ಸರಸ್ವತೀ ಸೂಕ್ತಮ್

ಸರಸ್ವತೀ ಸೂಕ್ತಮ್

ಶ್ಲೋಕ 1

-(ಋ.ವೇ.6.61)

ಇ॒ಯಮ್॑ದದಾದ್ರಭ॒ಸಮೃ॑ಣ॒ಚ್ಯುತ॒-ನ್ದಿವೋ᳚ದಾಸಂ-ವಁದ್ರ್ಯ॒ಶ್ವಾಯ॑ ದಾ॒ಶುಷೇ᳚ ।

ಯಾ ಶಶ್ವ᳚ನ್ತಮಾಚ॒ಖಶದಾ᳚ವ॒ಸ-ಮ್ಪ॒ಣಿ-ನ್ತಾ ತೇ᳚ ದಾ॒ತ್ರಾಣಿ॑ ತವಿ॒ಷಾ ಸ॑ರಸ್ವತಿ

ಶ್ಲೋಕ 2

ಇ॒ಯಂ ಶುಷ್ಮೇ᳚ಭಿರ್ಬಿಸ॒ಖಾ ಇ॑ವಾರುಜ॒ತ್ಸಾನು॑ ಗಿರೀ॒ಣಾ-ನ್ತ॑ವಿ॒ಷೇಭಿ॑ರೂ॒ರ್ಮಿಭಿಃ॑ ।

ಪಾ॒ರಾ॒ವ॒ತ॒ಘ್ನೀಮವ॑ಸೇ ಸುವೃ॒ಕ್ತಿಭಿ॑ಸ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ಮಾ ವಿ॑ವಾಸೇಮ ಧೀ॒ತಿಭಿಃ॑

॥ 1 ॥

ಶ್ಲೋಕ 3

ಸರ॑ಸ್ವತಿ ದೇವ॒ನಿದೋ॒ ನಿ ಬ॑ರ್​ಹಯ ಪ್ರ॒ಜಾಂ-ವಿಁಶ್ವ॑ಸ್ಯ॒ ಬೃಸ॑ಯಸ್ಯ ಮಾ॒ಯಿನಃ॑ ।

ಉ॒ತ ಕ್ಷಿ॒ತಿಭ್ಯೋ॒-ಽವನೀ᳚ರವಿನ್ದೋ ವಿ॒ಷಮೇ᳚ಭ್ಯೋ ಅಸ್ರವೋ ವಾಜಿನೀವತಿ

॥ 2 ॥

ಶ್ಲೋಕ 4

ಪ್ರಣೋ᳚ ದೇ॒ವೀ ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ವಾಜೇ᳚ಭಿರ್ವಾ॒ಜಿನೀ᳚ವತೀ ।

ಧೀ॒ನಾಮ॑ವಿ॒ತ್ರ್ಯ॑ವತು

॥ 3 ॥

ಶ್ಲೋಕ 5

ಯಸ್ತ್ವಾ᳚ ದೇವಿ ಸರಸ್ವತ್ಯುಪಬ್ರೂ॒ತೇ ಧನೇ᳚ ಹಿ॒ತೇ ।

ಇನ್ದ್ರ॒-ನ್ನ ವೃ॑ತ್ರ॒ತೂರ್ಯೇ᳚

॥ 4 ॥

ಶ್ಲೋಕ 6

ತ್ವ-ನ್ದೇ᳚ವಿ ಸರಸ್ವ॒ತ್ಯವಾ॒ ವಾಜೇ᳚ಷು ವಾಜಿನಿ ।

ರದಾ᳚ ಪೂ॒ಷೇವ॑ ನ-ಸ್ಸ॒ನಿಮ್

॥ 5 ॥

ಶ್ಲೋಕ 7

ಉ॒ತ ಸ್ಯಾ ನ॒-ಸ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ ಘೋ॒ರಾ ಹಿರ᳚ಣ್ಯವರ್ತನಿಃ ।

ವೃ॒ತ್ರ॒ಘ್ನೀ ವ॑ಷ್ಟಿ ಸುಷ್ಟು॒ತಿಮ್

॥ 6 ॥

ಶ್ಲೋಕ 8

ಯಸ್ಯಾ᳚ ಅನ॒ನ್ತೋ ಅಹ್ರು॑ತಸ್ತ್ವೇ॒ಷಶ್ಚ॑ರಿ॒ಷ್ಣುರ᳚ರ್ಣ॒ವಃ ।

ಅಮ॒ಶ್ಚರ॑ತಿ॒ ರೋರು॑ವತ್

॥ 7 ॥

ಶ್ಲೋಕ 9

ಸಾ ನೋ॒ ವಿಶ್ವಾ॒ ಅತಿ॒ ದ್ವಿಷ॒-ಸ್ಸ್ವಸೄ᳚ರ॒ನ್ಯಾ ಋ॒ತಾವ॑ರೀ ।

ಅತ॒ನ್ನಹೇ᳚ವ॒ ಸೂರ್ಯಃ॑

॥ 8 ॥

ಶ್ಲೋಕ 10

ಉ॒ತ ನಃ॑ ಪ್ರಿ॒ಯಾ ಪ್ರಿ॒ಯಾಸು॑ ಸ॒ಪ್ತಸ್ವ॑ಸಾ॒ ಸುಜು॑ಷ್ಟಾ ।

ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ಸ್ತೋಮ್ಯಾ᳚ ಭೂತ್

॥ 9 ॥

ಶ್ಲೋಕ 11

ಆ॒ಪ॒ಪ್ರುಷೀ॒ ಪಾರ್ಥಿ॑ವಾನ್ಯು॒ರು ರಜೋ᳚ ಅ॒ನ್ತರಿ॑ಕ್ಷಮ್ ।

ಸರ॑ಸ್ವತೀ ನಿ॒ದಸ್ಪಾ᳚ತು

॥ 10 ॥

ಶ್ಲೋಕ 12

ತ್ರಿ॒ಷ॒ಧಸ್ಥಾ᳚ ಸ॒ಪ್ತಧಾ᳚ತುಃ॒ ಪಞ್ಚ॑ ಜಾ॒ತಾ ವ॒ರ್ಧಯ᳚ನ್ತೀ ।

ವಾಜೇ᳚ವಾಜೇ॒ ಹವ್ಯಾ᳚ ಭೂತ್

॥ 11 ॥

ಶ್ಲೋಕ 13

ಪ್ರ ಯಾ ಮ॑ಹಿ॒ಮ್ನಾ ಮ॒ಹಿನಾ᳚ಸು॒ ಚೇಕಿ॑ತೇ ದ್ಯು॒ಮ್ನೇಭಿ॑ರ॒ನ್ಯಾ ಅ॒ಪಸಾ᳚ಮ॒ಪಸ್ತ॑ಮಾ ।

ರಥ॑ ಇವ ಬೃಹ॒ತೀ ವಿ॒ಭ್ವನೇ᳚ ಕೃ॒ತೋಪ॒ಸ್ತುತ್ಯಾ᳚ ಚಿಕಿ॒ತುಷಾ॒ ಸರ॑ಸ್ವತೀ

॥ 12 ॥

ಶ್ಲೋಕ 14

ಸರ॑ಸ್ವತ್ಯ॒ಭಿ ನೋ᳚ ನೇಷಿ॒ ವಸ್ಯೋ॒ ಮಾಪ॑ ಸ್ಫರೀಃ॒ ಪಯ॑ಸಾ॒ ಮಾ ನ॒ ಆ ಧ॑ಕ್ ।

ಜು॒ಷಸ್ವ॑ ನ-ಸ್ಸ॒ಖ್ಯಾ ವೇ॒ಶ್ಯಾ᳚ ಚ॒ ಮಾ ತ್ವ-ತ್ಕ್ಷೇತ್ರಾ॒ಣ್ಯರ॑ಣಾನಿ ಗನ್ಮ

॥ 13 ॥

ಶ್ಲೋಕ 15

–(ಋ.ವೇ.7.95)

ಪ್ರ ಕ್ಷೋದ॑ಸಾ॒ ಧಾಯ॑ಸಾ ಸಸ್ರ ಏ॒ಷಾ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ಧ॒ರುಣ॒ಮಾಯ॑ಸೀ॒ ಪೂಃ ।

ಪ್ರ॒ಬಾಬ॑ಧಾನಾ ರ॒ಥ್ಯೇ᳚ವ ಯಾತಿ॒ ವಿಶ್ವಾ᳚ ಅ॒ಪೋ ಮ॑ಹಿ॒ನಾ ಸಿನ್ಧು॑ರ॒ನ್ಯಾಃ

॥ 14 ॥

ಶ್ಲೋಕ 16

ಏಕಾ᳚ಚೇತ॒ತ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ ನ॒ದೀನಾಂ॒ ಶುಚಿ᳚ರ್ಯ॒ತೀ ಗಿ॒ರಿಭ್ಯ॒ ಆ ಸ॑ಮು॒ದ್ರಾತ್ ।

ರಾ॒ಯಶ್ಚೇತ᳚ನ್ತೀ॒ ಭುವ॑ನಸ್ಯ॒ ಭೂರೇ᳚ರ್ಘೃ॒ತ-ಮ್ಪಯೋ᳚ ದುದುಹೇ॒ ನಾಹು॑ಷಾಯ

॥ 15 ॥

ಶ್ಲೋಕ 17

ಸ ವಾ᳚ವೃಧೇ॒ ನರ್ಯೋ॒ ಯೋಷ॑ಣಾಸು॒ ವೃಷಾ॒ ಶಿಶು᳚ರ್ವೃಷ॒ಭೋ ಯ॒ಜ್ಞಿಯಾ᳚ಸು ।

ಸ ವಾ॒ಜಿನ᳚-ಮ್ಮ॒ಘವ॑ದ್ಭ್ಯೋ ದಧಾತಿ॒ ವಿ ಸಾ॒ತಯೇ᳚ ತ॒ನ್ವ᳚-ಮ್ಮಾಮೃಜೀತ

॥ 16 ॥

ಶ್ಲೋಕ 18

ಉ॒ತ ಸ್ಯಾ ನ॒-ಸ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ ಜುಷಾ॒ಣೋಪ॑ ಶ್ರವತ್ಸು॒ಭಗಾ᳚ ಯ॒ಜ್ಞೇ ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ನ್ ।

ಮಿ॒ತಜ್ಞು॑ಭಿರ್ನಮ॒ಸ್ಯೈ᳚ರಿಯಾ॒ನಾ ರಾ॒ಯಾ ಯು॒ಜಾ ಚಿ॒ದುತ್ತ॑ರಾ॒ ಸಖಿ॑ಭ್ಯಃ

॥ 17 ॥

ಶ್ಲೋಕ 19

ಇ॒ಮಾ ಜುಹ್ವಾ᳚ನಾ ಯು॒ಷ್ಮದಾ ನಮೋ᳚ಭಿಃ॒ ಪ್ರತಿ॒ ಸ್ತೋಮಂ᳚ ಸರಸ್ವತಿ ಜುಷಸ್ವ ।

ತವ॒ ಶರ್ಮ᳚ನ್ಪ್ರಿ॒ಯತ॑ಮೇ॒ ದಧಾ᳚ನಾ॒ ಉಪ॑ ಸ್ಥೇಯಾಮ ಶರ॒ಣ-ನ್ನ ವೃ॒ಕ್ಷಮ್

॥ 18 ॥

ಶ್ಲೋಕ 20

ಅ॒ಯಮು॑ ತೇ ಸರಸ್ವತಿ॒ ವಸಿ॑ಷ್ಠೋ॒ ದ್ವಾರಾ᳚ವೃ॒ತಸ್ಯ॑ ಸುಭಗೇ॒ ವ್ಯಾ᳚ವಃ ।

ವರ್ಧ॑ ಶುಭ್ರೇ ಸ್ತುವ॒ತೇ ರಾ᳚ಸಿ॒ ವಾಜಾ॑ನ್ಯೂ॒ಯ-ಮ್ಪಾ᳚ತ ಸ್ವ॒ಸ್ತಿಭಿ॒-ಸ್ಸದಾ᳚ ನಃ

॥ 19 ॥

ಶ್ಲೋಕ 21

(ಋ.ವೇ.7.96)

ಬೃ॒ಹದು॑ ಗಾಯಿಷೇ॒ ವಚೋ᳚-ಽಸು॒ರ್ಯಾ᳚ ನ॒ದೀನಾ᳚ಮ್ ।

ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ಮಿನ್ಮ॑ಹಯಾ ಸುವೃ॒ಕ್ತಿಭಿ॒ಸ್ಸ್ತೋಮೈ᳚ರ್ವಸಿಷ್ಠ॒ ರೋದ॑ಸೀ

॥ 20 ॥

ಶ್ಲೋಕ 22

ಉ॒ಭೇ ಯತ್ತೇ᳚ ಮಹಿ॒ನಾ ಶು॑ಭ್ರೇ॒ ಅನ್ಧ॑ಸೀ ಅಧಿಕ್ಷಿ॒ಯನ್ತಿ॑ ಪೂ॒ರವಃ॑ ।

ಸಾ ನೋ᳚ ಬೋಧ್ಯವಿ॒ತ್ರೀ ಮ॒ರುತ್ಸ॑ಖಾ॒ ಚೋದ॒ ರಾಧೋ᳚ ಮ॒ಘೋನಾ᳚ಮ್

॥ 21 ॥

ಶ್ಲೋಕ 23

ಭ॒ದ್ರಮಿದ್ಭ॒ದ್ರಾ ಕೃ॑ಣವ॒ತ್ಸರ॑ಸ್ವ॒ತ್ಯಕ॑ವಾರೀ ಚೇತತಿ ವಾ॒ಜಿನೀ᳚ವತೀ ।

ಗೃ॒ಣಾ॒ನಾ ಜ॑ಮದಗ್ನಿ॒ವತ್ಸ್ತು॑ವಾ॒ನಾ ಚ॑ ವಸಿಷ್ಠ॒ವತ್

॥ 22 ॥

ಶ್ಲೋಕ 24

ಜ॒ನೀ॒ಯನ್ತೋ॒ ನ್ವಗ್ರ॑ವಃ ಪುತ್ರೀ॒ಯನ್ತಃ॑ ಸು॒ದಾನ॑ವಃ ।

ಸರ॑ಸ್ವನ್ತಂ ಹವಾಮಹೇ

॥ 23 ॥

ಶ್ಲೋಕ 25

ಯೇ ತೇ᳚ ಸರಸ್ವ ಊ॒ರ್ಮಯೋ॒ ಮಧು॑ಮನ್ತೋ ಘೃತ॒ಶ್ಚುತಃ॑ ।

ತೇಭಿ᳚ರ್ನೋ-ಽವಿ॒ತಾ ಭ॒ವ

॥ 24 ॥

ಶ್ಲೋಕ 26

ಪೀ॒ಪಿ॒ವಾಂಸಂ॒ ಸರ॑ಸ್ವತ॒-ಸ್ಸ್ತನಂ॒-ಯೋಁ ವಿ॒ಶ್ವದ॑ರ್​ಶತಃ ।

ಭ॒ಕ್ಷೀ॒ಮಹಿ॑ ಪ್ರ॒ಜಾಮಿಷಮ್᳚

॥ 25 ॥

ಶ್ಲೋಕ 27

(ಋ.ವೇ.2.41.16)

ಅಮ್ಬಿ॑ತಮೇ॒ ನದೀ᳚ತಮೇ॒ ದೇವಿ॑ತಮೇ॒ ಸರ॑ಸ್ವತಿ ।

ಅ॒ಪ್ರ॒ಶ॒ಸ್ತಾ ಇ॑ವ ಸ್ಮಸಿ॒ ಪ್ರಶ॑ಸ್ತಿಮಮ್ಬ ನಸ್ಕೃಧಿ

॥ 26 ॥

ಶ್ಲೋಕ 28

ತ್ವೇ ವಿಶ್ವಾ᳚ ಸರಸ್ವತಿ ಶ್ರಿ॒ತಾಯೂಂ᳚ಷಿ ದೇ॒ವ್ಯಾಮ್ ।

ಶು॒ನಹೋ᳚ತ್ರೇಷು ಮತ್ಸ್ವ ಪ್ರ॒ಜಾ-ನ್ದೇ᳚ವಿ ದಿದಿಡ್ಢಿ ನಃ

॥ 27 ॥

ಶ್ಲೋಕ 29

ಇ॒ಮಾ ಬ್ರಹ್ಮ॑ ಸರಸ್ವತಿ ಜು॒ಷಸ್ವ॑ ವಾಜಿನೀವತಿ ।

ಯಾ ತೇ॒ ಮನ್ಮ॑ ಗೃತ್ಸಮ॒ದಾ ಋ॑ತಾವರಿ ಪ್ರಿ॒ಯಾ ದೇ॒ವೇಷು॒ ಜುಹ್ವ॑ತಿ

॥ 28 ॥

ಶ್ಲೋಕ 30

(ಋ.ವೇ.1.3.10)

ಪಾ॒ವ॒ಕಾ ನ॒-ಸ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ವಾಜೇ᳚ಭಿರ್ವಾ॒ಜಿನೀ᳚ವತೀ ।

ಯ॒ಜ್ಞಂ-ವಁ॑ಷ್ಟು ಧಿ॒ಯಾವ॑ಸುಃ

॥ 29 ॥

ಶ್ಲೋಕ 31

ಚೋ॒ದ॒ಯಿ॒ತ್ರೀ ಸೂ॒ನೃತಾ᳚ನಾ॒-ಞ್ಚೇತ᳚ನ್ತೀ ಸುಮತೀ॒ನಾಮ್ ।

ಯ॒ಜ್ಞ-ನ್ದ॑ಧೇ॒ ಸರ॑ಸ್ವತೀ

॥ 30 ॥

ಶ್ಲೋಕ 32

ಮ॒ಹೋ ಅರ್ಣ॒-ಸ್ಸರ॑ಸ್ವತೀ॒ ಪ್ರ ಚೇ᳚ತಯತಿ ಕೇ॒ತುನಾ᳚ ।

ಧಿಯೋ॒ ವಿಶ್ವಾ॒ ವಿ ರಾ᳚ಜತಿ

॥ 31 ॥

ಶ್ಲೋಕ 33

(ಋ.ವೇ.10.17.7)

ಸರ॑ಸ್ವತೀ-ನ್ದೇವ॒ಯನ್ತೋ᳚ ಹವನ್ತೇ॒ ಸರ॑ಸ್ವತೀಮಧ್ವ॒ರೇ ತಾ॒ಯಮಾ᳚ನೇ ।

ಸರ॑ಸ್ವತೀಂ ಸು॒ಕೃತೋ᳚ ಅಹ್ವಯನ್ತ॒ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ದಾ॒ಶುಷೇ॒ ವಾರ್ಯ᳚-ನ್ದಾತ್

॥ 32 ॥

ಶ್ಲೋಕ 34

ಸರ॑ಸ್ವತಿ॒ ಯಾ ಸ॒ರಥಂ᳚-ಯಁ॒ಯಾಥ॑ ಸ್ವ॒ಧಾಭಿ॑ರ್ದೇವಿ ಪಿ॒ತೃಭಿ॒ರ್ಮದ᳚ನ್ತೀ ।

ಆ॒ಸದ್ಯಾ॒ಸ್ಮಿನ್ಬ॒ರ್​ಹಿಷಿ॑ ಮಾದಯಸ್ವಾನಮೀ॒ವಾ ಇಷ॒ ಆ ಧೇ᳚ಹ್ಯ॒ಸ್ಮೇ

॥ 33 ॥

ಶ್ಲೋಕ 35

ಸರ॑ಸ್ವತೀಂ॒-ಯಾಁ-ಮ್ಪಿ॒ತರೋ॒ ಹವ᳚ನ್ತೇ ದಕ್ಷಿ॒ಣಾ ಯ॒ಜ್ಞಮ॑ಭಿ॒ನಕ್ಷ॑ಮಾಣಾಃ ।

ಸ॒ಹ॒ಸ್ರಾ॒ರ್ಘಮಿ॒ಲೋ ಅತ್ರ॑ ಭಾ॒ಗಂ ರಾ॒ಯಸ್ಪೋಷಂ॒-ಯಁಜ॑ಮಾನೇಷು ಧೇಹಿ

॥ 34 ॥

ಶ್ಲೋಕ 36

(ಋ.ವೇ.5.43.11)

ಆ ನೋ᳚ ದಿ॒ವೋ ಬೃ॑ಹ॒ತಃ ಪರ್ವ॑ತಾ॒ದಾ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ಯಜ॒ತಾ ಗ᳚ನ್ತು ಯ॒ಜ್ಞಮ್ ।

ಹವ᳚-ನ್ದೇ॒ವೀ ಜು॑ಜುಷಾ॒ಣಾ ಘೃ॒ತಾಚೀ᳚ ಶ॒ಗ್ಮಾ-ನ್ನೋ॒ ವಾಚ॑ಮುಶ॒ತೀ ಶೃ॑ಣೋತು

॥ 35 ॥

ಶ್ಲೋಕ 37

(ಋ.ವೇ.2.32.4)

ರಾ॒ಕಾಮ॒ಹಂ ಸು॒ಹವಾಂ᳚ ಸುಷ್ಟು॒ತೀ ಹು॑ವೇ ಶೃ॒ಣೋತು॑ ನ-ಸ್ಸು॒ಭಗಾ॒ ಬೋಧ॑ತು॒ ತ್ಮನಾ᳚ ।

ಸೀವ್ಯ॒ತ್ವಪಃ॑ ಸೂ॒ಚ್ಯಾಚ್ಛಿ॑ದ್ಯಮಾನಯಾ॒ ದದಾ᳚ತು ವೀ॒ರಂ ಶ॒ತದಾ᳚ಯಮು॒ಕ್ಥ್ಯಮ್᳚

॥ 36 ॥

ಶ್ಲೋಕ 38

ಯಾಸ್ತೇ᳚ ರಾಕೇ ಸುಮ॒ತಯಃ॑ ಸು॒ಪೇಶ॑ಸೋ॒ ಯಾಭಿ॒ರ್ದದಾ᳚ಸಿ ದಾ॒ಶುಷೇ॒ ವಸೂ᳚ನಿ ।

ತಾಭಿ᳚ರ್ನೋ ಅ॒ದ್ಯ ಸು॒ಮನಾ᳚ ಉ॒ಪಾಗ॑ಹಿ ಸಹಸ್ರಪೋ॒ಷಂ ಸು॑ಭಗೇ॒ ರರಾ᳚ಣಾ

॥ 37 ॥

ಶ್ಲೋಕ 39

ಸಿನೀ᳚ವಾಲಿ॒ ಪೃಥು॑ಷ್ಟುಕೇ॒ ಯಾ ದೇ॒ವಾನಾ॒ಮಸಿ॒ ಸ್ವಸಾ᳚ ।

ಜು॒ಷಸ್ವ॑ ಹ॒ವ್ಯಮಾಹು॑ತ-ಮ್ಪ್ರ॒ಜಾ-ನ್ದೇ᳚ವಿ ದಿದಿಡ್ಢಿ ನಃ

॥ 38 ॥

ಶ್ಲೋಕ 40

ಯಾ ಸು॑ಬಾ॒ಹು-ಸ್ಸ್ವ᳚ಙ್ಗು॒ರಿ-ಸ್ಸು॒ಷೂಮಾ᳚ ಬಹು॒ಸೂವ॑ರೀ ।

ತಸ್ಯೈ᳚ ವಿ॒ಶ್ಪತ್ನ್ಯೈ᳚ ಹ॒ವಿ-ಸ್ಸಿ॑ನೀವಾ॒ಲ್ಯೈ ಜು॑ಹೋತನ

॥ 39 ॥

ಶ್ಲೋಕ 41

ಯಾ ಗು॒ಙ್ಗೂರ್ಯಾ ಸಿ॑ನೀವಾ॒ಲೀ ಯಾ ರಾ॒ಕಾ ಯಾ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ।

ಇ॒ನ್ದ್ರಾ॒ಣೀಮ॑ಹ್ವ ಊ॒ತಯೇ᳚ ವರುಣಾ॒ನೀಂ ಸ್ವ॒ಸ್ತಯೇ᳚

॥ 40 ॥

ಶ್ಲೋಕ 42

ಓಂ ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿಃ॑ ॥