સરસ્વતી સૂક્તમ્

સરસ્વતી સૂક્તમ્

શ્લોક 1

-(ઋ.વે.6.61)

ઇ॒યમ્॑દદાદ્રભ॒સમૃ॑ણ॒ચ્યુત॒-ન્દિવો᳚દાસં-વઁદ્ર્ય॒શ્વાય॑ દા॒શુષે᳚ ।

યા શશ્વ᳚ન્તમાચ॒ખશદા᳚વ॒સ-મ્પ॒ણિ-ન્તા તે᳚ દા॒ત્રાણિ॑ તવિ॒ષા સ॑રસ્વતિ

શ્લોક 2

ઇ॒યં શુષ્મે᳚ભિર્બિસ॒ખા ઇ॑વારુજ॒ત્સાનુ॑ ગિરી॒ણા-ન્ત॑વિ॒ષેભિ॑રૂ॒ર્મિભિઃ॑ ।

પા॒રા॒વ॒ત॒ઘ્નીમવ॑સે સુવૃ॒ક્તિભિ॑સ્સર॑સ્વતી॒ મા વિ॑વાસેમ ધી॒તિભિઃ॑

॥ 1 ॥

શ્લોક 3

સર॑સ્વતિ દેવ॒નિદો॒ નિ બ॑ર્​હય પ્ર॒જાં-વિઁશ્વ॑સ્ય॒ બૃસ॑યસ્ય મા॒યિનઃ॑ ।

ઉ॒ત ક્ષિ॒તિભ્યો॒-ઽવની᳚રવિન્દો વિ॒ષમે᳚ભ્યો અસ્રવો વાજિનીવતિ

॥ 2 ॥

શ્લોક 4

પ્રણો᳚ દે॒વી સર॑સ્વતી॒ વાજે᳚ભિર્વા॒જિની᳚વતી ।

ધી॒નામ॑વિ॒ત્ર્ય॑વતુ

॥ 3 ॥

શ્લોક 5

યસ્ત્વા᳚ દેવિ સરસ્વત્યુપબ્રૂ॒તે ધને᳚ હિ॒તે ।

ઇન્દ્ર॒-ન્ન વૃ॑ત્ર॒તૂર્યે᳚

॥ 4 ॥

શ્લોક 6

ત્વ-ન્દે᳚વિ સરસ્વ॒ત્યવા॒ વાજે᳚ષુ વાજિનિ ।

રદા᳚ પૂ॒ષેવ॑ ન-સ્સ॒નિમ્

॥ 5 ॥

શ્લોક 7

ઉ॒ત સ્યા ન॒-સ્સર॑સ્વતી ઘો॒રા હિર᳚ણ્યવર્તનિઃ ।

વૃ॒ત્ર॒ઘ્ની વ॑ષ્ટિ સુષ્ટુ॒તિમ્

॥ 6 ॥

શ્લોક 8

યસ્યા᳚ અન॒ન્તો અહ્રુ॑તસ્ત્વે॒ષશ્ચ॑રિ॒ષ્ણુર᳚ર્ણ॒વઃ ।

અમ॒શ્ચર॑તિ॒ રોરુ॑વત્

॥ 7 ॥

શ્લોક 9

સા નો॒ વિશ્વા॒ અતિ॒ દ્વિષ॒-સ્સ્વસૄ᳚ર॒ન્યા ઋ॒તાવ॑રી ।

અત॒ન્નહે᳚વ॒ સૂર્યઃ॑

॥ 8 ॥

શ્લોક 10

ઉ॒ત નઃ॑ પ્રિ॒યા પ્રિ॒યાસુ॑ સ॒પ્તસ્વ॑સા॒ સુજુ॑ષ્ટા ।

સર॑સ્વતી॒ સ્તોમ્યા᳚ ભૂત્

॥ 9 ॥

શ્લોક 11

આ॒પ॒પ્રુષી॒ પાર્થિ॑વાન્યુ॒રુ રજો᳚ અ॒ન્તરિ॑ક્ષમ્ ।

સર॑સ્વતી નિ॒દસ્પા᳚તુ

॥ 10 ॥

શ્લોક 12

ત્રિ॒ષ॒ધસ્થા᳚ સ॒પ્તધા᳚તુઃ॒ પઞ્ચ॑ જા॒તા વ॒ર્ધય᳚ન્તી ।

વાજે᳚વાજે॒ હવ્યા᳚ ભૂત્

॥ 11 ॥

શ્લોક 13

પ્ર યા મ॑હિ॒મ્ના મ॒હિના᳚સુ॒ ચેકિ॑તે દ્યુ॒મ્નેભિ॑ર॒ન્યા અ॒પસા᳚મ॒પસ્ત॑મા ।

રથ॑ ઇવ બૃહ॒તી વિ॒ભ્વને᳚ કૃ॒તોપ॒સ્તુત્યા᳚ ચિકિ॒તુષા॒ સર॑સ્વતી

॥ 12 ॥

શ્લોક 14

સર॑સ્વત્ય॒ભિ નો᳚ નેષિ॒ વસ્યો॒ માપ॑ સ્ફરીઃ॒ પય॑સા॒ મા ન॒ આ ધ॑ક્ ।

જુ॒ષસ્વ॑ ન-સ્સ॒ખ્યા વે॒શ્યા᳚ ચ॒ મા ત્વ-ત્ક્ષેત્રા॒ણ્યર॑ણાનિ ગન્મ

॥ 13 ॥

શ્લોક 15

–(ઋ.વે.7.95)

પ્ર ક્ષોદ॑સા॒ ધાય॑સા સસ્ર એ॒ષા સર॑સ્વતી ધ॒રુણ॒માય॑સી॒ પૂઃ ।

પ્ર॒બાબ॑ધાના ર॒થ્યે᳚વ યાતિ॒ વિશ્વા᳚ અ॒પો મ॑હિ॒ના સિન્ધુ॑ર॒ન્યાઃ

॥ 14 ॥

શ્લોક 16

એકા᳚ચેત॒ત્સર॑સ્વતી ન॒દીનાં॒ શુચિ᳚ર્ય॒તી ગિ॒રિભ્ય॒ આ સ॑મુ॒દ્રાત્ ।

રા॒યશ્ચેત᳚ન્તી॒ ભુવ॑નસ્ય॒ ભૂરે᳚ર્ઘૃ॒ત-મ્પયો᳚ દુદુહે॒ નાહુ॑ષાય

॥ 15 ॥

શ્લોક 17

સ વા᳚વૃધે॒ નર્યો॒ યોષ॑ણાસુ॒ વૃષા॒ શિશુ᳚ર્વૃષ॒ભો ય॒જ્ઞિયા᳚સુ ।

સ વા॒જિન᳚-મ્મ॒ઘવ॑દ્ભ્યો દધાતિ॒ વિ સા॒તયે᳚ ત॒ન્વ᳚-મ્મામૃજીત

॥ 16 ॥

શ્લોક 18

ઉ॒ત સ્યા ન॒-સ્સર॑સ્વતી જુષા॒ણોપ॑ શ્રવત્સુ॒ભગા᳚ ય॒જ્ઞે અ॒સ્મિન્ન્ ।

મિ॒તજ્ઞુ॑ભિર્નમ॒સ્યૈ᳚રિયા॒ના રા॒યા યુ॒જા ચિ॒દુત્ત॑રા॒ સખિ॑ભ્યઃ

॥ 17 ॥

શ્લોક 19

ઇ॒મા જુહ્વા᳚ના યુ॒ષ્મદા નમો᳚ભિઃ॒ પ્રતિ॒ સ્તોમં᳚ સરસ્વતિ જુષસ્વ ।

તવ॒ શર્મ᳚ન્પ્રિ॒યત॑મે॒ દધા᳚ના॒ ઉપ॑ સ્થેયામ શર॒ણ-ન્ન વૃ॒ક્ષમ્

॥ 18 ॥

શ્લોક 20

અ॒યમુ॑ તે સરસ્વતિ॒ વસિ॑ષ્ઠો॒ દ્વારા᳚વૃ॒તસ્ય॑ સુભગે॒ વ્યા᳚વઃ ।

વર્ધ॑ શુભ્રે સ્તુવ॒તે રા᳚સિ॒ વાજા॑ન્યૂ॒ય-મ્પા᳚ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા᳚ નઃ

॥ 19 ॥

શ્લોક 21

(ઋ.વે.7.96)

બૃ॒હદુ॑ ગાયિષે॒ વચો᳚-ઽસુ॒ર્યા᳚ ન॒દીના᳚મ્ ।

સર॑સ્વતી॒મિન્મ॑હયા સુવૃ॒ક્તિભિ॒સ્સ્તોમૈ᳚ર્વસિષ્ઠ॒ રોદ॑સી

॥ 20 ॥

શ્લોક 22

ઉ॒ભે યત્તે᳚ મહિ॒ના શુ॑ભ્રે॒ અન્ધ॑સી અધિક્ષિ॒યન્તિ॑ પૂ॒રવઃ॑ ।

સા નો᳚ બોધ્યવિ॒ત્રી મ॒રુત્સ॑ખા॒ ચોદ॒ રાધો᳚ મ॒ઘોના᳚મ્

॥ 21 ॥

શ્લોક 23

ભ॒દ્રમિદ્ભ॒દ્રા કૃ॑ણવ॒ત્સર॑સ્વ॒ત્યક॑વારી ચેતતિ વા॒જિની᳚વતી ।

ગૃ॒ણા॒ના જ॑મદગ્નિ॒વત્સ્તુ॑વા॒ના ચ॑ વસિષ્ઠ॒વત્

॥ 22 ॥

શ્લોક 24

જ॒ની॒યન્તો॒ ન્વગ્ર॑વઃ પુત્રી॒યન્તઃ॑ સુ॒દાન॑વઃ ।

સર॑સ્વન્તં હવામહે

॥ 23 ॥

શ્લોક 25

યે તે᳚ સરસ્વ ઊ॒ર્મયો॒ મધુ॑મન્તો ઘૃત॒શ્ચુતઃ॑ ।

તેભિ᳚ર્નો-ઽવિ॒તા ભ॒વ

॥ 24 ॥

શ્લોક 26

પી॒પિ॒વાંસં॒ સર॑સ્વત॒-સ્સ્તનં॒-યોઁ વિ॒શ્વદ॑ર્​શતઃ ।

ભ॒ક્ષી॒મહિ॑ પ્ર॒જામિષમ્᳚

॥ 25 ॥

શ્લોક 27

(ઋ.વે.2.41.16)

અમ્બિ॑તમે॒ નદી᳚તમે॒ દેવિ॑તમે॒ સર॑સ્વતિ ।

અ॒પ્ર॒શ॒સ્તા ઇ॑વ સ્મસિ॒ પ્રશ॑સ્તિમમ્બ નસ્કૃધિ

॥ 26 ॥

શ્લોક 28

ત્વે વિશ્વા᳚ સરસ્વતિ શ્રિ॒તાયૂં᳚ષિ દે॒વ્યામ્ ।

શુ॒નહો᳚ત્રેષુ મત્સ્વ પ્ર॒જા-ન્દે᳚વિ દિદિડ્ઢિ નઃ

॥ 27 ॥

શ્લોક 29

ઇ॒મા બ્રહ્મ॑ સરસ્વતિ જુ॒ષસ્વ॑ વાજિનીવતિ ।

યા તે॒ મન્મ॑ ગૃત્સમ॒દા ઋ॑તાવરિ પ્રિ॒યા દે॒વેષુ॒ જુહ્વ॑તિ

॥ 28 ॥

શ્લોક 30

(ઋ.વે.1.3.10)

પા॒વ॒કા ન॒-સ્સર॑સ્વતી॒ વાજે᳚ભિર્વા॒જિની᳚વતી ।

ય॒જ્ઞં-વઁ॑ષ્ટુ ધિ॒યાવ॑સુઃ

॥ 29 ॥

શ્લોક 31

ચો॒દ॒યિ॒ત્રી સૂ॒નૃતા᳚ના॒-ઞ્ચેત᳚ન્તી સુમતી॒નામ્ ।

ય॒જ્ઞ-ન્દ॑ધે॒ સર॑સ્વતી

॥ 30 ॥

શ્લોક 32

મ॒હો અર્ણ॒-સ્સર॑સ્વતી॒ પ્ર ચે᳚તયતિ કે॒તુના᳚ ।

ધિયો॒ વિશ્વા॒ વિ રા᳚જતિ

॥ 31 ॥

શ્લોક 33

(ઋ.વે.10.17.7)

સર॑સ્વતી-ન્દેવ॒યન્તો᳚ હવન્તે॒ સર॑સ્વતીમધ્વ॒રે તા॒યમા᳚ને ।

સર॑સ્વતીં સુ॒કૃતો᳚ અહ્વયન્ત॒ સર॑સ્વતી દા॒શુષે॒ વાર્ય᳚-ન્દાત્

॥ 32 ॥

શ્લોક 34

સર॑સ્વતિ॒ યા સ॒રથં᳚-યઁ॒યાથ॑ સ્વ॒ધાભિ॑ર્દેવિ પિ॒તૃભિ॒ર્મદ᳚ન્તી ।

આ॒સદ્યા॒સ્મિન્બ॒ર્​હિષિ॑ માદયસ્વાનમી॒વા ઇષ॒ આ ધે᳚હ્ય॒સ્મે

॥ 33 ॥

શ્લોક 35

સર॑સ્વતીં॒-યાઁ-મ્પિ॒તરો॒ હવ᳚ન્તે દક્ષિ॒ણા ય॒જ્ઞમ॑ભિ॒નક્ષ॑માણાઃ ।

સ॒હ॒સ્રા॒ર્ઘમિ॒લો અત્ર॑ ભા॒ગં રા॒યસ્પોષં॒-યઁજ॑માનેષુ ધેહિ

॥ 34 ॥

શ્લોક 36

(ઋ.વે.5.43.11)

આ નો᳚ દિ॒વો બૃ॑હ॒તઃ પર્વ॑તા॒દા સર॑સ્વતી યજ॒તા ગ᳚ન્તુ ય॒જ્ઞમ્ ।

હવ᳚-ન્દે॒વી જુ॑જુષા॒ણા ઘૃ॒તાચી᳚ શ॒ગ્મા-ન્નો॒ વાચ॑મુશ॒તી શૃ॑ણોતુ

॥ 35 ॥

શ્લોક 37

(ઋ.વે.2.32.4)

રા॒કામ॒હં સુ॒હવાં᳚ સુષ્ટુ॒તી હુ॑વે શૃ॒ણોતુ॑ ન-સ્સુ॒ભગા॒ બોધ॑તુ॒ ત્મના᳚ ।

સીવ્ય॒ત્વપઃ॑ સૂ॒ચ્યાચ્છિ॑દ્યમાનયા॒ દદા᳚તુ વી॒રં શ॒તદા᳚યમુ॒ક્થ્યમ્᳚

॥ 36 ॥

શ્લોક 38

યાસ્તે᳚ રાકે સુમ॒તયઃ॑ સુ॒પેશ॑સો॒ યાભિ॒ર્દદા᳚સિ દા॒શુષે॒ વસૂ᳚નિ ।

તાભિ᳚ર્નો અ॒દ્ય સુ॒મના᳚ ઉ॒પાગ॑હિ સહસ્રપો॒ષં સુ॑ભગે॒ રરા᳚ણા

॥ 37 ॥

શ્લોક 39

સિની᳚વાલિ॒ પૃથુ॑ષ્ટુકે॒ યા દે॒વાના॒મસિ॒ સ્વસા᳚ ।

જુ॒ષસ્વ॑ હ॒વ્યમાહુ॑ત-મ્પ્ર॒જા-ન્દે᳚વિ દિદિડ્ઢિ નઃ

॥ 38 ॥

શ્લોક 40

યા સુ॑બા॒હુ-સ્સ્વ᳚ઙ્ગુ॒રિ-સ્સુ॒ષૂમા᳚ બહુ॒સૂવ॑રી ।

તસ્યૈ᳚ વિ॒શ્પત્ન્યૈ᳚ હ॒વિ-સ્સિ॑નીવા॒લ્યૈ જુ॑હોતન

॥ 39 ॥

શ્લોક 41

યા ગુ॒ઙ્ગૂર્યા સિ॑નીવા॒લી યા રા॒કા યા સર॑સ્વતી ।

ઇ॒ન્દ્રા॒ણીમ॑હ્વ ઊ॒તયે᳚ વરુણા॒નીં સ્વ॒સ્તયે᳚

॥ 40 ॥

શ્લોક 42

ૐ શાન્તિ॒-શ્શાન્તિ॒-શ્શાન્તિઃ॑ ॥