Dhanyashtakam
Dhanyashtakam
धन्याष्टकम्
(प्रहर्षणीवृत्तम् -)
तज्ज्ञानं प्रशमकरं यदिन्द्रियाणां
तज्ज्ञेयं यदुपनिषत्सु निश्चितार्थम् ।
ते धन्या भुवि परमार्थनिश्चितेहाः
शेषास्तु भ्रमनिलये परिभ्रमन्तः ॥ 1॥
(वसन्ततिलकावृत्तम् -)
आदौ विजित्य विषयान्मदमोहराग-
द्वेषादिशत्रुगणमाहृतयोगराज्याः ।
ज्ञात्वा मतं समनुभूयपरात्मविद्या-
कान्तासुखं वनगृहे विचरन्ति धन्याः ॥ 2॥
त्यक्त्वा गृहे रतिमधोगतिहेतुभूताम्
आत्मेच्छयोपनिषदर्थरसं पिबन्तः ।
वीतस्पृहा विषयभोगपदे विरक्ता
धन्याश्चरन्ति विजनेषु विरक्तसङ्गाः ॥ 3॥
त्यक्त्वा ममाहमिति बन्धकरे पदे द्वे
मानावमानसदृशाः समदर्शिनश्च ।
कर्तारमन्यमवगम्य तदर्पितानि
कुर्वन्ति कर्मपरिपाकफलानि धन्याः ॥ 4॥
त्यक्त्वीषणात्रयमवेक्षितमोक्षमर्गा
भैक्षामृतेन परिकल्पितदेहयात्राः ।
ज्योतिः परात्परतरं परमात्मसञ्ज्ञं
धन्या द्विजारहसि हृद्यवलोकयन्ति ॥ 5॥
नासन्न सन्न सदसन्न महसन्नचाणु
न स्त्री पुमान्न च नपुंसकमेकबीजम् ।
यैर्ब्रह्म तत्सममुपासितमेकचित्तैः
धन्या विरेजुरित्तरेभवपाशबद्धाः ॥ 6॥
अज्ञानपङ्कपरिमग्नमपेतसारं
दुःखालयं मरणजन्मजरावसक्तम् ।
संसारबन्धनमनित्यमवेक्ष्य धन्या
ज्ञानासिना तदवशीर्य विनिश्चयन्ति ॥ 7॥
शान्तैरनन्यमतिभिर्मधुरस्वभावैः
एकत्वनिश्चितमनोभिरपेतमोहैः ।
साकं वनेषु विजितात्मपदस्वरुपं
तद्वस्तु सम्यगनिशं विमृशन्ति धन्याः ॥ 8॥
(मालिनीवृत्तम् -)
अहिमिव जनयोगं सर्वदा वर्जयेद्यः
कुणपमिव सुनारीं त्यक्तुकामो विरागी ।
विषमिव विषयान्यो मन्यमानो दुरन्तान्
जयति परमहंसो मुक्तिभावं समेति ॥ 9॥
(शार्दूलविक्रीडितवृत्तम् -)
सम्पूर्णं जगदेव नन्दनवनं सर्वेऽपि कल्पद्रुमा
गाङ्गं वरि समस्तवारिनिवहः पुण्याः समस्ताः क्रियाः ।
वाचः प्राकृतसंस्कृताः श्रुतिशिरोवाराणसी मेदिनी
सर्वावस्थितिरस्य वस्तुविषया दृष्टे परब्रह्मणि ॥ 10॥
॥ इति श्रीमद् शङ्कराचार्यविरचितं धन्याष्टकं समाप्तम् ॥
About This Stotram
Overview
Dhanyashtakam is a Sanskrit philosophical hymn of 10 verses that defines true blessedness (dhanya) as the attainment of self-knowledge rather than worldly success. The text describes the qualities of a person who has understood the meaning of the Upanishads, conquered inner foes such as desire and anger, and realized the supreme self. It belongs broadly to the Advaita Vedanta tradition of Hindu philosophy.
What are the benefits of chanting Dhanyashtakam?
- Cultivation of discriminative wisdom (viveka)
- Orientation toward Upanishadic self-knowledge
- Encouragement toward conquest of inner obstacles such as desire and anger
- Deepening of meditative inquiry into the nature of the self
When is the best time to recite this?
Dhanyashtakam is suited to morning or evening periods of quiet contemplation and individual study. It is not associated with specific festival occasions but is appropriate during personal spiritual practice.
What is the historical and traditional background?
Dhanyashtakam does not have a definitively identified author or source text. Its philosophical content — including references to Upanishadic knowledge, the atman, and the conquest of the six inner enemies — reflects the Advaita Vedanta milieu, suggesting a probable medieval composition. The hymn employs classical Sanskrit meters including Praharshini and Vasantatilaka, consistent with scholarly poetic composition. The text circulates as a standalone hymn within broader compilations of Vedantic devotional literature.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Vivekachudamani — Adi Shankaracharya's philosophical poem on discrimination and self-knowledge, sharing similar Advaita themes
- Upadesa Saram — Ramana Maharshi's teaching verses on the nature of the self, related in focus on inner realization