Manidweepa Varnana
Manidweepa Varnana
ମଣିଦ୍ଵୀପ ଵର୍ଣନ - 1 (ଦେଵୀ ଭାଗଵତମ୍)
(ଶ୍ରୀଦେଵୀଭାଗଵତଂ, ଦ୍ଵାଦଶ ସ୍କନ୍ଧଂ, ଦଶମୋଽଧ୍ଯାଯଃ, , ମଣିଦ୍ଵୀପ ଵର୍ଣନ - 1)
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ –
ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦୂର୍ଧ୍ଵଭାଗେ ସର୍ଵଲୋକୋଽସ୍ତି ଯଃ ଶ୍ରୁତଃ ।
ମଣିଦ୍ଵୀପଃ ସ ଏଵାସ୍ତି ଯତ୍ର ଦେଵୀ ଵିରାଜତେ ॥ 1 ॥
ସର୍ଵସ୍ମାଦଧିକୋ ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ପୁରା ପରାମ୍ବଯୈଵାଯଂ କଲ୍ପିତୋ ମନସେଚ୍ଛଯା ॥ 2 ॥
ସର୍ଵାଦୌ ନିଜଵାସାର୍ଥଂ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ମୂଲଭୂତଯା ।
କୈଲାସାଦଧିକୋ ଲୋକୋ ଵୈକୁଣ୍ଠାଦପି ଚୋତ୍ତମଃ ॥ 3 ॥
ଗୋଲୋକାଦପି ସର୍ଵସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଲୋକୋଽଧିକଃ ସ୍ମୃତଃ ।
ନୈତତ୍ସମଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯାଂ ତୁ ସୁନ୍ଦରଂ ଵିଦ୍ଯତେ କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 4 ॥
ଛତ୍ରୀଭୂତଂ ତ୍ରିଜଗତୋ ଭଵସନ୍ତାପନାଶକମ୍ ।
ଛାଯାଭୂତଂ ତଦେଵାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନାଂ ତୁ ସତ୍ତମ ॥ 5 ॥
ବହୁଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣୋ ଗମ୍ଭୀରସ୍ତାଵଦେଵ ହି ।
ମଣିଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ପରିତୋ ଵର୍ତତେ ତୁ ସୁଧୋଦଧିଃ ॥ 6 ॥
ମରୁତ୍ସଙ୍ଘଟ୍ଟନୋତ୍କୀର୍ଣତରଙ୍ଗ ଶତସଙ୍କୁଲଃ ।
ରତ୍ନାଚ୍ଛଵାଲୁକାଯୁକ୍ତୋ ଝଷଶଙ୍ଖସମାକୁଲଃ ॥ 7 ॥
ଵୀଚିସଙ୍ଘର୍ଷସଞ୍ଜାତଲହରୀକଣଶୀତଲଃ ।
ନାନାଧ୍ଵଜସମାଯୁକ୍ତା ନାନାପୋତଗତାଗତୈଃ ॥ 8 ॥
ଵିରାଜମାନଃ ପରିତସ୍ତୀରରତ୍ନଦ୍ରୁମୋ ମହାନ୍ ।
ତଦୁତ୍ତରମଯୋଧାତୁନିର୍ମିତୋ ଗଗନେ ତତଃ ॥ 9 ॥
ସପ୍ତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ପ୍ରାକାରୋ ଵର୍ତତେ ମହାନ୍ ।
ନାନାଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହରଣା ନାନାଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦାଃ ॥ 10 ॥
ରକ୍ଷକା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ମୋଦମାନାଃ ସମନ୍ତତଃ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଵାରସମାଯୁକ୍ତୋ ଦ୍ଵାରପାଲଶତାନ୍ଵିତଃ ॥ 11 ॥
ନାନାଗଣୈଃ ପରିଵୃତୋ ଦେଵୀଭକ୍ତିଯୁତୈର୍ନୃପ ।
ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ସମାଯାନ୍ତି ଯେ ଦେଵା ଜଗଦୀଶିତୁଃ ॥ 12 ॥
ତେଷାଂ ଗଣା ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଵାହନାନି ଚ ତତ୍ର ହି ।
ଵିମାନଶତସଙ୍ଘର୍ଷଘଣ୍ଟାସ୍ଵନସମାକୁଲଃ ॥ 13 ॥
ହଯହେଷାଖୁରାଘାତବଧିରୀକୃତଦିମ୍ମୁଖଃ ।
ଗଣୈଃ କିଲକିଲାରାଵୈର୍ଵେତ୍ରହସ୍ତୈଶ୍ଚ ତାଡିତାଃ ॥ 14 ॥
ସେଵକା ଦେଵସଙ୍ଗାନାଂ ଭ୍ରାଜନ୍ତେ ତତ୍ର ଭୂମିପ ।
ତସ୍ମିଙ୍କୋଲାହଲେ ରାଜନ୍ନଶବ୍ଦଃ କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍ ॥ 15 ॥
କସ୍ଯଚିଚ୍ଛ୍ରୂଯତେଽତ୍ଯନ୍ତଂ ନାନାଧ୍ଵନିସମାକୁଲେ ।
ପଦେ ପଦେ ମିଷ୍ଟଵାରିପରିପୂର୍ଣସରାନ୍ସି ଚ ॥ 16 ॥
ଵାଟିକା ଵିଵିଧା ରାଜନ୍ ରତ୍ନଦ୍ରୁମଵିରାଜିତାଃ ।
ତଦୁତ୍ତରଂ ମହାସାରଧାତୁନିର୍ମିତମଣ୍ଡଲଃ ॥ 17 ॥
ସାଲୋଽପରୋ ମହାନସ୍ତି ଗଗନସ୍ପର୍ଶି ଯଚ୍ଛିରଃ ।
ତେଜସା ସ୍ଯାଚ୍ଛତଗୁଣଃ ପୂର୍ଵସାଲାଦଯଂ ପରଃ ॥ 18 ॥
ଗୋପୁରଦ୍ଵାରସହିତୋ ବହୁଵୃକ୍ଷସମନ୍ଵିତଃ ।
ଯା ଵୃକ୍ଷଜାତଯଃ ସନ୍ତି ସର୍ଵାସ୍ତାସ୍ତତ୍ର ସନ୍ତି ଚ ॥ 19 ॥
ନିରନ୍ତରଂ ପୁଷ୍ପଯୁତାଃ ସଦା ଫଲସମନ୍ଵିତାଃ ।
ନଵପଲ୍ଲଵସଂଯୁକ୍ତାଃ ପରସୌରଭସଙ୍କୁଲାଃ ॥ 20 ॥
ପନସା ବକୁଲା ଲୋଧ୍ରାଃ କର୍ଣିକାରାଶ୍ଚ ଶିଂଶପାଃ ।
ଦେଵଦାରୁକାଞ୍ଚନାରା ଆମ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ସୁମେରଵଃ ॥ 21 ॥
ଲିକୁଚା ହିଙ୍ଗୁଲାଶ୍ଚୈଲା ଲଵଙ୍ଗାଃ କଟ୍ଫଲାସ୍ତଥା ।
ପାଟଲା ମୁଚୁକୁନ୍ଦାଶ୍ଚ ଫଲିନ୍ଯୋ ଜଘନେଫଲାଃ ॥ 22 ॥
ତାଲାସ୍ତମାଲାଃ ସାଲାଶ୍ଚ କଙ୍କୋଲା ନାଗଭଦ୍ରକାଃ ।
ପୁନ୍ନାଗାଃ ପୀଲଵଃ ସାଲ୍ଵକା ଵୈ କର୍ପୂରଶାଖିନଃ ॥ 23 ॥
ଅଶ୍ଵକର୍ଣା ହସ୍ତିକର୍ଣାସ୍ତାଲପର୍ଣାଶ୍ଚ ଦାଡିମାଃ ।
ଗଣିକା ବନ୍ଧୁଜୀଵାଶ୍ଚ ଜମ୍ବୀରାଶ୍ଚ କୁରଣ୍ଡକାଃ ॥ 24 ॥
ଚାମ୍ପେଯା ବନ୍ଧୁଜୀଵାଶ୍ଚ ତଥା ଵୈ କନକଦ୍ରୁମାଃ ।
କାଲାଗୁରୁଦ୍ରୁମାଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଚନ୍ଦନପାଦପାଃ ॥ 25 ॥
ଖର୍ଜୂରା ଯୂଥିକାସ୍ତାଲପର୍ଣ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ତଥେକ୍ଷଵଃ ।
କ୍ଷୀରଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଖଦିରାଶ୍ଚିଞ୍ଚାଭଲ୍ଲାତକାସ୍ତଥା ॥ 26 ॥
ରୁଚକାଃ କୁଟଜା ଵୃକ୍ଷା ବିଲ୍ଵଵୃକ୍ଷାସ୍ତଥୈଵ ଚ ।
ତୁଲସୀନାଂ ଵନାନ୍ଯେଵଂ ମଲ୍ଲିକାନାଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ଯାଦିତରୁଜାତୀନାଂ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ ।
ନାନାଵାପୀଶତୈର୍ଯୁକ୍ତାନ୍ଯେଵଂ ସନ୍ତି ଧରାଧିପ ॥ 28 ॥
କୋକିଲାରାଵସଂଯୁକ୍ତା ଗୁନ୍ଜଦ୍ଭ୍ରମରଭୂଷିତାଃ ।
ନିର୍ଯାସସ୍ରାଵିଣଃ ସର୍ଵେ ସ୍ନିଗ୍ଧଚ୍ଛାଯାସ୍ତରୂତ୍ତମାଃ ॥ 29 ॥
ନାନାଋତୁଭଵା ଵୃକ୍ଷା ନାନାପକ୍ଷିସମାକୁଲାଃ ।
ନାନାରସସ୍ରାଵିଣୀଭିର୍ନଦୀଭିରତିଶୋଭିତାଃ ॥ 30 ॥
ପାରାଵତଶୁକଵ୍ରାତସାରିକାପକ୍ଷମାରୁତୈଃ ।
ହଂସପକ୍ଷସମୁଦ୍ଭୂତ ଵାତଵ୍ରାତୈଶ୍ଚଲଦ୍ଦ୍ରୁମମ୍ ॥ 31 ॥
ସୁଗନ୍ଧଗ୍ରାହିପଵନପୂରିତଂ ତଦ୍ଵନୋତ୍ତମମ୍ ।
ସହିତଂ ହରିଣୀଯୂଥୈର୍ଧାଵମାନୈରିତସ୍ତତଃ ॥ 32 ॥
ନୃତ୍ଯଦ୍ବର୍ହିକଦମ୍ବସ୍ଯ କେକାରାଵୈଃ ସୁଖପ୍ରଦୈଃ ।
ନାଦିତଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମଧୁସ୍ରାଵି ସମନ୍ତତଃ ॥ 33 ॥
କାଂସ୍ଯସାଲାଦୁତ୍ତରେ ତୁ ତାମ୍ରସାଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।
ଚତୁରସ୍ରସମାକାର ଉନ୍ନତ୍ଯା ସପ୍ତଯୋଜନଃ ॥ 34 ॥
ଦ୍ଵଯୋସ୍ତୁ ସାଲଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତା କଲ୍ପଵାଟିକା ।
ଯେଷାଂ ତରୂଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣି କାଞ୍ଚନାଭାନି ଭୂମିପ ॥ 35 ॥
ପତ୍ରାଣି କାଞ୍ଚନାଭାନି ରତ୍ନବୀଜଫଲାନି ଚ ।
ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧୋ ହି ପ୍ରସର୍ପତି ସମନ୍ତତଃ ॥ 36 ॥
ତଦ୍ଵନଂ ରକ୍ଷିତଂ ରାଜନ୍ଵସନ୍ତେନର୍ତୁନାନିଶମ୍ ।
ପୁଷ୍ପସିଂହାସନାସୀନଃ ପୁଷ୍ପଚ୍ଛତ୍ରଵିରାଜିତଃ ॥ 37 ॥
ପୁଷ୍ପଭୂଷାଭୂଷିତଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପାସଵଵିଘୂର୍ଣିତଃ ।
ମଧୁଶ୍ରୀର୍ମାଧଵଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ ॥ 38 ॥
କ୍ରୀଡତଃ ସ୍ମେରଵଦନେ ସୁମସ୍ତବକକନ୍ଦୁକୈଃ ।
ଅତୀଵ ରମ୍ଯଂ ଵିପିନଂ ମଧୁସ୍ରାଵି ସମନ୍ତତଃ ॥ 39 ॥
ଦଶଯୋଜନପର୍ଯନ୍ତଂ କୁସୁମାମୋଦଵାଯୁନା ।
ପୂରିତଂ ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ସାଙ୍ଗନୈର୍ଗାନଲୋଲୁପୈଃ ॥ 40 ॥
ଶୋଭିତଂ ତଦ୍ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମତ୍ତକୋକିଲନାଦିତମ୍ ।
ଵସନ୍ତଲକ୍ଷ୍ମୀସଂଯୁକ୍ତଂ କାମିକାମପ୍ରଵର୍ଧନମ୍ ॥ 41 ॥
ତାମ୍ରସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ର ସୀସସାଲଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।
ସମୁଚ୍ଛ୍ରାଯଃ ସ୍ମୃତୋଽପ୍ଯସ୍ଯ ସପ୍ତଯୋଜନସଙ୍ଖ୍ଯଯା ॥ 42 ॥
ସନ୍ତାନଵାଟିକାମଧ୍ଯେ ସାଲଯୋସ୍ତୁ ଦ୍ଵଯୋର୍ନୃପ ।
ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧସ୍ତୁ ପ୍ରସୂନାନାଂ ସମନ୍ତତଃ ॥ 43 ॥
ହିରଣ୍ଯାଭାନି କୁସୁମାନ୍ଯୁତ୍ଫୁଲ୍ଲାନି ନିରନ୍ତରମ୍ ।
ଅମୃତଦ୍ରଵସଂଯୁକ୍ତଫଲାନି ମଧୁରାଣି ଚ ॥ 44 ॥
ଗ୍ରୀଷ୍ମର୍ତୁର୍ନାଯକସ୍ତସ୍ଯା ଵାଟିକାଯା ନୃପୋତ୍ତମ ।
ଶୁକ୍ରଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଶୁଚିଶ୍ରୀଶ୍ଚ ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ ॥ 45 ॥
ସନ୍ତାପତ୍ରସ୍ତଲୋକାସ୍ତୁ ଵୃକ୍ଷମୂଲେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ ।
ନାନାସିଦ୍ଧୈଃ ପରିଵୃତୋ ନାନାଦେଵୈଃ ସମନ୍ଵିତଃ ॥ 46 ॥
ଵିଲାସିନୀନାଂ ବୃନ୍ଦୈସ୍ତୁ ଚନ୍ଦନଦ୍ରଵପଙ୍କିଲୈଃ ।
ପୁଷ୍ପମାଲାଭୂଷିତୈସ୍ତୁ ତାଲଵୃନ୍ତକରାମ୍ବୁଜୈଃ ॥ 47 ॥
ପ୍ରକାରଃ ଶୋଭିତୋ ଏଜଚ୍ଛୀତଲାମ୍ବୁନିଷେଵିଭିଃ ।
ସୀସସାଲାଦୁତ୍ତରତ୍ରାପ୍ଯାରକୂଟମଯଃ ଶୁଭଃ ॥ 48 ॥
ପ୍ରାକାରୋ ଵର୍ତତେ ରାଜନ୍ମୁନିଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ ।
ହରିଚନ୍ଦନଵୃକ୍ଷାଣାଂ ଵାଟୀ ମଧ୍ଯେ ତଯୋଃ ସ୍ମୃତା ॥ 49 ॥
ସାଲଯୋରଧିନାଥସ୍ତୁ ଵର୍ଷର୍ତୁର୍ମେଘଵାହନଃ ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପିଙ୍ଗଲନେତ୍ରଶ୍ଚ ଜୀମୂତକଵଚଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ 50 ॥
ଵଜ୍ରନିର୍ଘୋଷମୁଖରଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରଧନ୍ଵା ସମନ୍ତତଃ ।
ସହସ୍ରଶୋ ଵାରିଧାରା ମୁଞ୍ଚନ୍ନାସ୍ତେ ଗଣାଵୃତଃ ॥ 51 ॥
ନଭଃ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ନଭସ୍ଯଶ୍ରୀଃ ସ୍ଵରସ୍ଯା ରସ୍ଯମାଲିନୀ ।
ଅମ୍ବା ଦୁଲା ନିରତ୍ନିଶ୍ଚାଭ୍ରମନ୍ତୀ ମେଘଯନ୍ତିକା ॥ 52 ॥
ଵର୍ଷଯନ୍ତୀ ଚିବୁଣିକା ଵାରିଧାରା ଚ ସମ୍ମତାଃ ।
ଵର୍ଷର୍ତୋର୍ଦ୍ଵାଦଶ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଶକ୍ତଯୋ ମଦଵିହ୍ଵଲାଃ ॥ 53 ॥
ନଵପଲ୍ଲଵଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ନଵୀନଲତିକାନ୍ଵିତାଃ ।
ହରିତାନି ତୃଣାନ୍ଯେଵ ଵେଷ୍ଟିତା ଯୈର୍ଧରାଽଖିଲା ॥ 54 ॥
ନଦୀନଦପ୍ରଵାହାଶ୍ଚ ପ୍ରଵହନ୍ତି ଚ ଵେଗତଃ ।
ସରାଂସି କଲୁଷାମ୍ବୂନି ରାଗିଚିତ୍ତସମାନି ଚ ॥ 55 ॥
ଵସନ୍ତି ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵୀକର୍ମକାରିଣଃ ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵ୍ଯର୍ଥଂ ସମର୍ପିତାଃ ॥ 56 ॥
ତେ ଗଣା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଵିଲାସାଶ୍ଚ ସାଙ୍ଗନାଃ ।
ଆରକୂଟମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ ॥ 57 ॥
ପଞ୍ଚଲୋହାତ୍ମକଃ ସାଲୋ ମଧ୍ଯେ ମନ୍ଦାରଵାଟିକା ।
ନାନାପୁଷ୍ପଲତାକୀର୍ଣା ନାନାପଲ୍ଲଵଶୋଭିତା ॥ 58 ॥
ଅଧିଷ୍ଠାତାଽତ୍ର ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶରଦୃତୁରନାମଯଃ ।
ଇଷଲକ୍ଷ୍ମୀରୂର୍ଜଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ ॥ 59 ॥
ନାନାସିଦ୍ଧା ଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ସାଙ୍ଗନାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ ।
ପଞ୍ଚଲୋହମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ ॥ 60 ॥
ଦୀପ୍ଯମାନୋ ମହାଶୃଙ୍ଗୈର୍ଵର୍ତତେ ରୌପ୍ଯସାଲକଃ ।
ପାରିଜାତାଟଵୀମଧ୍ଯେ ପ୍ରସୂନସ୍ତବକାନ୍ଵିତା ॥ 61 ॥
ଦଶଯୋଜନଗନ୍ଧୀନି କୁସୁମାନି ସମନ୍ତତଃ ।
ମୋଦଯନ୍ତି ଗଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯେ ଦେଵୀକର୍ମକାରିଣଃ ॥ 62 ॥
ତତ୍ରାଧିନାଥଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତୋ ହେମନ୍ତର୍ତୁର୍ମହୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ ।
ସଗଣଃ ସାଯୁଧଃ ସର୍ଵାନ୍ ରାଗିଣୋ ରଞ୍ଜଯନ୍ନପଃ ॥ 63 ॥
ସହଶ୍ରୀଶ୍ଚ ସହସ୍ଯଶ୍ରୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ ।
ଵସନ୍ତି ତତ୍ର ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଦେଵୀଵ୍ରତକାରିଣଃ ॥ 64 ॥
ରୌପ୍ଯସାଲମଯାଦଗ୍ରେ ସପ୍ତଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ ।
ସୌଵର୍ଣସାଲଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତପ୍ତହାଟକକଲ୍ପିତଃ ॥ 65 ॥
ମଧ୍ଯେ କଦମ୍ବଵାଟୀ ତୁ ପୁଷ୍ପପଲ୍ଲଵଶୋଭିତା ।
କଦମ୍ବମଦିରାଧାରାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ସହସ୍ରଶଃ ॥ 66 ॥
ଯାଭିର୍ନିପୀତପୀତାଭିର୍ନିଜାନନ୍ଦୋଽନୁଭୂଯତେ ।
ତତ୍ରାଧିନାଥଃ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତଃ ଶୈଶିରର୍ତୁର୍ମହୋଦଯଃ ॥ 67 ॥
ତପଃଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତପସ୍ଯଶ୍ରୀର୍ଦ୍ଵେ ଭାର୍ଯେ ତସ୍ଯ ସମ୍ମତେ ।
ମୋଦମାନଃ ସହୈତାଭ୍ଯାଂ ଵର୍ତତେ ଶିଶିରାକୃତିଃ ॥ 68 ॥
ନାନାଵିଲାସସଂଯୁକ୍ତୋ ନାନାଗଣସମାଵୃତଃ ।
ନିଵସନ୍ତି ମହାସିଦ୍ଧା ଯେ ଦେଵୀଦାନକାରିଣଃ ॥ 69 ॥
ନାନାଭୋଗସମୁତ୍ପନ୍ନମହାନନ୍ଦସମନ୍ଵିତାଃ ।
ସାଙ୍ଗନାଃ ପରିଵାରୈସ୍ତୁ ସଙ୍ଘଶଃ ପରିଵାରିତାଃ ॥ 70 ॥
ସ୍ଵର୍ଣସାଲମଯାଦଗ୍ରେ ମୁନିଯୋଜନଦୈର୍ଘ୍ଯଵାନ୍ ।
ପୁଷ୍ପରାଗମଯଃ ସାଲଃ କୁଙ୍କୁମାରୁଣଵିଗ୍ରହଃ ॥ 71 ॥
ପୁଷ୍ପରାଗମଯୀ ଭୂମିର୍ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ ।
ରତ୍ନଵୃକ୍ଷାଲଵାଲାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପରାଗମଯାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ 72 ॥
ପ୍ରାକାରୋ ଯସ୍ଯ ରତ୍ନସ୍ଯ ତଦ୍ରତ୍ନରଚିତା ଦ୍ରୁମାଃ ।
ଵନଭୂଃ ପକ୍ଷିନଶ୍ଚୈଵ ରତ୍ନଵର୍ଣଜଲାନି ଚ ॥ 73 ॥
ମଣ୍ଡପା ମଣ୍ଡପସ୍ତମ୍ଭାଃ ସରାନ୍ସି କମଲାନି ଚ ।
ପ୍ରାକାରେ ତତ୍ର ଯଦ୍ଯତ୍ସ୍ଯାତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ତତ୍ସମଂ ଭଵେତ୍ ॥ 74 ॥
ପରିଭାଷେଯମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ରତ୍ନସାଲାଦିଷୁ ପ୍ରଭୋ ।
ତେଜସା ସ୍ଯାଲ୍ଲକ୍ଷଗୁଣଃ ପୂର୍ଵସାଲାତ୍ପରୋ ନୃପ ॥ 75 ॥
ଦିକ୍ପାଲା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ପ୍ରତିବ୍ରହ୍ମାନ୍ଡଵର୍ତିନାମ୍ ।
ଦିକ୍ପାଲାନାଂ ସମଷ୍ଟ୍ଯାତ୍ମରୂପାଃ ସ୍ଫୂର୍ଜଦ୍ଵରାଯୁଧାଃ ॥ 76 ॥
ପୂର୍ଵାଶାଯାଂ ସମୁତ୍ତୁଙ୍ଗଶୃଙ୍ଗା ପୂରମରାଵତୀ ।
ନାନୋପଵନସଂଯୁକ୍ତା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତତ୍ର ରାଜତେ ॥ 77 ॥
ସ୍ଵର୍ଗଶୋଭା ଚ ଯା ସ୍ଵର୍ଗେ ଯାଵତୀ ସ୍ଯାତ୍ତତୋଽଧିକା ।
ସମଷ୍ଟିଶତନେତ୍ରସ୍ଯ ସହସ୍ରଗୁଣତଃ ସ୍ମୃତା ॥ 78 ॥
ଐରାଵତସମାରୂଢୋ ଵଜ୍ରହସ୍ତଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ।
ଦେଵସେନାପରିଵୃତୋ ରାଜତେଽତ୍ର ଶତକ୍ରତୁଃ ॥ 79 ॥
ଦେଵାଙ୍ଗନାଗଣଯୁତା ଶଚୀ ତତ୍ର ଵିରାଜତେ ।
ଵହ୍ନିକୋଣେ ଵହ୍ନିପୁରୀ ଵହ୍ନିପୂଃ ସଦୃଶୀ ନୃପ ॥ 80 ॥
ସ୍ଵାହାସ୍ଵଧାସମାଯୁକ୍ତୋ ଵହ୍ନିସ୍ତତ୍ର ଵିରାଜତେ ।
ନିଜଵାହନଭୂଷାଢ୍ଯୋ ନିଜଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତଃ ॥ 81 ॥
ଯାମ୍ଯାଶାଯାଂ ଯମପୁରୀ ତତ୍ର ଦଣ୍ଡଧରୋ ମହାନ୍ ।
ସ୍ଵଭଟୈର୍ଵେଷ୍ଟିତୋ ରାଜନ୍ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତପୁରୋଗମୈଃ ॥ 82 ॥
ନିଜଶକ୍ତିଯୁତୋ ଭାସ୍ଵତ୍ତନଯୋଽସ୍ତି ଯମୋ ମହାନ୍ ।
ନୈରୃତ୍ଯାଂ ଦିଶି ରାକ୍ଷସ୍ଯାଂ ରାକ୍ଷସୈଃ ପରିଵାରିତଃ ॥ 83 ॥
ଖଡ୍ଗଧାରୀ ସ୍ଫୁରନ୍ନାସ୍ତେ ନିରୃତିର୍ନିଜଶକ୍ତିଯୁକ୍ ।
ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଵରୁଣୋ ରାଜା ପାଶଧାରୀ ପ୍ରତାପଵାନ୍ ॥ 84 ॥
ମହାଝଶସମାରୂଢୋ ଵାରୁଣୀମଧୁଵିହ୍ଵଲଃ ।
ନିଜଶକ୍ତିସମାଯୁକ୍ତୋ ନିଜଯାଦୋଗଣାନ୍ଵିତଃ ॥ 85 ॥
ସମାସ୍ତେ ଵାରୁଣେ ଲୋକେ ଵରୁଣାନୀରତାକୁଲଃ ।
ଵାଯୁକୋଣେ ଵାଯୁଲୋକୋ ଵାଯୁସ୍ତତ୍ରାଧିତିଷ୍ଠତି ॥ 86 ॥
ଵାଯୁସାଧନସଂସିଦ୍ଧଯୋଗିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ।
ଧ୍ଵଜହସ୍ତୋ ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ମୃଗଵାହନସଂସ୍ଥିତଃ ॥ 87 ॥
ମରୁଦ୍ଗଣୈଃ ପରିଵୃତୋ ନିଜଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ ।
ଉତ୍ତରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ମହାନ୍ଯକ୍ଷଲୋକୋଽସ୍ତି ଭୂମିପ ॥ 88 ॥
ଯକ୍ଷାଧିରାଜସ୍ତତ୍ରାଽଽସ୍ତେ ଵୃଦ୍ଧିଋଦ୍ଧ୍ଯାଦିଶକ୍ତିଭିଃ ।
ନଵଭିର୍ନିଧିଭିର୍ଯୁକ୍ତସ୍ତୁନ୍ଦିଲୋ ଧନନାଯକଃ ॥ 89 ॥
ମଣିଭଦ୍ରଃ ପୂର୍ଣଭଦ୍ରୋ ମଣିମାନ୍ମଣିକନ୍ଧରଃ ।
ମଣିଭୂଷୋ ମଣିସ୍ରଗ୍ଵୀ ମଣିକାର୍ମୁକଧାରକଃ ॥ 90 ॥
ଇତ୍ଯାଦିଯକ୍ଷସେନାନୀସହିତୋ ନିଜଶକ୍ତିଯୁକ୍ ।
ଈଶାନକୋଣେ ସମ୍ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରୁଦ୍ରଲୋକୋ ମହତ୍ତରଃ ॥ 91 ॥
ଅନର୍ଘ୍ଯରତ୍ନଖଚିତୋ ଯତ୍ର ରୁଦ୍ରୋଽଧିଦୈଵତମ୍ ।
ମନ୍ଯୁମାନ୍ଦୀପ୍ତନଯନୋ ବଦ୍ଧପୃଷ୍ଠମହେଷୁଧିଃ ॥ 92 ॥
ସ୍ଫୂର୍ଜଦ୍ଧନୁର୍ଵାମହସ୍ତୋଽଧିଜ୍ଯଧନ୍ଵଭିରାଵୃତଃ ।
ସ୍ଵସମାନୈରସଙ୍ଖ୍ଯାତରୁଦ୍ରୈଃ ଶୂଲଵରାଯୁଧୈଃ ॥ 93 ॥
ଵିକୃତାସ୍ଯୈଃ କରାଲାସ୍ଯୈର୍ଵମଦ୍ଵହ୍ନିଭିରାସ୍ଯତଃ ।
ଦଶହସ୍ତୈଃ ଶତକରୈଃ ସହସ୍ରଭୁଜସଂଯୁତୈଃ ॥ 94 ॥
ଦଶପାଦୈର୍ଦଶଗ୍ରୀଵୈସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରୈରୁଗ୍ରମୂର୍ତିଭିଃ ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷଚରା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ଭୂମିଚରାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ 95 ॥
ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯେ ସ୍ମୃତା ରୁଦ୍ରାସ୍ତୈଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ସମାଵୃତଃ ।
ରୁଦ୍ରାଣୀକୋଟିସହିତୋ ଭଦ୍ରକାଲ୍ଯାଦିମାତୃଭିଃ ॥ 96 ॥
ନାନାଶକ୍ତିସମାଵିଷ୍ଟଡାମର୍ଯାଦିଗଣାଵୃତଃ ।
ଵୀରଭଦ୍ରାଦିସହିତୋ ରୁଦ୍ରୋ ରାଜନ୍ଵିରାଜତେ ॥ 97 ॥
ମୁଣ୍ଡମାଲାଧରୋ ନାଗଵଲଯୋ ନାଗକନ୍ଧରଃ ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରଚର୍ମପରୀଧାନୋ ଗଜଚର୍ମୋତ୍ତରୀଯକଃ ॥ 98 ॥
ଚିତାଭସ୍ମାଙ୍ଗଲିପ୍ତାଙ୍ଗଃ ପ୍ରମଥାଦିଗଣାଵୃତଃ ।
ନିନଦଡ୍ଡମରୁଧ୍ଵାନୈର୍ବଧିରୀକୃତଦିମ୍ମୁଖଃ ॥ 99 ॥
ଅଟ୍ଟହାସାସ୍ଫୋଟଶବ୍ଦୈଃ ସନ୍ତ୍ରାସିତନଭସ୍ତଲଃ ।
ଭୂତସଙ୍ଘସମାଵିଷ୍ଟୋ ଭୂତାଵାସୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ॥ 100 ॥
ଈଶାନଦିକ୍ପତିଃ ସୋଽଯଂ ନାମ୍ନା ଚେଶାନ ଏଵ ଚ ॥ 101 ॥
ଇତି ଶ୍ରୀଦେଵୀଭାଗଵତେ ମହାପୁରାଣେ ଦ୍ଵାଦଶସ୍କନ୍ଧେ ମଣିଦ୍ଵୀପଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦଶମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥
About This Stotram
Overview
Manidweepa Varnana is a 101-verse Sanskrit text describing the celestial abode of the Supreme Goddess, Manidweepa — a transcendent realm beyond material and celestial existence. It is drawn from the Devi Bhagavatam, Twelfth Skandha, Tenth Adhyaya, a Mahapurana dedicated to the Divine Mother (Devi). The text is narrated by Vyasa and belongs to the Shakta devotional tradition.
What are the benefits of chanting Manidweepa Varnana?
- Deepens understanding of Devi's cosmic supremacy in Shaktism
- Supports meditative visualization of the divine abode
- Purification through contemplation of the Goddess's transcendent nature
- Cultivation of devotion to the Divine Mother
When is the best time to recite this?
Recitation is appropriate during morning and evening prayers. Navaratri and Durga Puja are the most auspicious occasions for engaging with this text.
What is the historical and traditional background?
The Devi Bhagavatam is a Mahapurana attributed to Vyasa and is considered a foundational scripture of Shaktism. Scholars generally date its composition to between the 9th and 14th centuries CE, though the tradition regards it as much older. The Manidweepa Varnana section serves as the text's ultimate theological statement, depicting the Goddess as the supreme reality from whom all existence arises. It occupies a position in Shaktism analogous to the description of Vaikuntha in Vaishnava texts.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Lalita Sahasranama Stotram — the thousand names of Lalita Tripura Sundari, the primary deity of Manidweepa, from the same Shakta tradition
- Devi Mahatmyam — the core scripture of Shaktism from the Markandeya Purana, honoring the same Supreme Goddess