Sree Purushottama Sahasra Nama Stotram
Sree Purushottama Sahasra Nama Stotram
zrI puruSottama sahasra nAma stotram
viniyogaH
purANapuruSo viSNuH puruSottama ucyate |
nAmnAM sahasraM vakSyAmi tasya bhAgavatoddhRtam || 1||
yasya prasAdAdvAgIzAH prajezA vibhavonnatAH |
kSudrA api bhavantyAzu zrIkRSNaM taM nato'smyaham || 2||
anantA eva kRSNasya lIlA nAmapravartikAH |
uktA bhAgavate gUhAH prakaTA api kutracit || 3||
atastAni pravakSyAmi nAmAni muravairiNaH |
sahasraM yaistu paThitaiH paThitaM syAcchukAmRtam || 4||
kRSNanAmasahasrasya RSiragnirnirUpitaH |
gAyatrI ca tathA chando devatA puruSottamaH || 5||
viniyogaH samasteSu puruSArtheSu vai mataH |
bIjaM bhaktapriyaH zaktiH satyavAgucyate hariH || 6||
bhaktoddharaNayatnastu mantro'tra paramo mataH |
avatAritabhaktAMzaH kIlakaM parikIrtitam || 7||
astraM sarvasamarthazca govindaH kavacaM matam |
puruSo dhyAnamatroktaH siddhiH zaraNasaMsmRtiH || 8||
adhikAralIlA
zrIkRSNaH saccidAnando nityalIlAvinodakRt |
sarvAgamavinodI ca lakSmIzaH puruSottamaH || 9||
AdikAlaH sarvakAlaH kAlAtmA mAyayAvRtaH |
bhaktoddhAraprayatnAtmA jagatkartA jaganmayaH || 10||
nAmalIlAparo viSNurvyAsAtmA zukamokSadaH |
vyApivaikuNThadAtA ca zrImadbhAgavatAgamaH || 11||
zukavAgamRtAbdhInduH zaunakAdyakhileSTadaH |
bhaktipravartakastrAtA vyAsacintAvinAzakaH || 12||
sarvasiddhAntavAgAtmA nAradAdyakhileSTadaH |
antarAtmA dhyAnagamyo bhaktiratnapradAyakaH || 13||
muktopasRpyaH pUrNAtmA muktAnAM rativardhanaH |
bhaktakAryaikanirato drauNyastravinivArakaH || 14||
bhaktasmayapraNetA ca bhaktavAkparipAlakaH |
brahmaNyadevo dharmAtmA bhaktAnAM ca parIkSakaH || 15||
AsannahitakartA ca mAyAhitakaraH prabhuH |
uttarAprANadAtA ca brahmAstravinivArakaH || 16||
sarvataH pANavapatiH parIkSicchuddhikAraNam |
gUhAtmA sarvavedeSu bhaktaikahRdayaGgamaH || 17||
kuntIstutyaH prasannAtmA paramAdbhutakAryakRt |
bhISmamuktipradaH svAmI bhaktamohanivArakaH || 18||
sarvAvasthAsu saMsevyaH samaH sukhahitapradaH |
kRtakRtyaH sarvasAkSI bhaktastrIrativardhanaH || 19||
sarvasaubhAgyanilayaH paramAzcaryarUpadhRk |
ananyapuruSasvAmI dvArakAbhAgyabhAjanam || 20||
bIjasaMskArakartA ca parIkSijjAnapoSakaH |
sarvatrapUrNaguNakaH sarvabhUSaNabhUSitaH || 21||
sarvalakSaNadAtA ca dhRtarASTravimuktidaH |
sanmArgarakSako nityaM viduraprItipUrakaH || 22||
lIlAvyAmohakartA ca kAladharmapravartakaH |
pANavAnAM mokSadAtA parIkSidbhAgyavardhanaH || 23||
kalinigrahakartA ca dharmAdInAM ca poSakaH |
satsaGgajAnahetuzca zrIbhAgavatakAraNam || 24||
prAkRtAdRSTamArgazca|||||||||||| continued
jJAna-sAdhana-lIlA
|||||||||||||||||||||||| zrotavyaH sakalAgamaiH |
kIrtitavyaH zuddhabhAvaiH smartavyazcAtmavittamaiH || 25||
anekamArgakartA ca nAnAvidhagatipradaH |
puruSaH sakalAdhAraH sattvaikanilayAtmabhUH || 26||
sarvadhyeyo yogagamyo bhaktyA grAhyaH surapriyaH |
janmAdisArthakakRtirlIlAkartA patiH satAm || 27||
AdikartA tattvakartA sarvakartA vizAradaH |
nAnAvatArakartA ca brahmAvirbhAvakAraNam || 28||
dazalIlAvinodI ca nAnAsRSTipravartakaH |
anekakalpakartA ca sarvadoSavivarjitaH || 29||
sargalIlA
vairAgyahetustIrthAtmA sarvatIrthaphalapradaH |
tIrthazuddhaikanilayaH svamArgaparipoSakaH || 30||
tIrthakIrtirbhaktagamyo bhaktAnuzayakAryakRt |
bhaktatulyaH sarvatulyaH svecchAsarvapravartakaH || 31||
guNAtIto'navadyAtmA sargalIlApravartakaH |
sAkSAtsarvajagatkartA mahadAdipravartakaH || 32||
mAyApravartakaH sAkSI mAyArativivardhanaH |
AkAzAtmA caturmUrtizcaturdhA bhUtabhAvanaH || 33||
rajaHpravartako brahmA marIcyAdipitAmahaH |
vedakartA yajJakartA sarvakartA'mitAtmakaH || 34||
anekasRSTikartA ca dazadhAsRSTikArakaH |
yajJAGgo yajJavArAho bhUdharo bhUmipAlakaH || 35||
seturvidharaNo jaitro hiraNyAkSAntakaH suraH |
ditikazyapakAmaikahetusRSTipravartakaH || 36||
devAbhayapradAtA ca vaikuNThAdhipatirmahAn |
sarvagarvaprahArI ca sanakAdyakhilArthadaH || 37||
sarvAzvAsanakartA ca bhaktatulyAhavapradaH |
kAlalakSaNahetuzca sarvArthajJApakaH paraH || 38||
bhaktonnatikaraH sarvaprakArasukhadAyakaH |
nAnAyuddhapraharaNo brahmazApavimocakaH || 39||
puSTisargapraNetA ca guNasRSTipravartakaH |
kardameSTapradAtA ca devahUtyakhilArthadaH || 40||
zuklanArAyaNaH satyakAladharmapravartakaH |
jJAnAvatAraH zAntAtmA kapilaH kAlanAzakaH || 41||
triguNAdhipatiH sAGkhyazAstrakartA vizAradaH |
sargadUSaNahArI ca puSTimokSapravartakaH || 42||
laukikAnandadAtA ca brahmAnandapravartakaH |
bhaktisiddhAntavaktA ca saguNajJAnadIpakaH || 43||
AtmapradaH pUrNakAmo yogAtmA yogabhAvitaH |
jIvanmuktipradaH zrImAnanyabhaktipravartakaH || 44||
kAlasAmarthyadAtA ca kAladoSanivArakaH |
garbhottamajJAnadAtA karmamArganiyAmakaH || 45||
sarvamArganirAkartA bhaktimArgaikapoSakaH |
siddhihetuH sarvahetuH sarvAzcaryaikakAraNam || 46||
cetanAcetanapatiH samudraparipUjitaH |
sAGkhyAcAryastutaH siddhapUjitaH sarvapUjitaH || 47||
visargalIlA
visargakartA sarvezaH koTisUryasamaprabhaH |
anantaguNagambhIro mahApuruSapUjitaH || 48||
anantasukhadAtA ca brahmakoTiprajApatiH |
sudhAkoTisvAsthyahetuH kAmadhukkoTikAmadaH || 49||
samudrakoTigambhIrastIrthakoTisamAhvayaH |
sumerukoTiniSkampaH koTibrahmANDavigrahaH || 50||
koTyazvamedhapApaghno vAyukoTimahAbalaH |
koTIndujagadAnandI zivakoTiprasAdakRt || 51||
sarvasadguNamAhAtmyaH sarvasadguNabhAjanam |
manvAdiprerako dharmo yajJanArAyaNaH paraH || 52||
AkUtisUnurdevendro rucijanmA'bhayapradaH |
dakSiNApatirojasvI kriyAzaktiH parAyaNaH || 53||
dattAtreyo yogapatiryogamArgapravartakaH |
anasUyAgarbharatnamRSivaMzavivardhanaH || 54||
guNatrayavibhAgajJazcaturvargavizAradaH |
nArAyaNo dharmasUnurmUrtipuNyayazaskaraH || 55||
sahasrakavacacchedI tapaHsAro narapriyaH |
vizvAnandapradaH karmasAkSI bhAratapUjitaH || 56||
anantAdbhutamAhAtmyo badarIsthAnabhUSaNam |
jitakAmo jitakrodho jitasaGgo jitendriyaH || 57||
urvazIprabhavaH svargasukhadAyI sthitipradaH |
amAnI mAnado goptA bhagavacchAstrabodhakaH || 58||
brahmAdivandyo haMsazrIrmAyAvaibhavakAraNam |
vividhAnantasargAtmA vizvapUraNatatparaH || 59||
yajJajIvanahetuzca yajJasvAmISTabodhakaH |
nAnAsiddhAntagamyazca saptatantuzca SaDguNaH || 60||
pratisargajagatkartA nAnAlIlAvizAradaH |
dhruvapriyo dhruvasvAmI cintitAdhikadAyakaH || 61||
durlabhAnantaphalado dayAnidhiramitrahA |
aGgasvAmI kRpAsAro vainyo bhUminiyAmakaH || 62||
bhUmidogdhA prajAprANapAlanaikaparAyaNaH |
yazodAtA jJAnadAtA sarvadharmapradarzakaH || 63||
puraJjano jaganmitraM visargAntapradarzakaH |
pracetasAM patizcitrabhaktiheturjanArdanaH || 64||
smRtihetubrahmabhAvasAyujyAdipradaH zubhaH |
vijayI |||||||||||||||||||| continued
sthAnalIlA
|||| sthitilIlAbdhiracyuto vijayapradaH || 65||
svasAmarthyaprado bhaktakIrtiheturadhokSajaH |
priyavratapriyasvAmI svecchAvAdavizAradaH || 66||
saGgyagamyaH svaprakAzaH sarvasaGgavivarjitaH |
icchAyAM ca samaryAdastyAgamAtropalambhanaH || 67||
acintyakAryakartA ca tarkAgocarakAryakRt |
zaRGgArarasamaryAdA AgnIdhrarasabhAjanam || 68||
nAbhISTapUrakaH karmamaryAdAdarzanotsukaH |
sarvarUpo'dbhutatamo maryAdApuruSottamaH || 69||
sarvarUpeSu satyAtmA kAlasAkSI zaziprabhaH |
merudevIvrataphalamRSabho bhagalakSaNaH || 70||
jagatsantarpako megharUpI devendradarpahA |
jayantIpatiratyantapramANAzeSalaukikaH || 71||
zatadhAnyastabhUtAtmA zatAnando guNaprasUH |
vaiSNavotpAdanaparaH sarvadharmopadezakaH || 72||
parahaMsakriyAgoptA yogacaryApradarzakaH |
caturthAzramanirNetA sadAnandazarIravAn || 73||
pradarzitAnyadharmazca bharatasvAmyapArakRt |
yathAvatkarmakartA ca saGgAniSTapradarzakaH || 74||
AvazyakapunarjanmakarmamArgapradarzakaH |
yajJarUpamRgaH zAntaH sahiSNuH satparAkramaH || 75||
rahUgaNagatijJazca rahUgaNavimocakaH |
bhavATavItattvavaktA bahirmukhahite rataH || 76||
gayasvAmI sthAnavaMzakartA sthAnavibhedakRt |
puruSAvayavo bhUmivizeSavinirUpakaH || 77||
jambUdvIpapatirmerunAbhipadmaruhAzrayaH |
nAnAvibhUtilIlADhyo gaGgotpattinidAnakRt || 78||
gaGgAmAhAtmyahetuzca gaGgArUpo'tigUDhakRt |
vaikuNThadehahetvambujanmakRt sarvapAvanaH || 79||
zivasvAmI zivopAsyo gUDhaH saGkarSaNAtmakaH |
sthAnarakSArthamatsyAdirUpaH sarvaikapUjitaH || 80||
upAsyanAnArUpAtmA jyotIrUpo gatipradaH |
sUryanArAyaNo vedakAntirujjvalaveSadhRk || 81||
haMso'ntarikSagamanaH sarvaprasavakAraNam |
AnandakartA vasudo budho vAkpatirujjvalaH || 82||
kAlAtmA kAlakAlazca kAlacchedakRduttamaH |
zizumAraH sarvamUrtirAdhidaivikarUpadhRk || 83||
anantasukhabhogADhyo vivaraizvaryabhAjanam |
saGkarSaNo daityapatiH sarvAdhAro bRhadvapuH || 84||
anantanarakacchedI smRtimAtrArtinAzanaH |
sarvAnugrahakartA ca |||||||||||||||||||| continued
poSaNa-puSTi-lIlA
|||||||||||||||| maryAdAbhinnazAstrakRt || 85 ||
kAlAntakabhayacchedI nAmasAmarthyarUpadhRk |
uddhArAnarhagoptrAtmA nAmAdiprerakottamaH || 86||
ajAmilamahAduSTamocako'ghavimocakaH |
dharmavaktA'kliSTavaktA viSNudharmasvarUpadhRk || 87||
sanmArgaprerako dhartA tyAgaheturadhokSajaH |
vaikuNThapuranetA ca dAsasaMvRddhikArakaH || 88||
dakSaprasAdakRddhaMsaguhyastutivibhAvanaH |
svAbhiprAyapravaktA ca muktajIvaprasUtikRt || 89||
nAradapreraNAtmA ca haryazvabrahmabhAvanaH |
zabalAzvahito gUDhavAkyArthajJApanakSamaH || 90||
gUDhArthajJApanaH sarvamokSAnandapratiSThitaH |
puSTiprarohahetuzca dAsaikajJAtahRdgataH || 91||
zAntikartA suhitakRt strIprasUH sarvakAmadhuk |
puSTivaMzapraNetA ca vizvarUpeSTadevatA || 92||
kavacAtmA pAlanAtmA varmopacitikAraNam |
vizvarUpazirazchedI tvASTrayajJavinAzakaH || 93||
vRtrasvAmI vRtragamyo vRtravrataparAyaNaH |
vRtrakIrtirvRtramokSo maghavatprANarakSakaH || 94||
azvamedhahavirbhoktA devendrAmIvanAzakaH |
saMsAramocakazcitraketubodhanatatparaH || 95||
mantrasiddhiH siddhihetuH susiddhiphaladAyakaH |
mahAdevatiraskartA bhaktyai pUrvArthanAzakaH || 96||
devabrAhmaNavidveSavaimukhyajJApakaH zivaH |
Adityo daityarAjazca mahatpatiracintyakRt || 97||
marutAM bhedakastrAtA vratAtmA pumprasUtikRt |
UtilIlA
karmAtmA vAsanAtmA ca UtilIlAparAyaNaH || 98||
samadaityasuraH svAtmA vaiSamyajJAnasaMzrayaH |
dehAdyupAdhirahitaH sarvajJaH sarvahetuvid || 99||
brahmavAksthApanaparaH svajanmAvadhikAryakRt |
sadasadvAsanAhetustrisatyo bhaktamocakaH || 100||
hiraNyakazipudveSI praviSTAtmA'tibhISaNaH |
zAntijJAnAdihetuzca prahlAdotpattikAraNam || 101||
daityasiddhAntasadvaktA tapaHsAra udAradhIH |
daityahetuprakaTano bhakticihnaprakAzakaH || 102||
saddveSahetuH saddveSavAsanAtmA nirantaraH |
naiSThuryasImA prahlAdavatsalaH saGgadoSahA || 103||
mahAnubhAvaH sAkAraH sarvAkAraH pramANabhUH |
stambhaprasUtirnRharirnRsiMho bhImavikramaH || 104||
vikaTAsyo lalajjihvo nakhazastro javotkaTaH |
hiraNyakazipucchedI krUradaityanivArakaH || 105||
siMhAsanasthaH krodhAtmA lakSmIbhayavivardhanaH |
brahmAdyatyantabhayabhUrapUrvAcintyarUpadhRk || 106||
bhaktaikazAntahRdayo bhaktastutyaH stutipriyaH |
bhaktAGgalehanoddhUtakrodhapuGjaH prazAntadhIH || 107||
smRtimAtrabhayatrAtA brahmabuddhipradAyakaH |
gorUpadhAryamRtapAH zivakIrtivivardhanaH || 108||
dharmAtmA sarvakarmAtmA vizeSAtmA''zramaprabhuH |
saMsAramagnasvoddhartA sanmArgAkhilatattvavAk || 109||
AcArAtmA sadAcAraH |||||||||||||||||| continued
manvantaralIlA
||||||||||||||||||||manvantaravibhAvanaH |
smRtyA'zeSAzubhaharo gajendrasmRtikAraNam || 110||
jAtismaraNahetvaikapUjAbhaktisvarUpadaH |
yajJo bhayAnmanutrAtA vibhurbrahmavratAzrayaH || 111||
satyaseno duSTaghAtI harirgajavimocakaH |
vaikuNTho lokakartA ca ajito'mRtakAraNam || 112||
urukramo bhUmihartA sArvabhaumo balipriyaH |
vibhuH sarvahitaikAtmA viSvaksenaH zivapriyaH || 113||
dharmaseturlokadhRtiH sudhAmAntarapAlakaH |
upahartA yogapatirbRhadbhAnuH kriyApatiH || 114||
caturdazapramANAtmA dharmo manvAdibodhakaH |
lakSmIbhogaikanilayo devamantrapradAyakaH || 115||
daityavyAmohakaH sAkSAdgaruDaskandhasaMzrayaH |
lIlAmandaradhArI ca daityavAsukipUjitaH || 116||
samudronmathanAyatto'vighnakartA svavAkyakRt |
AdikUrmaH pavitrAtmA mandarAgharSaNotsukaH || 117||
zvAsaijadabdhivArvIciH kalpAntAvadhikAryakRt |
caturdazamahAratno lakSmIsaubhAgyavardhanaH || 118||
dhanvantariH sudhAhasto yajJabhoktA''rtinAzanaH |
AyurvedapraNetA ca devadaityAkhilArcitaH || 119||
buddhivyAmohako devakAryasAdhanatatparaH |
strIrUpo mAyayA vaktA daityAntaHkaraNapriyaH || 120||
pAyitAmRtadevAMzo yuddhahetusmRtipradaH |
sumAlimAlivadhakRnmAlyavatprANahArakaH || 121||
kAlanemizirazchedI daityayajJavinAzakaH |
indrasAmarthyadAtA ca daityazeSasthitipriyaH || 122||
zivavyAmohako mAyI bhRgumantrasvazaktidaH |
balijIvanakartA ca svargaheturvratArcitaH || 123||
adityAnandakartA ca kazyapAditisambhavaH |
upendra indrAvarajo vAmanabrahmarUpadhRk || 124||
brahmAdisevitavapuryajJapAvanatatparaH |
yAcJopadezakartA ca jJApitAzeSasaMsthitiH || 125||
satyArthaprerakaH sarvahartA garvavinAzakaH |
trivikramastrilokAtmA vizvamUrtiH pRthuzravAH || 126||
pAzabaddhabaliH sarvadaityapakSopamardakaH |
sutalasthApitabaliH svargAdhikasukhapradaH || 127||
karmasampUrtikartA ca svargasaMsthApitAmaraH |
jJAtatrividhadharmAtmA mahAmIno'bdhisaMzrayaH || 128||
satyavratapriyo goptA matsyamUrtidhRtazrutiH |
zaRGgabaddhadhRtakSoNiH sarvArthajJApako guruH || 129||
IzAnukathAlIlA
IzasevakalIlAtmA sUryavaMzapravartakaH |
somavaMzodbhavakaro manuputragatipradaH || 130||
ambarISapriyaH sAdhurdurvAsogarvanAzakaH |
brahmazApopasaMhartA bhaktakIrtivivardhanaH || 131||
ikSvAkuvaMzajanakaH sagarAdyakhilArthadaH |
bhagIrathamahAyatno gaGgAdhautAGghripaGkajaH || 132||
brahmasvAmI zivasvAmI sagarAtmajamuktidaH |
khaTvAGgamokSahetuzca raghuvaMzavivardhanaH || 133||
raghunAtho rAmacandro rAmabhadro raghupriyaH |
anantakIrtiH puNyAtmA puNyazlokaikabhAskaraH || 134||
kozalendraH pramANAtmA sevyo dazarathAtmajaH |
lakSmaNo bharatazcaiva zatrughno vyUhavigrahaH || 135||
vizvAmitrapriyo dAntastADakAvadhamokSadaH |
vAyavyAstrAbdhinikSiptamArIcazca subAhuhA || 136||
vRSadhvajadhanurbhaGgaprAptasItAmahotsavaH |
sItApatirbhRgupatigarvaparvatanAzakaH || 137||
ayodhyAsthamahAbhogayuktalakSmIvinodavAn |
kaikeyIvAkyakartA ca pitRvAkparipAlakaH || 138||
vairAgyabodhako'nanyasAttvikasthAnabodhakaH |
ahalyAduHkhahArI ca guhasvAmI salakSmaNaH || 139||
citrakUTapriyasthAno daNDakAraNyapAvanaH |
zarabhaGgasutIkSNAdipUjito'gastyabhAgyabhUH || 140||
RSisamprArthitakRtirvirAdhavadhapaNDitaH |
chinnazUrpaNakhAnAsaH kharadUSaNaghAtakaH || 141||
ekabANahatAnekasahasrabalarAkSasaH |
mArIcaghAtI niyatasItAsambandhazobhitaH || 142||
sItAviyoganATyazca jaTAyurvadhamokSadaH |
zabarIpUjito bhaktahanumatpramukhAvRtaH || 143||
dundubhyasthipraharaNaH saptatAlavibhedanaH |
sugrIvarAjyado vAlighAtI sAgarazoSaNaH || 144||
setubandhanakartA ca vibhISaNahitapradaH |
rAvaNAdizirazchedI rAkSasAghaughanAzakaH || 145||
sItA'bhayapradAtA ca puSpakAgamanotsukaH |
ayodhyApatiratyantasarvalokasukhapradaH || 146||
mathurApuranirmAtA sukRtajJasvarUpadaH |
janakajJAnagamyazca ailAntaprakaTazrutiH || 147||
haihayAntakaro rAmo duSTakSatravinAzakaH |
somavaMzahitaikAtmA yaduvaMzavivardhanaH || 148||
nirodhalIlA
parabrahmAvataraNaH kezavaH klezanAzanaH |
bhUmibhArAvataraNo bhaktArthAkhilamAnasaH || 149||
sarvabhaktanirodhAtmA lIlAnantanirodhakRt |
bhUmiSThaparamAnando devakIzuddhikAraNam || 150||
vasudevajJAnaniSThasamajIvanivArakaH |
sarvavairAgyakaraNasvalIlAdhArazodhakaH || 151||
mAyAjJApanakartA ca zeSasambhArasambhRtiH |
bhaktaklezaparijJAtA tannivAraNatatparaH || 152||
AviSTavasudevAMzo devakIgarbhabhUSaNam |
pUrNatejomayaH pUrNaH kaMsAdhRSyapratApavAn || 153||
vivekajJAnadAtA ca brahmAdyakhilasaMstutaH |
satyo jagatkalpatarurnAnArUpavimohanaH || 154||
bhaktimArgapratiSThAtA vidvanmohapravartakaH |
mUlakAlaguNadraSTA nayanAnandabhAjanam || 155||
vasudevasukhAbdhizca devakInayanAmRtam |
pitRmAtRstutaH pUrvasarvavRttAntabodhakaH || 156||
gokulAgatilIlAptavasudevakarasthitiH |
sarvezatvaprakaTano mAyAvyatyayakArakaH || 157||
jJAnamohitaduSTezaH prapaJcAsmRtikAraNam |
yazodAnandano nandabhAgyabhUgokulotsavaH || 158||
nandapriyo nandasUnuryazodAyAH stanandhayaH |
pUtanAsupayaHpAtA mugdhabhAvAtisundaraH || 159||
sundarIhRdayAnando gopImantrAbhimantritaH |
gopAlAzcaryarasakRt zakaTAsurakhaNDanaH || 160||
nandavrajajanAnandI nandabhAgyamahodayaH |
tRNAvartavadhotsAho yazodAjJAnavigrahaH || 161||
balabhadrapriyaH kRSNaH saGkarSaNasahAyavAn |
rAmAnujo vAsudevo goSThAGgaNagatipriyaH || 162||
kiGkiNIravabhAvajJo vatsapucchAvalambanaH |
navanItapriyo gopImohasaMsAranAzakaH || 163||
gopabAlakabhAvajJazcauryavidyAvizAradaH |
mRtsnAbhakSaNalIlAsyamAhAtmyajJAnadAyakaH || 164||
dharAdroNaprItikartA dadhibhANDavibhedanaH |
dAmodaro bhaktavazyo yamalArjunabhaJjanaH || 165||
bRhadvanamahAzcaryo vRndAvanagatipriyaH |
vatsaghAtI bAlakelirbakAsuraniSUdanaH || 166||
araNyabhoktA'pyathavA bAlalIlAparAyaNaH |
protsAhajanakazcaivamaghAsuraniSUdanaH || 167||
vyAlamokSapradaH puSTo brahmamohapravardhanaH |
anantamUrtiH sarvAtmA jaGgamasthAvarAkRtiH || 168||
brahmamohanakartA ca stutya AtmA sadApriyaH |
paugaNDalIlAbhiratirgocAraNaparAyaNaH || 169||
vRndAvanalatAgulmavRkSarUpanirUpakaH |
nAdabrahmaprakaTano vayaHpratikRtisvanaH || 170||
barhinRtyAnukaraNo gopAlAnukRtisvanaH |
sadAcArapratiSThAtA balazramanirAkRtiH || 171||
tarumUlakRtAzeSatalpazAyI sakhistutaH |
gopAlasevitapadaH zrIlAlitapadAmbujaH || 172||
gopasamprArthitaphaladAnanAzitadhenukaH |
kAlIyaphaNimANikyaraJjitazrIpadAmbujaH || 173||
dRSTisaGjIvitAzeSagopagogopikApriyaH |
lIlAsampItadAvAgniH pralambavadhapaNDitaH || 174||
dAvAgnyAvRtagopAladRSTyAcchAdanavahnipaH |
varSAzaradvibhUtizrIrgopIkAmaprabodhakaH || 175||
gopIratnastutAzeSaveNuvAdyavizAradaH |
kAtyAyanIvratavyAjasarvabhAvAzritAGganaH || 176||
satsaGgatistutivyAjastutavRndAvanAGghripaH |
gopakSucchAntisaMvyAjaviprabhAryAprasAdakRt || 177||
hetuprAptendrayAgasvakAryagosavabodhakaH |
zailarUpakRtAzeSarasabhogasukhAvahaH || 178||
lIlAgovardhanoddhArapAlitasvavrajapriyaH |
gopasvacchandalIlArthagargavAkyArthabodhakaH || 179||
indradhenustutiprAptagovindendrAbhidhAnavAn |
vratAdidharmasaMsaktanandaklezavinAzakaH || 180||
nandAdigopamAtreSTavaikuNThagatidAyakaH |
veNuvAdasmarakSobhamattagopIvimuktidaH || 181||
sarvabhAvaprAptagopIsukhasaMvardhanakSamaH |
gopIgarvapraNAzArthatirodhAnasukhapradaH || 182||
kRSNabhAvavyAptavizvagopIbhAvitaveSadhRk |
rAdhAvizeSasambhogaprAptadoSanivArakaH || 183||
paramaprItisaGgItasarvAdbhutamahAguNaH |
mAnApanodanAkrandagopIdRSTimahotsavaH || 184||
gopikAvyAptasarvAGgaH strIsambhASAvizAradaH |
rAsotsavamahAsaukhyagopIsambhogasAgaraH || 185||
jalasthalarativyAptagopIdRSTyabhipUjitaH |
zAstrAnapekSakAmaikamuktidvAravivardhanaH || 186||
sudarzanamahAsarpagrastanandavimocakaH |
gItamohitagopIdhRkSaGkhacUDavinAzakaH || 187||
guNasaGgItasantuSTirgopIsaMsAravismRtiH |
ariSTamathano daityabuddhivyAmohakArakaH || 188||
kezighAtI nAradeSTo vyomAsuravinAzakaH |
akrUrabhaktisaMrAddhapAdareNumahAnidhiH || 189||
rathAvarohazuddhAtmA gopImAnasahArakaH |
hradasandarzitAzeSavaikuNThAkrUrasaMstutaH || 190||
mathurAgamanotsAho mathurAbhAgyabhAjanam |
mathurAnagarIzobhAdarzanotsukamAnasaH || 191||
duSTaraJjakaghAtI ca vAyakArcitavigrahaH |
vastramAlAsuzobhAGgaH kubjAlepanabhUSitaH || 192||
kubjAsurUpakartA ca kubjArativarapradaH |
prasAdarUpasantuSTaharakodaNDakhaNDanaH || 193||
zakalAhatakaMsAptadhanUrakSakasainikaH |
jAgratsvapnabhayavyAptamRtyulakSaNabodhakaH || 194||
mathurAmalla ojasvI mallayuddhavizAradaH |
sadyaH kuvalayApIDaghAtI cANUramardanaH || 195||
lIlAhatamahAmallaH zalatozalaghAtakaH |
kaMsAntako jitAmitro vasudevavimocakaH || 196||
jJAtatattvapitRjJAnamohanAmRtavAGmayaH |
ugrasenapratiSThAtA yAdavAdhivinAzakaH || 197||
nandAdisAntvanakaro brahmacaryavrate sthitaH |
guruzuzrUSaNaparo vidyApAramitezvaraH || 198||
sAndIpanimRtApatyadAtA kAlAntakAdijit |
gokulAzvAsanaparo yazodAnandapoSakaH || 199||
gopikAvirahavyAjamanogatiratipradaH |
samoddhavabhramaravAk gopikAmohanAzakaH || 200||
kubjAratiprado'krUrapavitrIkRtabhUgRhaH |
pRthAduHkhapraNetA ca pANDavAnAM sukhapradaH || 201||
dazamaskandhottarArdhanAmAni nirodhalIlA
jarAsandhasamAnItasainyaghAtI vicArakaH |
yavanavyAptamathurAjanadattakuzasthaliH || 202||
dvArakAdbhutanirmANavismApitasurAsuraH |
manuSyamAtrabhogArthabhUmyAnItendravaibhavaH || 203||
yavanavyAptamathurAnirgamAnandavigrahaH |
mucukundamahAbodhayavanaprANadarpahA || 204||
mucukundastutAzeSaguNakarmamahodayaH |
phalapradAnasantuSTirjanmAntaritamokSadaH || 205||
zivabrAhmaNavAkyAptajayabhItivibhAvanaH |
pravarSaNaprArthitAgnidAnapuNyamahotsavaH || 206||
rukmiNIramaNaH kAmapitA pradyumnabhAvanaH |
syamantakamaNivyAjaprAptajAmbavatIpatiH || 207||
satyabhAmAprANapatiH kAlindIrativardhanaH |
mitravindApatiH satyApatirvRSaniSUdanaH || 208||
bhadrAvAJchitabhartA ca lakSmaNAvaraNakSamaH |
indrAdiprArthitavadhanarakAsurasUdanaH || 209||
murAriH pIThahantA ca tAmrAdiprANahArakaH |
SoDazastrIsahasrezaH chatrakuNDaladAnakRt || 210||
pArijAtApaharaNo devendramadanAzakaH |
rukmiNIsamasarvastrIsAdhyabhogaratipradaH || 211||
rukmiNIparihAsoktivAktirodhAnakArakaH |
putrapautramahAbhAgyagRhadharmapravartakaH || 212||
zambarAntakasatputravivAhahatarukmikaH |
uSApahRtapautrazrIrbANabAhunivArakaH || 213||
zItajvarabhayavyAptajvarasaMstutaSaDguNaH |
zaGkarapratiyoddhA ca dvandvayuddhavizAradaH || 214||
nRgapApaprabhettA ca brahmasvaguNadoSadRk |
viSNubhaktivirodhaikabrahmasvavinivArakaH || 215||
balabhadrAhitaguNo gokulaprItidAyakaH |
gopIsnehaikanilayo gopIprANasthitipradaH || 216||
vAkyAtigAmiyamunAhalAkarSaNavaibhavaH |
pauNDrakatyAjitaspardhaH kAzIrAjavibhedanaH || 217||
kAzInidAhakaraNaH zivabhasmapradAyakaH |
dvividaprANaghAtI ca kauravAkharvagarvanut || 218||
lAGgalAkRSTanagarIsaMvignAkhilanAgaraH |
prapannAbhayadaH sAmbaprAptasanmAnabhAjanam || 219||
nAradAnviSTacaraNo bhaktavikSepanAzakaH |
sadAcAraikanilayaH sudharmAdhyAsitAsanaH || 220||
jarAsandhAvaruddhena vijJApitanijaklamaH |
mantryuddhavAdivAkyoktaprakAraikaparAyaNaH || 221||
rAjasUyAdimakhakRt samprArthitasahAyakRt |
indraprasthaprayANArthamahatsambhArasambhRtiH || 222||
jarAsandhavadhavyAjamocitAzeSabhUmipaH |
sanmArgabodhako yajJakSitivAraNatatparaH || 223||
zizupAlahativyAjajayazApavimocakaH |
duryodhanAbhimAnAbdhizoSabANavRkodaraH|| 224||
mahAdevavaraprAptapurazAlvavinAzakaH |
dantavaktravadhavyAjavijayAghaughanAzakaH || 225||
vidUrathaprANahartA nyastazastrAstravigrahaH |
upadharmaviliptAGgasUtaghAtI varapradaH || 226||
balvalaprANaharaNapAlitarSizrutikriyaH |
sarvatIrthAghanAzArthatIrthayAtrAvizAradaH || 227||
jJAnakriyAvibhedeSTaphalasAdhanatatparaH |
sArathyAdikriyAkartA bhaktavazyatvabodhakaH || 228||
sudAmAraGkabhAryArthabhUmyAnItendravaibhavaH |
ravigrahanimittAptakurukSetraikapAvanaH || 229||
nRpagopIsamastastrIpAvanArthAkhilakriyaH |
RSimArgapratiSThAtA vasudevamakhakriyaH || 230||
vasudevajJAnadAtA devakIputradAyakaH |
arjunastrIpradAtA ca bahulAzvasvarUpadaH || 231||
zrutadeveSTadAtA ca sarvazrutinirUpitaH |
mahAdevAdyatizreSTho bhaktilakSaNanirNayaH || 232||
vRkagrastazivatrAtA nAnAvAkyavizAradaH |
naragarvavinAzArthahRtabrAhmaNabAlakaH || 233||
lokAlokaparasthAnasthitabAlakadAyakaH |
dvArakAsthamahAbhoganAnAstrIrativardhanaH || 234||
manastirodhAnakRtavyagrastrIcittabhAvitaH |
muktilIlA
muktilIlAviharaNo mauzalavyAjasaMhRtiH || 235||
zrIbhAgavatadharmAdibodhako bhaktinItikRt |
uddhavajJAnadAtA ca paJcaviMzatidhA guruH || 236||
AcArabhaktimuktyAdivaktA zabdodbhavasthitiH |
haMso dharmapravaktA ca sanakAdyupadezakRt || 237||
bhaktisAdhanavaktA ca yogasiddhipradAyakaH |
nAnAvibhUtivaktA ca zuddhadharmAvabodhakaH || 238||
mArgatrayavibhedAtmA nAnAzaGkAnivArakaH |
bhikSugItApravaktA ca zuddhasAGkhyapravartakaH || 239||
manoguNavizeSAtmA jJApakoktapurUravAH |
pUjAvidhipravaktA ca sarvasiddhAntabodhakaH || 240||
laghusvamArgavaktA ca svasthAnagatibodhakaH |
yAdavAGgopasaMhartA sarvAzcaryagatikriyaH || 241||
AzrayalIlA
kAladharmavibhedArthavarNanAzanatatparaH |
buddho guptArthavaktA ca nAnAzAstravidhAyakaH || 242||
naSTadharmamanuSyAdilakSaNajJApanotsukaH |
AzrayaikagatijJAtA kalkiH kalimalApahaH || 243||
zAstravairAgyasambodho nAnApralayabodhakaH |
vizeSataH zukavyAjaparIkSijjJAnabodhakaH || 244||
zukeSTagatirUpAtmA parIkSiddehamokSadaH |
zabdarUpo nAdarUpo vedarUpo vibhedanaH || 245||
vyAsaH zAkhApravaktA ca purANArthapravartakaH |
mArkaNDeyaprasannAtmA vaTapatrapuTezayaH || 246||
mAyAvyAptamahAmohaduHkhazAntipravartakaH |
mahAdevasvarUpazca bhaktidAtA kRpAnidhiH || 247||
AdityAntargataH kAlaH dvAdazAtmA supUjitaH |
zrIbhAgavatarUpazca sarvArthaphaladAyakaH || 248||
itIdaM kIrtanIyasya harernAmasahasrakam |
paJcasaptativistIrNaM purANAntarabhASitam || 249||
ya etatprAtarutthAya zraddhAvAn susamAhitaH |
japedarthAhitamatiH sa govindapadaM labhet || 250||
sarvadharmavinirmuktaH sarvasAdhanavarjitaH |
etaddhAraNamAtreNa kRSNasya padavIM vrajet || 251||
haryAvezitacittena zrIbhAgavatasAgarAt |
samuddhRtAni nAmAni cintAmaNinibhAni hi || 252||
kaNThasthitAnyarthadIptyA bAdhante'jJAnajaM tamaH |
bhaktiM zrIkRSNadevasya sAdhayanti vinizcitam || 253||
kimbahUktena bhagavAn nAmabhiH stutaSaDguNaH |
AtmabhAvaM nayatyAzu bhaktiM ca kurute dRDhAm || 254||
yaH kRSNabhaktimiha vAJchati sAdhanaughair-
nAmAni bhAsurayazAMsi japetsa nityam |
taM vai hariH svapuruSaM kurute'tizIghram-
AtmArpaNaM samadhigacchati bhAvatuSTaH || 255||
zrIkRSNa kRSNasakha vRSNivRSAvanidhrug-
rAjanyavaMzadahanAnapavargavIrya |
govinda gopavanitAvrajabhRtyagIta
tIrthazravaH zravaNamaGgala pAhi bhRtyAn || 256||
|| iti zrIbhAgavatasArasamuccaye vaizvAnaroktaM
zrIvallabhAcAryaviracitaM
zrIpuruSottamasahasranAmastotraM sampUrNam ||
About This Stotram
Sree Purushottama Sahasra Nama Stotram
Sanskrit Title: श्री पुरुषोत्तम सहस्र नाम स्तोत्रम्
IAST Transliteration:
Overview
The Sree Purushottama Sahasra Nama Stotram is significant as it enumerates a thousand names of Lord Purushottama, who is identified with Lord Vishnu and ultimately Lord Krishna. Chanting these names is believed to bestow immense spiritual merit, purify the mind, and lead the devotee closer to the divine. The practice of chanting Sahasra Namas is a devotional act in Hinduism, offering a comprehensive way to meditate on the various attributes, glories, and forms of the deity. The stotram's connection to the Bhagavatam further enhances its importance, as the Bhagavatam is revered for its philosophical depth and devotional narratives concerning Lord Krishna.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Purushottama |
| Author | Unknown |
| Type | Sahasra Nama Stotram |
| Category | Stotram |
| Number of Verses | 256 |
| Origin | The provided text indicates that the 'Sree Purushottama Sahasra Nama Stotram' is a collection of spiritual and devotional literature. The introductory verses suggest it is 'bhagavato'ddhṛtam' (extracted from Bhagavatam or related Puranic literature). The first verse explicitly states, 'Purāṇapuruṣo viṣṇuḥ puruṣottama ucyate |
Benefits of Recitation
- Attainment of spiritual merit
- Liberation from sins
- Fulfillment of desires
- Protection from negative influences
- Closeness to the divine
Best Time to Recite
Morning, evening, during auspicious days like Vaikuntha Ekadashi, Janmashtami, or any day dedicated to the worship of Lord Vishnu/Krishna.
Historical Context
Sahasra Nama Stotrams are a prominent genre within Hindu devotional literature. While the specific author and date of composition for this particular stotram are unknown, the tradition of compiling thousand-name hymns dedicated to deities is ancient and widespread. They are often found within Puranic texts, Agamas, or compiled by later scholars and devotees. The reference to 'bhāgavato'ddhṛtam' strongly suggests a connection to the Vaishnava tradition and the Bhagavatam. The practice of reciting Sahasra Namas is a form of 'Nama Japa' (repetition of divine names), a core practice in Bhakti Yoga, aimed at cultivating devotion and realizing the divine.
Alternate Names
- Sri Purushottama Sahasranama Stotram
- Purushottama Sahasranama
Related Stotrams
- Vishnu Sahasranama Stotram
- Krishna Sahasranama Stotram
- Narayana Sahasranama Stotram
Last Updated: 2025-12-01