Stotram - Sacred Scripture

Sankshepa Ramayanam

Sankshepa Ramayanam

Sankshepa Ramayanam

Stotram
Rama
100 Verses
110%

saṅkṣepa rāmāyaṇam

Śloka 1

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |

nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||

ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān |

dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||

cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ |

vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||

ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ |

kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |

maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||

śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |

śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||

bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |

mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ || 7 ||

ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |

niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī || 8 ||

buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |

vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||

mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |

ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 10 ||

samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān |

pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||

dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |

yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān || 12 ||

prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |

rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||

rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |

vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||

sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān |

sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||

sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ |

āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||

sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |

samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||

viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |

kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||

dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |

tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||

jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam |

prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā || 20 ||

yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |

tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||

pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |

vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||

sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |

vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||

sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |

piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||

taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |

snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 25 ||

bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan |

rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā || 26 ||

janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |

sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||

sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |

paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||

śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |

guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||

guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā |

te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||

citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |

ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||

devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham |

citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 32 ||

rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam |

mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 33 ||

niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |

sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 34 ||

gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |

ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ || 35 ||

tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |

rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ || 36 ||

na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ |

pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ || 37 ||

nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ |

sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 38 ||

nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |

gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 39 ||

rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |

tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 40 ||

praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |

virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 41 ||

sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |

agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 42 ||

khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |

vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha || 43 ||

ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām |

sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 44 ||

pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām |

ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 45 ||

tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |

virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 46 ||

tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |

kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 47 ||

nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān |

vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 48 ||

rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |

tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 49 ||

sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |

vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 50 ||

na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |

anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 51 ||

jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā |

tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 52 ||

jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |

gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 53 ||

rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |

tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 54 ||

mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |

kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 55 ||

taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ |

sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 56 ||

śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam |

so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ || 57 ||

śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ |

pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 58 ||

hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |

sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 59 ||

āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ |

sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 60 ||

cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |

tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 61 ||

rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |

pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 62 ||

vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |

sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 63 ||

rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |

darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham || 64 ||

utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |

pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 65 ||

bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā |

giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā || 66 ||

tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ |

kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 67 ||

tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |

tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 68 ||

anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |

nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 69 ||

tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |

sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 70 ||

sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |

diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 71 ||

tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |

śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 72 ||

tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |

dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām || 73 ||

nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |

samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 74 ||

pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi |

śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 75 ||

astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |

marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 76 ||

tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm |

rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 77 ||

so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |

nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 78 ||

tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |

samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 79 ||

darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ |

samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 80 ||

tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |

rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 81 ||

tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |

amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 82 ||

tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |

babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ || 83 ||

karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |

sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 84 ||

abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |

kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 85 ||

devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |

ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 86 ||

bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ |

bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 87 ||

punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |

puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 88 ||

nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ |

rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 89 ||

prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ |

nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ || 90 ||

na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |

nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 91 ||

na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |

na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 92 ||

na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |

nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 93 ||

nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā |

aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 94 ||

gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |

asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 95 ||

rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ |

cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 96 ||

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |

rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati || 97 ||

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |

yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 98 ||

etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |

saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 99 ||

paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt

syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |

vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt

janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt || 100 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye bālakāṇḍe nāradavākyaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ ||