Purusha Suktam
Purusha Suktam
Purusha Suktam
puruṣa sūktam
Śloka 1
o-ntacchaṃ॒-yorāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
sa॒hasra̭śīrṣā॒ purṷṣaḥ | sa॒ha॒srā॒kṣa-ssa॒hasra̭pāt |
sa bhūmiṃ̭-vi~॒śvato̭ vṛ॒tvā | atya̭tiṣṭhaddaśāṅgu॒lam ||
purṷṣa e॒vedagṃ sarvam᳚ | yadbhū॒taṃ-ya~cca॒ bhavyam᳚ |
u॒tāmṛ̭ta॒tva syeśā̭naḥ | yadannḙnāti॒roha̭ti ||
e॒tāvā̭nasya mahi॒mā | ato॒ jyāyāg̭śca॒ pūrṷṣaḥ |
pādo᳚-'sya॒ viśvā̭ bhū॒tāni̭ | tri॒pāda̭syā॒mṛta̭-ndi॒vi ||
tri॒pādū॒rdhva udai॒tpurṷṣaḥ | pādo᳚-'sye॒hā-''bha̭vā॒tpunaḥ̭ |
tato॒ viṣva॒ṅvya̭krāmat | sā॒śa॒nā॒na॒śa॒ne a॒bhi ||
tasmā᳚dvi॒rāḍa̭jāyata | vi॒rājo॒ adhi॒ pūrṷṣaḥ |
sa jā॒to atya̭ricyata | pa॒ścādbhūmi॒matho̭ pu॒raḥ ||
yatpurṷṣeṇa ha॒viṣā᳚ | de॒vā ya॒jñamata̭nvata |
va॒sa॒nto a̭syāsī॒dājyam᳚ | grī॒ṣma i॒dhmaśśa॒radhdha॒viḥ ||
sa॒ptāsyā̭sanpari॒dhayaḥ̭ | tri-ssa॒pta sa॒midhaḥ̭ kṛ॒tāḥ |
de॒vā yadya॒jña-nta̭nvā॒nāḥ | aba̭dhna॒n-purṷṣa-mpa॒śum ||
taṃ-ya~॒jña-mba॒r॒hiṣi॒ praukṣaṋ | purṷṣa-ñjā॒tama̭gra॒taḥ |
tena̭ de॒vā aya̭janta | sā॒dhyā ṛṣa̭yaśca॒ ye ||
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | sambhṛ̭ta-mpṛṣadā॒jyam |
pa॒śūg-stāg-śca̭kre vāya॒vyāṋ | ā॒ra॒ṇyān-grā॒myāśca॒ ye ||
tasmā᳚dya॒jñāthsa̭rva॒hutaḥ̭ | ṛca॒-ssāmā̭ni jajñire |
chandāgṃ̭si jajñire॒ tasmā᳚t | yaju॒stasmā̭dajāyata ||
tasmā॒daśvā̭ ajāyanta | ye ke co̭bha॒yāda̭taḥ |
gāvo̭ ha jajñire॒ tasmā᳚t | tasmā᳚jjā॒tā a̭jā॒vayaḥ̭ ||
yatpurṷṣaṃ॒-vya~̭dadhuḥ | ka॒ti॒thā vya̭kalpayann |
mukha॒-ṅkima̭sya॒ kau bā॒hū | kāvū॒rū pādā̭vucyete ||
brā॒hma॒ṇo᳚-'sya॒ mukha̭māsīt | bā॒hū rā̭ja॒nyaḥ̭ kṛ॒taḥ |
ū॒rū tada̭sya॒ yadvaiśyaḥ̭ | pa॒dbhyāgṃ śū॒dro a̭jāyata ||
ca॒ndramā॒ mana̭so jā॒taḥ | cakṣo॒-ssūryo̭ ajāyata |
mukhā॒dindra̭ścā॒gniśca̭ | prā॒ṇādvā॒yura̭jāyata ||
nābhyā̭ āsīda॒ntari̭kṣam | śī॒rṣṇo dyau-ssama̭vartata |
pa॒dbhyā-mbhūmi॒rdiśa॒-śśrotrā᳚t | tathā̭ lo॒kāgṃ a̭kalpayann ||
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭sa॒stu pā॒re |
sarvā̭ṇi rū॒pāṇi̭ vi॒citya॒ dhīraḥ̭ | nāmā̭ni kṛ॒tvā-'bhi॒vada॒n॒, yadā-''ste᳚ ||
dhā॒tā pu॒rastā॒dyamṷdāja॒hāra̭ | śa॒kraḥ pravi॒dvā-npra॒diśa॒ścata̭sraḥ |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā॒ aya̭nāya vidyate ||
ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāḥ | tāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann |
te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante | yatra॒ pūrvḙ sā॒dhyā-ssanti̭ de॒vāḥ ||
a॒dbhya-ssambhṷ̄taḥ pṛthi॒vyai rasā᳚cca | vi॒śvaka̭rmaṇa॒-ssama̭varta॒tādhi̭ |
tasya॒ tvaṣṭā̭ vi॒dadha̭drū॒pamḙti | tatpurṷṣasya॒ viśva॒mājā̭na॒magre᳚ ||
vedā॒hame॒ta-mpurṷṣa-mma॒hāntam᳚ | ā॒di॒tyava̭rṇa॒-ntama̭saḥ॒ para̭stāt |
tame॒vaṃ-vi~॒dvāna॒mṛta̭ i॒ha bha̭vati | nānyaḥ panthā̭ vidya॒te-'ya̭nāya ||
pra॒jāpa̭tiścarati॒ garbhḙ a॒ntaḥ | a॒jāya̭māno bahu॒dhā vijā̭yate |
tasya॒ dhīrāḥ॒ pari̭jānanti॒ yonim᳚ | marī̭cīnā-mpa॒dami̭cchanti ve॒dhasaḥ̭ ||
yo de॒vebhya॒ āta̭pati | yo de॒vānā᳚-mpu॒rohi̭taḥ |
pūrvo॒ yo de॒vebhyo̭ jā॒taḥ | namo̭ ru॒cāya॒ brāhma̭ye ||
ruca̭-mbrā॒hma-ñja॒naya̭ntaḥ | de॒vā agre॒ tada̭bruvann |
yastvai॒va-mbrā᳚hma॒ṇo vi॒dyāt | tasya̭ de॒vā asa॒n vaśe᳚ ||
hrīśca̭ te la॒kṣmīśca॒ patnyau᳚ | a॒ho॒rā॒tre pā॒rśve |
nakṣa̭trāṇi rū॒pam | a॒śvinau॒ vyāttam᳚ |
i॒ṣṭa-mma̭niṣāṇa | a॒mu-mma̭niṣāṇa | sarva̭-mmaniṣāṇa ||
tacchaṃ॒-yorāvṛ̭ṇīmahe | gā॒tuṃ-ya॒jñāya̭ | gā॒tuṃ-ya~॒jñapa̭taye | daivī᳚ sva॒stira̭stu naḥ | sva॒stirmānṷṣebhyaḥ | ū॒rdhva-ñji̭gātu bheṣa॒jam | śa-nno̭ astu dvi॒pade᳚ | śa-ñcatṷṣpade |
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
