Vedic Tithi
VedicTithi

Stotram - Sacred Scripture in malayalam

Sri Kalika Sahasra Nama Stotram

ശ്രീ കാലികാ സഹസ്ര നാമ സ്തോത്രമ്

Sri Kalika Sahasra Nama Stotram

Stotram
Kali
171 Verses
110%

ശ്രീ കാലികാ സഹസ്ര നാമ സ്തോത്രമ്

ശ്രീ ശിവ ഉവാച ।

കഥിതോഽയം മഹാമന്ത്രഃ സര്വമന്ത്രോത്തമോത്തമഃ ।

യാമാസാദ്യ മയാ പ്രാപ്തമൈശ്വര്യപദമുത്തമമ് ॥ 1 ॥

സംയുക്തഃ പരയാ ഭക്ത്യാ യഥോക്ത വിധിനാ ഭവാന് ।

കുരുതാമര്ചനം ദേവ്യാസ്ത്രൈലോക്യവിജിഗീഷയാ ॥ 2 ॥

ശ്രീപരശുരാമ ഉവാച ।

പ്രസന്നോ യദി മേ ദേവ പരമേശ പുരാതന ।

രഹസ്യം പരമം ദേവ്യാഃ കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ ॥ 3 ॥

വിനാര്ചനം വിനാ ഹോമം വിനാ ന്യാസം വിനാ ബലിമ് ।

വിനാ ഗന്ധം വിനാ പുഷ്പം വിനാ നിത്യോദിതാം ക്രിയാമ് ॥ 4 ॥

പ്രാണായാമം വിനാ ധ്യാനം വിനാ ഭൂതവിശോധനമ് ।

വിനാ ദാനം വിനാ ജാപം യേന കാലീ പ്രസീദതി ॥ 5 ॥

ശ്രീ ശിവ ഉവാച ।

പൃഷ്ടം ത്വയോത്തമം പ്രാജ്ഞ ഭൃഗുവംശ സമുദ്ഭവ ।

ഭക്താനാമപി ഭക്തോഽസി ത്വമേവ സാധയിഷ്യസി ॥ 6 ॥

ദേവീം ദാനവകോടിഘ്നീം ലീലയാ രുധിരപ്രിയാമ് ।

സദാ സ്തോത്രപ്രിയാമുഗ്രാം കാമകൌതുകലാലസാമ് ॥ 7 ॥

സര്വദാഽഽനന്ദഹൃദയാമാസവോത്സവ മാനസാമ് ।

മാധ്വീക മത്സ്യമാംസാനുരാഗിണീം വൈഷ്ണവീം പരാമ് ॥ 8 ॥

ശ്മശാനവാസിനീം പ്രേതഗണനൃത്യമഹോത്സവാമ് ।

യോഗപ്രഭാവാം യോഗേശീം യോഗീന്ദ്രഹൃദയസ്ഥിതാമ് ॥ 9 ॥

താമുഗ്രകാലികാം രാമ പ്രസീദയിതുമര്ഹസി ।

തസ്യാഃ സ്തോത്രം പരം പുണ്യം സ്വയം കാല്യാ പ്രകാശിതമ് ॥ 10 ॥

തവ തത് കഥയിഷ്യാമി ശ്രുത്വാ വത്സാവധാരയ ।

ഗോപനീയം പ്രയത്നേന പഠനീയം പരാത്പരമ് ॥ 11 ॥

യസ്യൈകകാലപഠനാത് സര്വേ വിഘ്നാഃ സമാകുലാഃ ।

നശ്യന്തി ദഹനേ ദീപ്തേ പതങ്ഗാ ഇവ സര്വതഃ ॥ 12 ॥

ഗദ്യപദ്യമയീ വാണീ തസ്യ ഗങ്ഗാപ്രവാഹവത് ।

തസ്യ ദര്ശനമാത്രേണ വാദിനോ നിഷ്പ്രഭാം ഗതാഃ ॥ 13 ॥

തസ്യ ഹസ്തേ സദൈവാസ്തി സര്വസിദ്ധിര്ന സംശയഃ ।

രാജാനോഽപി ച ദാസത്വം ഭജന്തേ കിം പരേ ജനാഃ ॥ 14 ॥

നിശീഥേ മുക്തകേശസ്തു നഗ്നഃ ശക്തിസമാഹിതഃ ।

മനസാ ചിന്തയേത് കാലീം മഹാകാലേന ചാലിതാമ് ॥ 15 ॥

പഠേത് സഹസ്രനാമാഖ്യം സ്തോത്രം മോക്ഷസ്യ സാധനമ് ।

പ്രസന്നാ കാലികാ തസ്യ പുത്രത്വേനാനുകമ്പതേ ॥ 16 ॥

യഥാ ബ്രഹ്മമൃതൈര്ബ്രഹ്മകുസുമൈഃ പൂജിതാ പരാ ।

പ്രസീദതി തഥാനേന സ്തുതാ കാലീ പ്രസീദതി ॥ 17 ॥

വിനിയോഗഃ –

അസ്യ ശ്രീ ദക്ഷിണകാലികാ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രസ്യ മഹാകാലഭൈരവ ഋഷിഃ അനുഷ്ടുപ് ഛന്ദഃ ശ്മശാനകാലീ ദേവതാ ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാര്ഥേ പാഠേ വിനിയോഗഃ ।

ധ്യാനമ് –

ശവാരൂഢാം മഹാഭീമാം ഘോരദംഷ്ട്രാം ഹസന്മുഖീം

ചതുര്ഭുജാം ഖഡ്ഗമുണ്ഡവരാഭയകരാം ശിവാമ് ।

മുണ്ഡമാലാധരാം ദേവീം ലലാജ്ജിഹ്വാം ദിഗമ്ബരാം

ഏവം സഞ്ചിന്തയേത്കാലീം ശ്മശാനാലയവാസിനീമ് ॥

സ്തോത്രമ് –

ശ്മശാനകാലികാ കാലീ ഭദ്രകാലീ കപാലിനീ ।

ഗുഹ്യകാലീ മഹാകാലീ കുരുകുല്ലാ വിരോധിനീ ॥ 1 ॥

കാലികാ കാലരാത്രിശ്ച മഹാകാലനിതമ്ബിനീ ।

കാലഭൈരവഭാര്യാ ച കുലവര്ത്മപ്രകാശിനീ ॥ 2 ॥

കാമദാ കാമിനീ കന്യാ കമനീയസ്വരൂപിണീ ।

കസ്തൂരീരസലിപ്താങ്ഗീ കുഞ്ജരേശ്വരഗാമിനീ ॥ 3 ॥

കകാരവര്ണസര്വാങ്ഗീ കാമിനീ കാമസുന്ദരീ ।

കാമാര്താ കാമരൂപാ ച കാമധേനുഃ കലാവതീ ॥ 4 ॥

കാന്താ കാമസ്വരൂപാ ച കാമാഖ്യാ കുലകാമിനീ ।

കുലീനാ കുലവത്യമ്ബാ ദുര്ഗാ ദുര്ഗതിനാശിനീ ॥ 5 ॥

കൌമാരീ കലജാ കൃഷ്ണാ കൃഷ്ണദേഹാ കൃശോദരീ ।

കൃശാങ്ഗീ കുലിശാങ്ഗീ ച ക്രീങ്കാരീ കമലാ കലാ ॥ 6 ॥

കരാലാസ്യാ കരാലീ ച കുലകാന്താഽപരാജിതാ ।

ഉഗ്രാ ഉഗ്രപ്രഭാ ദീപ്താ വിപ്രചിത്താ മഹാബലാ ॥ 7 ॥

നീലാ ഘനാ മേഘനാദാ മാത്രാ മുദ്രാ മിതാമിതാ ।

ബ്രാഹ്മീ നാരായണീ ഭദ്രാ സുഭദ്രാ ഭക്തവത്സലാ ॥ 8 ॥

മാഹേശ്വരീ ച ചാമുണ്ഡാ വാരാഹീ നാരസിംഹികാ ।

വജ്രാങ്ഗീ വജ്രകങ്കാലീ നൃമുണ്ഡസ്രഗ്വിണീ ശിവാ ॥ 9 ॥

മാലിനീ നരമുണ്ഡാലീ ഗലദ്രക്തവിഭൂഷണാ ।

രക്തചന്ദനസിക്താങ്ഗീ സിന്ദൂരാരുണമസ്തകാ ॥ 10 ॥

ഘോരരൂപാ ഘോരദംഷ്ട്രാ ഘോരാഘോരതരാ ശുഭാ ।

മഹാദംഷ്ട്രാ മഹാമായാ സുദതീ യുഗദന്തുരാ ॥ 11 ॥

സുലോചനാ വിരൂപാക്ഷീ വിശാലാക്ഷീ ത്രിലോചനാ ।

ശാരദേന്ദുപ്രസന്നാസ്യാ സ്ഫുരത്സ്മേരാമ്ബുജേക്ഷണാ ॥ 12 ॥

അട്ടഹാസപ്രഫുല്ലാസ്യാ സ്മേരവക്ത്രാ സുഭാഷിണീ ।

പ്രഫുല്ലപദ്മവദനാ സ്മിതാസ്യാ പ്രിയഭാഷിണീ ॥ 13 ॥

കോടരാക്ഷീ കുലശ്രേഷ്ഠാ മഹതീ ബഹുഭാഷിണീ ।

സുമതിഃ കുമതിശ്ചണ്ഡാ ചണ്ഡമുണ്ഡാതിവേഗിനീ ॥ 14 ॥

സുകേശീ മുക്തകേശീ ച ദീര്ഘകേശീ മഹാകചാ ।

പ്രേതദേഹാകര്ണപൂരാ പ്രേതപാണിസുമേഖലാ ॥ 15 ॥

പ്രേതാസനാ പ്രിയപ്രേതാ പുണ്യദാ കുലപണ്ഡിതാ ।

പുണ്യാലയാ പുണ്യദേഹാ പുണ്യശ്ലോകാ ച പാവനീ ॥ 16 ॥

പൂതാ പവിത്രാ പരമാ പരാ പുണ്യവിഭൂഷണാ ।

പുണ്യനാമ്നീ ഭീതിഹരാ വരദാ ഖഡ്ഗപാണിനീ ॥ 17 ॥

നൃമുണ്ഡഹസ്താ ശാന്താ ച ഛിന്നമസ്താ സുനാസികാ ।

ദക്ഷിണാ ശ്യാമലാ ശ്യാമാ ശാന്താ പീനോന്നതസ്തനീ ॥ 18 ॥

ദിഗമ്ബരാ ഘോരരാവാ സൃക്കാന്തരക്തവാഹിനീ ।

ഘോരരാവാ ശിവാസങ്ഗാ നിഃസങ്ഗാ മദനാതുരാ ॥ 19 ॥

മത്താ പ്രമത്താ മദനാ സുധാസിന്ധുനിവാസിനീ ।

അതിമത്താ മഹാമത്താ സര്വാകര്ഷണകാരിണീ ॥ 20 ॥

ഗീതപ്രിയാ വാദ്യരതാ പ്രേതനൃത്യപരായണാ ।

ചതുര്ഭുജാ ദശഭുജാ അഷ്ടാദശഭുജാ തഥാ ॥ 21 ॥

കാത്യായനീ ജഗന്മാതാ ജഗതീ പരമേശ്വരീ ।

ജഗദ്ബന്ധുര്ജഗദ്ധാത്രീ ജഗദാനന്ദകാരിണീ ॥ 22 ॥

ജഗജ്ജീവവതീ ഹൈമവതീ മായാ മഹാലയാ ।

നാഗയജ്ഞോപവീതാങ്ഗീ നാഗിനീ നാഗശായിനീ ॥ 23 ॥

നാഗകന്യാ ദേവകന്യാ ഗാന്ധാരീ കിന്നരീ സുരീ ।

മോഹരാത്രീ മഹാരാത്രീ ദാരുണാമാസുരാസുരീ ॥ 24 ॥

വിദ്യാധരീ വസുമതീ യക്ഷിണീ യോഗിനീ ജരാ ।

രാക്ഷസീ ഡാകിനീ വേദമയീ വേദവിഭൂഷണാ ॥ 25 ॥

ശ്രുതിസ്മൃതിമഹാവിദ്യാ ഗുഹ്യവിദ്യാ പുരാതനീ ।

ചിന്ത്യാഽചിന്ത്യാ സ്വധാ സ്വാഹാ നിദ്രാ തന്ദ്രാ ച പാര്വതീ ॥ 26 ॥

അപര്ണാ നിശ്ചലാ ലോലാ സര്വവിദ്യാ തപസ്വിനീ ।

ഗങ്ഗാ കാശീ ശചീ സീതാ സതീ സത്യപരായണാ ॥ 27 ॥

നീതിഃ സുനീതിഃ സുരുചിസ്തുഷ്ടിഃ പുഷ്ടിര്ധൃതിഃ ക്ഷമാ ।

വാണീ ബുദ്ധിര്മഹാലക്ഷ്മീ ലക്ഷ്മീര്നീലസരസ്വതീ ॥ 28 ॥

സ്രോതസ്വതീ സ്രോതവതീ മാതങ്ഗീ വിജയാ ജയാ ।

നദീ സിന്ധുഃ സര്വമയീ താരാ ശൂന്യനിവാസിനീ ॥ 29 ॥

ശുദ്ധാ തരങ്ഗിണീ മേധാ ലാകിനീ ബഹുരൂപിണീ ।

സദാനന്ദമയീ സത്യാ സര്വാനന്ദസ്വരൂപിണീ ॥ 30 ॥

സുനന്ദാ നന്ദിനീ സ്തുത്യാ സ്തവനീയാ സ്വഭാവിനീ ।

രങ്കിണീ ടങ്കിണീ ചിത്രാ വിചിത്രാ ചിത്രരൂപിണീ ॥ 31 ॥

പദ്മാ പദ്മാലയാ പദ്മസുഖീ പദ്മവിഭൂഷണാ ।

ശാകിനീ ഹാകിനീ ക്ഷാന്താ രാകിണീ രുധിരപ്രിയാ ॥ 32 ॥

ഭ്രാന്തിര്ഭവാനീ രുദ്രാണീ മൃഡാനീ ശത്രുമര്ദിനീ ।

ഉപേന്ദ്രാണീ മഹേശാനീ ജ്യോത്സ്നാ ചേന്ദ്രസ്വരൂപിണീ ॥ 33 ॥

സൂര്യാത്മികാ രുദ്രപത്നീ രൌദ്രീ സ്ത്രീ പ്രകൃതിഃ പുമാന് ।

ശക്തിഃ സൂക്തിര്മതിമതീ ഭുക്തിര്മുക്തിഃ പതിവ്രതാ ॥ 34 ॥

സര്വേശ്വരീ സര്വമാതാ ശര്വാണീ ഹരവല്ലഭാ ।

സര്വജ്ഞാ സിദ്ധിദാ സിദ്ധാ ഭാവ്യാ ഭവ്യാ ഭയാപഹാ ॥ 35 ॥

കര്ത്രീ ഹര്ത്രീ പാലയിത്രീ ശര്വരീ താമസീ ദയാ ।

തമിസ്രാ യാമിനീസ്ഥാ ച സ്ഥിരാ ധീരാ തപസ്വിനീ ॥ 36 ॥

ചാര്വങ്ഗീ ചഞ്ചലാ ലോലജിഹ്വാ ചാരുചരിത്രിണീ ।

ത്രപാ ത്രപാവതീ ലജ്ജാ നിര്ലജ്ജാ ഹ്രീം രജോവതീ ॥ 37 ॥

സത്ത്വവതീ ധര്മനിഷ്ഠാ ശ്രേഷ്ഠാ നിഷ്ഠുരവാദിനീ ।

ഗരിഷ്ഠാ ദുഷ്ടസംഹര്ത്രീ വിശിഷ്ടാ ശ്രേയസീ ഘൃണാ ॥ 38 ॥

ഭീമാ ഭയാനകാ ഭീമനാദിനീ ഭീഃ പ്രഭാവതീ ।

വാഗീശ്വരീ ശ്രീര്യമുനാ യജ്ഞകര്ത്രീ യജുഃപ്രിയാ ॥ 39 ॥

ഋക്സാമാഥര്വനിലയാ രാഗിണീ ശോഭനസ്വരാ ।

കലകണ്ഠീ കമ്ബുകണ്ഠീ വേണുവീണാപരായണാ ॥ 40 ॥

വംശിനീ വൈഷ്ണവീ സ്വച്ഛാ ധാത്രീ ത്രിജഗദീശ്വരീ ।

മധുമതീ കുണ്ഡലിനീ ഋദ്ധിഃ സിദ്ധിഃ ശുചിസ്മിതാ ॥ 41 ॥

രമ്ഭോര്വശീ രതീ രാമാ രോഹിണീ രേവതീ രമാ ।

ശങ്ഖിനീ ചക്രിണീ കൃഷ്ണാ ഗദിനീ പദ്മിനീ തഥാ ॥ 42 ॥

ശൂലിനീ പരിഘാസ്ത്രാ ച പാശിനീ ശാര്ങ്ഗപാണിനീ ।

പിനാകധാരിണീ ധൂമ്രാ ശരഭീ വനമാലിനീ ॥ 43 ॥

വജ്രിണീ സമരപ്രീതാ വേഗിനീ രണപണ്ഡിതാ ।

ജടിനീ ബിമ്ബിനീ നീലാ ലാവണ്യാമ്ബുധിചന്ദ്രികാ ॥ 44 ॥

ബലിപ്രിയാ സദാപൂജ്യാ പൂര്ണാ ദൈത്യേന്ദ്രമാഥിനീ ।

മഹിഷാസുരസംഹന്ത്രീ വാസിനീ രക്തദന്തികാ ॥ 45 ॥

രക്തപാ രുധിരാക്താങ്ഗീ രക്തഖര്പരഹസ്തിനീ ।

രക്തപ്രിയാ മാംസരുചിര്വാസവാസക്തമാനസാ ॥ 46 ॥

ഗലച്ഛോണിതമുണ്ഡാലികണ്ഠമാലാവിഭൂഷണാ ।

ശവാസനാ ചിതാന്തസ്ഥാ മാഹേശീ വൃഷവാഹിനീ ॥ 47 ॥

വ്യാഘ്രത്വഗമ്ബരാ ചീനചേലിനീ സിംഹവാഹിനീ ।

വാമദേവീ മഹാദേവീ ഗൌരീ സര്വജ്ഞഭാവിനീ ॥ 48 ॥

ബാലികാ തരുണീ വൃദ്ധാ വൃദ്ധമാതാ ജരാതുരാ ।

സുഭ്രുര്വിലാസിനീ ബ്രഹ്മവാദിനീ ബ്രാഹ്മണീ മഹീ ॥ 49 ॥

സ്വപ്നവതീ ചിത്രലേഖാ ലോപാമുദ്രാ സുരേശ്വരീ ।

അമോഘാഽരുന്ധതീ തീക്ഷ്ണാ ഭോഗവത്യനുവാദിനീ ॥ 50 ॥

മന്ദാകിനീ മന്ദഹാസാ ജ്വാലാമുഖ്യസുരാന്തകാ ।

മാനദാ മാനിനീ മാന്യാ മാനനീയാ മദോദ്ധതാ ॥ 51 ॥

മദിരാ മദിരാന്മാദാ മേധ്യാ നവ്യാ പ്രസാദിനീ ।

സുമധ്യാഽനന്തഗുണിനീ സര്വലോകോത്തമോത്തമാ ॥ 52 ॥

ജയദാ ജിത്വരാ ജൈത്രീ ജയശ്രീര്ജയശാലിനീ ।

സുഖദാ ശുഭദാ സത്യാ സഭാസങ്ക്ഷോഭകാരിണീ ॥ 53 ॥

ശിവദൂതീ ഭൂതിമതീ വിഭൂതിര്ഭീഷണാനനാ ।

കൌമാരീ കുലജാ കുന്തീ കുലസ്ത്രീ കുലപാലികാ ॥ 54 ॥

കീര്തിര്യശസ്വിനീ ഭൂഷാ ഭൂഷ്യാ ഭൂതപതിപ്രിയാ ।

സഗുണാ നിര്ഗുണാ ധൃഷ്ടാ നിഷ്ഠാ കാഷ്ഠാ പ്രതിഷ്ഠിതാ ॥ 55 ॥

ധനിഷ്ഠാ ധനദാ ധന്യാ വസുധാ സ്വപ്രകാശിനീ ।

ഉര്വീ ഗുര്വീ ഗുരുശ്രേഷ്ഠാ സഗുണാ ത്രിഗുണാത്മികാ ॥ 56 ॥

മഹാകുലീനാ നിഷ്കാമാ സകാമാ കാമജീവനാ ।

കാമദേവകലാ രാമാഽഭിരാമാ ശിവനര്തകീ ॥ 57 ॥

ചിന്താമണിഃ കല്പലതാ ജാഗ്രതീ ദീനവത്സലാ ।

കാര്തികീ കീര്തികാ കൃത്യാ അയോധ്യാ വിഷമാ സമാ ॥ 58 ॥

സുമന്ത്രാ മന്ത്രിണീ ഘൂര്ണാ ഹ്ലാദിനീ ക്ലേശനാശിനീ ।

ത്രൈലോക്യജനനീ ഹൃഷ്ടാ നിര്മാംസാ മനോരൂപിണീ ॥ 59 ॥

തഡാഗനിമ്നജഠരാ ശുഷ്കമാംസാസ്ഥിമാലിനീ ।

അവന്തീ മഥുരാ മായാ ത്രൈലോക്യപാവനീശ്വരീ ॥ 60 ॥

വ്യക്താഽവ്യക്താഽനേകമൂര്തിഃ ശര്വരീ ഭീമനാദിനീ ।

ക്ഷേമങ്കരീ ശങ്കരീ ച സര്വസമ്മോഹകാരിണീ ॥ 61 ॥

ഊര്ധ്വതേജസ്വിനീ ക്ലിന്നാ മഹാതേജസ്വിനീ തഥാ ।

അദ്വൈതാ ഭോഗിനീ പൂജ്യാ യുവതീ സര്വമങ്ഗലാ ॥ 62 ॥

സര്വപ്രിയങ്കരീ ഭോഗ്യാ ധരണീ പിശിതാശനാ ।

ഭയങ്കരീ പാപഹരാ നിഷ്കലങ്കാ വശങ്കരീ ॥ 63 ॥

ആശാ തൃഷ്ണാ ചന്ദ്രകലാ നിദ്രാന്യാ വായുവേഗിനീ ।

സഹസ്രസൂര്യസങ്കാശാ ചന്ദ്രകോടിസമപ്രഭാ ॥ 64 ॥

വഹ്നിമണ്ഡലസംസ്ഥാ ച സര്വതത്ത്വപ്രതിഷ്ഠിതാ ।

സര്വാചാരവതീ സര്വദേവകന്യാധിദേവതാ ॥ 65 ॥

ദക്ഷകന്യാ ദക്ഷയജ്ഞനാശിനീ ദുര്ഗതാരികാ ।

ഇജ്യാ പൂജ്യാ വിഭാ ഭൂതിഃ സത്കീര്തിര്ബ്രഹ്മരൂപിണീ ॥ 66 ॥

രമ്ഭോരുശ്ചതുരാ രാകാ ജയന്തീ കരുണാ കുഹുഃ ।

മനസ്വിനീ ദേവമാതാ യശസ്യാ ബ്രഹ്മചാരിണീ ॥ 67 ॥

ഋദ്ധിദാ വൃദ്ധിദാ വൃദ്ധിഃ സര്വാദ്യാ സര്വദായിനീ ।

ആധാരരൂപിണീ ധ്യേയാ മൂലാധാരനിവാസിനീ ॥ 68 ॥

അജ്ഞാ പ്രജ്ഞാ പൂര്ണമനാശ്ചന്ദ്രമുഖ്യനുകൂലിനീ ।

വാവദൂകാ നിമ്നനാഭിഃ സത്യാ സന്ധ്യാ ദൃഢവ്രതാ ॥ 69 ॥

ആന്വീക്ഷികീ ദണ്ഡനീതിസ്ത്രയീ ത്രിദിവസുന്ദരീ ।

ജ്വലിനീ ജ്വാലിനീ ശൈലതനയാ വിന്ധ്യവാസിനീ ॥ 70 ॥

അമേയാ ഖേചരീ ധൈര്യാ തുരീയാ വിമലാഽഽതുരാ ।

പ്രഗല്ഭാ വാരുണീ ഛായാ ശശിനീ വിസ്ഫുലിങ്ഗിനീ ॥ 71 ॥

ഭുക്തിഃ സിദ്ധിഃ സദാപ്രാപ്തിഃ പ്രാകാമ്യാ മഹിമാഽണിമാ ।

ഇച്ഛാസിദ്ധിര്വിസിദ്ധാ ച വശിത്വോര്ധ്വനിവാസിനീ ॥ 72 ॥

ലഘിമാ ചൈവ ഗായത്രീ സാവിത്രീ ഭുവനേശ്വരീ ।

മനോഹരാ ചിതാ ദിവ്യാ ദേവ്യുദാരാ മനോരമാ ॥ 73 ॥

പിങ്ഗലാ കപിലാ ജിഹ്വാരസജ്ഞാ രസികാ രസാ ।

സുഷുമ്നേഡാ ഭോഗവതീ ഗാന്ധാരീ നരകാന്തകാ ॥ 74 ॥

പാഞ്ചാലീ രുക്മിണീ രാധാരാധ്യാ ഭീമാധിരാധികാ ।

അമൃതാ തുലസീ വൃന്ദാ കൈടഭീ കപടേശ്വരീ ॥ 75 ॥

ഉഗ്രചണ്ഡേശ്വരീ വീരാ ജനനീ വീരസുന്ദരീ ।

ഉഗ്രതാരാ യശോദാഖ്യാ ദൈവകീ ദേവമാനിതാ ॥ 76 ॥

നിരഞ്ജനാ ചിത്രദേവീ ക്രോധിനീ കുലദീപികാ ।

കുലവാഗീശ്വരീ വാണീ മാതൃകാ ദ്രാവിണീ ദ്രവാ ॥ 77 ॥

യോഗേശ്വരീ മഹാമാരീ ഭ്രാമരീ ബിന്ദുരൂപിണീ ।

ദൂതീ പ്രാണേശ്വരീ ഗുപ്താ ബഹുലാ ചമരീ പ്രഭാ ॥ 78 ॥

കുബ്ജികാ ജ്ഞാനിനീ ജ്യേഷ്ഠാ ഭുശുണ്ഡീ പ്രകടാ തിഥിഃ ।

ദ്രവിണീ ഗോപനീ മായാ കാമബീജേശ്വരീ ക്രിയാ ॥ 79 ॥

ശാമ്ഭവീ കേകരാ മേനാ മൂഷലാസ്ത്രാ തിലോത്തമാ ।

അമേയവിക്രമാ ക്രൂരാ സമ്പത്ശാലാ ത്രിലോചനാ ॥ 80 ॥

സ്വസ്തിര്ഹവ്യവഹാ പ്രീതിരുഷ്മാ ധൂമ്രാര്ചിരങ്ഗദാ ।

തപിനീ താപിനീ വിശ്വാ ഭോഗദാ ധാരിണീ ധരാ ॥ 81 ॥

ത്രിഖണ്ഡാ ബോധിനീ വശ്യാ സകലാ ശബ്ദരൂപിണീ ।

ബീജരൂപാ മഹാമുദ്രാ യോഗിനീ യോനിരൂപിണീ ॥ 82 ॥

അനങ്ഗകുസുമാഽനങ്ഗമേഖലാഽനങ്ഗരൂപിണീ ।

വജ്രേശ്വരീ ച ജയിനീ സര്വദ്വന്ദ്വക്ഷയങ്കരീ ॥ 83 ॥

ഷഡങ്ഗയുവതീ യോഗയുക്താ ജ്വാലാംശുമാലിനീ ।

ദുരാശയാ ദുരാധാരാ ദുര്ജയാ ദുര്ഗരൂപിണീ ॥ 84 ॥

ദുരന്താ ദുഷ്കൃതിഹരാ ദുര്ധ്യേയാ ദുരതിക്രമാ ।

ഹംസേശ്വരീ ത്രികോണസ്ഥാ ശാകമ്ഭര്യനുകമ്പിനീ ॥ 85 ॥

ത്രികോണനിലയാ നിത്യാ പരമാമൃതരഞ്ജിതാ ।

മഹാവിദ്യേശ്വരീ ശ്വേതാ ഭേരുണ്ഡാ കുലസുന്ദരീ ॥ 86 ॥

ത്വരിതാ ഭക്തിസംസക്താ ഭക്തവശ്യാ സനാതനീ ।

ഭക്താനന്ദമയീ ഭക്തഭാവികാ ഭക്തശങ്കരീ ॥ 87 ॥

സര്വസൌന്ദര്യനിലയാ സര്വസൌഭാഗ്യശാലിനീ ।

സര്വസമ്ഭോഗഭവനാ സര്വസൌഖ്യനിരൂപിണീ ॥ 88 ॥

കുമാരീപൂജനരതാ കുമാരീവ്രതചാരിണീ ।

കുമാരീഭക്തിസുഖിനീ കുമാരീരൂപധാരിണീ ॥ 89 ॥

കുമാരീപൂജകപ്രീതാ കുമാരീപ്രീതിദാ പ്രിയാ ।

കുമാരീസേവകാസങ്ഗാ കുമാരീസേവകാലയാ ॥ 90 ॥

ആനന്ദഭൈരവീ ബാലഭൈരവീ ബടുഭൈരവീ ।

ശ്മശാനഭൈരവീ കാലഭൈരവീ പുരഭൈരവീ ॥ 91 ॥

മഹാഭൈരവപത്നീ ച പരമാനന്ദഭൈരവീ ।

സുധാനന്ദഭൈരവീ ച ഉന്മാദാനന്ദഭൈരവീ ॥ 92 ॥

മുക്താനന്ദഭൈരവീ ച തഥാ തരുണഭൈരവീ ।

ജ്ഞാനാനന്ദഭൈരവീ ച അമൃതാനന്ദഭൈരവീ ॥ 93 ॥

മഹാഭയങ്കരീ തീവ്രാ തീവ്രവേഗാ തപസ്വിനീ ।

ത്രിപുരാ പരമേശാനീ സുന്ദരീ പുരസുന്ദരീ ॥ 94 ॥

ത്രിപുരേശീ പഞ്ചദശീ പഞ്ചമീ പുരവാസിനീ ।

മഹാസപ്തദശീ ചൈവ ഷോഡശീ ത്രിപുരേശ്വരീ ॥ 95 ॥

മഹാങ്കുശസ്വരൂപാ ച മഹാചക്രേശ്വരീ തഥാ ।

നവചക്രേശ്വരീ ചക്രേശ്വരീ ത്രിപുരമാലിനീ ॥ 96 ॥

രാജരാജേശ്വരീ ധീരാ മഹാത്രിപുരസുന്ദരീ ।

സിന്ദൂരപൂരരുചിരാ ശ്രീമത്ത്രിപുരസുന്ദരീ ॥ 97 ॥

സര്വാങ്ഗസുന്ദരീ രക്താരക്തവസ്ത്രോത്തരീയിണീ ।

ജവായാവകസിന്ദൂരരക്തചന്ദനധാരിണീ ॥ 98 ॥

ജവായാവകസിന്ദൂരരക്തചന്ദനരൂപധൃക് ।

ചാമരീ ബാലകുടിലനിര്മലാ ശ്യാമകേശിനീ ॥ 99 ॥

വജ്രമൌക്തികരത്നാഢ്യാ കിരീടമുകുടോജ്ജ്വലാ ।

രത്നകുണ്ഡലസംയുക്തസ്ഫുരദ്ഗണ്ഡമനോരമാ ॥ 100 ॥

കുഞ്ജരേശ്വരകുമ്ഭോത്ഥമുക്താരഞ്ജിതനാസികാ ।

മുക്താവിദ്രുമമാണിക്യഹാരാഢ്യസ്തനമണ്ഡലാ ॥ 101 ॥

സൂര്യകാന്തേന്ദുകാന്താഢ്യസ്പര്ശാശ്മകണ്ഠഭൂഷണാ ।

ബീജപൂരസ്ഫുരദ്ബീജദന്തപങ്ക്തിരനുത്തമാ ॥ 102 ॥

കാമകോദണ്ഡകാഭുഗ്നഭ്രൂകടാക്ഷപ്രവര്ഷിണീ ।

മാതങ്ഗകുമ്ഭവക്ഷോജാ ലസത്കോകനദേക്ഷണാ ॥ 103 ॥

മനോജ്ഞശഷ്കുലീകര്ണാ ഹംസീഗതിവിഡമ്ബിനീ ।

പദ്മരാഗാങ്ഗദജ്യോതിര്ദോശ്ചതുഷ്കപ്രകാശിനീ ॥ 104 ॥

നാനാമണിപരിസ്ഫൂര്ജച്ഛുദ്ധകാഞ്ചനകങ്കണാ ।

നാഗേന്ദ്രദന്തനിര്മാണവലയാങ്കിതപാണിനീ ॥ 105 ॥

അങ്ഗുരീയകചിത്രാങ്ഗീ വിചിത്രക്ഷുദ്രഘണ്ടികാ ।

പട്ടാമ്ബരപരീധാനാ കലമഞ്ജീരശിഞ്ജിനീ ॥ 106 ॥

കര്പൂരാഗരുകസ്തൂരീകുങ്കുമദ്രവലേപിതാ ।

വിചിത്രരത്നപൃഥിവീകല്പശാഖിതലസ്ഥിതാ ॥ 107 ॥

രത്നദ്വീപസ്ഫുരദ്രത്നസിംഹാസനവിലാസിനീ ।

ഷട്ചക്രഭേദനകരീ പരമാനന്ദരൂപിണീ ॥ 108 ॥

സഹസ്രദലപദ്മാന്തശ്ചന്ദ്രമണ്ഡലവര്തിനീ ।

ബ്രഹ്മരൂപാ ശിവക്രോഡാ നാനാസുഖവിലാസിനീ ॥ 109 ॥

ഹരവിഷ്ണുവിരിഞ്ചീന്ദ്രഗ്രഹനായകസേവിതാ ।

ശിവാ ശൈവാ ച രുദ്രാണീ തഥൈവ ശിവവാദിനീ ॥ 110 ॥

മാതങ്ഗിനീ ശ്രീമതീ ച തഥൈവാനങ്ഗമേഖലാ ।

ഡാകിനീ യോഗിനീ ചൈവ തഥോപയോഗിനീ മതാ ॥ 111 ॥

മാഹേശ്വരീ വൈഷ്ണവീ ച ഭ്രാമരീ ശിവരൂപിണീ ।

അലമ്ബുഷാ വേഗവതീ ക്രോധരൂപാ സുമേഖലാ ॥ 112 ॥

ഗാന്ധാരീ ഹസ്തജിഹ്വാ ച ഇഡാ ചൈവ ശുഭങ്കരീ ।

പിങ്ഗലാ ബ്രഹ്മദൂതീ ച സുഷുമ്നാ ചൈവ ഗന്ധിനീ ॥ 113 ॥

ആത്മയോനിര്ബ്രഹ്മയോനിര്ജഗദ്യോനിരയോനിജാ ।

ഭഗരൂപാ ഭഗസ്ഥാത്രീ ഭഗിനീ ഭഗരൂപിണീ ॥ 114 ॥

ഭഗാത്മികാ ഭഗാധാരരൂപിണീ ഭഗമാലിനീ ।

ലിങ്ഗാഖ്യാ ചൈവ ലിങ്ഗേശീ ത്രിപുരാ ഭൈരവീ തഥാ ॥ 115 ॥

ലിങ്ഗഗീതിഃ സുഗീതിശ്ച ലിങ്ഗസ്ഥാ ലിങ്ഗരൂപധൃക് ।

ലിങ്ഗമാനാ ലിങ്ഗഭവാ ലിങ്ഗലിങ്ഗാ ച പാര്വതീ ॥ 116 ॥

ഭഗവതീ കൌശികീ ച പ്രേമാ ചൈവ പ്രിയംവദാ ।

ഗൃധ്രരൂപാ ശിവാരൂപാ ചക്രിണീ ചക്രരൂപധൃക് ॥ 117 ॥

ലിങ്ഗാഭിധായിനീ ലിങ്ഗപ്രിയാ ലിങ്ഗനിവാസിനീ ।

ലിങ്ഗസ്ഥാ ലിങ്ഗനീ ലിങ്ഗരൂപിണീ ലിങ്ഗസുന്ദരീ ॥ 118 ॥

ലിങ്ഗഗീതിര്മഹാപ്രീതാ ഭഗഗീതിര്മഹാസുഖാ ।

ലിങ്ഗനാമസദാനന്ദാ ഭഗനാമസദാഗതിഃ ॥ 119 ॥

ലിങ്ഗമാലാകണ്ഠഭൂഷാ ഭഗമാലാവിഭൂഷണാ ।

ഭഗലിങ്ഗാമൃതപ്രീതാ ഭഗലിങ്ഗസ്വരൂപിണീ ॥ 120 ॥

ഭഗലിങ്ഗസ്യ രൂപാ ച ഭഗലിങ്ഗസുഖാവഹാ ।

സ്വയമ്ഭൂകുസുമപ്രീതാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമാര്ചിതാ ॥ 121 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമപ്രാണാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പതര്പിതാ ।

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പഘടിതാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പധാരിണീ ॥ 122 ॥

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പതിലകാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പചര്ചിതാ ।

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പനിരതാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമഗ്രഹാ ॥ 123 ॥

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പയജ്ഞാംശാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമാത്മികാ ।

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പനിചിതാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമപ്രിയാ ॥ 124 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമാദാനലാലസോന്മത്തമാനസാ ।

സ്വയമ്ഭൂകുസുമാനന്ദലഹരീസ്നിഗ്ധദേഹിനീ ॥ 125 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമാധാരാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമാകുലാ ।

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പനിലയാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പവാസിനീ ॥ 126 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമസ്നിഗ്ധാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമാത്മികാ ।

സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പകരിണീ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പവാണികാ ॥ 127 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമധ്യാനാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമപ്രഭാ ।

സ്വയമ്ഭൂകുസുമജ്ഞാനാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പഭാഗിനീ ॥ 128 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമോല്ലാസാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പവര്ഷിണീ ।

സ്വയമ്ഭൂകുസുമോത്സാഹാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പരൂപിണീ ॥ 129 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമോന്മാദാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പസുന്ദരീ ।

സ്വയമ്ഭൂകുസുമാരാധ്യാ സ്വയമ്ഭൂകുസുമോദ്ഭവാ ॥ 130 ॥

സ്വയമ്ഭൂകുസുമാവ്യഗ്രാ സ്വയമ്ഭൂപുഷ്പപൂര്ണിതാ ।

സ്വയമ്ഭൂപൂജകപ്രാജ്ഞാ സ്വയമ്ഭൂഹോതൃമാതൃകാ ॥ 131 ॥

സ്വയമ്ഭൂദാതൃരക്ഷിത്രീ സ്വയമ്ഭൂരക്തതാരികാ ।

സ്വയമ്ഭൂപൂജകഗ്രസ്താ സ്വയമ്ഭൂപൂജകപ്രിയാ ॥ 132 ॥

സ്വയമ്ഭൂവന്ദകാധാരാ സ്വയമ്ഭൂനിന്ദകാന്തകാ ।

സ്വയമ്ഭൂപ്രദസര്വസ്വാ സ്വയമ്ഭൂപ്രദപുത്രിണീ ॥ 133 ॥

സ്വയമ്ഭൂപ്രദസസ്മേരാ സ്വയമ്ഭൂതശരീരിണീ ।

സര്വകാലോദ്ഭവപ്രീതാ സര്വകാലോദ്ഭവാത്മികാ ॥ 134 ॥

സര്വകാലോദ്ഭവോദ്ഭാവാ സര്വകാലോദ്ഭവോദ്ഭവാ ।

കുണ്ഡപുഷ്പസദാപ്രീതാ കുണ്ഡപുഷ്പസദാരതിഃ ॥ 135 ॥

കുണ്ഡഗോലോദ്ഭവപ്രാണാ കുണ്ഡഗോലോദ്ഭവാത്മികാ ।

സ്വയമ്ഭൂര്വാ ശിവാ ധാത്രീ പാവനീ ലോകപാവനീ ॥ 136 ॥

കീര്തിര്യശസ്വിനീ മേധാ വിമേധാ ശുക്രസുന്ദരീ ।

അശ്വിനീ കൃത്തികാ പുഷ്യാ തേജസ്കാ ചന്ദ്രമണ്ഡലാ ॥ 137 ॥

സൂക്ഷ്മാഽസൂക്ഷ്മാ ബലാകാ ച വരദാ ഭയനാശിനീ ।

വരദാഽഭയദാ ചൈവ മുക്തിബന്ധവിനാശിനീ ॥ 138 ॥

കാമുകാ കാമദാ കാന്താ കാമാഖ്യാ കുലസുന്ദരീ ।

ദുഃഖദാ സുഖദാ മോക്ഷാ മോക്ഷദാര്ഥപ്രകാശിനീ ॥ 139 ॥

ദുഷ്ടാദുഷ്ടമതിശ്ചൈവ സര്വകാര്യവിനാശിനീ ।

ശുക്രാധാരാ ശുക്രരൂപാ ശുക്രസിന്ധുനിവാസിനീ ॥ 140 ॥

ശുക്രാലയാ ശുക്രഭോഗാ ശുക്രപൂജാസദാരതിഃ ।

ശുക്രപൂജ്യാ ശുക്രഹോമസന്തുഷ്ടാ ശുക്രവത്സലാ ॥ 141 ॥

ശുക്രമൂര്തിഃ ശുക്രദേഹാ ശുക്രപൂജകപുത്രിണീ ।

ശുക്രസ്ഥാ ശുക്രിണീ ശുക്രസംസ്പൃഹാ ശുക്രസുന്ദരീ ॥ 142 ॥

ശുക്രസ്നാതാ ശുക്രകരീ ശുക്രസേവ്യാഽതിശുക്രിണീ ।

മഹാശുക്രാ ശുക്രഭവാ ശുക്രവൃഷ്ടിവിധായിനീ ॥ 143 ॥

ശുക്രാഭിധേയാ ശുക്രാര്ഹാ ശുക്രവന്ദകവന്ദിതാ ।

ശുക്രാനന്ദകരീ ശുക്രസദാനന്ദാഭിധായികാ ॥ 144 ॥

ശുക്രോത്സവാ സദാശുക്രപൂര്ണാ ശുക്രമനോരമാ ।

ശുക്രപൂജകസര്വസ്വാ ശുക്രനിന്ദകനാശിനീ ॥ 145 ॥

ശുക്രാത്മികാ ശുക്രസംവത് ശുക്രാകര്ഷണകാരിണീ ।

ശാരദാ സാധകപ്രാണാ സാധകാസക്തമാനസാ ॥ 146 ॥

സാധകോത്തമസര്വസ്വാ സാധകാഭക്തരക്തപാ ।

സാധകാനന്ദസന്തോഷാ സാധകാനന്ദകാരിണീ ॥ 147 ॥

ആത്മവിദ്യാ ബ്രഹ്മവിദ്യാ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണീ ।

ത്രികൂടസ്ഥാ പഞ്ചകൂടാ സര്വകൂടശരീരിണീ ॥ 148 ॥

സര്വവര്ണമയീ വര്ണജപമാലാവിധായിനീ ।

ഇതി ശ്രീകാലികാനാമസഹസ്രം ശിവഭാഷിതമ് ॥ 149 ॥

ഗുഹ്യാദ്ഗുഹ്യതരം സാക്ഷാന്മഹാപാതകനാശനമ് ।

പൂജാകാലേ നിശീഥേ ച സന്ധ്യയോരുഭയോരപി ॥ 150 ॥

ലഭതേ ഗാണപത്യം സ യഃ പഠേത് സാധകോത്തമഃ ।

യഃ പഠേത് പാഠയേദ്വാപി ശൃണോതി ശ്രാവയേദപി ॥ 151 ॥

സര്വപാപവിനിര്മുക്തഃ സ യാതി കാലികാപുരമ് ।

ശ്രദ്ധയാഽശ്രദ്ധയാ വാപി യഃ കശ്ചിന്മാനവഃ സ്മരേത് ॥ 152 ॥

ദുര്ഗം ദുര്ഗശതം തീര്ത്വാ സ യാതി പരമാങ്ഗതിമ് ।

വന്ധ്യാ വാ കാകവന്ധ്യാ വാ മൃതവത്സാ ച യാങ്ഗനാ ॥ 153 ॥

ശ്രുത്വാ സ്തോത്രമിദം പുത്രാന് ലഭതേ ചിരജീവിനഃ ।

യം യം കാമയതേ കാമം പഠന് സ്തോത്രമനുത്തമമ് ।

ദേവീപാദപ്രസാദേന തത്തദാപ്നോതി നിശ്ചിതമ് ॥ 154 ॥

ഇതി ശ്രീകാലികാകുലസര്വസ്വേ ഹരപരശുരാമസംവാദേ ശ്രീ കാലികാ സഹസ്രനാമ സ്തോത്രമ് ।

About This Stotram

Sri Kalika Sahasra Nama Stotram

Sanskrit Title: श्री कालिका सहस्र नाम स्तोत्रम्
IAST Transliteration:

Overview

The Sri Kalika Sahasra Nama Stotram is a powerful devotional hymn dedicated to Goddess Kali, one of the principal deities in Tantric Hinduism and a fierce aspect of the Divine Mother. Reciting a Sahasra Nama (thousand names) is considered highly meritorious and is believed to invoke the full essence and power of the deity. This stotram, by enumerating a thousand names, aims to connect the devotee with the multifaceted nature of Kali, encompassing her fierce, protective, and ultimately liberating aspects. It is a means to understand and experience her cosmic play, her role as the destroyer of ego and ignorance, and her power to grant boons and spiritual advancement. The dialogue format in the excerpt suggests it might be part of a larger discourse on Kali's worship and power, emphasizing the efficacy of her mantra and worship for achieving great feats and spiritual attainment.

Details

Attribute Information
Deity Kali
Author Unknown
Type Sahasra Nama Stotram
Category Stotram
Number of Verses 171
Origin The origin of the Sri Kalika Sahasra Nama Stotram is not definitively known. Sahasra Nama Stotrams, which list a thousand names of a deity, are common in Hindu devotional literature. They are often found as appendices or standalone texts within various Tantric or Puranic traditions. The provided excerpt suggests a dialogue between Lord Shiva and Parashurama, indicating a possible connection to Puranic narratives, perhaps within a section dedicated to Goddess Kali or Tantric practices. However, without further textual evidence or scholarly consensus, its precise scriptural origin remains uncertain.

Benefits of Recitation

  1. Attainment of supreme spiritual power
  2. Victory over the three worlds
  3. Fulfillment of desires
  4. Protection from negative forces
  5. Liberation from worldly suffering

Best Time to Recite

While specific auspicious times are often recommended for deity worship, Sahasra Nama Stotrams can generally be recited at any time. However, mornings and evenings are traditional times for prayer. For Kali worship, nights, especially during specific lunar phases (like Amavasya) or festivals dedicated to her (like Kali Puja), are considered particularly potent.

Historical Context

The exact historical context and date of composition for the Sri Kalika Sahasra Nama Stotram are unknown. Sahasra Nama literature in Hinduism has a long tradition, with prominent examples like the Vishnu Sahasranama and Shiva Sahasranama found in the Mahabharata. The worship of Goddess Kali, particularly in her fierce Tantric forms, gained significant prominence in medieval India and continues to be a vital part of devotional practices in Bengal and other parts of India. The stotram likely emerged from a Tantric or Puranic tradition that sought to systematize and amplify the worship of Kali through the recitation of her numerous epithets. The excerpt's reference to Shiva and Parashurama suggests it might be embedded within a Puranic text or a Tantric compilation that draws upon such narratives.

Alternate Names

  • Kali Sahasra Nama Stotram

Related Stotrams

  • Sri Mahakali Ashtakam
  • Sri Dakshina Kali Stotram
  • Sri Kalikambashtakam

Last Updated: 2025-12-01