Sri Rama Charita Manasa
Sri Rama Charita Manasa
zrI rAma carita mAnasa - sundarakANDa
zloka 1
zrIjAnakIvallabho vijayate
zrIrAmacaritamAnasa
paJcama sopAna (sundarakANDa)
zAntaM zAzvatamaprameyamanaghaM nirvANazAntipradaM
brahmAzambhuphaNIndrasevyamanizaM vedAntavedyaM vibhum |
rAmAkhyaM jagadIzvaraM suraguruM mAyAmanuSyaM hariM
vande'haM karuNAkaraM raghuvaraM bhUpAlacUDa़AmaNim || 1 ||
nAnyA spRhA raghupate hRdaye'smadIye
satyaM vadAmi ca bhavAnakhilAntarAtmA|
bhaktiM prayaccha raghupuGgava nirbharAM me
kAmAdidoSarahitaM kuru mAnasaM ca || 2 ||
atulitabaladhAmaM hemazailAbhadehaM
danujavanakRzAnuM jJAninAmagragaNyam|
sakalaguNanidhAnaM vAnarANAmadhIzaM
raghupatipriyabhaktaM vAtajAtaM namAmi || 3 ||
jAmavanta ke bacana suhAe| suni hanumanta hRdaya ati bhAe ||
taba lagi mohi parikhehu tumha bhAI| sahi dukha kanda mUla phala khAI ||
jaba lagi AvauM sItahi dekhI| hoihi kAju mohi haraSa biseSI ||
yaha kahi nAi sabanhi kahu~ mAthA| caleu haraSi hiya~ dhari raghunAthA ||
sindhu tIra eka bhUdhara sundara| kautuka kUdi caDha़eu tA Upara ||
bAra bAra raghubIra sa~bhArI| tarakeu pavanatanaya bala bhArI ||
jehiM giri carana dei hanumantA| caleu so gA pAtAla turantA ||
jimi amogha raghupati kara bAnA| ehI bhA~ti caleu hanumAnA ||
jalanidhi raghupati dUta bicArI| taiM mainAka hohi zramahArI ||
do. hanUmAna tehi parasA kara puni kInha pranAma|
rAma kAju kInheM binu mohi kahA~ bizrAma || 1 ||
jAta pavanasuta devanha dekhA| jAnaiM kahu~ bala buddhi biseSA ||
surasA nAma ahinha kai mAtA| paThinhi Ai kahI tehiM bAtA ||
Aju suranha mohi dInha ahArA| sunata bacana kaha pavanakumArA ||
rAma kAju kari phiri maiM AvauM| sItA ki sudhi prabhuhi sunAvaum ||
taba tava badana paiThihu~ AI| satya kahu~ mohi jAna de mAI ||
kabanehu~ jatana dei nahiM jAnA| grasasi na mohi kaheu hanumAnA ||
jojana bhari tehiM badanu pasArA| kapi tanu kInha duguna bistArA ||
soraha jojana mukha tehiM ThayU| turata pavanasuta battisa bhayU ||
jasa jasa surasA badanu baDha़AvA| tAsu dUna kapi rUpa dekhAvA ||
sata jojana tehiM Anana kInhA| ati laghu rUpa pavanasuta lInhA ||
badana piThi puni bAhera AvA| mAgA bidA tAhi siru nAvA ||
mohi suranha jehi lAgi paThAvA| budhi bala maramu tora mai pAvA ||
do. rAma kAju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhAna|
AsiSa deha gI so haraSi caleu hanumAna || 2 ||
nisicari eka sindhu mahu~ rahI| kari mAyA nabhu ke khaga gahI ||
jIva jantu je gagana uDa़AhIM| jala biloki tinha kai parichAhIm ||
gahi chAha~ saka so na uDa़AI| ehi bidhi sadA gaganacara khAI ||
soi chala hanUmAna kaha~ kInhA| tAsu kapaTu kapi turatahiM cInhA ||
tAhi mAri mArutasuta bIrA| bAridhi pAra gayu matidhIrA ||
tahA~ jAi dekhI bana sobhA| guJjata caJcarIka madhu lobhA ||
nAnA taru phala phUla suhAe| khaga mRga bRnda dekhi mana bhAe ||
saila bisAla dekhi eka AgeM| tA para dhAi caDheu bhaya tyAgem ||
umA na kachu kapi kai adhikAI| prabhu pratApa jo kAlahi khAI ||
giri para caDhi laGkA tehiM dekhI| kahi na jAi ati durga biseSI ||
ati utaGga jalanidhi cahu pAsA| kanaka koTa kara parama prakAsA ||
chaM=kanaka koTa bicitra mani kRta sundarAyatanA ghanA|
cuhaTTa haTTa subaTTa bIthIM cAru pura bahu bidhi banA ||
gaja bAji khaccara nikara padacara ratha barUthinha ko ganai ||
bahurUpa nisicara jUtha atibala sena baranata nahiM banai || 1 ||
bana bAga upabana bATikA sara kUpa bApIM sohahIM|
nara nAga sura gandharba kanyA rUpa muni mana mohahIm ||
kahu~ mAla deha bisAla saila samAna atibala garjahIM|
nAnA akhArenha bhirahiM bahu bidhi eka ekanha tarjahIm || 2 ||
kari jatana bhaTa koTinha bikaTa tana nagara cahu~ disi racchahIM|
kahu~ mahiSa mAnaSu dhenu khara aja khala nisAcara bhacchahIm ||
ehi lAgi tulasIdAsa inha kI kathA kachu eka hai kahI|
raghubIra sara tIratha sarIranhi tyAgi gati paihahiM sahI || 3 ||
do. pura rakhavAre dekhi bahu kapi mana kInha bicAra|
ati laghu rUpa dharauM nisi nagara karauM pisAra || 3 ||
masaka samAna rUpa kapi dharI| laGkahi caleu sumiri naraharI ||
nAma laGkinI eka nisicarI| so kaha calesi mohi nindarI ||
jAnehi nahIM maramu saTha morA| mora ahAra jahA~ lagi corA ||
muThikA eka mahA kapi hanI| rudhira bamata dharanIM DhanamanI ||
puni sambhAri uThi so laGkA| jori pAni kara binaya saMsakA ||
jaba rAvanahi brahma bara dInhA| calata biraJci kahA mohi cInhA ||
bikala hosi taiM kapi keM mAre| taba jAnesu nisicara saGghAre ||
tAta mora ati punya bahUtA| dekheu~ nayana rAma kara dUtA ||
do. tAta svarga apabarga sukha dharia tulA eka aGga|
tUla na tAhi sakala mili jo sukha lava satasaGga || 4 ||
prabisi nagara kIje saba kAjA| hRdaya~ rAkhi kausalapura rAjA ||
garala sudhA ripu karahiM mitAI| gopada sindhu anala sitalAI ||
garuDa़ sumeru renU sama tAhI| rAma kRpA kari citavA jAhI ||
ati laghu rUpa dhareu hanumAnA| paiThA nagara sumiri bhagavAnA ||
mandira mandira prati kari sodhA| dekhe jaha~ taha~ aganita jodhA ||
gayu dasAnana mandira mAhIM| ati bicitra kahi jAta so nAhIm ||
sayana kie dekhA kapi tehI| mandira mahu~ na dIkhi baidehI ||
bhavana eka puni dIkha suhAvA| hari mandira taha~ bhinna banAvA ||
do. rAmAyudha aGkita gRha sobhA barani na jAi|
nava tulasikA bRnda taha~ dekhi haraSi kapirAi || 5 ||
laGkA nisicara nikara nivAsA| ihA~ kahA~ sajjana kara bAsA ||
mana mahu~ taraka karai kapi lAgA| tehIM samaya bibhISanu jAgA ||
rAma rAma tehiM sumirana kInhA| hRdaya~ haraSa kapi sajjana cInhA ||
ehi sana haThi karihu~ pahicAnI| sAdhu te hoi na kAraja hAnI ||
bipra rupa dhari bacana sunAe| sunata bibhISaNa uThi taha~ Ae ||
kari pranAma pU~chI kusalAI| bipra kahahu nija kathA bujhAI ||
kI tumha hari dAsanha maha~ koI| moreM hRdaya prIti ati hoI ||
kI tumha rAmu dIna anurAgI| Ayahu mohi karana baDa़bhAgI ||
do. taba hanumanta kahI saba rAma kathA nija nAma|
sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grAma || 6 ||
sunahu pavanasuta rahani hamArI| jimi dasananhi mahu~ jIbha bicArI ||
tAta kabahu~ mohi jAni anAthA| karihahiM kRpA bhAnukula nAthA ||
tAmasa tanu kachu sAdhana nAhIM| prIti na pada saroja mana mAhIm ||
aba mohi bhA bharosa hanumantA| binu harikRpA milahiM nahiM santA ||
jau raghubIra anugraha kInhA| tau tumha mohi darasu haThi dInhA ||
sunahu bibhISana prabhu kai rItI| karahiM sadA sevaka para prItI ||
kahahu kavana maiM parama kulInA| kapi caJcala sabahIM bidhi hInA ||
prAta lei jo nAma hamArA| tehi dina tAhi na milai ahArA ||
do. asa maiM adhama sakhA sunu mohU para raghubIra|
kInhI kRpA sumiri guna bhare bilocana nIra || 7 ||
jAnatahU~ asa svAmi bisArI| phirahiM te kAhe na hohiM dukhArI ||
ehi bidhi kahata rAma guna grAmA| pAvA anirbAcya bizrAmA ||
puni saba kathA bibhISana kahI| jehi bidhi janakasutA taha~ rahI ||
taba hanumanta kahA sunu bhrAtA| dekhI cahu~ jAnakI mAtA ||
juguti bibhISana sakala sunAI| caleu pavanasuta bidA karAI ||
kari soi rUpa gayu puni tahavA| bana asoka sItA raha jahavA ||
dekhi manahi mahu~ kInha pranAmA| baiThehiM bIti jAta nisi jAmA ||
kRsa tana sIsa jaTA eka benI| japati hRdaya~ raghupati guna zrenI ||
do. nija pada nayana die~ mana rAma pada kamala lIna|
parama dukhI bhA pavanasuta dekhi jAnakI dIna || 8 ||
taru pallava mahu~ rahA lukAI| kari bicAra karauM kA bhAI ||
tehi avasara rAvanu taha~ AvA| saGga nAri bahu kie~ banAvA ||
bahu bidhi khala sItahi samujhAvA| sAma dAna bhaya bheda dekhAvA ||
kaha rAvanu sunu sumukhi sayAnI| mandodarI Adi saba rAnI ||
tava anucarIM karu~ pana morA| eka bAra biloku mama orA ||
tRna dhari oTa kahati baidehI| sumiri avadhapati parama sanehI ||
sunu dasamukha khadyota prakAsA| kabahu~ ki nalinI kari bikAsA ||
asa mana samujhu kahati jAnakI| khala sudhi nahiM raghubIra bAna kI ||
saTha sUne hari Anehi mohi| adhama nilajja lAja nahiM tohI ||
do. Apuhi suni khadyota sama rAmahi bhAnu samAna|
paruSa bacana suni kADha़i asi bolA ati khisiAna || 9 ||
sItA taiM mama kRta apamAnA| kaTihu~ tava sira kaThina kRpAnA ||
nAhiM ta sapadi mAnu mama bAnI| sumukhi hoti na ta jIvana hAnI ||
syAma saroja dAma sama sundara| prabhu bhuja kari kara sama dasakandhara ||
so bhuja kaNTha ki tava asi ghorA| sunu saTha asa pravAna pana morA ||
candrahAsa haru mama paritApaM| raghupati biraha anala saJjAtam ||
sItala nisita bahasi bara dhArA| kaha sItA haru mama dukha bhArA ||
sunata bacana puni mArana dhAvA| mayatanayA~ kahi nIti bujhAvA ||
kahesi sakala nisicarinha bolAI| sItahi bahu bidhi trAsahu jAI ||
mAsa divasa mahu~ kahA na mAnA| tau maiM mArabi kADha़i kRpAnA ||
do. bhavana gayu dasakandhara ihA~ pisAcini bRnda|
sItahi trAsa dekhAvahi dharahiM rUpa bahu manda || 10 ||
trijaTA nAma rAcchasI ekA| rAma carana rati nipuna bibekA ||
sabanhau boli sunAesi sapanA| sItahi sei karahu hita apanA ||
sapaneM bAnara laGkA jArI| jAtudhAna senA saba mArI ||
khara ArUDha़ nagana dasasIsA| muNDita sira khaNDita bhuja bIsA ||
ehi bidhi so dacchina disi jAI| laGkA manahu~ bibhISana pAI ||
nagara phirI raghubIra dohAI| taba prabhu sItA boli paThAI ||
yaha sapanA meM kahu~ pukArI| hoihi satya ge~ dina cArI ||
tAsu bacana suni te saba DarIM| janakasutA ke carananhi parIm ||
do. jaha~ taha~ gIM sakala taba sItA kara mana soca|
mAsa divasa bIteM mohi mArihi nisicara poca || 11 ||
trijaTA sana bolI kara jorI| mAtu bipati saGgini taiM morI ||
tajauM deha karu begi upAI| dusahu birahu aba nahiM sahi jAI ||
Ani kATha racu citA banAI| mAtu anala puni dehi lagAI ||
satya karahi mama prIti sayAnI| sunai ko zravana sUla sama bAnI ||
sunata bacana pada gahi samujhAesi| prabhu pratApa bala sujasu sunAesi ||
nisi na anala mila sunu sukumArI| asa kahi so nija bhavana sidhArI ||
kaha sItA bidhi bhA pratikUlA| milahi na pAvaka miTihi na sUlA ||
dekhiata pragaTa gagana aGgArA| avani na Avata eku tArA ||
pAvakamaya sasi stravata na AgI| mAnahu~ mohi jAni hatabhAgI ||
sunahi binaya mama biTapa asokA| satya nAma karu haru mama sokA ||
nUtana kisalaya anala samAnA| dehi agini jani karahi nidAnA ||
dekhi parama birahAkula sItA| so chana kapihi kalapa sama bItA ||
so. kapi kari hRdaya~ bicAra dInhi mudrikA DArI taba|
janu asoka aGgAra dInhi haraSi uThi kara gaheu || 12 ||
taba dekhI mudrikA manohara| rAma nAma aGkita ati sundara ||
cakita citava mudarI pahicAnI| haraSa biSAda hRdaya~ akulAnI ||
jIti ko saki ajaya raghurAI| mAyA teM asi raci nahiM jAI ||
sItA mana bicAra kara nAnA| madhura bacana boleu hanumAnA ||
rAmacandra guna baranaiM lAgA| sunatahiM sItA kara dukha bhAgA ||
lAgIM sunaiM zravana mana lAI| Adihu teM saba kathA sunAI ||
zravanAmRta jehiM kathA suhAI| kahi so pragaTa hoti kina bhAI ||
taba hanumanta nikaTa cali gayU| phiri baiNThIM mana bisamaya bhayU ||
rAma dUta maiM mAtu jAnakI| satya sapatha karunAnidhAna kI ||
yaha mudrikA mAtu maiM AnI| dInhi rAma tumha kaha~ sahidAnI ||
nara bAnarahi saGga kahu kaiseM| kahi kathA bhi saGgati jaisem ||
do. kapi ke bacana saprema suni upajA mana bisvAsa ||
jAnA mana krama bacana yaha kRpAsindhu kara dAsa || 13 ||
harijana jAni prIti ati gADha़I| sajala nayana pulakAvali bADha़I ||
bUDa़ta biraha jaladhi hanumAnA| bhayu tAta moM kahu~ jalajAnA ||
aba kahu kusala jAu~ balihArI| anuja sahita sukha bhavana kharArI ||
komalacita kRpAla raghurAI| kapi kehi hetu dharI niThurAI ||
sahaja bAni sevaka sukha dAyaka| kabahu~ka surati karata raghunAyaka ||
kabahu~ nayana mama sItala tAtA| hoihahi nirakhi syAma mRdu gAtA ||
bacanu na Ava nayana bhare bArI| ahaha nAtha hauM nipaTa bisArI ||
dekhi parama birahAkula sItA| bolA kapi mRdu bacana binItA ||
mAtu kusala prabhu anuja sametA| tava dukha dukhI sukRpA niketA ||
jani jananI mAnahu jiya~ UnA| tumha te premu rAma keM dUnA ||
do. raghupati kara sandesu aba sunu jananI dhari dhIra|
asa kahi kapi gada gada bhayu bhare bilocana nIra || 14 ||
kaheu rAma biyoga tava sItA| mo kahu~ sakala bhe biparItA ||
nava taru kisalaya manahu~ kRsAnU| kAlanisA sama nisi sasi bhAnU ||
kubalaya bipina kunta bana sarisA| bArida tapata tela janu barisA ||
je hita rahe karata tei pIrA| uraga svAsa sama tribidha samIrA ||
kahehU teM kachu dukha ghaTi hoI| kAhi kahauM yaha jAna na koI ||
tattva prema kara mama aru torA| jAnata priyA eku manu morA ||
so manu sadA rahata tohi pAhIM| jAnu prIti rasu etenahi mAhIm ||
prabhu sandesu sunata baidehI| magana prema tana sudhi nahiM tehI ||
kaha kapi hRdaya~ dhIra dharu mAtA| sumiru rAma sevaka sukhadAtA ||
ura Anahu raghupati prabhutAI| suni mama bacana tajahu kadarAI ||
do. nisicara nikara pataGga sama raghupati bAna kRsAnu|
jananI hRdaya~ dhIra dharu jare nisAcara jAnu || 15 ||
jauM raghubIra hoti sudhi pAI| karate nahiM bilambu raghurAI ||
rAmabAna rabi ue~ jAnakI| tama barUtha kaha~ jAtudhAna kI ||
abahiM mAtu maiM jAu~ lavAI| prabhu Ayasu nahiM rAma dohAI ||
kachuka divasa jananI dharu dhIrA| kapinha sahita aihahiM raghubIrA ||
nisicara mAri tohi lai jaihahiM| tihu~ pura nAradAdi jasu gaihahim ||
haiM suta kapi saba tumhahi samAnA| jAtudhAna ati bhaTa balavAnA ||
moreM hRdaya parama sandehA| suni kapi pragaTa kInha nija dehA ||
kanaka bhUdharAkAra sarIrA| samara bhayaGkara atibala bIrA ||
sItA mana bharosa taba bhayU| puni laghu rUpa pavanasuta layU ||
do. sunu mAtA sAkhAmRga nahiM bala buddhi bisAla|
prabhu pratApa teM garuDa़hi khAi parama laghu byAla || 16 ||
mana santoSa sunata kapi bAnI| bhagati pratApa teja bala sAnI ||
AsiSa dInhi rAmapriya jAnA| hohu tAta bala sIla nidhAnA ||
ajara amara gunanidhi suta hohU| karahu~ bahuta raghunAyaka chohU ||
karahu~ kRpA prabhu asa suni kAnA| nirbhara prema magana hanumAnA ||
bAra bAra nAesi pada sIsA| bolA bacana jori kara kIsA ||
aba kRtakRtya bhayu~ maiM mAtA| AsiSa tava amogha bikhyAtA ||
sunahu mAtu mohi atisaya bhUkhA| lAgi dekhi sundara phala rUkhA ||
sunu suta karahiM bipina rakhavArI| parama subhaTa rajanIcara bhArI ||
tinha kara bhaya mAtA mohi nAhIM| jauM tumha sukha mAnahu mana mAhIm ||
do. dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jAnakIM jAhu|
raghupati carana hRdaya~ dhari tAta madhura phala khAhu || 17 ||
caleu nAi siru paiTheu bAgA| phala khAesi taru toraiM lAgA ||
rahe tahA~ bahu bhaTa rakhavAre| kachu mAresi kachu jAi pukAre ||
nAtha eka AvA kapi bhArI| tehiM asoka bATikA ujArI ||
khAesi phala aru biTapa upAre| racchaka mardi mardi mahi DAre ||
suni rAvana paThe bhaTa nAnA| tinhahi dekhi garjeu hanumAnA ||
saba rajanIcara kapi saGghAre| ge pukArata kachu adhamAre ||
puni paThayu tehiM acchakumArA| calA saGga lai subhaTa apArA ||
Avata dekhi biTapa gahi tarjA| tAhi nipAti mahAdhuni garjA ||
do. kachu mAresi kachu mardesi kachu milesi dhari dhUri|
kachu puni jAi pukAre prabhu markaTa bala bhUri || 18 ||
suni suta badha laGkesa risAnA| paThesi meghanAda balavAnA ||
mArasi jani suta bAndhesu tAhI| dekhia kapihi kahA~ kara AhI ||
calA indrajita atulita jodhA| bandhu nidhana suni upajA krodhA ||
kapi dekhA dAruna bhaTa AvA| kaTakaTAi garjA aru dhAvA ||
ati bisAla taru eka upArA| biratha kInha laGkesa kumArA ||
rahe mahAbhaTa tAke saGgA| gahi gahi kapi mardi nija aGgA ||
tinhahi nipAti tAhi sana bAjA| bhire jugala mAnahu~ gajarAjA|
muThikA mAri caDha़A taru jAI| tAhi eka chana muruchA AI ||
uThi bahori kInhisi bahu mAyA| jIti na jAi prabhaJjana jAyA ||
do. brahma astra tehiM sA~dhA kapi mana kInha bicAra|
jauM na brahmasara mAnu~ mahimA miTi apAra || 19 ||
brahmabAna kapi kahu~ tehi mArA| paratihu~ bAra kaTaku saGghArA ||
tehi dekhA kapi muruchita bhayU| nAgapAsa bA~dhesi lai gayU ||
jAsu nAma japi sunahu bhavAnI| bhava bandhana kATahiM nara gyAnI ||
tAsu dUta ki bandha taru AvA| prabhu kAraja lagi kapihiM ba~dhAvA ||
kapi bandhana suni nisicara dhAe| kautuka lAgi sabhA~ saba Ae ||
dasamukha sabhA dIkhi kapi jAI| kahi na jAi kachu ati prabhutAI ||
kara joreM sura disipa binItA| bhRkuTi bilokata sakala sabhItA ||
dekhi pratApa na kapi mana saGkA| jimi ahigana mahu~ garuDa़ asaGkA ||
do. kapihi biloki dasAnana bihasA kahi durbAda|
suta badha surati kInhi puni upajA hRdaya~ biSAda || 20 ||
kaha laGkesa kavana taiM kIsA| kehiM ke bala ghAlehi bana khIsA ||
kI dhauM zravana sunehi nahiM mohI| dekhu~ ati asaGka saTha tohI ||
mAre nisicara kehiM aparAdhA| kahu saTha tohi na prAna ki bAdhA ||
suna rAvana brahmANDa nikAyA| pAi jAsu bala biracita mAyA ||
jAkeM bala biraJci hari IsA| pAlata sRjata harata dasasIsA|
jA bala sIsa dharata sahasAnana| aNDakosa sameta giri kAnana ||
dhari jo bibidha deha suratrAtA| tumha te saThanha sikhAvanu dAtA|
hara kodaNDa kaThina jehi bhaJjA| tehi sameta nRpa dala mada gaJjA ||
khara dUSana trisirA aru bAlI| badhe sakala atulita balasAlI ||
do. jAke bala lavalesa teM jitehu carAcara jhAri|
tAsu dUta maiM jA kari hari Anehu priya nAri || 21 ||
jAnu~ maiM tumhAri prabhutAI| sahasabAhu sana parI larAI ||
samara bAli sana kari jasu pAvA| suni kapi bacana bihasi biharAvA ||
khAyu~ phala prabhu lAgI bhUkhA| kapi subhAva teM toreu rUkhA ||
saba keM deha parama priya svAmI| mArahiM mohi kumAraga gAmI ||
jinha mohi mArA te maiM mAre| tehi para bAdheu tanaya tumhAre ||
mohi na kachu bAdhe ki lAjA| kInha cahu nija prabhu kara kAjA ||
binatI karu~ jori kara rAvana| sunahu mAna taji mora sikhAvana ||
dekhahu tumha nija kulahi bicArI| bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hArI ||
jAkeM Dara ati kAla DerAI| jo sura asura carAcara khAI ||
tAsoM bayaru kabahu~ nahiM kIjai| more kaheM jAnakI dIjai ||
do. pranatapAla raghunAyaka karunA sindhu kharAri|
ge~ sarana prabhu rAkhihaiM tava aparAdha bisAri || 22 ||
rAma carana paGkaja ura dharahU| laGkA acala rAja tumha karahU ||
riSi pulista jasu bimala maMyakA| tehi sasi mahu~ jani hohu kalaGkA ||
rAma nAma binu girA na sohA| dekhu bicAri tyAgi mada mohA ||
basana hIna nahiM soha surArI| saba bhUSaNa bhUSita bara nArI ||
rAma bimukha sampati prabhutAI| jAi rahI pAI binu pAI ||
sajala mUla jinha saritanha nAhIM| baraSi ge puni tabahiM sukhAhIm ||
sunu dasakaNTha kahu~ pana ropI| bimukha rAma trAtA nahiM kopI ||
saGkara sahasa biSnu aja tohI| sakahiM na rAkhi rAma kara drohI ||
do. mohamUla bahu sUla prada tyAgahu tama abhimAna|
bhajahu rAma raghunAyaka kRpA sindhu bhagavAna || 23 ||
jadapi kahi kapi ati hita bAnI| bhagati bibeka birati naya sAnI ||
bolA bihasi mahA abhimAnI| milA hamahi kapi gura baDa़ gyAnI ||
mRtyu nikaTa AI khala tohI| lAgesi adhama sikhAvana mohI ||
ulaTA hoihi kaha hanumAnA| matibhrama tora pragaTa maiM jAnA ||
suni kapi bacana bahuta khisiAnA| begi na harahu~ mUDha़ kara prAnA ||
sunata nisAcara mArana dhAe| sacivanha sahita bibhISanu Ae|
nAi sIsa kari binaya bahUtA| nIti birodha na mAria dUtA ||
Ana daNDa kachu karia gosA~I| sabahIM kahA mantra bhala bhAI ||
sunata bihasi bolA dasakandhara| aGga bhaGga kari paThia bandara ||
do. kapi keM mamatA pUcha para sabahi kahu samujhAi|
tela bori paTa bA~dhi puni pAvaka dehu lagAi || 24 ||
pUchahIna bAnara taha jAihi| taba saTha nija nAthahi li Aihi ||
jinha kai kInhasi bahuta baDa़AI| dekheu~ûmaiM tinha kai prabhutAI ||
bacana sunata kapi mana musukAnA| bhi sahAya sArada maiM jAnA ||
jAtudhAna suni rAvana bacanA| lAge racaiM mUDha़ soi racanA ||
rahA na nagara basana ghRta telA| bADha़I pU~cha kInha kapi khelA ||
kautuka kaha~ Ae purabAsI| mArahiM carana karahiM bahu hA~sI ||
bAjahiM Dhola dehiM saba tArI| nagara pheri puni pU~cha prajArI ||
pAvaka jarata dekhi hanumantA| bhayu parama laghu rupa turantA ||
nibuki caDha़eu kapi kanaka aTArIM| bhI sabhIta nisAcara nArIm ||
do. hari prerita tehi avasara cale maruta unacAsa|
aTTahAsa kari garja़A kapi baDha़i lAga akAsa || 25 ||
deha bisAla parama haruAI| mandira teM mandira caDha़ dhAI ||
jari nagara bhA loga bihAlA| jhapaTa lapaTa bahu koTi karAlA ||
tAta mAtu hA sunia pukArA| ehi avasara ko hamahi ubArA ||
hama jo kahA yaha kapi nahiM hoI| bAnara rUpa dhareM sura koI ||
sAdhu avagyA kara phalu aisA| jari nagara anAtha kara jaisA ||
jArA nagaru nimiSa eka mAhIM| eka bibhISana kara gRha nAhIm ||
tA kara dUta anala jehiM sirijA| jarA na so tehi kArana girijA ||
ulaTi palaTi laGkA saba jArI| kUdi parA puni sindhu majhArI ||
do. pU~cha bujhAi khoi zrama dhari laghu rUpa bahori|
janakasutA ke AgeM ThADha़ bhayu kara jori || 26 ||
mAtu mohi dIje kachu cInhA| jaiseM raghunAyaka mohi dInhA ||
cUDa़Amani utAri taba dayU| haraSa sameta pavanasuta layU ||
kahehu tAta asa mora pranAmA| saba prakAra prabhu pUranakAmA ||
dIna dayAla biridu sambhArI| harahu nAtha mama saGkaTa bhArI ||
tAta sakrasuta kathA sunAehu| bAna pratApa prabhuhi samujhAehu ||
mAsa divasa mahu~ nAthu na AvA| tau puni mohi jiata nahiM pAvA ||
kahu kapi kehi bidhi rAkhauM prAnA| tumhahU tAta kahata aba jAnA ||
tohi dekhi sItali bhi chAtI| puni mo kahu~ soi dinu so rAtI ||
do. janakasutahi samujhAi kari bahu bidhi dhIraju dInha|
carana kamala siru nAi kapi gavanu rAma pahiM kInha || 27 ||
calata mahAdhuni garjesi bhArI| garbha stravahiM suni nisicara nArI ||
nAghi sindhu ehi pArahi AvA| sabada kilakilA kapinha sunAvA ||
haraSe saba biloki hanumAnA| nUtana janma kapinha taba jAnA ||
mukha prasanna tana teja birAjA| kInhesi rAmacandra kara kAjA ||
mile sakala ati bhe sukhArI| talaphata mIna pAva jimi bArI ||
cale haraSi raghunAyaka pAsA| pU~chata kahata navala itihAsA ||
taba madhubana bhItara saba Ae| aGgada sammata madhu phala khAe ||
rakhavAre jaba barajana lAge| muSTi prahAra hanata saba bhAge ||
do. jAi pukAre te saba bana ujAra jubarAja|
suni sugrIva haraSa kapi kari Ae prabhu kAja || 28 ||
jauM na hoti sItA sudhi pAI| madhubana ke phala sakahiM ki khAI ||
ehi bidhi mana bicAra kara rAjA| Ai ge kapi sahita samAjA ||
Ai sabanhi nAvA pada sIsA| mileu sabanhi ati prema kapIsA ||
pUchI kusala kusala pada dekhI| rAma kRpA bhA kAju biseSI ||
nAtha kAju kInheu hanumAnA| rAkhe sakala kapinha ke prAnA ||
suni sugrIva bahuri tehi mileU| kapinha sahita raghupati pahiM caleU|
rAma kapinha jaba Avata dekhA| kie~ kAju mana haraSa biseSA ||
phaTika silA baiThe dvau bhAI| pare sakala kapi carananhi jAI ||
do. prIti sahita saba bheTe raghupati karunA puJja|
pU~chI kusala nAtha aba kusala dekhi pada kaJja || 29 ||
jAmavanta kaha sunu raghurAyA| jA para nAtha karahu tumha dAyA ||
tAhi sadA subha kusala nirantara| sura nara muni prasanna tA Upara ||
soi bijI binI guna sAgara| tAsu sujasu treloka ujAgara ||
prabhu kIM kRpA bhayu sabu kAjU| janma hamAra suphala bhA AjU ||
nAtha pavanasuta kInhi jo karanI| sahasahu~ mukha na jAi so baranI ||
pavanatanaya ke carita suhAe| jAmavanta raghupatihi sunAe ||
sunata kRpAnidhi mana ati bhAe| puni hanumAna haraSi hiya~ lAe ||
kahahu tAta kehi bhA~ti jAnakI| rahati karati racchA svaprAna kI ||
do. nAma pAharu divasa nisi dhyAna tumhAra kapATa|
locana nija pada jantrita jAhiM prAna kehiM bATa || 30 ||
calata mohi cUDa़Amani dInhI| raghupati hRdaya~ lAi soi lInhI ||
nAtha jugala locana bhari bArI| bacana kahe kachu janakakumArI ||
anuja sameta gahehu prabhu caranA| dIna bandhu pranatArati haranA ||
mana krama bacana carana anurAgI| kehi aparAdha nAtha hauM tyAgI ||
avaguna eka mora maiM mAnA| bichurata prAna na kInha payAnA ||
nAtha so nayananhi ko aparAdhA| nisarata prAna karihiM haThi bAdhA ||
biraha agini tanu tUla samIrA| svAsa jari chana mAhiM sarIrA ||
nayana stravahi jalu nija hita lAgI| jaraiM na pAva deha birahAgI|
sItA ke ati bipati bisAlA| binahiM kaheM bhali dInadayAlA ||
do. nimiSa nimiSa karunAnidhi jAhiM kalapa sama bIti|
begi caliya prabhu Ania bhuja bala khala dala jIti || 31 ||
suni sItA dukha prabhu sukha ayanA| bhari Ae jala rAjiva nayanA ||
bacana kAya mana mama gati jAhI| sapanehu bUjhia bipati ki tAhI ||
kaha hanumanta bipati prabhu soI| jaba tava sumirana bhajana na hoI ||
ketika bAta prabhu jAtudhAna kI| ripuhi jIti AnibI jAnakI ||
sunu kapi tohi samAna upakArI| nahiM kau sura nara muni tanudhArI ||
prati upakAra karauM kA torA| sanamukha hoi na sakata mana morA ||
sunu suta urina maiM nAhIM| dekheu~ kari bicAra mana mAhIm ||
puni puni kapihi citava suratrAtA| locana nIra pulaka ati gAtA ||
do. suni prabhu bacana biloki mukha gAta haraSi hanumanta|
carana pareu premAkula trAhi trAhi bhagavanta || 32 ||
bAra bAra prabhu cahi uThAvA| prema magana tehi uThaba na bhAvA ||
prabhu kara paGkaja kapi keM sIsA| sumiri so dasA magana gaurIsA ||
sAvadhAna mana kari puni saGkara| lAge kahana kathA ati sundara ||
kapi uThAi prabhu hRdaya~ lagAvA| kara gahi parama nikaTa baiThAvA ||
kahu kapi rAvana pAlita laGkA| kehi bidhi daheu durga ati baGkA ||
prabhu prasanna jAnA hanumAnA| bolA bacana bigata abhimAnA ||
sAkhAmRga ke baDa़i manusAI| sAkhA teM sAkhA para jAI ||
nAghi sindhu hATakapura jArA| nisicara gana bidhi bipina ujArA|
so saba tava pratApa raghurAI| nAtha na kachU mori prabhutAI ||
do. tA kahu~ prabhu kachu agama nahiM jA para tumha anukula|
taba prabhAva~ baDa़vAnalahiM jAri saki khalu tUla || 33 ||
nAtha bhagati ati sukhadAyanI| dehu kRpA kari anapAyanI ||
suni prabhu parama sarala kapi bAnI| evamastu taba kaheu bhavAnI ||
umA rAma subhAu jehiM jAnA| tAhi bhajanu taji bhAva na AnA ||
yaha saMvAda jAsu ura AvA| raghupati carana bhagati soi pAvA ||
suni prabhu bacana kahahiM kapibRndA| jaya jaya jaya kRpAla sukhakandA ||
taba raghupati kapipatihi bolAvA| kahA calaiM kara karahu banAvA ||
aba bilambu kehi kArana kIje| turata kapinha kahu~ Ayasu dIje ||
kautuka dekhi sumana bahu baraSI| nabha teM bhavana cale sura haraSI ||
do. kapipati begi bolAe Ae jUthapa jUtha|
nAnA barana atula bala bAnara bhAlu barUtha || 34 ||
prabhu pada paGkaja nAvahiM sIsA| garajahiM bhAlu mahAbala kIsA ||
dekhI rAma sakala kapi senA| citi kRpA kari rAjiva nainA ||
rAma kRpA bala pAi kapindA| bhe pacchajuta manahu~ girindA ||
haraSi rAma taba kInha payAnA| saguna bhe sundara subha nAnA ||
jAsu sakala maGgalamaya kItI| tAsu payAna saguna yaha nItI ||
prabhu payAna jAnA baidehIM| pharaki bAma a~ga janu kahi dehIm ||
joi joi saguna jAnakihi hoI| asaguna bhayu rAvanahi soI ||
calA kaTaku ko baranaiM pArA| garjahi bAnara bhAlu apArA ||
nakha Ayudha giri pAdapadhArI| cale gagana mahi icchAcArI ||
keharinAda bhAlu kapi karahIM| DagamagAhiM diggaja cikkarahIm ||
chaM. cikkarahiM diggaja Dola mahi giri lola sAgara kharabhare|
mana haraSa sabha gandharba sura muni nAga kinnara dukha Tare ||
kaTakaTahiM markaTa bikaTa bhaTa bahu koTi koTinha dhAvahIM|
jaya rAma prabala pratApa kosalanAtha guna gana gAvahIm || 1 ||
sahi saka na bhAra udAra ahipati bAra bArahiM mohI|
gaha dasana puni puni kamaTha pRSTa kaThora so kimi sohI ||
raghubIra rucira prayAna prasthiti jAni parama suhAvanI|
janu kamaTha kharpara sarparAja so likhata abicala pAvanI || 2 ||
do. ehi bidhi jAi kRpAnidhi utare sAgara tIra|
jaha~ taha~ lAge khAna phala bhAlu bipula kapi bIra || 35 ||
uhA~ nisAcara rahahiM sasaGkA| jaba te jAri gayu kapi laGkA ||
nija nija gRha~ saba karahiM bicArA| nahiM nisicara kula kera ubArA ||
jAsu dUta bala barani na jAI| tehi Ae~ pura kavana bhalAI ||
dUtanhi sana suni purajana bAnI| mandodarI adhika akulAnI ||
rahasi jori kara pati paga lAgI| bolI bacana nIti rasa pAgI ||
kanta karaSa hari sana pariharahU| mora kahA ati hita hiya~ dharahu ||
samujhata jAsu dUta ki karanI| stravahIM garbha rajanIcara dharanI ||
tAsu nAri nija saciva bolAI| paThavahu kanta jo cahahu bhalAI ||
taba kula kamala bipina dukhadAI| sItA sIta nisA sama AI ||
sunahu nAtha sItA binu dInheM| hita na tumhAra sambhu aja kInhem ||
do. -rAma bAna ahi gana sarisa nikara nisAcara bheka|
jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji Teka || 36 ||
zravana sunI saTha tA kari bAnI| bihasA jagata bidita abhimAnI ||
sabhaya subhAu nAri kara sAcA| maGgala mahu~ bhaya mana ati kAcA ||
jauM Avi markaTa kaTakAI| jiahiM bicAre nisicara khAI ||
kampahiM lokapa jAkI trAsA| tAsu nAri sabhIta baDa़i hAsA ||
asa kahi bihasi tAhi ura lAI| caleu sabhA~ mamatA adhikAI ||
mandodarI hRdaya~ kara cintA| bhayu kanta para bidhi biparItA ||
baiTheu sabhA~ khabari asi pAI| sindhu pAra senA saba AI ||
bUjhesi saciva ucita mata kahahU| te saba ha~se maSTa kari rahahU ||
jitehu surAsura taba zrama nAhIM| nara bAnara kehi lekhe mAhI ||
do. saciva baida gura tIni jauM priya bolahiM bhaya Asa|
rAja dharma tana tIni kara hoi begihIM nAsa || 37 ||
soi rAvana kahu~ bani sahAI| astuti karahiM sunAi sunAI ||
avasara jAni bibhISanu AvA| bhrAtA carana sIsu tehiM nAvA ||
puni siru nAi baiTha nija Asana| bolA bacana pAi anusAsana ||
jau kRpAla pUchihu mohi bAtA| mati anurupa kahu hita tAtA ||
jo Apana cAhai kalyAnA| sujasu sumati subha gati sukha nAnA ||
so paranAri lilAra gosAIM| taju cuthi ke canda ki nAI ||
caudaha bhuvana eka pati hoI| bhUtadroha tiSTi nahiM soI ||
guna sAgara nAgara nara joU| alapa lobha bhala kahi na koU ||
do. kAma krodha mada lobha saba nAtha naraka ke pantha|
saba parihari raghubIrahi bhajahu bhajahiM jehi santa || 38 ||
tAta rAma nahiM nara bhUpAlA| bhuvanesvara kAlahu kara kAlA ||
brahma anAmaya aja bhagavantA| byApaka ajita anAdi anantA ||
go dvija dhenu deva hitakArI| kRpAsindhu mAnuSa tanudhArI ||
jana raJjana bhaJjana khala brAtA| beda dharma racchaka sunu bhrAtA ||
tAhi bayaru taji nAia mAthA| pranatArati bhaJjana raghunAthA ||
dehu nAtha prabhu kahu~ baidehI| bhajahu rAma binu hetu sanehI ||
sarana ge~ prabhu tAhu na tyAgA| bisva droha kRta agha jehi lAgA ||
jAsu nAma traya tApa nasAvana| soi prabhu pragaTa samujhu jiya~ rAvana ||
do. bAra bAra pada lAgu~ binaya karu~ dasasIsa|
parihari mAna moha mada bhajahu kosalAdhIsa || 39(ka) ||
muni pulasti nija siSya sana kahi paThI yaha bAta|
turata so maiM prabhu sana kahI pAi suavasaru tAta || 39(kha) ||
mAlyavanta ati saciva sayAnA| tAsu bacana suni ati sukha mAnA ||
tAta anuja tava nIti bibhUSana| so ura dharahu jo kahata bibhISana ||
ripu utakaraSa kahata saTha doU| dUri na karahu ihA~ hi koU ||
mAlyavanta gRha gayu bahorI| kahi bibhISanu puni kara jorI ||
sumati kumati saba keM ura rahahIM| nAtha purAna nigama asa kahahIm ||
jahA~ sumati taha~ sampati nAnA| jahA~ kumati taha~ bipati nidAnA ||
tava ura kumati basI biparItA| hita anahita mAnahu ripu prItA ||
kAlarAti nisicara kula kerI| tehi sItA para prIti ghanerI ||
do. tAta carana gahi mAgu~ rAkhahu mora dulAra|
sIta dehu rAma kahu~ ahita na hoi tumhAra || 40 ||
budha purAna zruti sammata bAnI| kahI bibhISana nIti bakhAnI ||
sunata dasAnana uThA risAI| khala tohi nikaTa mutyu aba AI ||
jiasi sadA saTha mora jiAvA| ripu kara paccha mUDha़ tohi bhAvA ||
kahasi na khala asa ko jaga mAhIM| bhuja bala jAhi jitA maiM nAhI ||
mama pura basi tapasinha para prItI| saTha milu jAi tinhahi kahu nItI ||
asa kahi kInhesi carana prahArA| anuja gahe pada bArahiM bArA ||
umA santa ki ihi baDa़AI| manda karata jo kari bhalAI ||
tumha pitu sarisa bhalehiM mohi mArA| rAmu bhajeM hita nAtha tumhArA ||
saciva saGga lai nabha patha gayU| sabahi sunAi kahata asa bhayU ||
do0=rAmu satyasaGkalpa prabhu sabhA kAlabasa tori|
mai raghubIra sarana aba jAu~ dehu jani khori || 41 ||
asa kahi calA bibhISanu jabahIM| AyUhIna bhe saba tabahIm ||
sAdhu avagyA turata bhavAnI| kara kalyAna akhila kai hAnI ||
rAvana jabahiM bibhISana tyAgA| bhayu bibhava binu tabahiM abhAgA ||
caleu haraSi raghunAyaka pAhIM| karata manoratha bahu mana mAhIm ||
dekhihu~ jAi carana jalajAtA| aruna mRdula sevaka sukhadAtA ||
je pada parasi tarI riSinArI| daNDaka kAnana pAvanakArI ||
je pada janakasutA~ ura lAe| kapaTa kuraGga saGga dhara dhAe ||
hara ura sara saroja pada jeI| ahobhAgya mai dekhihu~ teI ||
do0= jinha pAyanha ke pAdukanhi bharatu rahe mana lAi|
te pada Aju bilokihu~ inha nayananhi aba jAi || 42 ||
ehi bidhi karata saprema bicArA| Ayu sapadi sindhu ehiM pArA ||
kapinha bibhISanu Avata dekhA| jAnA kau ripu dUta biseSA ||
tAhi rAkhi kapIsa pahiM Ae| samAcAra saba tAhi sunAe ||
kaha sugrIva sunahu raghurAI| AvA milana dasAnana bhAI ||
kaha prabhu sakhA bUjhiai kAhA| kahi kapIsa sunahu naranAhA ||
jAni na jAi nisAcara mAyA| kAmarUpa kehi kArana AyA ||
bheda hamAra lena saTha AvA| rAkhia bA~dhi mohi asa bhAvA ||
sakhA nIti tumha nIki bicArI| mama pana saranAgata bhayahArI ||
suni prabhu bacana haraSa hanumAnA| saranAgata bacchala bhagavAnA ||
do0=saranAgata kahu~ je tajahiM nija anahita anumAni|
te nara pAva~ra pApamaya tinhahi bilokata hAni || 43 ||
koTi bipra badha lAgahiM jAhU| Ae~ sarana taju~ nahiM tAhU ||
sanamukha hoi jIva mohi jabahIM| janma koTi agha nAsahiM tabahIm ||
pApavanta kara sahaja subhAU| bhajanu mora tehi bhAva na kAU ||
jauM pai duSTahRdaya soi hoI| moreM sanamukha Ava ki soI ||
nirmala mana jana so mohi pAvA| mohi kapaTa chala chidra na bhAvA ||
bheda lena paThavA dasasIsA| tabahu~ na kachu bhaya hAni kapIsA ||
jaga mahu~ sakhA nisAcara jete| lachimanu hani nimiSa mahu~ tete ||
jauM sabhIta AvA saranAI| rakhihu~ tAhi prAna kI nAI ||
do0=ubhaya bhAti tehi Anahu hasi kaha kRpAniketa|
jaya kRpAla kahi cale aGgada hanU sameta || 44 ||
sAdara tehi AgeM kari bAnara| cale jahA~ raghupati karunAkara ||
dUrihi te dekhe dvau bhrAtA| nayanAnanda dAna ke dAtA ||
bahuri rAma chabidhAma bilokI| raheu ThaTuki ekaTaka pala rokI ||
bhuja pralamba kaJjAruna locana| syAmala gAta pranata bhaya mocana ||
siGgha kandha Ayata ura sohA| Anana amita madana mana mohA ||
nayana nIra pulakita ati gAtA| mana dhari dhIra kahI mRdu bAtA ||
nAtha dasAnana kara maiM bhrAtA| nisicara baMsa janama suratrAtA ||
sahaja pApapriya tAmasa dehA| jathA ulUkahi tama para nehA ||
do. zravana sujasu suni Ayu~ prabhu bhaJjana bhava bhIra|
trAhi trAhi Arati harana sarana sukhada raghubIra || 45 ||
asa kahi karata daNDavata dekhA| turata uThe prabhu haraSa biseSA ||
dIna bacana suni prabhu mana bhAvA| bhuja bisAla gahi hRdaya~ lagAvA ||
anuja sahita mili Dhiga baiThArI| bole bacana bhagata bhayahArI ||
kahu laGkesa sahita parivArA| kusala kuThAhara bAsa tumhArA ||
khala maNDalIM basahu dinu rAtI| sakhA dharama nibahi kehi bhA~tI ||
maiM jAnu~ tumhAri saba rItI| ati naya nipuna na bhAva anItI ||
baru bhala bAsa naraka kara tAtA| duSTa saGga jani dei bidhAtA ||
aba pada dekhi kusala raghurAyA| jauM tumha kInha jAni jana dAyA ||
do. taba lagi kusala na jIva kahu~ sapanehu~ mana bizrAma|
jaba lagi bhajata na rAma kahu~ soka dhAma taji kAma || 46 ||
taba lagi hRdaya~ basata khala nAnA| lobha moha macchara mada mAnA ||
jaba lagi ura na basata raghunAthA| dhareM cApa sAyaka kaTi bhAthA ||
mamatA taruna tamI a~dhiArI| rAga dveSa ulUka sukhakArI ||
taba lagi basati jIva mana mAhIM| jaba lagi prabhu pratApa rabi nAhIm ||
aba maiM kusala miTe bhaya bhAre| dekhi rAma pada kamala tumhAre ||
tumha kRpAla jA para anukUlA| tAhi na byApa tribidha bhava sUlA ||
maiM nisicara ati adhama subhAU| subha Acaranu kInha nahiM kAU ||
jAsu rUpa muni dhyAna na AvA| tehiM prabhu haraSi hRdaya~ mohi lAvA ||
do. -ahobhAgya mama amita ati rAma kRpA sukha puJja|
dekheu~ nayana biraJci siba sebya jugala pada kaJja || 47 ||
sunahu sakhA nija kahu~ subhAU| jAna bhusuNDi sambhu girijAU ||
jauM nara hoi carAcara drohI| Ave sabhaya sarana taki mohI ||
taji mada moha kapaTa chala nAnA| karu~ sadya tehi sAdhu samAnA ||
jananI janaka bandhu suta dArA| tanu dhanu bhavana suhrada parivArA ||
saba kai mamatA tAga baTorI| mama pada manahi bA~dha bari DorI ||
samadarasI icchA kachu nAhIM| haraSa soka bhaya nahiM mana mAhIm ||
asa sajjana mama ura basa kaiseM| lobhI hRdaya~ basi dhanu jaisem ||
tumha sArikhe santa priya moreM| dharu~ deha nahiM Ana nihorem ||
do. saguna upAsaka parahita nirata nIti dRDha़ nema|
te nara prAna samAna mama jinha keM dvija pada prema || 48 ||
sunu laGkesa sakala guna toreM| tAteM tumha atisaya priya morem ||
rAma bacana suni bAnara jUthA| sakala kahahiM jaya kRpA barUthA ||
sunata bibhISanu prabhu kai bAnI| nahiM aghAta zravanAmRta jAnI ||
pada ambuja gahi bArahiM bArA| hRdaya~ samAta na premu apArA ||
sunahu deva sacarAcara svAmI| pranatapAla ura antarajAmI ||
ura kachu prathama bAsanA rahI| prabhu pada prIti sarita so bahI ||
aba kRpAla nija bhagati pAvanI| dehu sadA siva mana bhAvanI ||
evamastu kahi prabhu ranadhIrA| mAgA turata sindhu kara nIrA ||
jadapi sakhA tava icchA nAhIM| mora darasu amogha jaga mAhIm ||
asa kahi rAma tilaka tehi sArA| sumana bRSTi nabha bhI apArA ||
do. rAvana krodha anala nija svAsa samIra pracaNDa|
jarata bibhISanu rAkheu dInhehu rAju akhaNDa || 49(ka) ||
jo sampati siva rAvanahi dInhi die~ dasa mAtha|
soi sampadA bibhISanahi sakuci dInha raghunAtha || 49(kha) ||
asa prabhu chADa़i bhajahiM je AnA| te nara pasu binu pU~cha biSAnA ||
nija jana jAni tAhi apanAvA| prabhu subhAva kapi kula mana bhAvA ||
puni sarbagya sarba ura bAsI| sarbarUpa saba rahita udAsI ||
bole bacana nIti pratipAlaka| kArana manuja danuja kula ghAlaka ||
sunu kapIsa laGkApati bIrA| kehi bidhi taria jaladhi gambhIrA ||
saGkula makara uraga jhaSa jAtI| ati agAdha dustara saba bhA~tI ||
kaha laGkesa sunahu raghunAyaka| koTi sindhu soSaka tava sAyaka ||
jadyapi tadapi nIti asi gAI| binaya karia sAgara sana jAI ||
do. prabhu tumhAra kulagura jaladhi kahihi upAya bicAri|
binu prayAsa sAgara tarihi sakala bhAlu kapi dhAri || 50 ||
sakhA kahI tumha nIki upAI| karia daiva jauM hoi sahAI ||
mantra na yaha lachimana mana bhAvA| rAma bacana suni ati dukha pAvA ||
nAtha daiva kara kavana bharosA| soSia sindhu karia mana rosA ||
kAdara mana kahu~ eka adhArA| daiva daiva AlasI pukArA ||
sunata bihasi bole raghubIrA| aisehiM karaba dharahu mana dhIrA ||
asa kahi prabhu anujahi samujhAI| sindhu samIpa ge raghurAI ||
prathama pranAma kInha siru nAI| baiThe puni taTa darbha DasAI ||
jabahiM bibhISana prabhu pahiM Ae| pAcheM rAvana dUta paThAe ||
do. sakala carita tinha dekhe dhareM kapaTa kapi deha|
prabhu guna hRdaya~ sarAhahiM saranAgata para neha || 51 ||
pragaTa bakhAnahiM rAma subhAU| ati saprema gA bisari durAU ||
ripu ke dUta kapinha taba jAne| sakala bA~dhi kapIsa pahiM Ane ||
kaha sugrIva sunahu saba bAnara| aGga bhaGga kari paThavahu nisicara ||
suni sugrIva bacana kapi dhAe| bA~dhi kaTaka cahu pAsa phirAe ||
bahu prakAra mArana kapi lAge| dIna pukArata tadapi na tyAge ||
jo hamAra hara nAsA kAnA| tehi kosalAdhIsa kai AnA ||
suni lachimana saba nikaTa bolAe| dayA lAgi ha~si turata choDAe ||
rAvana kara dIjahu yaha pAtI| lachimana bacana bAcu kulaghAtI ||
do. kahehu mukhAgara mUDha़ sana mama sandesu udAra|
sItA dei milehu na ta AvA kAla tumhAra || 52 ||
turata nAi lachimana pada mAthA| cale dUta baranata guna gAthA ||
kahata rAma jasu laGkA~ Ae| rAvana carana sIsa tinha nAe ||
bihasi dasAnana pU~chI bAtA| kahasi na suka Apani kusalAtA ||
puni kahu khabari bibhISana kerI| jAhi mRtyu AI ati nerI ||
karata rAja laGkA saTha tyAgI| hoihi jaba kara kITa abhAgI ||
puni kahu bhAlu kIsa kaTakAI| kaThina kAla prerita cali AI ||
jinha ke jIvana kara rakhavArA| bhayu mRdula cita sindhu bicArA ||
kahu tapasinha kai bAta bahorI| jinha ke hRdaya~ trAsa ati morI ||
do. -kI bhi bheNTa ki phiri ge zravana sujasu suni mora|
kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora || 53 ||
nAtha kRpA kari pU~chehu jaiseM| mAnahu kahA krodha taji taisem ||
milA jAi jaba anuja tumhArA| jAtahiM rAma tilaka tehi sArA ||
rAvana dUta hamahi suni kAnA| kapinha bA~dhi dInhe dukha nAnA ||
zravana nAsikA kATai lAge| rAma sapatha dInhe hama tyAge ||
pU~chihu nAtha rAma kaTakAI| badana koTi sata barani na jAI ||
nAnA barana bhAlu kapi dhArI| bikaTAnana bisAla bhayakArI ||
jehiM pura daheu hateu suta torA| sakala kapinha maha~ tehi balu thorA ||
amita nAma bhaTa kaThina karAlA| amita nAga bala bipula bisAlA ||
do. dvibida mayanda nIla nala aGgada gada bikaTAsi|
dadhimukha kehari nisaTha saTha jAmavanta balarAsi || 54 ||
e kapi saba sugrIva samAnA| inha sama koTinha gani ko nAnA ||
rAma kRpA~ atulita bala tinhahIM| tRna samAna trelokahi ganahIm ||
asa maiM sunA zravana dasakandhara| paduma aThAraha jUthapa bandara ||
nAtha kaTaka maha~ so kapi nAhIM| jo na tumhahi jItai rana mAhIm ||
parama krodha mIjahiM saba hAthA| Ayasu pai na dehiM raghunAthA ||
soSahiM sindhu sahita jhaSa byAlA| pUrahIM na ta bhari kudhara bisAlA ||
mardi garda milavahiM dasasIsA| aisei bacana kahahiM saba kIsA ||
garjahiM tarjahiM sahaja asaGkA| mAnahu grasana cahata hahiM laGkA ||
do. -sahaja sUra kapi bhAlu saba puni sira para prabhu rAma|
rAvana kAla koTi kahu jIti sakahiM saGgrAma || 55 ||
rAma teja bala budhi bipulAI| taba bhrAtahi pU~cheu naya nAgara ||
tAsu bacana suni sAgara pAhIM| mAgata pantha kRpA mana mAhIm ||
sunata bacana bihasA dasasIsA| jauM asi mati sahAya kRta kIsA ||
sahaja bhIru kara bacana dRDha़AI| sAgara sana ThAnI macalAI ||
mUDha़ mRSA kA karasi baDa़AI| ripu bala buddhi thAha maiM pAI ||
saciva sabhIta bibhISana jAkeM| bijaya bibhUti kahA~ jaga tAkem ||
suni khala bacana dUta risa bADha़I| samaya bicAri patrikA kADha़I ||
rAmAnuja dInhI yaha pAtI| nAtha bacAi juDa़Avahu chAtI ||
bihasi bAma kara lInhI rAvana| saciva boli saTha lAga bacAvana ||
do. -bAtanha manahi rijhAi saTha jani ghAlasi kula khIsa|
rAma birodha na ubarasi sarana biSnu aja Isa || 56(ka) ||
kI taji mAna anuja iva prabhu pada paGkaja bhRGga|
hohi ki rAma sarAnala khala kula sahita pataGga || 56(kha) ||
sunata sabhaya mana mukha musukAI| kahata dasAnana sabahi sunAI ||
bhUmi parA kara gahata akAsA| laghu tApasa kara bAga bilAsA ||
kaha suka nAtha satya saba bAnI| samujhahu chADa़i prakRti abhimAnI ||
sunahu bacana mama parihari krodhA| nAtha rAma sana tajahu birodhA ||
ati komala raghubIra subhAU| jadyapi akhila loka kara rAU ||
milata kRpA tumha para prabhu karihI| ura aparAdha na eku dharihI ||
janakasutA raghunAthahi dIje| etanA kahA mora prabhu kIje|
jaba tehiM kahA dena baidehI| carana prahAra kInha saTha tehI ||
nAi carana siru calA so tahA| kRpAsindhu raghunAyaka jahA ||
kari pranAmu nija kathA sunAI| rAma kRpA~ Apani gati pAI ||
riSi agasti kIM sApa bhavAnI| rAchasa bhayu rahA muni gyAnI ||
bandi rAma pada bArahiM bArA| muni nija Azrama kahu~ pagu dhArA ||
do. binaya na mAnata jaladhi jaDa़ ge tIna dina bIti|
bole rAma sakopa taba bhaya binu hoi na prIti || 57 ||
lachimana bAna sarAsana AnU| soSauM bAridhi bisikha kRsAnU ||
saTha sana binaya kuTila sana prItI| sahaja kRpana sana sundara nItI ||
mamatA rata sana gyAna kahAnI| ati lobhI sana birati bakhAnI ||
krodhihi sama kAmihi hari kathA| Usara bIja be~ phala jathA ||
asa kahi raghupati cApa caDha़AvA| yaha mata lachimana ke mana bhAvA ||
saGghAneu prabhu bisikha karAlA| uThI udadhi ura antara jvAlA ||
makara uraga jhaSa gana akulAne| jarata jantu jalanidhi jaba jAne ||
kanaka thAra bhari mani gana nAnA| bipra rUpa Ayu taji mAnA ||
do. kATehiM pi kadarI phari koTi jatana kau sIJca|
binaya na mAna khagesa sunu DATehiM pi nava nIca || 58 ||
sabhaya sindhu gahi pada prabhu kere| chamahu nAtha saba avaguna mere ||
gagana samIra anala jala dharanI| inha ki nAtha sahaja jaDa़ karanI ||
tava prerita mAyA~ upajAe| sRSTi hetu saba granthani gAe ||
prabhu Ayasu jehi kaha~ jasa ahI| so tehi bhA~ti rahe sukha lahI ||
prabhu bhala kInhI mohi sikha dInhI| marajAdA puni tumharI kInhI ||
Dhola gavA~ra sUdra pasu nArI| sakala tADa़nA ke adhikArI ||
prabhu pratApa maiM jAba sukhAI| utarihi kaTaku na mori baDa़AI ||
prabhu agyA apela zruti gAI| karauM so begi jau tumhahi sohAI ||
do. sunata binIta bacana ati kaha kRpAla musukAi|
jehi bidhi utarai kapi kaTaku tAta so kahahu upAi || 59 ||
nAtha nIla nala kapi dvau bhAI| larikAI riSi AsiSa pAI ||
tinha ke parasa kie~ giri bhAre| tarihahiM jaladhi pratApa tumhAre ||
maiM puni ura dhari prabhutAI| karihu~ bala anumAna sahAI ||
ehi bidhi nAtha payodhi badhAia| jehiM yaha sujasu loka tihu gAia ||
ehi sara mama uttara taTa bAsI| hatahu nAtha khala nara agha rAsI ||
suni kRpAla sAgara mana pIrA| turatahiM harI rAma ranadhIrA ||
dekhi rAma bala pauruSa bhArI| haraSi payonidhi bhayu sukhArI ||
sakala carita kahi prabhuhi sunAvA| carana bandi pAthodhi sidhAvA ||
chaM. nija bhavana gavaneu sindhu zrIraghupatihi yaha mata bhAyU|
yaha carita kali malahara jathAmati dAsa tulasI gAyU ||
sukha bhavana saMsaya samana davana biSAda raghupati guna ganA ||
taji sakala Asa bharosa gAvahi sunahi santata saTha manA ||
do. sakala sumaGgala dAyaka raghunAyaka guna gAna|
sAdara sunahiM te tarahiM bhava sindhu binA jalajAna || 60 ||
mAsapArAyaNa, caubIsavA~ vizrAma
iti zrImadrAmacaritamAnase sakalakalikaluSavidhvaMsane
paJcamaH sopAnaH samAptaH |
(sundarakANDa samApta)
