Aruna Prasna
Aruna Prasna
Aruna Prasna
aruNaprashnaH
taittirIya AraNyaka 1
ha_riH_ om ||
bhA_ska_rAya' vi_dmahe' mahaddyutika_rAya' dhImahi |
tanno' AdityaH pracho_dayA᳚t ||
o-mbha_dra-NkarNe'bhi-shshRRiNu_yAma' devAH | bha_dra-mpa'shyemA_kShabhi_-ryaja'trAH | sthi_rairaNgai᳚stuShTu_vAgM sa'sta_nUbhiH' | vyashe'ma de_vahi'taM_-ya.NdAyuH' | sva_sti na_ indro' vRRi_ddhashra'vAH | sva_sti naH' pU_ShA vi_shvave'dAH | sva_sti na_stArkShyo_ ari'ShTanemiH | sva_sti no_ bRRiha_spati'-rdadhAtu ||
OM shAnti_-shshAnti_-shshAntiH' ||
anuvAkaH 1
bha_dra-NkarNe'bhi-shshRRiNu_yAma' devAH | bha_dra-mpa'shyemA_kShabhi_-ryaja'trAH | sthi_rairaNgai᳚stuShTu_vAgM sa'sta_nUbhiH' | vyashe'ma de_vahi'taM_-ya.NdAyuH' | sva_sti na_ indro' vRRi_ddhashra'vAH | sva_sti naH' pU_ShA vi_shvave'dAH | sva_sti na_stArkShyo_ ari'ShTanemiH | sva_sti no_ bRRiha_spati'-rdadhAtu | Apa'mApAma_pa-ssarvAH᳚ | a_smA-da_smA-di_to-.amutaH' || 1 ||
a_gnirvA_yushcha_ sUrya'shcha | sa_ha sa'~ncha-ska_rardhi'yA | vA_yvashvA' rashmi_pata'yaH | marI᳚chyAtmAno_ adru'haH | de_vI-rbhu'vana_ sUva'rIH | pu_tra_va_tvAya' me suta | mahAnAmnI-rma'hAmA_nAH | ma_ha_so ma'hasa_-ssvaH' | de_vIH pa'rjanya_ sUva'rIH | pu_tra_va_tvAya' me suta || 2 ||
a_pAshnyu'ShNi-ma_pA rakShaH' | a_pAshnyu'ShNi-ma_pA ragha᳚m | apA᳚ghrA_mapa' chA_varti᳚m | apa' de_vIri_to hi'ta | vajra'-nde_vIrajI'tAgshcha | bhuva'na-ndeva_sUva'rIH | A_di_tyAnadi'ti-nde_vIm | yoni'nordhva-mu_dISha'ta | shi_vA na_-shshanta'mA bhavantu | di_vyA Apa_ oSha'dhayaH | su_mRRi_DI_kA sara'svati | mA te_ vyo'ma sa_ndRRishi' || 3 ||
(a_mutaH' - su_ - tauSha'dhayo_ dve cha' )
anuvAkaH 2
smRRitiH' pra_tyakSha'-maiti_hya᳚m | anu'mAna-shchatuShTa_yam | e_tairAdi'tya maNDalam | sarvai'reva_ vidhA᳚syate | sUryo_ marI'chi_mAda'tte | sarvasmA᳚-dbhuva'nAda_dhi | tasyAH pAka vi'sheShe_Na | smRRi_ta-~NkA'la vi_sheSha'Nam || na_dIva_ prabha'vA-tkA_chit | a_kShayyA᳚-thsyanda_te ya'thA || 4 ||
tAnnadyo-.abhi sa'mAya_nti | so_ru-ssatI' na ni_varta'te | e_vannA_nA sa'mutthA_nAH | kA_lA-ssaM'va.Nthsa_ragg shri'tAH | aNushashcha ma'hasha_shcha | sarve' samava_yantri' tam | sa tai᳚-ssa_rvai-ssa'mAvi_ShTaH | U_ru-ssa'nna ni_varta'te | adhisaMva.Nthsa'raM-vi.N_dyAt | tadeva' lakSha_Ne || 5 ||
aNubhishcha ma'hadbhi_shcha | sa_mArU'DhaH pra_dRRishya'te | saMva.NthsaraH pra'tyakShe_Na | nA_dhisa'vaH pra_dRRishya'te | pa_Taro' vikli'dhaH pi_~NgaH | e_ta-dva'ruNa_ lakSha'Nam | yatraita'-dupa_dRRishya'te | sa_hasra'-ntatra_ nIya'te | ekagM hi shiro nA'nA mu_khe | kRRi_thsna-nta'dRRita_ lakSha'Nam || 6 ||
ubhayata-ssapte᳚ndriyA_Ni | ja_lpita'-ntveva_ dihya'te | shuklakRRiShNe saMva.N'thsara_sya | dakShiNa vAma'yoH pA_rshvayoH | tasyai_ShA bhava'ti || shu_kra-nte' a_nyadya'ja_ta-nte' a_nyat | viShu'rUpe_ aha'nI_ dyauri'vAsi | vishvA_ hi mA_yA ava'si svadhAvaH | bha_drA te' pUShanni_ha rA_tira_stviti' | nAtra_ bhuva'nam | na pU_ShA | na pa_shavaH' | nAditya-ssaMva.Nthsara eva pratyakSheNa priyata'maM-vi.N_dyAt | etadvai saMva.Nthsarasya priyata'magM rU_pam | yo-.asya mahAnartha utpathsyamA'no bha_vati | ida-mpuNya-~Nku'ruShve_ti | tamAhara'Na-nda_dyAt || 7 ||
(ya_thA_ - la_kSha_Na - RRi'tu_lakSha'NaM_ - bhuva'nagM sa_pta cha')
anuvAkaH 3
sA_ka_~njAnAgM' sa_ptatha'mAhu-reka_jam | ShaDu'dya_mA RRiSha'yo deva_jA iti' | teShA'mi_ShTAni_ vihi'tAni dhAma_shaH | sthA_tre re'jante_ vikRRi'tAni rUpa_shaH | konu' maryA_ ami'thitaH | sakhA_ sakhA'yamabravIt | jahA'ko a_smadI'Shate | yasti_tyAja' sakhi_vida_gM_ sakhA'yam | na tasya' vA_chyapi' bhA_go a'sti | yadIgM' shRRi_Notya_lakagM' shRRiNoti || 8 ||
na hi pra_veda' sukRRi_tasya_ panthA_miti' | RRi_tur-RRi'tunA nu_dyamA'naH | vina'nAdA_bhidhA'vaH | ShaShTishcha trigMsha'kA va_lgAH | shu_klakRRi'ShNau cha_ ShAShTi'kau | sA_rA_ga_va_strai-rja_rada'kShaH | va_sa_nto vasu'bhi-ssa_ha | saM_va.N_thsa_rasya' savi_tuH | prai_Sha_kRRi-tpra'tha_ma-ssmRRi'taH | a_mUnA_daya'-tetya_nyAn || 9 ||
a_mUgshcha' pari_rakSha'taH | e_tA vA_chaH pra'yujya_nte | yatrai ta'dupa_dRRishya'te || e_tade_va vi'jAnI_yAt | pra_mANa'-~NkAla_parya'ye | vi_she_Sha_Na-ntu' vakShyA_maH | RRi_tUnA᳚-ntanni_bodha'ta || shuklavAsA' rudra_gaNaH | grI_ShmeNA'varta_te sa'ha | ni_jaha'-npRRithi'vIgM sa_rvAm || 10 ||
jyo_tiShA᳚ .aprati_khyena' saH | vi_shva_rU_pANi' vAsA_gM_si | A_di_tyAnA᳚-nni_bodha'ta | saMva.NthsarINa'-~Nkarma_phalam | varShAbhi-rda'datA_gM_ saha | aduHkho' duHkha cha'kShuri_va | tadmA' pIta iva_ dRRishya'te | shItenA᳚ vyatha'yanni_va | ru_ruda'kSha iva_ dRRishya'te || hlAdayate᳚ jvala'tashchai_va | shA_myata'shchAsya_ chakShu'ShI | yAvai prajA bhra'ggshya_nte | saMva.NthsarAttA bhra'ggshya_nte || yAH_ prati'tiShTha_nti | saMva.Nthsare tAH prati'tiShTha_nti | va_r_ShAbhya' itya_rthaH || 11 ||
(shRRi_No_ - tya_nyAnth - sa_rvA - me_va ShaTcha')
anuvAkaH 4
akShi'duH_khotthi'tasyai_va | vi_prasa'nne ka_nIni'ke | A~Nkte chAdga'Na-nnA_sti | RRi_bhUNA᳚-ntanni_bodha'ta | ka_na_kA_bhAni' vAsA_gM_si | a_hatA'ni ni_bodha'ta | annamashrnIta' mRRijmI_ta | a_haM-vo.N' jIva_napra'daH | e_tA vA_chaH pra'yujya_nte | sha_radya'tropa_ dRRishya'te || 12 ||
abhidhUnvanto-.abhighna'nta i_va | vA_tava'nto ma_rudga'NAH | amuto jetumiShumu'khami_va | sannaddhA-ssaha da'dRRishe_ ha | apaddhvastai-rvastiva'rNairi_va | vi_shi_khAsaH' kapa_rdinaH |akruddhasya yothsya'mAna_sya | kRRi_ddhasye'va_ lohi'nI | hematashchakShu'ShI vi_dyAt | a_kShNayoH᳚, kShipa_Nori'va || 13 ||
durbhikSha-ndeva'loke_Shu | ma_nUnA'muda_ka-~NgRRi'he | e_tA vA_chaH pra'vada_ntIH | vai_dyuto' yAnti_ shaishi'rIH | tA a_gniH pava'mAnA_ anvai᳚kShata | i_ha jI'vi_kAma-pa'ripashyann | tasyai_ShA bhava'ti | i_heha vaH' svata_pasaH | maru'ta_-ssUrya'tvachaH | sharma' sa_prathA_ AvRRi'Ne || 14 ||
(dRRishya'ta - i_vA - vRRi'Ne)
anuvAkamj 5
ati' tA_mrANi' vAsA_gM_si | a_ShTiva'jri sha_taghni' cha | vishve devA vipra'hara_nti | a_gniji'hva a_sashcha'ta | naiva devo' na ma_rtyaH | na rAjA va'ruNo_ vibhuH | nAgni-rnendro na pa'vamA_naH | mA_tRRikka'chcha na_ vidya'te | di_vyasyaikA_ dhanu'rArtniH | pRRi_thi_vyAmapa'rA shri_tA || 15 ||
tasyendro vamri'rUpe_Na | dha_nurjyA'-maChi_nathsva'yam | tadi'ndra_dhanu'ritya_jyam | a_bhrava'rNeShu_ chakSha'te | etadeva shaMyo.N-rbArha'spatya_sya | e_ta-dru'drasya_ dhanuH | ru_drasya' tveva_ dhanu'rArtniH | shira_ utpi'peSha | sa pra'va_rgyo'-.abhavat | tasmA_-dya-ssapra'va_rgyeNa' ya_j~nena_ yaja'te | ru_drasya_ sa shiraH_ prati'dadhAti | nainagM' ru_dra Aru'ko bhavati | ya e_vaM-ve.Nda' || 16 ||
(shri_tA - yaja'te_ trINi' cha)
anuvAkaH 6
a_tyU_rdhvA_kSho-.ati'rashchAt | shishi'raH pra_dRRishya'te | naiva rUpa-nna' vAsA_gM_si | na chakShuH' prati_dRRishya'te | a_nyonya_-ntu na' higgsrA_taH | sa_ta sta'-ddeva_lakSha'Nam | lohito-.akShNi shA'rashI_rShNiH | sU_ryasyo'daya_na-mpra'ti | tva-NkaroShi' nyanja_likAm | tva_-~Nkaro'Shi ni_jAnu'kAm || 17 ||
nijAnukAme᳚ nya~nja_likA | amI vAcha-mupAsa'tAmi_ti | tasmai sarva RRitavo' nama_nte | maryAdA karatvA-tpra'puro_dhAm | brAhmaNa' Apno_ti | ya e'vaM-ve.N_da | sa khalu saMva.Nthsara etai-ssenAnI'bhi-ssa_ha | indrAya sarvAn-kAmAna'bhiva_hati | sa dra_phsaH | tasyai_ShA bhava'ti || 18 ||
ava' dra_phso agM'sha_matI'matiShThat | i_yA_naH kRRi_ShNo da_shabhiH' sa_hasraiH᳚ | Ava_rta-mindra_-shshachyA_ dhama'ntam | upasnuhi ta-nnRRimaNA-matha'drAmi_ti | etayai vendra-ssalA vRRi'kyA sa_ha | asurA-npa'rivRRi_shchati | pRRithi'vya_gM_ shuma'tI | tAma_nva-va'sthita-ssaMva.Nthsa_ro di_va~ncha' | naivaM-vi.NduShA-.a.achAryA᳚-ntevA_sinau | anyonyasmai᳚ druhyA_tAm | yo dru_hyati | bhrashyate sva'rgA-llo_kAt | ityRRitu ma'NDalA_ni | sUrya maNDalA᳚ nyAkhyA_yikAH | ata UrdhvagMsa'nirva_chanAH || 19 ||
(ni_jAnu'kAM_ - bhava'ti - druhyA_tA-mpa~ncha' cha)
anuvAkaH 7
Arogo bhrAjaH paTaraH' pata_NgaH | svarNaro jyotiShImAn'. vibhA_saH | te asmai sarve divamA'tapa_nti | Urja-nduhAnA anapasphura'nta i_ti | kashya'po-.aShTa_maH | sa mahAmeru-nna' jahA_ti | tasyai_ShA bhava'ti | yatte_ shilpa'-Nkashyapa rocha_nAva't | i_ndri_yAva'-tpuShka_la-~nchi_trabhA'nu | yasmi_-nthsUryA_ arpi'tA-ssa_pta sA_kam || 20 ||
tasmi-nrAjAna-madhivishraye'mami_ti | te asmai sarve kashyapA-jjyoti'-rlabha_nte | tAnthsomaH kashyapAdadhi' nirdha_mati | bhrastA karma kRRi'divai_vam || prANo jIvAnIndriya' jIvA_ni | sapta shIrSha'NyAH prA_NAH | sUryA i'tyAchA_ryAH | apashyamaha metAn-thsapta sU᳚ryAni_ti | pa~nchakarNo' vAthsyA_yanaH | saptakarNa'shcha plA_kShiH || 21 ||
Anushravika eva nau kashya'pa i_ti | ubhau' veda_yite | na hi shekumiva mahAme'ru-Nga_ntum | apashyamahameta-thsUryamaNDala-mpariva'rtamA_nam | gA_rgyaH prA'NatrA_taH | gachChanta ma'hAme_rum | eka'nchAja_hatam | bhrAjapaTara pata'~NgA ni_hane | tiShThannA'tapa_nti | tasmA'di_ha taptri' tapAH || 22 ||
a_mutre_tare | tasmA'di_hA taptri' tapAH | teShA'meShA_ bhava'ti | sa_pta sUryA_ diva_-manu_ pravi'ShTAH | tAna_nveti' pa_thibhi'-rdakShi_NAvAn' | te asmai sarve ghRRitamA'tapa_nti | Urja-nduhAnA anapasphura'nta i_ti || saptartvija-ssUryA i'tyAchA_ryAH | teShA'meShA_ bhava'ti | sa_pta disho_ nAnA' sUryAH || 23 ||
sa_pta hotA'ra RRi_tvijaH' | devA AdityA' ye sa_pta | tebhi-ssomAbhI rakSha'Na i_ti | tada'pyAmnA_yaH | digbhrAja RRitU᳚n karo_ti | eta'yaivA_vRRitA .a.asahasrasUryatAyA iti vai'shampA_yanaH | tasyai_ShA bhava'ti | yaddyAva' indra te sha_tagM sha_ta-mbhUmIH᳚ | u_ta syuH | na tvA' vajrin-thsa_hasra_gM_ sUryAH᳚ | 24 ||
anu na jAtamaShTa roda'sI i_ti | nAnA li~NgatvA-dRRitUnA-nnAnA' sUrya_tvam || aShTau tu vyavasi'tA i_ti | sUryamaNDalA-nyaShTA'ta U_rdhvam | teShA'meShA_ bhava'ti || chi_tra-nde_vAnA_-muda'gA_danI'kam | chakShu'-rmi_trasya_ varu'NasyA_gneH | A-.aprA_ dyAvA' pRRithi_vI a_ntari'kSham | sUrya AtmA jagatastasthu'Shashche_ti || 25 ||
(sA_kaM - plA_kShi - staptri'tapA_ - nAnA'sUryAH_ - sUryA_ - +nava' cha)
anuvAkaH 8
kvedamabhra'-nnivi_shate | kvAyagM' saMva.Nthsa_ro mi'thaH | kvAhaH kveya-nde'va rA_trI | kva mAsA RRi'tava_-shshritAH || ardhamAsA' muhU_rtAH | nimeShAstu'TibhiH_ (nimeShAstra'TibhiH_) saha | kvemA Apo ni'visha_nte | ya_dIto' yAnti_ sampra'ti || kAlA aphsu ni'visha_nte | A_pa-ssUrye' sa_mAhi'tAH | 26 |
abhrA᳚Nya_paH pra'padya_nte | vi_dyuthsUrye' sa_mAhi'tA | anavarNe i'me bhU_mI | i_ya~nchA'sau cha_ roda'sI | kigg svidatrAnta'rA bhU_tam | ye_neme vi'dhRRite_ ubhe | vi_ShNunA' vidhRRi'te bhU_mI | i_ti va'thsasya_ veda'nA | irA'vatI dhenu_matI_ hi bhU_tam | sU_ya_va_sinI_ manu'She dasha_sye᳚ | 27 |
vya'ShTabhnA_-droda'sI_ viShNa've_te | dA_dhartha' pRRithi_vI-ma_bhito' ma_yUkhaiH᳚ | kinta-dviShNo rbala'mA_huH | kA_ dIptiH' ki-mpa_rAya'Nam | eko' ya_ddhA-ra'ya dde_vaH | re_jatI' roda_sI u'bhe | vAtAdviShNo-rba'la mA_huH | a_kSharA᳚-ddIpti_ ruchya'te | tri_padA_ddhAra'ya-dde_vaH | yadviShNo'reka_-mutta'mam || 28 ||
a_gnayo' vAya'vashchai_va | e_tada'sya pa_rAya'Nam | pRRichChAmi tvA pa'ra-mmRRi_tyum | a_vama'-mmaddhya_mancha'tum | lo_kancha_ puNya'pApA_nAm | e_ta-tpRRi'chChAmi_ sampra'ti || a_mumA'huH pa'ra-mmRRi_tyum | pa_vamA'na-ntu_ maddhya'mam | a_gnire_vAva'mo mRRi_tyuH | cha_ndramA᳚-shchatu_ruchya'te || 29 ||
a_nA_bho_gAH pa'ra-mmRRi_tyum | pA_pA-ssaM'ya.Nnti_ sarva'dA | AbhogAstveva' saMya.N_nti | ya_tra pu'NyakRRi_to ja'nAH | tato' ma_ddhyama'mAya_nti | cha_tuma'gni~ncha_ sampra'ti | pRRichChAmi tvA' pApa_kRRitaH | ya_tra yA'taya_te ya'maH | tvannasta--dbrahma'-nprabrU_hi | ya_di ve᳚tthA-.asa_to gRRi'hAn || 30 ||
ka_shyapA' dudi'tA-ssU_ryAH | pA_pAnni'rghnanti_ sarva'dA | rodasyoranta'-rdeshe_Shu | tatra nyasyante' vAsa_vaiH | te .asharIrAH pra'padya_nte | ya_thA .apu'Nyasya_ karma'NaH | apA᳚Nya_pAda' keshA_saH | ta_tra te'-.ayoni_jA ja'nAH | mRRitvA punarmRRityu-mA'padya_nte | a_dyamA'nA-ssva_karma'bhiH | 31 |
AshAtikAH krima'ya i_va | tataH pUyante' vAsa_vaiH | apai'ta-mmRRi_tyu-~nja'yati | ya e_vaM-ve.Nda' | sa khalvaivaM'-vi.NdbrA_hmaNaH | dI_rghashru'ttamo_ bhava'ti | kashya'pa_syAti'thi_-ssiddhaga'mana_-ssiddhAga'manaH | tasyai_ShA bhava'ti || Ayasmin᳚-thsa_pta vA'sa_vAH | roha'nti pU_rvyA' ruhaH' | 32 |
RRiShi'rha dIrgha_shrutta'maH | indrasya gharmo ati'thiri_ti | kashyapaH pashya'ko bha_vati | yathsarva-mparipashyatI'ti sau_kShmyAt | athAgne'raShTapu'ruSha_sya | tasyai_ShA bhava'ti | agne_ naya' su_pathA' rA_ye a_smAn | vishvA'ni deva va_yunA'ni vi_dvAn | yu_yo_ddhya'sma-jju'hurA_NamenaH' | bhUyiShThAnte nama uktiM-vi.N'dheme_ti || 33 ||
(sa_mAhi'tA - dasha_sye' - utta'ma_-muchya'te-gRRihAn-thsva_karma'bhiH-pU_rvyA' ruha'-i_ti)
anuvAkaH 9
agnishcha jAta'vedA_shcha | sahojA a'jirA_prabhuH | vaishvAnaro na'ryApA_shcha | pa_~NktirA'dhAshcha_ sapta'maH | visarpevA-.aShTa'mo-.agnI_nAm | ete-.aShTau vasavaH, kShi'tA i_ti | yathartve-vAgne-rarchirvarNa' vishe_ShAH | nIlArchishcha pItakA᳚rchishche_ti | atha vAyo-rekAdasha-puruShasyaikAdasha'strIka_sya | prabhrAjamAnA vya'vadA_tAH || 34 ||
yAshcha vAsu'ki vai_dyutAH | rajatAH paru'ShA-shshyA_mAH | kapilA a'tilo_hitAH | UrdhvA avapa'tantA_shcha | vaidyuta i'tyekA_dasha | nainaM-vai.Ndyuto' hina_sti | ya e'vaM-ve.N_da | sa hovAcha vyAsaH pA'rAsha_ryaH | vidyudvadhamevAha-mmRRityumai᳚chChami_ti | na tvakA'magM ha_nti || 35 ||
ya e'vaM-ve.N_da | atha ga'ndharva_gaNAH | svAna_ bhrAT | a~NghA'ri_-rbambhA'riH | hasta_-ssuha'staH | kRRishA'nurvi_shvAva'suH | mUrdhanvAn-thsU᳚ryava_rchAH | kRRitirityekAdasha ga'ndharva_gaNAH | devAshcha ma'hAde_vAH | rashmayashcha devA' gara_giraH || 36 ||
naina-~Ngaro' hina_sti | ya e'vaM-ve.N_da | gau_rI mi'mAya sali_lAni_ takSha'tI | eka'padI dvi_padI_ sA chatu'ShpadI | a_ShTApa'dI_ nava'padI babhU_vuShI᳚ | sahasrAkSharA parame vyo'manni_ti | vAcho' vishe_ShaNam | atha nigada'vyAkhyA_tAH | tAnanukra'miShyA_maH | va_rAhavaH'-svata_pasaH || 37 ||
vi_dyu-nma'haso_ dhUpa'yaH | shvApayo gRRihamedhA᳚shchetye_te | ye_ cheme-.ashi'mivi_dviShaH | parjanyA-ssapta pRRithivImabhiva'rSha_nti | vRRiShTi'bhiri_ti | etayaiva vibhakti vi'parI_tAH | sa_ptabhi_rvAtai' rudI_ritAH | amUM-lo.NkA-nabhiva'rSha_nti | teShA'meShA_ bhava'ti | sa_mA_na-me_taduda'kam || 38 ||
u_chchaitya'va_ chAha'bhiH | bhUmi'-mpa_rjanyA_ jinva'nti | diva-njinvan-tyagna'ya i_ti | yadakSha'ra-mbhU_takRRi'tam | vishve' devA u_pAsa'te | ma_harShi'masya go_ptAra᳚m | ja_mada'gni_-maku'rvata | ja_mada'gni_-rApyA'yate | Chando'bhi-shchaturutta_raiH | rAjna_-ssoma'sya tRRi_ptAsaH' || 39 ||
brahma'NA vI_ryA'vatA | shi_vA naH' pra_disho_ dishaH' || tachChaM_yo.NrA vRRi'NImahe | gA_tuM-ya.N_jnAya' | gA_tuM-ya.N_jnapa'taye | daivI᳚ sva_stira'stu naH | sva_sti-rmAnu'ShebhyaH | U_rdhva-nji'gAtu bheSha_jam | shanno' astu dvi_pade᳚ | shanchatu'Shpade | somapA(3) asomapA(3) iti nigada'vyAkhyA_tAH || 40 ||
(vya_va_dA_tA - ha_nti-ga'ra_gira - sta_pasa - uda'kaM - tRRiptAsa_ - shvatu'Shpada_ eka'-~ncha)
anuvAkaH 10
sa_ha_sra_vRRidi'ya-mbhU_miH | pa_raM-vyo.N'ma sa_hasra'vRRit | a_shvinA' bhujyU' nAsa_tyA | vi_shvasya' jaga_taspa'tI || jAyA bhUmiH pa'tirvyo_ma | mi_thuna'ntA a_turya'thuH | putro bRRihaspa'tI ru_draH | sa_ramA' iti' strIpu_mam || shu_kraM-vA.N'ma_nyadya'ja_taM-vA.N'ma_nyat | viShu'rUpe_ aha'nI_ dyauri'va sthaH || 41 ||
vishvA_ hi mA_yA ava'tha-ssvadhAvantau | bha_drA vA᳚-mpUShaNAvi_ha rA_tira'stu | vAsA᳚tyau chi_trau jaga'to ni_dhAnau᳚ | dyAvA'bhUmI cha_rathaH' sa_gM_ sakhA'yau | tAva_shvinA' rA_sabhA᳚shvA_ hava'-mme | shu_bha_spa_tI_ A_gatagM' sU_ryayA' sa_ha | tyugro' ha bhu_jyu-ma'shvinoda me_ghe | ra_yinna kashchi'-nmamRRi_vA.N(2) avA'hAH | tamU'hathu-rnau_bhirA᳚tma_n-vatI'bhiH | a_nta_ri_kSha_ pruDbhi_ra-po'dakAbhiH || 42 ||
ti_sraH, kShapa_strirahA' .ati_vraja'dbhiH | nAsa'tyA bhu_jyumU'hathuH pata_~NgaiH | sa_mu_drasya_ dhanva'nnA_rdrasya' pA_re | tri_bhI rathai᳚-shsha_tapa'dbhi_-ShShaDa'shvaiH | sa_vi_tAraM_-vi.Nta'nvantam | anu'baddhnAti shAmba_raH | ApapUrShaM-ba'rashchai_va | sa_vitA' .arepa_so' .abhavat | tyagM sutRRiptaM-vi.N'ditvai_va | ba_huso'ma gi_raM-va.N'shI || 43 ||
anveti tugro va'kriyA_ntam | AyasUyAn-thsoma'tRRiphsu_Shu | sa sa~NgrAma-stamo᳚dyo-.atyo_taH | vAcho gAH pi'pAti_ tat | sa tadgobhi-sstavA᳚ .atyetya_nye | ra_kShasA' .ananvi_tAshcha' ye | a_nveti_ pari'vRRittyA_-.astaH | e_vame_tau stho' ashvinA | te e_te dyuH' pRRithi_vyoH | aha'raha_-rgarbha'ndadhAthe || 44 ||
tayo' re_tau va_thsA va'horA_tre | pRRi_thi_vyA ahaH' | di_vo rAtriH' | tA avi'sRRiShTau | dampa'tI e_va bha'vataH || tayo' re_tau va_thsau | a_gnishchA'-di_tyashcha' | rA_trerva_thsaH | shve_ta A'di_tyaH | ahno_-.agniH || 45 ||
tA_mro a'ru_NaH | tA avi'sRRiShTau | dampa'tI e_va bha'vataH || tayo' re_tau va_thsau | vRRi_trashcha' vaidyu_tashcha' | a_gnervRRi_traH | vai_dyuta' Adi_tyasya' | tA avi'sRRiShTau | dampa'tI e_va bha'vataH || tayo' re_tau va_thsau || 46 ||
u_ShmA cha' nIhA_rashcha' | vRRi_trasyo_ShmA | vai_dyu_tasya' nIhA_raH | tau tAve_va prati'padyete || seyagM rAtrI' ga_rbhiNI' pu_treNa_ saMva.N'sati | tasyA_ vA e_tadu_lbaNa᳚m | yadrAtrau' ra_shmayaH' | yathA_ gorga_rbhiNyA' u_lbaNa᳚m | e_vame_tasyA' u_lbaNa᳚m | prajayiShNuH prajayA cha pashubhi'shcha bha_vati | ya e'vaM-ve.N_da | etamudyanta-mapiya'ntanche_ti | AdityaH puNya'sya va_thsaH | atha pavi'trANgi_rasaH || 47 ||
(stho - .apo'dakAbhi--r vashI - dadhAthe - a_gni - stayo' re_tau va_thsau - bha_vati cha_tvAri' cha)
anuvAkaH 11
pa_vitra'vantaH_ pari_vAja_mAsa'te | pi_taiShA᳚-mpra_tno a_bhira'kShati vra_tam | ma_hassa'mu_draM-va.Nru'Na sti_roda'dhe | dhIrA' ichCheku_rddharu'NeShvA_rabha᳚m | pa_vitra'-nte_ vita'ta_-mbrahma'Na_spate᳚ | prabhu_rgAtrA'Ni_ parye'Shi vi_shvataH' | ata'ptatanU_-rna tadA_mo a'shnute | shRRi_tAsa_ idvaha'n-ta_sta-thsamA'shata | bra_hmA de_vAnA᳚m | asa'ta-ssa_dye tata'kShuH || 48 ||
RRiSha'ya-ssa_ptAtri'shcha_ yat | sarve-.atrayo a'gastya_shcha | nakSha'trai_-shsha~NkRRi'to .avasann | atha' savitu_-shshyAvAshva_syA .avarti'kAmasya | a_mI ya RRikShA_ nihi'tA sa u_chchA | nakta_-ndadRRi'shre_ kuha'chi_ddive'yuH | ada'bdhAni_ varu'Nasya vra_tAni' | vi_chA_kasha'-chcha_ndramA_ nakSha'trameti | ta-thsa'vi_tu-rvare᳚Nyam | bhargo' de_vasya' dhImahi || 49 |
dhiyo_ yo naH' pracho_dayA᳚t || tathsa'vi_tu-rvRRi'NImahe | va_ya-nde_vasya_ bhoja'nam | shreShThagM' sarva_dhAta'mam | tura_-mbhaga'sya dhImahi | apA'gUhata savitA_ tRRibhIn' | sarvA᳚-ndi_vo andha'saH | nakta'nta;_tAnya'bhava-ndRRi_she | asthya_sthnA sambha'viShyAmaH || nAma_ nAmai_va nA_ma me᳚ || 50 ||
napugMsa'ka_-mpumA_g_strya'smi | sthAva'ro-.asmyatha_ ja~Nga'maH | ya_je-.ayakShi_ yaShTA_he cha' | mayA' bhU_tAnya'yakShata | pa_shavo' mama' bhUtA_ni | anUbandhyo .asmya'haM-vi.N_bhuH | striyaH' sa_tIH | tA u' me pu_gM_sa A'huH | pashya'dakSha_NvAnna-viche'tada_ndhaH | ka_viryaH pu_tra-ssa i_mA chi'keta || 51 ||
yastA vi'jA_nA-thsa'vi_tuH pi_tA-.asa't | a_ndho maNima'vindat | tama'naNguli_-rAva'yat | a_grI_vaH pratya'munchat | tamaji'hva a_sashcha'ta | UrdhvamUla-ma'vAkChA_kham | vRRi_kShaM-yA.N' veda_ sampra'ti | na sa jAtu janaH' shradda_ddhyAt | mRRi_tyurmA' mAra_yAdi'tiH | hasitagM rudi'ta~NgI_tam || 52 ||
vINA' paNa va_lAsi'tam | mRRi_tanjI_vancha' yatki_nchit | a_NgAni' sneva_ viddhi' tat | atRRi'Shya_gg_stRRiShya' dhyAyat | a_smAjjA_tA me' mithU_ charann' | putro nir-RRityA' vaide_haH | a_chetA' yashcha_ cheta'naH | sa_ ta-mmaNima'vindat | so'-.ana~Nguli_rAva'yat | so_-.agrI_vaH pratya'munchat || 53 |
so-.aji'hvo a_sashcha'ta | naitamRRiShiM-vi.NditvA naga'ra-mpra_vishet | ya'di pra_vishet | mi_thau chari'tvA pra_vishet | tathsambhava'sya vra_tam | A_ tama'gne ra_thanti'ShTha | ekA᳚shvameka_ yoja'nam | ekachakra'-meka_dhuram | vA_ta dhrA'ji ga_tiM-vi.N'bho | na_ ri_Shyati' na vya_thate || 54 ||
nA_syAkSho' yAtu_ sajja'ti | yachChvetA᳚-nrohi'tAgshchA_gneH | ra_the yu'ktvA-.adhi_tiShTha'ti | ekayA cha dashabhishcha' svabhU_te | dvAbhyA miShTaye vigM'shatyA_ cha | tisRRibhishcha vahase trigM'shatA_ cha | niyudbhi-rvAyaviha tA' vimu_~ncha || 55 ||
(tata'kShu--r dhImahi - nA_ma me' - chiketa - gI_taM - pratya'mu~ncha-d- vya_thate - +sa_pta cha')
anuvAkaH 12
Ata'nuShva_ prata'nuShva | u_ddhamAdha'ma_ sandha'ma | Aditye chandra'varNA_nAm | garbha_ mA dhe'hi_ yaH pumAn' | i_ta-ssi_ktagM sUrya'gatam | cha_ndrama'se_ rasa'NkRRidhi | vArAda-njana'yA-gre_-.agnim | ya eko' rudra_ uchya'te | a_sa_-~NkhyA_tA-ssa'hasrA_Ni | sma_ryate' na cha_ dRRishya'te || 56 ||
e_vame_tanni'bodhata | A ma_ndrai-ri'ndra_ hari'bhiH | yA_ hi ma_yUra'-romabhiH | mAtvA kechinniye muri'nna pA_shinaH | da_dha_nveva_ tA i'hi | mA ma_ndrai-ri'ndra_ hari'bhiH | yA_mi ma_yUra' romabhiH | mA mA kechinniye muri'nna pA_shinaH | ni_dha_nveva_ tA.N(2) i'mi | aNubhishcha ma'hadbhi_shcha || 57 ||
ni_ghRRiShvai' rasa_mAyu'taiH | kAlair-haritva'mApa_nnaiH | indrAyA'hi sa_hasra' yuk | a_gni-rvi_bhrAShTi' vasanaH | vA_yu-shshveta'sikadru_kaH | saM_va.N_thsa_ro vi'ShU_ varNaiH᳚ | nityA_ste .anucha'rAsta_va | subrahmaNyogM subrahmaNyogM su'brahma_Nyom | indrAgachCha hariva AgachCha me'dhAti_theH | meSha vRRiShaNashva'sya me_ne || 58 ||
gaurAvaskandinna-halyA'yai jA_ra | kaushika-brAhmaNa gautama'bruvA_Na | a_ru_NAshvA' i_hAga'tAH | vasa'vaH pRRithivi_ kShitaH' | a_ShTau di_gvAsa'so_ .agnayaH' | agnishcha jAtavedA᳚shchetye_te | tAmrAshvA᳚-stAmra_rathAH | tAmravarNA᳚ stathA_-.asitAH | daNDahastAH᳚ khAda_gdataH | ito rudrAH᳚ parA_~NgatAH | 59 |
uktagg sthAna-mpramANancha' pura_ ita | bRRiha_spati'shcha savi_tA cha' | vi_shvarU'pai-ri_hAga'tAm | rathe'nodaka_vartma'nA | a_phsuShA' iti_ taddva'yoH | ukto veSho' vAsA_gM_si cha | kAlAvayavAnA-mitaH' pratI_jyA | vAsAtyA' itya_shvinoH | ko-.antarikShe shabdaNka'rotI_ti | vAsiShTha rauhiNo mImAgM'sA-~ncha_kre | tasyai_ShA bhava'ti || vA_shreva' vi_dyuditi' || brahma'Na u_dara'Namasi | brahma'Na udI_raNa'masi |brahma'Na A_stara'Namasi | brahma'Na upa_stara'Namasi || 60 ||
(dRRishya'te_ - cha - me_ne - pa'rA_-~NgatA - shcha_kre ShaT cha')
anuvAkaH 13 [apa'krAmata garbhi_NyaH' ]
a_ShTayo'nI-ma_ShTapu'trAm | a_ShTapa'tnI-mi_mA-mmahI᳚m | a_haM-ve.Nda_ na me' mRRityuH | na chAmRRi'tyura_ghAha'rat | a_ShTayo᳚nya_ShTa pu'tram | a_ShTapa'di_da-ma_ntari'kSham | a_haM-ve.Nda_ na me' mRRityuH | na chAmRRi'tyura_ghAha'rat | a_ShTayo'nI-ma_ShTapu'trAm | a_ShTapa'tnI-ma_mUndiva᳚m || 61 ||
a_haM-ve.Nda_ na me' mRRityuH | na chAmRRi'tyura_ghAha'rat | su_trAmA'Na-mma_hImU_Shu | adi'ti_rdyau-radi'ti-ra_ntari'kSham | adi'ti rmA_tA sa pi_tA sa pu_traH | vishve' de_vA adi'tiH_ pa~ncha_ janAH᳚ | adi'ti-rjA_ta-madi'ti_-rjani'tvam | a_ShTau pu_trAso_ adi'teH | ye jA_tA sta_nvaH' pari' | de_vA.N (2) upa'prai-thsa_ptabhiH' || 62 ||
pa_rA_ mA_rtA_NDamAsya't | sa_ptabhiH' pu_trai-radi'tiH | upa_ prai-tpU_rvyaM'-yu.Nga᳚m | pra_jAyai' mRRi_tyave ta't | pa_rA_ mA_rtA_NDa-mAbha'ra_diti' | tAnanukra'miShyA_maH | mi_trashcha_ varu'Nashcha | dhA_tA chA᳚rya_mA cha' | agMsha'shcha_ bhaga'shcha | indrashcha vivasvAg'shchetye_te | hi_ra_Nya_ga_rbho ha_gM_sasshu'chi_Shat | brahma' jaj~nA_na-ntadi-tpa_damiti' | ga_rbhaH prA'jApa_tyaH | atha_ puru'Sha-ssa_ptapuru'ShaH || 63 ||
(a_mU-ndivagM' - sa_ptabhi' - re_te cha_tvAri' cha)
anuvAkaH 14
yo-.asau' ta_pannu_deti' | sa sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_NAnA_dAyo_deti' | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_NAnA_dAyoda'gAH | a_sau yo᳚ .asta_meti' | sa sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_NAnA_dAyA_stameti' | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_NAnA_dAyA sta'~NgAH | a_sau ya A_pUrya'ti | sa sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nai rA_pUrya'ti | 64 |
mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nai-rA_pUri'ShThAH | a_sau yo'-.apa_kShIya'ti | sa sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nai-rapa'kShIyati | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nai-rapa'kSheShThAH | a_mUni_ nakSha'trANi | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nairapa' prasarpanti_ chothsa'rpanti cha | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipata_ mothsRRi'pata || 65 ||
i_me mAsA᳚-shchArdhamA_sAshcha' | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nairapa' prasarpanti_ chothsa'rpanti cha | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipata_ mothsRRi'pata | i_ma RRi_tavaH' | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nairapa' prasarpanti_ chothsa'rpanti cha | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipata_ mothsRRi'pata | a_yagM saM'va.Nthsa_raH | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nairapa' prasarpati_ chothsa'rpati cha || 66 ||
mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipa_ mothsRRi'pa | i_damahaH' | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nai-rapa' prasarpati_ chothsa'rpati cha | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipa_ mothsRRi'pa | i_yagM rAtriH' | sarve'ShA-mbhU_tAnA᳚-mprA_Nai-rapa' prasarpati_ chothsa'rpati cha | mA me᳚ pra_jAyA_ mA pa'shU_nAm | mA mama' prA_Nairapa' prasRRipa_ mothsRRi'pa | au-mbhUrbhuva_ssvaH' | etadvo mithuna-mmA no mithu'nagM rI_Dhvam || 67 ||
(prA_NairA_pUrya'ti_-mothsRRi'pata_-chothsa'rpati cha_ - mothsRRi'pa_ dve cha')
anuvAkaH 15
athAdityasyAShTa pu'ruSha_sya | vasUnA mAdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | rudrANA-mAdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | AdityAnA-mAdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | satAgM'satyA_nAm | AdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | abhidhUnvatA'-mabhi_ghnatAm | vAtava'tA-mma_rutAm | AdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | RRibhUNA-mAdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | vishveShA᳚-ndevA_nAm | AdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni | saMva.Nthsara'sya sa_vituH | Adityasya sthAne svateja'sA bhA_ni | au-mbhUrbhuva_ssvaH' | rashmayo vo mithuna-mmA no mithu'nagM rI_Dhvam || 68 ||
(RRibhUNAmAdityAnAg sthAne svateja'sA bhA_ni ShaTcha')
anuvAkaH 16
Arogasya sthAne svateja'sA bhA_ni | bhrAjasya sthAne svateja'sA bhA_ni | paTarasya sthAne svateja'sA bhA_ni | pata~Ngasya sthAne svateja'sA bhA_ni | svarNarasya sthAne svateja'sA bhA_ni | jyotiShImatasya sthAne svateja'sA bhA_ni | vibhAsasya sthAne svateja'sA bhA_ni | kashyapasya sthAne svateja'sA bhA_ni | au-mbhUrbhuva_ssvaH' | Apo vo mithuna-mmA no mithu'nagM rI_Dhvam || 69 ||
(Arogasya dasha')
anuvAkaH 17
atha vAyo-rekAdasha-puruShasyaikAdasha'-strIka_sya |
prabhrAjamAnAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vyavadAtAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vAsukivaidyutAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
rajatAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
paruShANAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
shyAmAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
kapilAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
atilohitAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
UrdhvAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni || 70 ||
avapatantAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vaidyutAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
prabhrAjamAnInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vyavadAtInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vAsukivaidyutInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
rajatAnAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
paruShANAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
shyAmAnAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
kapilAnAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
atilohitInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
UrdhvAnAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
avapatantInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
vaidyutInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni |
au-mbhUrbhuva_ssvaH' |
rUpANi vo mithuna-mmA no mithu'nagM rI_Dhvam || 71 ||
(UrdhvAnAgM rudrANAg sthAne svateja'sA bhA_ - nyatilohitInAgM rudrANInAg sthAne svateja'sA bhA_ni pa~ncha' cha)
anuvAkaH 18
athAgne'raShTa pu'ruSha_sya || agneH pUrva-dishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
jAtavedasa upadishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
sahojaso dakShiNa-dishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
ajirAprabhava upadishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
vaishvAnarasyAparadishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
naryApasa upadishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
pa~NktirAdhasa udagdishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
visarpiNa upadishyasya sthAne svateja'sA bhA_ni |
au-mbhUrbhuva_ssvaH' |
disho vo mithuna-mmA no mithu'nagM rI_Dhvam || 72 ||
(sva'reka'-~ncha)
anuvAkaH 19
dakShiNapUrva-syAndishi visa'rpI na_rakaH | tasmAnnaH pa'ripA_hi | dakShiNA-parasyA-ndishya visa'rpI na_rakaH | tasmAnnaH pa'ripA_hi | uttara-pUrvasyA-ndishi viShA'dI na_rakaH | tasmAnnaH pa'ripA_hi | uttarA-parasyA-ndishya viShA'dI na_rakaH | tasmAnnaH pa'ripA_hi | A yasminthsapta vAsavA indriyANi shatakrata' vitye_te || 73 ||
(dakShiNapUrvasyA-nnava')
anuvAkaH 20
i_ndra_ gho_ShA vo_ vasu'bhiH pu_rastA_-dupa'dadhatAm |
mano'javaso vaH pi_tRRibhi'-rdakShiNa_ta upa'dadhatAm |
prache'tA vo ru_draiH pa_shchA-dupa'dadhatAm |
vi_shvaka'rmA va Adi_tyai-ru'ttara_ta upa'dadhatAm |
tvaShTA' vo rU_pai-ru_pari'ShTA_-dupa'dadhatAm | s
anjnAnaM-vaH .Npa'shchAdi_ti | A_di_tya-ssarvo_-.agniH pRRi'thi_vyAm | vA_yura_ntari'kShe | sUryo' di_vi | cha_ndramA' di_kShu | nakSha'trANi_ svalo_ke | e_vA hye'va | e_vA hya'gne | e_vA hi vA'yo | e_vA hI᳚ndra | e_vA hi pU'Shann | e_vA hi de'vAH || 74 ||
(di_kShu sa_pta cha')
anuvAkaH 21
Apa'mApAma_pa-ssarvAH᳚ | a_smA-da_smAdi_to-.amutaH' | a_gnirvA_yushcha_ sUrya'shcha | sa_ha sa'~nchaska_rardhi'yA | vA_yvashvA' rashmi_ pata'yaH | marI᳚chyAtmAno_ adru'haH | de_vI rbhu'vana_ sUva'rIH | pu_tra_va_vAya' me suta | mahAnAmnI-rma'hAmA_nAH | ma_ha_so ma'hasa_ssvaH' || 75 ||
de_vIH pa'rjanya_ sUva'rIH | pu_tra_va_vAya' me suta | a_pAshnyu'ShNi-ma_pA rakShaH' | a_pAshnyu'ShNi-ma_pA ragha᳚m | apA᳚ghrA_mapa' chA_varti᳚m | apa' de_vIri_to hi'ta | vajra'-nde_vIrajI'tAgshcha | bhuva'na-ndeva_ sUva'rIH | A_di_tyAnadi'ti-nde_vIm | yoni'nordhva-mu_dISha'ta || 76 ||
bha_dra-NkarNe'bhi-shshRRiNu_yAma' devAH | bha_dra-mpa'shyemA_kShabhi_-ryaja'trAH | sthi_rairaNgai᳚ stuShTu_vAgM sa'sta_nUbhiH' | vyashe'ma de_vahi'taM_-ya.NdAyuH' | sva_sti na_ indro' vRRi_ddhashra'vAH | sva_sti naH' pU_ShA vi_shvave'dAH | sva_sti na_stArkShyo_ ari'ShTanemiH | sva_sti no_ bRRiha_spati'-rdadhAtu | ke_tavo_ aru'NAsashcha | RRi_Sha_yo vAta'rasha_nAH| pra_ti_ShThAgM sha_tadhA' hi | sa_mAhi'tAso sahasra_dhAya'sam || shi_vA na_-shshanta'mA bhavantu | di_vyA Apa_ oSha'dhayaH || su_mRRi_DI_kA sara'svati | mAte_ vyo'ma sa_ndRRishi' || 77 ||
(sva' - ru_dISha'ta_ - vAta'rasha_nA-ShShaTcha')
anuvAkaH 22
yo'-.apA-mpuShpaM_-ve.Nda' | puShpa'vA-npra_jAvA᳚-npashu_mA-nbha'vati | cha_ndramA_ vA a_pA-mpuShpa᳚m | puShpa'vA-npra_jAvA᳚-npashu_mA-nbha'vati | ya e_vaM-ve.Nda' || yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | a_gnirvA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yo᳚-.agnerA_yata'naM_-ve.Nda' || 78 ||
A_yata'navA-nbhavati | Apo_ vA a_gnerA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | vA_yurvA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yo vA_yorA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati || 79 ||
Apo_ vai vA_yorA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' || yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | a_sau vai tapa'nna_pA-mA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yo'-.amuShya_-tapa'ta A_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | Apo_vA a_muShya_-tapa'ta A_yata'nam || 80 ||
A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | cha_ndramA_ vA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yashcha_ndrama'sa A_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | Apo_ vai cha_ndrama'sa A_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati || 81 ||
ya e_vaM-ve.Nda' || yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | nakSha'trANi_ vA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yo nakSha'trANA-mA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | Apo_ vai nakSha'trANA-mA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' || 82 ||
yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | pa_rjanyo_ vA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | yaH pa_rjanya'-syA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | Apo_ vai pa_rjanya'-syA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | yo'-.apAmA_yata'naM_-ve.Nda' || 83 ||
A_yata'navA-nbhavati | saM_va.N_thsa_ro vA a_pAmA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya-ssaM'va.Nthsa_ra-syA_yata'naM_-ve.Nda' | A_yata'navA-nbhavati | Apo_ vai saM'va.Nthsa_ra-syA_yata'nam | A_yata'navA-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | yo᳚-.aphsu nAva_-mprati'ShThitAM_-ve.Nda' | pratye_va ti'ShThati | 84 |
i_me vai lo_kA a_phsu prati'ShThitAH | tade_ShA-.abhyanU᳚ktA |
a_pAgM rasa_muda'yagMsann | sUrye' shu_kragM sa_mAbhRRi'tam | a_pAgM rasa'sya_ yo rasaH' | taM-vo.N' gRRihNA-myutta_mamiti' | i_me vai lo_kA a_pAgM rasaH' | te'-.amuShmi'-nnAdi_tye sa_mAbha'tAH | jA_nu_da_ghnI-mu'ttara-ve_dI~NkhA_tvA | a_pA-mpU'rayi_tvA gu'lphada_ghnam || 85 |
puShkaraparNaiH puShkaradaNDaiH puShkaraishcha' saggstI_rya | tasmi'n. vihA_yase | a_gni-mpra_NIyo'pa-samA_dhAya' | bra_hma_vA_dino' vadanti | kasmA᳚-tpraNI_te-.aya-ma_gnishchI_yate᳚ | sAppra'NI_te-.ayama_phsu hyaya'~nchI_yate᳚ | a_sau bhuva'ne_-.apya-nA'hitAgni-re_tAH | tama_bhita' e_tA a_bhIShTa'kA_ upa'dadhAti | a_gni_ho_tre da'rshapUrNa-mA_sayoH᳚ | pa_shu_ba_ndhe chA'turmA_syeShu' || 86 ||
atho' AhuH | sarve'Shu yajnakra_tuShviti' | e_taddha' sma_ vA A'hu-shshaNDi_lAH | kama_gninchi'nute | sa_tri_ya-ma_gninchi'nvA_naH | saM_va.N_thsa_ra-mpra_tyakShe'Na | kama_gninchi'nute | sA_vi_tra-ma_gninchi'nvA_naH | a_mumA'di_tya-mpra_tyakShe'Na || kama_gninchi'nute || 87 |
nA_chi_ke_ta-ma_gninchi'nvA_naH | prA_NA-npra_tyakShe'Na | kama_gninchi'nute | chA_tu_r_ho_tri_ya-ma_gninchi'nvA_naH | brahma' pra_tyakShe'Na || kama_gninchi'nute | vai_shva_sRRi_ja-ma_gninchi'nvA_naH | sharI'ra-mpra_tyakShe'Na | kama_gninchi'nute | u_pA_nu_vA_kya'mA_shu-ma_gni~nchi'nvA_naH || 88 ||
i_mAn .Nlo_kA-npra_tyakShe'Na || kama_gninchi'nute | i_mamA'ruNa-ketuka-ma_gninchi'nvA_na iti' | ya e_vAsau | i_tashchA_-muta'shchA-vyatIpA_tI | tamiti' || yo᳚-.agnermi'thU_yA veda' | mi_thu_na_vA-nbha'vati | Apo_ vA a_gnermi'thU_yAH | mi_thu_na_vA-nbha'vati | ya e_vaM-ve.Nda' || 89 ||
(veda' - bhava - tyA_yata'naM - bhavati_ - veda_ - veda' - tiShThati - gulphada_ghnaM - chA'turmA_sye - Shva_mumA'di_tya-mpra_tyakShe'Na_ kama_gni-nchi'nuta - upAnuvA_kya'mA_shuma_gni-nchi'nvA_no - mi'thU_yA mi'thuna_vA-nbha'va_tyeka'-~ncha)
anuvAkaH 23
Apo_ vA i_damA'san-thsali_lame_va | sa pra_jApa'ti_rekaH' puShkarapa_rNe sama'bhavat | tasyAnta_-rmana'si kAma_-ssama'vartata | i_dagM sRRi'jeya_miti' | tasmA_dya-tpuru'Sho_ mana'sA-.abhi_gachCha'ti | tadvA_chA va'dati | tatkarma'NA karoti | tade_ShA .abhyanU᳚ktA | kAma_stadagre_ sama'varta_tAdhi' | mana'so_ retaH' pratha_maM-ya.NdAsI᳚t || 90 ||
sa_to bandhu_masa'ti_ nira'vindann | hRRi_di pra_tIShyA' ka_vayo' manI_Sheti' | upai'na_ntadupa'namati | ya-tkA'mo_ bhava'ti | ya e_vaM-ve.Nda' | sa tapo'-.atapyata | sa tapa'sta_ptvA | sharI'ramadhUnuta | tasya_ ya-nmA_gM_samAsI᳚t | tato'-.aru_NAH ke_tavo_ vAta'rasha_nA RRiSha'ya_ uda'tiShThann || 91 ||
ye nakhAH᳚ | te vai'khAna_sAH | ye vAlAH᳚ | te vA'lakhi_lyAH | yo rasaH' | so'-.apAm | a_nta_ra_taH kU_rma-mbhU_tagM sarpa'ntam | tama'bravIt | mama_ vai tvaM-mA_gM_sA | sama'bhUt || 92 ||
netya'bravIt | pUrva'me_vAha-mi_hAsa_miti' | tatpuru'Shasya puruSha_tvam | sa sa_hasra'shIrShA_ puru'ShaH | sa_ha_srA_kSha-ssa_hasra'pAt | bhU_tvoda'tiShThat | tama'bravIt | tvaM-vai.N pUrvagM' sama'bhUH | tvami_da-mpUrvaH' kuru_Shveti' | sa i_ta A_dAyApaH' || 93 ||
a_~nja_linA' pu_rastA'-du_pAda'dhAt | e_vA hye_veti' | tata' Adi_tya uda'tiShThat | sA prAchI_ dik | athA'ru_NaH ke_tu-rda'kShiNa_ta u_pAda'dhAt | e_vA hyagna_ iti' | tato_ vA a_gniruda'tiShThat | sA da'kShi_NA dik | athA'ru_NaH ke_tuH pa_shchAdu_pAda'dhAt | e_vA hi vAyo_ iti' || 94 ||
tato' vA_yuruda'tiShThat | sA pra_tIchI_ dik | athA'ru_NaH ke_tu-ru'ttara_ta u_pAda'dhAt | e_vA hIndreti' | tato_ vA indra_ uda'tiShThat | sodI'chI_ dik | athA'ru_NaH ke_tu-rmaddhya' u_pAda'dhAt | e_vA hi pUSha_nniti' | tato_ vai pU_Shoda'tiShThat | seyandik | 95 |
athA'ru_NaH ke_turu_pari'ShTA-du_pAda'dhAt | e_vA hi devA_ iti' | tato' deva manu_ShyAH pi_taraH' | ga_ndha_rvA_-phsa_rasa_ shchoda'-tiShThann | sordhvA dik | yA vi_pruSho' vi_parA'patann | tAbhyo-.asu'rA_ rakShAgM'si pishA_chAshcho-da'tiShThann | tasmA_tte parA'bhavann | vi_pruDbhyo_ hi te sama'bhavann | tade_ShA-.abhyanU᳚ktA || 96 ||
Apo' ha_ ya-dbRRi'ha_tI-rgarbha_mAyann' | dakSha_-ndadhA'nA ja_naya'ntI-ssvaya_mbhum | tata' i_me-.addhya-sRRi'jyanta_ sargAH᳚ | adbhyo_ vA i_dagM sama'bhUt | tasmA'di_dagM sarva_-mbrahma' svaya_bhvinti' | tasmA'di_dagM sarva_gM_ shithi'la-mi_vA dhruva'-mivAbhavat | pra_jApa'ti_-rvAva tat | A_tmanA_-.a.atmAnaM'-vi.N_dhAya' | tade_vAnu_ prAvi'shat || tade_ShA-.abhyanU᳚ktA || 97 ||
vi_dhAya' lo_kAn. vi_dhAya' bhU_tAni' | vi_dhAya_ sarvAH᳚ pra_disho_ disha'shcha | pra_jApa'tiH prathama_jA RRi_tasya' | A_tmanA_-.a.atmA-na'ma_bhi-saMvi.N've_sheti' | sarva'me_vedamA_ptvA | sarva'-mava_ruddhya' | tade_vAnu_ pravi'shati | ya e_vaM-ve.Nda' || 98 ||
(AsI' - datiShThan - nabhU_ - dapo_ - vAyo_ iti - seya-ndiga_ - bhyanU᳚ktA_ - .abhyanU᳚ktA_ -+-.aShTau cha')
anuvAkaH 24
chatu'ShTayya_ Apo' gRRihNAti | cha_tvAri_ vA a_pAgM rU_pANi' | megho' vi_dyut | sta_na_yi_tnu-rvRRi_ShTiH | tAnye_vA va'rundhe | A_tapa'ti_ varShyA' gRRihNAti | tAH pu_rastA_-dupa'dadhAti | e_tA vai bra'hmavarcha_syA ApaH' | mu_kha_ta e_va bra'hmavarcha_sa-mava'rundhe | tasmA᳚-nmukha_to bra'hmavarcha_sita'raH || 99 ||
kUpyA' gRRihNAti | tA da'kShiNa_ta upa'dadhAti | e_tA vai te'ja_svinI_rApaH' | teja' e_vAsya' dakShiNa_to da'dhAti | tasmA_-ddakShi_Nordha' .asteja_svita'raH | sthA_va_rA gRRi'hNAti | tAH pa_shchAdupa'dadhAti | prati'ShThitA_ vai sthA'va_rAH | pa_shchAde_va prati'tiShThati | vaha'ntI-rgRRihNAti || 100 ||
tA u'ttara_ta upa'dadhAti | oja'sA_ vA e_tA vaha'ntIri_vo-dga'tIri_va AkUja'tIri_va dhAva'ntIH | oja' e_vAsyo᳚ttara_to da'dhAti | tasmA_dutta_ro-.addha' oja_svita'raH || sa_bhAM_ryA gRRi'hNAti | tA maddhya_ upa'dadhAti | i_yaM-vai.N sa'bhAM_ryAH | a_syAme_va prati'tiShThati | pa_lva_lyA gRRi'hNAti | tA u_pari'ShTA-du_pAda'dhAti || 101 |
a_sau vai pa'lva_lyAH | a_muShyA'me_va prati'tiShThati | di_kShUpa'dadhAti | di_kShu vA ApaH' | annaM_-vA.N ApaH' | a_dbhyo vA anna'njAyate | yade_vAdbhyo-.anna_-njAya'te | tadava'rundhe | taM-vA.N e_tama'ru_NAH ke_tavo_ vAta'rasha_nA RRiSha'yo-.achinvann | tasmA'-dAruNa ke_tukaH' ||tade_ShA-.abhyanU᳚ktA || ke_tavo_ aru'NAsashcha | RRi_Sha_yo vAta'rasha_nAH | pra_ti_ShThAgM sha_tadhA' hi | sa_mAhi'tAso sahasra_dhAya'sa_miti' | sha_tasha'shchai_va .asa_hasra'shashcha_ prati'tiShThati | ya e_tama_gni~nchi'nu_te | ya u'chainame_vaM-ve.Nda' || 102 ||
(bra_hma_va_rcha_sita'ro_ - vaha'ntI-rgRRihNAti_ - tA u_pari'ShTAdu_pAda'dhA - tyAruNake_tuko_-.aShTau cha')
anuvAkaH 25
jA_nu_da_ghnI-mu'ttarave_dI~NkhA_tvA | a_pA-mpU'rayati | a_pAgM sa'rva_tvAya' | pu_Shka_ra_pa_rNagM ru_kma-mpuru'Sha_-mityupa'dadhAti | tapo_ vai pu'Shkarapa_rNam | sa_tyagM ru_kmaH | a_mRRita_-mpuru'ShaH | e_tAva_dvA vA᳚sti | yAva'de_tat | yAva'de_vAsti' || 103 ||
tadava'rundhe | kU_rmamupa'dadhAti | a_pAme_va medha_mava'rundhe | atho᳚ sva_rgasya' lo_kasya_ sama'ShTyai | Apa'mApAma_pa-ssarvAH᳚ | a_smAda_smA di_to-.amutaH' | a_gnirvA_yushcha_ sUrya'shcha | sa_ha sa'~nchaska_rardhi'yA_ iti' | vA_yvashva' rashmi_pata'yaH | lo_ka-mpRRi'NachChi_dra-mpRRi'Na || 104 ||
yAsti_sraH pa'rama_jAH | i_ndra_gho_ShA vo_ vasu'bhire_vA hye_veti' | pancha_ chita'ya_ upa'dadhAti | pANkta_-.agniH | yAvA'ne_vAgniH | tanchi'nute | lo_ka-mpRRi'NayA dvi_tIyA_-mupa'dadhAti | pancha'padA_ vai vi_rAT | tasyA_ vA i_ya-mpAdaH' | a_ntari'kSha_-mpAdaH' | dyauH pAdaH' | dishaH_ pAdaH' | pa_rora'jAH_ pAdaH' | vi_rAjye_va prati'tiShThati | ya e_tama_gni~nchi'nu_te | ya u'chainame_vaM-ve.Nda' || 105 ||
(asti' - pRRiNA_ - ntari'kSha_-mpAda_-ShShaTcha')
anuvAkaH 26
a_gni-mpra_NIyo'pa-samA_dhAya' | tama_bhita' e_tA a_bhIShTa'kA_ upa'dadhAti | a_gni_ho_tre da'rshapUrNa-mA_sayoH᳚ | pa_shu_ba_ndhe chA'turmA_syeShu' | atho' AhuH | sarve'Shu yajnakra_tuShviti' | atha' hasmA hAru_Na-ssvA'ya_mbhuvaH' | sA_vi_tra-ssarvo_-.agni-rityana'nuShaNga-mmanyAmahe | nAnA_ vA e_teShAM᳚-vI.N_ryA'Ni || kama_gni~nchi'nute || 106 ||
sa_tri_ya ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute | sA_vi_tra ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute | nA_chi_ke_ta ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute | chA_tu_r_ ho_tri_ya-ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute | vai_shva_sRRi_ja ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute || 107 ||
u_pA_nu_vA_kya'-mA_shu ma_gninchi'nvA_naH | kama_gninchi'nute | i_mamA'ruNa-ketuka ma_gninchi'nvA_na iti' || vRRiShA_ vA a_gniH | vRRiShA'Nau_ saggsphA'layet | ha_nyetA᳚sya ya_jnaH | tasmA_nnAnu_ShajyaH' || sotta'rave_diShu' kra_tuShu' chinvIta | u_tta_ra_ve_dyAg hya'gnishchI_yate᳚ || pra_jAkA'mashchinvIta | 108 |
prA_jA_pa_tyo vA e_Sho᳚-.agniH | prA_jA_pa_tyAH pra_jAH | pra_jAvA᳚-nbhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | pa_shukA'mashchinvIta | sa_njnAnaM_-vA.N e_ta-tpa'shU_nAm | yadApaH' | pa_shU_nAme_va sa_jnAnne_ .agninchi'nute | pa_shu_mA-nbha'vati | ya e_vaM-ve.Nda' || 109 ||
vRRiShTi'kAmashchinvIta | Apo_ vai vRRiShTiH' | pa_rjanyo_ varShu'ko bhavati | ya e_vaM-ve.Nda' | A_ma_yA_vI chi'nvIta | Apo_ vai bhe'Sha_jam | bhe_Sha_ja-me_vAsmai' karoti | sarva_mAyu'reti | a_bhi_charagg' shchinvIta | vajro_ vA ApaH' || 110 ||
vajra'me_va bhrAtRRi'vyebhyaH_ praha'rati | stRRi_Nu_ta e'nam | teja'skAmo_ yasha'skAmaH | bra_hma_va_rcha_sakA'ma-ssva_rgakA'mashchinvIta | e_tA va_dvA vA᳚sti | yAva'de_tat | yAva'de_vAsti' | tadava'rundhe | tasyai_ tadvra_tam | varSha'ti_ na dhA'vet || 111 ||
a_mRRitaM_-vA.N ApaH' | a_mRRita_syA-na'ntarityai || nAphsu-mUtra'purI_ShaNku'ryAt | na niShThI'vet | na vi_vasa'na-ssnAyAt | guhyo_ vA e_Sho᳚-.agniH | e_tasyA_gne rana'ti dAhAya || na pu'Shkarapa_rNAni_ hira'NyaM_-vA.N-.adhi_tiShThe᳚t | e_tasyA_gne-rana'bhyArohAya || na kUrma_syAshnI'yAt | noda_kasyA_-ghAtu'kA_nyena'-moda_kAni' bhavanti | a_ghAtu'kA_ ApaH' | ya e_tama_gni~nchi'nu_te | ya u'chainame_vaM-ve.Nda' || 112 ||
(chi_nu_te_ - chi_nu_te_ - pra_jAkA'mashchinvIta_-ya e_vaM-ve.NdA-po'-dhAve_-dash~nI'yAchcha_tvAri' cha)
anuvAkaH 27
i_mA nu'ka_-mbhuva'nA sIShadhema | indra'shcha_ vishve'cha de_vAH | ya_jnancha' nasta_nvancha' pra_jAncha' | A_di_tyairindaH' sa_ha sI'ShadhAtu | A_di_tyairindra_-ssaga'No-ma_rudbhiH' | a_smAka'-mbhUtvavi_tA ta_nUnA᳚m || Apla'vasva_ prapla'vasva | A_NDI bha'va ja_ mA mu_huH | sukhAdInduH' khani_dhanAm | prati'mu~nchasva_ svA-mpu_ram || 113 ||
marI'chaya-ssvAyambhu_vAH | ye sha'rI_rANya' kalpayann | te te' de_haNka'lpayantu | mA cha' te_ khyA sma' tIriShat | utti'ShThata_ mA sva'pta | a_gni-mi'chChaddhva_-mbhAra'tAH | rAjna_-ssoma'sya tRRi_ptAsaH' | sUrye'Na sa_yujo'ShasaH || yuvA' su_vAsAH᳚ | a_ShTAcha'krA_ nava'dvArA || 114 ||
de_vAnA_-mpUra'yo_ddhyA | tasyAgM' hiraNma'yaH ko_shaH | sva_rgo lo_ko jyoti_ShA .a.avRRi'taH | yo vai tA᳚-mbrahma'No ve_da | a_mRRite'nAvRRi_tA-mpu'rIm | tasmai᳚ brahma cha' brahmA_ cha | A_yuH kIrti'-mpra_jAnda'duH || vi_bhrAja'mAnA_gM_ hari'NIm | ya_shasA' sampa_rIvRRi'tAm | puragM' hiraNma'yI-mbra_hmA || 115 ||
vi_veshA'pa_rAji'tA || parANgetya' (parAMatya') jyAma_yI | parANgetya' (parAMatya') nAsha_kI | i_ha chA'mutra' chAnve_ti | vi_dvA-nde'vAsu_rAnu'bha_yAn | yatku'mA_rI ma_ndraya'te | ya_dyo_Shidya-tpa'ti_vratA᳚ | ari'ShTaM_-ya.Ntki~ncha' kri_yate᳚ | a_gni-stadanu' vedhati | a_shRRitA'sa-shshRRi'tAsa_shcha || 116 ||
ya_jvAno_ ye-.apya'ya_jvanaH' | sva'ryanto_ nApe᳚kShante | indra'-ma_gni~ncha' ye vi_duH | sika'tA iva saM_ya.Nnti' | ra_shmibhiH'-samu_dIri'tAH | a_smA-llo_kAda'-muShmA_chcha | RRi_Shibhi'-radAt-pRRi_shnibhiH' | ape'ta_ vIta_ vi cha' sarpa_tAtaH' | ye-.atra_ stha pu'rA_NA ye cha_ nUta'nAH | aho'bhi-ra_dbhi-ra_ktubhi_-rvya'ktam || 117 ||
ya_mo da'dAtva-va_sAna'masmai | nRRi mu'Nantu nRRi pA_tvaryaH' | a_kRRi_ShTA ye cha_ kRRiShTa'jAH | ku_mArI'Shu ka_nInI'Shu | jA_riNI'Shu cha_ ye hi_tAH | retaH' pItA_ ANDa'pItAH | aNgA'reShu cha_ ye hu_tAH | u_bhayA᳚-nputra' pautra_kAn | yu_ve_-.ahaM-ya.N_marAja'gAn | sha_taminnu sha_radaH' | ado_ yadbrahma' vila_bam | pi_tRRi_NAncha' ya_masya' cha | varu'Na_-syAshvi'no-ra_gneH | ma_rutA᳚~ncha vi_hAya'sAm | kA_ma_pra_yava'Na-mme astu | sa hye'vAsmi' sa_nAta'naH | iti nAko brahmishravo' rAyo_ dhanam | pu_trAnApo' de_vIri_hAhi'tA || 118 ||
(pu_raM - nava'dvArA - bra_hmA - cha - vya'ktagM - sha_rado_-.aShTau cha')
anuvAkaH 28
vishI᳚rShNI_-NgRRiddhra'-shIrShNIncha | apeto' nir-RRi_tigM ha'thaH | paribAdhagg shve'taku_kSham | ni_jaNghagM' shaba_loda'ram | sa_ tAn. vA_chyAya'yA sa_ha | agne_ nAsha'ya sa_ndRRishaH' | I_rShyA_sU_ye bu'bhu_kShAm | ma_nyu-NkRRi_tyA-~ncha' dIdhire | rathe'na kigMshu_kAva'tA | agne_ nAsha'ya sa_ndRRishaH' || 119 ||
(vishI᳚rShNI_-ndasha')
anuvAkaH 29
pa_rjanyA'ya_ pragA'yata | di_vaspu_trAya' mI_DhuShe᳚ | sa no' ya_vasa'michChatu | i_daM-va.NchaH' pa_rjanyA'ya sva_rAje᳚ | hRRi_do a_stvanta'ra_nta-dyu'yota | ma_yo_bhUrvAto' vi_shvakRRi'ShTaya-ssantva_sme | su_pi_ppa_lA oSha'dhI-rde_vago'pAH | yo garbha_-moSha'dhInAm | gavA᳚~NkRRi_Notyarva'tAm | pa_rjanyaH' puru_ShINA᳚m || 120 ||
(pa_rjanyA'ya_ dasha')
anuvAkaH 30
puna'rmAmaitvindri_yam | puna_rAyuH_ puna_rbhagaH' | puna_-rbrAhma'Na-maitu mA | puna_-rdravi'Na maitu mA | yanme_-.adya retaH' pRRithi_vImaskAn' | yadoSha'dhIra_pyasa'ra_-dyadApaH' | i_danta-tpuna_rAda'de | dI_rghA_yu_tvAya_ varcha'se | yanme_ retaH_ prasi'chyate | yanma_ AjA'yate_ punaH' | tena' mAma_mRRita'-Nkuru | tena' supra_jasa'Nkuru || 121 ||
(puna_rdve cha')
anuvAkaH 31
a_dbhaya-stiro_dhA jA'yata | tava' vaishrava_Na-ssa'dA | tiro' dhehi sapa_tnAnnaH' | ye apo_-.ashnanti' kecha_na | tvA_ShTrI-mmA_yAM-va.N᳚shrava_NaH | rathagM' sahasra_ vandhu'ram | pu_ru_shcha_kragM saha'srAshvam | AsthA_ yAyA'hi no ba_lim | yasmai' bhU_tAni' ba_limAva'hanti | dhana_~NgAvo_ hasti_ hira'Nya_mashvAn' || 122 ||
asA'ma suma_tau ya_jniya'sya | shriya_-mbibhra_to .anna'mukhIM-vi.N_rAja᳚m | su_da_r_sha_ne cha' krau_nche cha' | mai_nA_ge cha' ma_hAgi'rau | sha_tadvA_TTara'gama_ntA (sa_tadvA_TTara'gama_ntA) | sa_gM_hArya_-nnaga'ra_-ntava' | iti mantrAH᳚ | kalpo'-.ata U_rdhvam || yadi_ bali_gM_ hare᳚t | hi_ra_Nya_nA_bhaye' vitu_daye' kaube_rAyA_ya-mba'liH || 123 ||
sarvabhUtAdhipataye na'ma i_ti | atha baligM hRRitvopa'tiShThe_ta | kSha_tra-NkSha_traM-vai.N᳚shrava_NaH | brAhmaNA' vaya_gg_ smaH | nama'ste astu_ mA mA' higMsIH | asmA-tpravishyAnna'maddhI_ti | atha tamagni-mA'dadhI_ta | yasminne tatkarma pra'yunjI_ta | ti_rodhA_ bhUH | ti_rodhA_ bhuvaH' || 124 ||
ti_rodhA_-ssvaH' | ti_rodhA_ bhUrbhuva_ssvaH' | sarveShAM-lo.NkAnA-mAdhipatye' sIde_ti | atha tamagni'-mindhI_ta | yasminne tatkarma pra'yu~njI_ta | ti_rodhA_ bhU-ssvAhA᳚ | ti_rodhA_ bhuva_-ssvAhA᳚ | ti_rodhA_-ssvaH' svAhA᳚ | ti_rodhA_ bhUrbhuva_ssva'ssvAhA᳚ | yasminnasya kAle sarvA AhutIr-hutA' bhave_yuH || 125 ||
api brAhmaNa'mukhI_nAH | tasminnahnaH kAle pra'yu~njI_ta | paraH' su_ptaja'nAdve_pi | mA sma pramAdyanta' mAddhyA_payet | sarvArthA᳚-ssiddhya_nte | ya e'vaM-ve.N_da | kShuddhya-nnida'majA_natAm | sarvArthA na' siddhya_nte | yaste' vi_ghAtu'ko bhrA_tA | mamAntar-hRRi'daye_ shritaH || 126 ||
tasmA' i_mamagra_ piNDa'~njuhomi | sa me᳚-.arthA_-nmA viva'dhIt | mayi_ svAhA᳚ || rA_jA_dhi_rA_jAya' prasahya sA_hine᳚ | namo' va_yaM-vai.N᳚shrava_NAya' kurmahe | sa me_ kAmA_n kAma_ kAmA'ya_ mahya᳚m | kA_me_shva_ro vai᳚shrava_No da'dAtu | ku_be_rAya' vaishrava_NAya' | ma_hA_rA_jAya_ namaH' | ke_tavo_ aru'NAsashcha | RRi_Sha_yo vAta'rasha_nAH | pra_ti_ShThAgM sha_tadhA' hi | sa_mAhi'tAso sahasra_dhAya'sam | shi_vA na_-shshanta'mA bhavantu | di_vyA Apa_ oSha'dhayaH | su_mRRi_DI_kA sara'svati | mA te_ vyo'ma sa_ndRRishi' || 127 ||
(ashvA᳚n-bali_-rbhuvo' - bhave_yuH - shrita - shcha' sa_pta cha')
anuvAkaH 32
saMva.Nthsarameta'-dvrata_ncharet | dvau' vA mA_sau | niyama-ssa'mAse_na | tasmi-nniyama' vishe_ShAH | triShavaNa-mudako'paspa_r_shI | chaturtha kAlapAna'bhakta_-ssyAt | aharaharvA bhaikSha'mashna_yAt | audumbarIbhi-ssamidbhi-ragni'-mpari_charet | punarmA maitvindriya-mityetenA-.anu'vAke_na | uddhRRita paripUtAbhiradbhiH kArya'-NkurvI_ta || 128 ||
a'sancha_yavAn | agnaye vAyave' sUryA_ya | brahmaNe pra'jApa_taye | chandramase na'kShatre_bhyaH | RRitubhya-ssaMva.N'thsarA_ya | varuNA-yAruNAyeti vra'taho_mAH | pra_va_rgyava'dAde_shaH | aruNAH kA᳚NDa RRi_ShayaH || araNye'-.adhIyI_rann | bhadraNkarNebhiriti dve' japi_tvA || 129 ||
mahAnAmnIbhi-rudakagM sagg'spa_rshya | tamAchA᳚ryo da_dyAt | shivAna-shshantame-tyoShadhI'rAla_bhate | sumRRiDIke'ti bhU_mim | evama'pava_rge | dhe'nu-rda_kShiNA | kagM saMvA.Nsa'shcha kShau_mam | anya'dvA shu_klam | ya'thA sha_kti vA | evagg svAddhyAya' dharme_Na | araNye'-.adhIyI_ta | tapasvI puNyo bhavati tapasvI pu'Nyo bha_vati || 130 ||
(ku_rvI_ta - ja'pi_tvA - svAddhyAya'dharme_Na dve cha')
anuvAkAni
(bha_dragg - smRRitiH' - sAka_jAnnA_ - makShya- ti'tA_mrA - Nya'tyurdhvA_kSha - ArogaH - kveda - magnishcha - sa'hasra_vRRit - pa_vitra'vanta_ -Ata'nuShvA_ -ShTayo'nIM_ - .Nyo-.asA_ - vathAditya - syAroga-syAtha vAyo- rathAgne_--r dakShiNapUrvasyA - mi'ndragho_ShA va_-Apa'mApAM_yo.N'-.apA - mApo_ vai - chatu'ShTayyo - jAnuda_ghnI - ma_gni-mpra_NIye_ - mA nu' kaM_ - .NvishI᳚rShNIM - pa_rjanyA'ya_ - puna' - ra_dbhyaH -saMva.Nthsara-ndvAtrigM'shat)
(bhadraM - tapasvI puNyo bhavati tapasvI pu'Nyo bha_vati)
|| hariH' om ||
|| kRRiShNa yajurvedIya taittirIya AraNyake prathamaH prapAThakaH (aruNaprashnaH) samAptaH ||
About This Stotram
Overview
The Aruna Prasna is a 115-verse Vedic text dedicated to Surya, the Sun God, drawn from the first Adhyaya of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda. It is used in Vedic ritual contexts, particularly for Surya worship, and is one of the principal Vedic hymns recited at sunrise.
What are the benefits of chanting Aruna Prasna?
- It is chanted to invoke the blessings of Surya for spiritual knowledge and illumination.
- Recitation is said to remove obstacles and dispel ignorance.
- It is used as a protective prayer against negative influences.
- The text is associated with prayers for prosperity and well-being.
- Regular recitation at sunrise is traditionally held to purify the practitioner and promote vitality.
When is the best time to recite this?
Recitation is prescribed at sunrise, making it a morning practice. It is specifically associated with solar festivals including Makar Sankranti, Rathasaptami, and Chhath Puja.
What is the historical and traditional background?
The Aruna Prasna is part of the Taittiriya Aranyaka (Adhyaya 1, Khandas 1–11), an appendix to the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajurveda. The Aranyakas represent a transitional layer of Vedic literature between the Samhitas and the Upanishads, containing ritual procedures, meditations, and philosophical passages. As Vedic Shruti literature, the text is not attributed to any single human author but is regarded as received knowledge of ancient Rishis. Its composition is broadly placed between 1000 and 500 BCE. The included Surya Gayatri mantra is also recited independently as a standalone practice.
Available scripts
This text is available in 14 scripts: devanagari, tamil, telugu, kannada, malayalam, gujarati, bengali, iast, gurmukhi, oriya, assamese, sinhala, itrans, hk. Use the script selector above to switch between them.
Related Texts
- Aditya Hridayam — a hymn to Surya from the Valmiki Ramayana, recited by the sage Agastya to Rama before battle.
- Suryashtakam — an eight-verse Sanskrit stotram in praise of the Sun God, used in daily Surya worship.