચ્ચ તદ્વો

વિશ્વાનુગ્રાહિ વિશ્વં સૃજદપિ ચ રવેર્મણ્ડલં મુક્તયેઽસ્તુ

॥ 76 ॥

શ્લોક 78

શુષ્યન્ત્યૂઢાનુકારા મકરવસતયો મારવીણાં સ્થલીનાં

યેનોત્તપ્તાઃ સ્ફુટન્તસ્તડિતિ તિલતુલાં યાન્ત્યગેન્દ્રા યુગાન્તે । વર્ ચટિતિ

તચ્ચણ્ડાંશોરકાણ્ડત્રિભુવનદહનાશઙ્કયા ધામ કૃચ્છાત્ વર્ કૃત્સ્નં

સંહૃત્યાલોકમાત્રં પ્રલઘુ વિદધતઃ સ્તાન્મુદે મણ્ડલં વઃ

॥ 77 ॥

શ્લોક 79

॥ 78 ॥ વર્ આહૃત્યાલોકમાત્રં પ્રતનુ

ઉદ્યદ્દ્યૂદ્યાનવાપ્યાં બહુલતમતમઃપઙ્કપૂરં વિદાર્ય વર્ બહલ

પ્રોદ્ભિન્નં પત્રપાર્શ્વેષ્વવિરલમરુણચ્છાયયા વિસ્ફુરન્ત્યા ।

કલ્યાણાનિ ક્રિયાદ્વઃ કમલમિવ મહન્મણ્ડલં ચણ્ડભાનો- વર્ ચણ્ડરશ્મેઃ

રન્વીતં તૃપ્તિહેતોરસકૃદલિકુલાકારિણા રાહુણા યત્

શ્લોક 80

ચક્ષુર્દક્ષદ્વિષો યન્ન તુ દહતિ પુરઃ પૂરયત્યેવ કામં વર્ ન દહતિ નિતરાં પુનઃ

નાસ્તં જુષ્ટં મરુદ્ભિર્યદિહ નિયમિનાં યાનપાત્રં ભવાબ્ધૌ ।

યદ્વીતશ્રાન્તિ શશ્વદ્ભ્રમદપિ જગતાં ભ્રાન્તિમભ્રાન્તિ હન્તિ

બ્રધ્નસ્યાખ્યાદ્વિરુદ્ધક્રિયમથ ચ હિતાધાયિ તન્મણ્ડલં વઃ

॥ 79 ॥

શ્લોક 81

॥ ઇતિ મણ્ડલવર્ણનમ્ ॥

॥ અથ સૂર્યવર્ણનમ્ ।

સિદ્ધૈઃ સિદ્ધાન્તમિશ્રં શ્રિતવિધિ વિબુધૈશ્ચારણૈશ્ચાટુગર્ભં

ગીત્યા ગન્ધર્વમુખ્યૈર્મુહુરહિપતિભિર્યાતુધાનૈર્યતાત્મ ।

સાર્ધં સાધ્યૈર્મુનીન્દ્રૈર્મુદિતમતમનો મોક્ષિભિઃ પક્ષપાતા- વર્ મોક્ષુભિઃ

ત્પ્રાતઃ પ્રારભ્યમાણસ્તુતિરવતુ રવિર્વિશ્વવન્દ્યોદયો વઃ

॥ 80 ॥

શ્લોક 82

ભાસામાસન્નભાવાદધિકતરપટોશ્ચક્રવાલસ્ય તાપા-

ચ્છેદાદચ્છિન્નગચ્છત્તુરગખુરપુટન્યાસનિઃશઙ્કટઙ્કૈઃ । વર્ ન્યસ્ત

નિઃસઙ્ગસ્યન્દનાઙ્ગભ્રમણનિકષણાત્પાતુ વસ્ત્રિપ્રકારં વર્ ત્રિપ્રકારૈઃ

તપ્તાંશુસ્તત્પરીક્ષાપર ઇવ પરિતઃ પર્યટન્હાટકાદ્રિમ્

॥ 81 ॥

શ્લોક 83

નો શુષ્કં નાકનદ્યા વિકસિતકનકામ્ભોજયા ભ્રાજિતં તુ વર્ કનકામ્ભોરુહા

પ્લુષ્ટા નૈવોપભોગ્યા ભવતિ ભૃશતરં નન્દનોદ્યાનલક્ષ્મીઃ ।

નો શૃઙ્ગાણિ દ્રુતાનિ દ્રુતમમરગિરેઃ કાલધૌતાનિ ધૌતા-

નીદ્ધં ધામ દ્યુમાર્ગે મ્રદયતિ દયયા યત્ર સોઽર્કોઽવતાદ્વઃ

॥ 82 ॥

શ્લોક 84

ધ્વાન્તસ્યૈવાન્તહેતુર્ન ભવતિ મલિનૈકાત્મનઃ પાપ્મનોઽપિ

પ્રાક્પાદોપાન્તભાજાં જનયતિ ન પરં પઙ્કજાનાં પ્રબોધમ્ ।

કર્તા નિઃશ્રેયસાનામપિ ન તુ ખલુ યઃ કેવલં વાસરાણાં

સોઽવ્યાદેકોદ્યમેચ્છાવિહિતબહુબૃહદ્વિશ્વકાર્યોઽર્યમા વઃ

॥ 83 ॥

શ્લોક 85

લોટઁલ્લોષ્ટાવિચેષ્ટઃ શ્રિતશયનતલો નિઃસહીભૂતદેહઃ

સન્દેહી પ્રાણિતવ્યે સપદિ દશ દિશઃ પ્રેક્ષમાણોઽન્ધકારાઃ ।

નિઃશ્વાસાયાસનિષ્ઠઃ પરમપરવશો જાયતે જીવલોકઃ વર્ ચિરતરવશો

શોકેનેવાન્યલોકાનુદયકૃતિ ગતે યત્ર સોઽર્કોઽવતાદ્વઃ

॥ 84 ॥

શ્લોક 86

॥ 85 ॥ વર્ લોકાભ્યુદય

ક્રામઁલ્લોલોઽપિ લોકાઁસ્તદુપકૃતિકૃતાવાશ્રિતઃ સ્થૈર્યકોટિં

નૄણાં દૃષ્ટિં વિજિહ્માં વિદધદપિ કરોત્યન્તરત્યન્તભદ્રામ્ ।

યસ્તાપસ્યાપિ હેતુર્ભવતિ નિયમિનામેકનિર્વાણદાયી

ભૂયાત્સ પ્રાગવસ્થાધિકતરપરિણામોદયોઽર્કઃ શ્રિયે વઃ

શ્લોક 87

વ્યાપન્નર્તુર્ન કાલો વ્યભિચરતિ ફલં નૌષધીર્વૃષ્ટિરિષ્ટા

નૈષ્ટૈસ્તૃપ્યન્તિ દેવા ન હિ વહતિ મરુન્નિર્મલાભાનિ ભાનિ ।

આશાઃ શાન્તા ન ભિન્દન્ત્યવધિમુદધયો બિભ્રતિ ક્ષ્માભૃતઃ ક્ષ્માં

યસ્મિંસ્ત્રૈલોક્યમેવં ન ચલતિ તપતિ સ્તાત્સ સૂર્યઃ શ્રિયે વઃ

॥ 86 ॥

શ્લોક 88

કૈલાસે કૃત્તિવાસા વિહરતિ વિરહત્રાસદેહોઢકાન્તઃ

શ્રાન્તઃ શેતે મહાહાવધિજલધિ વિના છદ્મના પદ્મનાભઃ ।

યોગોદ્યોગૈકતાનો ગમયતિ સકલં વાસરં સ્વં સ્વયમ્ભૂ-

ર્ભૂરિત્રૈલોક્યાચિન્તાભૃતિ ભુવનવિભૌ યત્ર ભાસ્વાન્સ વોઽવ્યાત્

॥ 87 ॥

શ્લોક 89

એતદ્યન્મણ્ડલં ખે તપતિ દિનકૃતસ્તા ઋચોઽર્ચીંષિ યાનિ

દ્યોતન્તે તાનિ સામાન્યયમપિ પુરુષો મણ્ડલેઽણુર્યજૂંષિ ।

એવં યં વેદ વેદત્રિતયમયમયં વેદવેદી સમગ્રો

વર્ગઃ સ્વર્ગાપવર્ગપ્રકૃતિરવિકૃતિઃ સોઽસ્તુ સૂર્યઃ શ્રિયે વઃ

॥ 88 ॥

શ્લોક 90

નાકૌકઃપ્રત્યનીકક્ષતિપટુમહસાં વાસવાગ્રેસરાણાં

સર્વેષાં સાધુ પાતાં જગદિદમદિતેરાત્મજત્વે સમેઽપિ ।

યેનાદિત્યાભિધાનં નિરતિશયગુણૈરાત્મનિ ન્યસ્તમસ્તુ વર્ ગુણેનાત્મનિ

સ્તુત્યસ્ત્રૈલોક્યવન્દ્યૈસ્ત્રિદશમુનિગણૈઃ સોંઽશુમાન્ શ્રેયસે વઃ

॥ 89 ॥

શ્લોક 91

ભૂમિં ધામ્નોઽભિવૃષ્ટ્યા જગતિ જલમયીં પાવનીં સંસ્મૃતાવ- વર્ ધામ્નોઽથ

પ્યાગ્નેયીં દાહશક્ત્યા મુહુરપિ યજમાનાં યથાપ્રાર્થિતાર્થૈઃ । વર્ યજમાનાત્મિકાં

લીનામાકાશ એવામૃતકરઘટિતાં ધ્વાન્તપક્ષસ્ય પર્વ-

ણ્વેવં સૂર્યોઽષ્ટભેદાં ભવ ઇવ ભવતઃ પાતુ બિભ્રત્સ્વમૂર્તિમ્

॥ 90 ॥

શ્લોક 92

પ્રાક્કાલોન્નિદ્રપદ્માકરપરિમલનાવિર્ભવત્પાદશોભો

ભક્ત્યા ત્યક્તોરુખેદોદ્ગતિ દિવિ વિનતાસૂનુના નીયમાનઃ ।

સપ્તાશ્વાપ્તાપરાન્તાન્યધિકમધરયન્યો જગન્તિ સ્તુતોઽલં

દેવૈર્દેવઃ સ પાયાદપર ઇવ મુરારાતિરહ્નાં પતિર્વઃ

॥ 91 ॥

શ્લોક 93

યઃ સ્રષ્ટાઽપાં પુરસ્તાદચલવરસમભ્યુન્નતેર્હેતુરેકો

લોકાનાં યસ્ત્રયાણાં સ્થિત ઉપરિ પરં દુર્વિલઙ્ઘ્યેન ધામ્ના । વર્ ચ ત્રયાણાં

સદ્યઃ સિદ્ધ્યૈ પ્રસન્નદ્યુતિશુભચતુરાશામુખઃ સ્તાદ્વિભક્તો વર્ શુચિ

દ્વેધા વેધા ઇવાવિષ્કૃતકમલરુચિઃ સોઽર્ચિષામાકરો વઃ

॥ 92 ॥

શ્લોક 94

સાદ્રિદ્યૂર્વીનદીશા દિશતિ દશ દિશો દર્શયન્પ્રાગ્દૃશો યઃ વર્ દ્રાક્ દૃશો

સાદૃશ્યં દૃશ્યતે નો સદશશતદૃશિ ત્રૈદશે યસ્ય દેશે ।

દીપ્તાંશુર્વઃ સ દિશ્યાદશિવયુગદશાદર્શિતદ્વાદશાત્મા

શં શાસ્ત્યશ્વાંશ્ચ યસ્યાશયવિદતિશયાદ્દન્દશૂકાશનાદ્યઃ

॥ 93 ॥

શ્લોક 95

તીર્થાનિ વ્યર્થકાનિ હૃદનદસરસીનિર્ઝરામ્ભોજિનીનાં

નોદન્વન્તો નુદન્તિ પ્રતિભયમશુભશ્વભ્રપાતાનુબન્ધિ ।

આપો નાકાપગાયા અપિ કલુષમુષો મજ્જતાં નૈવ યત્ર વર્ સ્વર્ગાપગાયાઃ

ત્રાતું યાતેઽન્યલોકાન્ સ દિશતુ દિવસસ્યૈકહેતુર્હિતં વઃ

॥ 94 ॥

શ્લોક 96

॥ 95 ॥ વર્ લોકં

એતત્પાતાલપઙ્કપ્લુતમિવ તમસૈવૈકમુદ્ગાઢમાસી-

દપ્રજ્ઞાતાપ્રતર્ક્યં નિરવગતિ તથાલક્ષણં સુપ્તમન્તઃ ।

યાદૃક્સૃષ્ટેઃ પુરસ્તાન્નિશિ નિશિ સકલં જાયતે તાદૃગેવ

ત્રૈલોક્યં યદ્વિયોગાદવતુ રવિરસૌ સર્ગતુલ્યોદયો વઃ

શ્લોક 97

દ્વીપે યોઽસ્તાચલોઽસ્મિન્ભવતિ ખલુ સ એવાપરત્રોદયાદ્રિ-

ર્યા યામિન્યુજ્જ્વલેન્દુદ્યુતિરિહ દિવસોઽન્યત્ર તીવ્રાતપઃ સા ।

યદ્વશ્યૌ દેશકાલાવિતિ નિયમયતો નો તુ યં દેશકાલા- વર્ નુ

વવ્યાત્સ સ્વપ્રભુત્વાહિતભુવનહિતો હેતુરહ્નામિનો વઃ

॥ 96 ॥

શ્લોક 98

વ્યગ્રૈરગ્ર્યગ્રહેન્દુગ્રસનગુરુ ભરૈર્નો સમગ્રૈરુદગ્રૈઃ વર્ ગુરુતરૈઃ

પ્રત્યગ્રૈરીષદુગ્રૈરુદયગિરિગતો ગોગણૈર્ગૌરયન્ ગામ્ ।

ઉદ્ગાઢાર્ચિર્વિલીનામરનગરનગગ્રાવગર્ભામિવાહ્ના-

મગ્રે શ્રેયો વિધત્તે ગ્લપયતુ ગહનં સ ગ્રહગ્રામણીર્વઃ

॥ 97 ॥

શ્લોક 99

યોનિઃ સામ્નાં વિધાતા મધુરિપુરજિતો ધૂર્જટિઃ શઙ્કરોઽસૌ

મૃત્યુઃ કાલોઽલકાયાઃ પતિરપિ ધનદઃ પાવકો જાતવેદાઃ ।

ઇત્થં સઞ્જ્ઞા ડવિત્થાદિવદમૃતભુજાં યા યદૃચ્છાપ્રવૃત્તા-

સ્તાસામેકોઽભિધેયસ્તદનુગુણગુણૈર્યઃ સ સૂર્યોઽવતાદ્વઃ

॥ 98 ॥

શ્લોક 100

॥ 99 ॥ વર્ ગણૈઃ

દેવઃ કિં બાન્ધવઃ સ્યાત્પ્રિયસુહૃદથવાઽઽચાર્ય આહોસ્વિદર્યો વર્ આર્યઃ

રક્ષા ચક્ષુર્નુ દીપો ગુરુરુત જનકો જીવિતં બીજમોજઃ ।

એવં નિર્ણીયતે યઃ ક ઇવ ન જગતાં સર્વથા સર્વદાઽસૌ વર્ સર્વદાઃ

સર્વાકારોપકારી દિશતુ દશશતાભીષુરભ્યર્થિતં વઃ

શ્લોક 101

શ્લોકા લોકસ્ય ભૂત્યૈ શતમિતિ રચિતાઃ શ્રીમયૂરેણ ભક્ત્યા

યુક્તશ્ચૈતાન્પઠેદ્યઃ સકૃદપિ પુરુષઃ સર્વપાપૈર્વિમુક્તઃ ।

આરોગ્યં સત્કવિત્વં મતિમતુલબલં કાન્તિમાયુઃપ્રકર્ષં

વિદ્યામૈશ્વર્યમર્થં સુતમપિ લભતે સોઽત્ર સૂર્યપ્રસાદાત્

॥ 100 ॥

શ્લોક 102

ઇતિ શ્રીમયૂરકવિપ્રણીતં સૂર્યશતકં સમાપ્તમ્ ।