ವಿವೇಕ ಚೂಡಾಮಣಿ

ವಿವೇಕ ಚೂಡಾಮಣಿ

ಶ್ಲೋಕ 1

ಸರ್ವವೇದಾನ್ತಸಿದ್ಧಾನ್ತಗೋಚರಂ ತಮಗೋಚರಮ್ ।

ಗೋವಿನ್ದಂ ಪರಮಾನನ್ದಂ ಸದ್ಗುರುಂ ಪ್ರಣತೋಽಸ್ಮ್ಯಹಮ್

ಶ್ಲೋಕ 2

ಜನ್ತೂನಾಂ ನರಜನ್ಮ ದುರ್ಲಭಮತಃ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ತತೋ ವಿಪ್ರತಾ

ತಸ್ಮಾದ್ವೈದಿಕಧರ್ಮಮಾರ್ಗಪರತಾ ವಿದ್ವತ್ತ್ವಮಸ್ಮಾತ್ಪರಮ್ ।

ಆತ್ಮಾನಾತ್ಮವಿವೇಚನಂ ಸ್ವನುಭವೋ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನಾ ಸಂಸ್ಥಿತಿಃ

ಮುಕ್ತಿರ್ನೋ ಶತಜನ್ಮಕೋಟಿಸುಕೃತೈಃ ಪುಣ್ಯೈರ್ವಿನಾ ಲಭ್ಯತೇ

॥ 1॥

ಶ್ಲೋಕ 3

॥ 2॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಶತಕೋಟಿಜನ್ಮಸು ಕೃತೈಃ)

ದುರ್ಲಭಂ ತ್ರಯಮೇವೈತದ್ದೇವಾನುಗ್ರಹಹೇತುಕಮ್ ।

ಮನುಷ್ಯತ್ವಂ ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಮಹಾಪುರುಷಸಂಶ್ರಯಃ

ಶ್ಲೋಕ 4

ಲಬ್ಧ್ವಾ ಕಥಞ್ಚಿನ್ನರಜನ್ಮ ದುರ್ಲಭಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಥಞ್ಚಿನ್)

ತತ್ರಾಪಿ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಶ್ರುತಿಪಾರದರ್ಶನಮ್ ।

ಯಸ್ತ್ವಾತ್ಮಮುಕ್ತೌ ನ ಯತೇತ ಮೂಢಧೀಃ

ಸ ಹ್ಯಾತ್ಮಹಾ ಸ್ವಂ ವಿನಿಹನ್ತ್ಯಸದ್ಗ್ರಹಾತ್

॥ 3॥

ಶ್ಲೋಕ 5

॥ 4॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಆತ್ಮಹಾ ಸ್ವಂ)

ಇತಃ ಕೋ ನ್ವಸ್ತಿ ಮೂಢಾತ್ಮಾ ಯಸ್ತು ಸ್ವಾರ್ಥೇ ಪ್ರಮಾದ್ಯತಿ ।

ದುರ್ಲಭಂ ಮಾನುಷಂ ದೇಹಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತತ್ರಾಪಿ ಪೌರುಷಮ್

ಶ್ಲೋಕ 6

ವದನ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಯಜನ್ತು ದೇವಾನ್ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪಠನ್ತು)

ಕುರ್ವನ್ತು ಕರ್ಮಾಣಿ ಭಜನ್ತು ದೇವತಾಃ ।

ಆತ್ಮೈಕ್ಯಬೋಧೇನ ವಿನಾಪಿ ಮುಕ್ತಿ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿನಾ ವಿಮುಕ್ತಿಃ ನ)

ರ್ನ ಸಿಧ್ಯತಿ ಬ್ರಹ್ಮಶತಾನ್ತರೇಽಪಿ

॥ 5॥

ಶ್ಲೋಕ 7

ಅಮೃತತ್ತ್ವಸ್ಯ ನಾಶಾಸ್ತಿ ವಿತ್ತೇನೇತ್ಯೇವ ಹಿ ಶ್ರುತಿಃ ।

ಬ್ರವೀತಿ ಕರ್ಮಣೋ ಮುಕ್ತೇರಹೇತುತ್ವಂ ಸ್ಫುಟಂ ಯತಃ

॥ 6॥

ಶ್ಲೋಕ 8

ಅತೋ ವಿಮುಕ್ತ್ಯೈ ಪ್ರಯತೇತ ವಿದ್ವಾನ್

ಸನ್ನ್ಯಸ್ತಬಾಹ್ಯಾರ್ಥಸುಖಸ್ಪೃಹಃ ಸನ್ ।

ಸನ್ತಂ ಮಹಾನ್ತಂ ಸಮುಪೇತ್ಯ ದೇಶಿಕಂ

ತೇನೋಪದಿಷ್ಟಾರ್ಥಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ

॥ 7॥

ಶ್ಲೋಕ 9

ಉದ್ಧರೇದಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಮಗ್ನಂ ಸಂಸಾರವಾರಿಧೌ ।

ಯೋಗಾರೂಢತ್ವಮಾಸಾದ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ದರ್ಶನನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 8॥

ಶ್ಲೋಕ 10

ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಭವಬನ್ಧವಿಮುಕ್ತಯೇ ।

ಯತ್ಯತಾಂ ಪಣ್ಡಿತೈರ್ಧೀರೈರಾತ್ಮಾಭ್ಯಾಸ ಉಪಸ್ಥಿತೈಃ

॥ 9॥

ಶ್ಲೋಕ 11

ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧಯೇ ಕರ್ಮ ನ ತು ವಸ್ತೂಪಲಬ್ಧಯೇ ।

ವಸ್ತುಸಿದ್ಧಿರ್ವಿಚಾರೇಣ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕರ್ಮಕೋಟಿಭಿಃ

॥ 10॥

ಶ್ಲೋಕ 12

ಸಮ್ಯಗ್ವಿಚಾರತಃ ಸಿದ್ಧಾ ರಜ್ಜುತತ್ತ್ವಾವಧಾರಣಾ ।

ಭ್ರಾನ್ತೋದಿತಮಹಾಸರ್ಪಭಯದುಃಖವಿನಾಶಿನೀ

॥ 11॥

ಶ್ಲೋಕ 13

॥ 12॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭ್ರಾನ್ತ್ಯೋ)

ಅರ್ಥಸ್ಯ ನಿಶ್ಚಯೋ ದೃಷ್ಟೋ ವಿಚಾರೇಣ ಹಿತೋಕ್ತಿತಃ ।

ನ ಸ್ನಾನೇನ ನ ದಾನೇನ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಶತೇನ ವಾ

ಶ್ಲೋಕ 14

ಅಧಿಕಾರಿಣಮಾಶಾಸ್ತೇ ಫಲಸಿದ್ಧಿರ್ವಿಶೇಷತಃ ।

ಉಪಾಯಾ ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯಾಃ ಸನ್ತ್ಯಸ್ಮಿನ್ಸಹಕಾರಿಣಃ

॥ 13॥

ಶ್ಲೋಕ 15

॥ 14॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸನ್ತ್ಯಸ್ಯಾಂ)

ಅತೋ ವಿಚಾರಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಜಿಜ್ಞಾಸೋರಾತ್ಮವಸ್ತುನಃ ॥

ಸಮಾಸಾದ್ಯ ದಯಾಸಿನ್ಧುಂ ಗುರುಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮಮ್

ಶ್ಲೋಕ 16

ಮೇಧಾವೀ ಪುರುಷೋ ವಿದ್ವಾನೂಹಾಪೋಹವಿಚಕ್ಷಣಃ ।

ಅಧಿಕಾರ್ಯಾತ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತಃ

॥ 15॥

ಶ್ಲೋಕ 17

ವಿವೇಕಿನೋ ವಿರಕ್ತಸ್ಯ ಶಮಾದಿಗುಣಶಾಲಿನಃ ।

ಮುಮುಕ್ಷೋರೇವ ಹಿ ಬ್ರಹ್ಮಜಿಜ್ಞಾಸಾಯೋಗ್ಯತಾ ಮತಾ

॥ 16॥

ಶ್ಲೋಕ 18

ಸಾಧನಾನ್ಯತ್ರ ಚತ್ವಾರಿ ಕಥಿತಾನಿ ಮನೀಷಿಭಿಃ ।

ಯೇಷು ಸತ್ಸ್ವೇವ ಸನ್ನಿಷ್ಠಾ ಯದಭಾವೇ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ

॥ 17॥

ಶ್ಲೋಕ 19

ಆದೌ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ಪರಿಗಣ್ಯತೇ ।

ಇಹಾಮುತ್ರಫಲಭೋಗವಿರಾಗಸ್ತದನನ್ತರಮ್ ।

ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಮ್ಪತ್ತಿರ್ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಮಿತಿ ಸ್ಫುಟಮ್

॥ 18॥

ಶ್ಲೋಕ 20

ಬ್ರಹ್ಮ ಸತ್ಯಂ ಜಗನ್ಮಿಥ್ಯೇತ್ಯೇವಂರೂಪೋ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ।

ಸೋಽಯಂ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ

॥ 19॥

ಶ್ಲೋಕ 21

ತದ್ವೈರಾಗ್ಯಂ ಜಿಹಾಸಾ ಯಾ ದರ್ಶನಶ್ರವಣಾದಿಭಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಜುಗುಪ್ಸಾ ಯಾ)

ದೇಹಾದಿಬ್ರಹ್ಮಪರ್ಯನ್ತೇ ಹ್ಯನಿತ್ಯೇ ಭೋಗವಸ್ತುನಿ

॥ 20॥

ಶ್ಲೋಕ 22

॥ 21॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭೋಗ್ಯವಸ್ತುನಿ)

ವಿರಜ್ಯ ವಿಷಯವ್ರಾತಾದ್ದೋಷದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ।

ಸ್ವಲಕ್ಷ್ಯೇ ನಿಯತಾವಸ್ಥಾ ಮನಸಃ ಶಮ ಉಚ್ಯತೇ

ಶ್ಲೋಕ 23

ವಿಷಯೇಭ್ಯಃ ಪರಾವರ್ತ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಂ ಸ್ವಸ್ವಗೋಲಕೇ ।

ಉಭಯೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಸ ದಮಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ ।

ಬಾಹ್ಯಾನಾಲಮ್ಬನಂ ವೃತ್ತೇರೇಷೋಪರತಿರುತ್ತಮಾ

॥ 22॥

ಶ್ಲೋಕ 24

ಸಹನಂ ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಮಪ್ರತೀಕಾರಪೂರ್ವಕಮ್ ।

ಚಿನ್ತಾವಿಲಾಪರಹಿತಂ ಸಾ ತಿತಿಕ್ಷಾ ನಿಗದ್ಯತೇ

॥ 23॥

ಶ್ಲೋಕ 25

ಶಾಸ್ತ್ರಸ್ಯ ಗುರುವಾಕ್ಯಸ್ಯ ಸತ್ಯಬುದ್ಧ್ಯವಧಾರಣಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸತ್ಯಬುದ್ಧ್ಯಾವಧಾರಣಾ)

ಸಾ ಶ್ರದ್ಧಾ ಕಥಿತಾ ಸದ್ಭಿರ್ಯಯಾ ವಸ್ತೂಪಲಭ್ಯತೇ

॥ 24॥

ಶ್ಲೋಕ 26

ಸರ್ವದಾ ಸ್ಥಾಪನಂ ಬುದ್ಧೇಃ ಶುದ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸರ್ವದಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಮ್ಯಗಾಸ್ಥಾಪನಂ)

ತತ್ಸಮಾಧಾನಮಿತ್ಯುಕ್ತಂ ನ ತು ಚಿತ್ತಸ್ಯ ಲಾಲನಮ್

॥ 25॥

ಶ್ಲೋಕ 27

ಅಹಙ್ಕಾರಾದಿದೇಹಾನ್ತಾನ್ ಬನ್ಧಾನಜ್ಞಾನಕಲ್ಪಿತಾನ್ ।

ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾವಬೋಧೇನ ಮೋಕ್ತುಮಿಚ್ಛಾ ಮುಮುಕ್ಷುತಾ

॥ 26॥

ಶ್ಲೋಕ 28

ಮನ್ದಮಧ್ಯಮರೂಪಾಪಿ ವೈರಾಗ್ಯೇಣ ಶಮಾದಿನಾ ।

ಪ್ರಸಾದೇನ ಗುರೋಃ ಸೇಯಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಾ ಸೂಯತೇ ಫಲಮ್

॥ 27॥

ಶ್ಲೋಕ 29

ವೈರಾಗ್ಯಂ ಚ ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ತೀವ್ರಂ ಯಸ್ಯ ತು ವಿದ್ಯತೇ ।

ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಾರ್ಥವನ್ತಃ ಸ್ಯುಃ ಫಲವನ್ತಃ ಶಮಾದಯಃ

॥ 28॥

ಶ್ಲೋಕ 30

ಏತಯೋರ್ಮನ್ದತಾ ಯತ್ರ ವಿರಕ್ತತ್ವಮುಮುಕ್ಷಯೋಃ ।

ಮರೌ ಸಲಿಲವತ್ತತ್ರ ಶಮಾದೇರ್ಭಾನಮಾತ್ರತಾ

॥ 29॥

ಶ್ಲೋಕ 31

ಮೋಕ್ಷಕಾರಣಸಾಮಗ್ರ್ಯಾಂ ಭಕ್ತಿರೇವ ಗರೀಯಸೀ ।

ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾನುಸನ್ಧಾನಂ ಭಕ್ತಿರಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ

॥ 30॥

ಶ್ಲೋಕ 32

ಸ್ವಾತ್ಮತತ್ತ್ವಾನುಸನ್ಧಾನಂ ಭಕ್ತಿರಿತ್ಯಪರೇ ಜಗುಃ ।

ಉಕ್ತಸಾಧನಸಮ್ಪನ್ನಸ್ತತ್ತ್ವಜಿಜ್ಞಾಸುರಾತ್ಮನಃ ।

ಉಪಸೀದೇದ್ಗುರುಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಂ ಯಸ್ಮಾದ್ಬನ್ಧವಿಮೋಕ್ಷಣಮ್

॥ 31॥

ಶ್ಲೋಕ 33

ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋಽವೃಜಿನೋಽಕಾಮಹತೋ ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯುಪರತಃ ಶಾನ್ತೋ ನಿರಿನ್ಧನ ಇವಾನಲಃ ।

ಅಹೇತುಕದಯಾಸಿನ್ಧುರ್ಬನ್ಧುರಾನಮತಾಂ ಸತಾಮ್

॥ 32॥

ಶ್ಲೋಕ 34

ತಮಾರಾಧ್ಯ ಗುರುಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಹ್ವಪ್ರಶ್ರಯಸೇವನೈಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಹ್ವಃ)

ಪ್ರಸನ್ನಂ ತಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ಪೃಚ್ಛೇಜ್ಜ್ಞಾತವ್ಯಮಾತ್ಮನಃ

॥ 33॥

ಶ್ಲೋಕ 35

ಸ್ವಾಮಿನ್ನಮಸ್ತೇ ನತಲೋಕಬನ್ಧೋ

ಕಾರುಣ್ಯಸಿನ್ಧೋ ಪತಿತಂ ಭವಾಬ್ಧೌ ।

ಮಾಮುದ್ಧರಾತ್ಮೀಯಕಟಾಕ್ಷದೃಷ್ಟ್ಯಾ

ಋಜ್ವ್ಯಾತಿಕಾರುಣ್ಯಸುಧಾಭಿವೃಷ್ಟ್ಯಾ

॥ 34॥

ಶ್ಲೋಕ 36

ದುರ್ವಾರಸಂಸಾರದವಾಗ್ನಿತಪ್ತಂ

ದೋಧೂಯಮಾನಂ ದುರದೃಷ್ಟವಾತೈಃ ।

ಭೀತಂ ಪ್ರಪನ್ನಂ ಪರಿಪಾಹಿ ಮೃತ್ಯೋಃ

ಶರಣ್ಯಮನ್ಯದ್ಯದಹಂ ನ ಜಾನೇ

॥ 35॥

ಶ್ಲೋಕ 37

॥ 36॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅನ್ಯಂ)

ಶಾನ್ತಾ ಮಹಾನ್ತೋ ನಿವಸನ್ತಿ ಸನ್ತೋ

ವಸನ್ತವಲ್ಲೋಕಹಿತಂ ಚರನ್ತಃ ।

ತೀರ್ಣಾಃ ಸ್ವಯಂ ಭೀಮಭವಾರ್ಣವಂ ಜನಾ-

ನಹೇತುನಾನ್ಯಾನಪಿ ತಾರಯನ್ತಃ

ಶ್ಲೋಕ 38

ಅಯಂ ಸ್ವಭಾವಃ ಸ್ವತ ಏವ ಯತ್ಪರ-

ಶ್ರಮಾಪನೋದಪ್ರವಣಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ಸುಧಾಂಶುರೇಷ ಸ್ವಯಮರ್ಕಕರ್ಕಶ-

ಪ್ರಭಾಭಿತಪ್ತಾಮವತಿ ಕ್ಷಿತಿಂ ಕಿಲ

॥ 37॥

ಶ್ಲೋಕ 39

ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದರಸಾನುಭೂತಿಕಲಿತೈಃ ಪೂತೈಃ ಸುಶೀತೈರ್ಯುತೈ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುಶೀತೈಃ ಸಿತೈಃ)

ರ್ಯುಷ್ಮದ್ವಾಕ್ಕಲಶೋಜ್ಝಿತೈಃ ಶ್ರುತಿಸುಖೈರ್ವಾಕ್ಯಾಮೃತೈಃ ಸೇಚಯ ।

ಸನ್ತಪ್ತಂ ಭವತಾಪದಾವದಹನಜ್ವಾಲಾಭಿರೇನಂ ಪ್ರಭೋ

ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಭವದೀಕ್ಷಣಕ್ಷಣಗತೇಃ ಪಾತ್ರೀಕೃತಾಃ ಸ್ವೀಕೃತಾಃ

॥ 38॥

ಶ್ಲೋಕ 40

ಕಥಂ ತರೇಯಂ ಭವಸಿನ್ಧುಮೇತಂ

ಕಾ ವಾ ಗತಿರ್ಮೇ ಕತಮೋಽಸ್ತ್ಯುಪಾಯಃ ।

ಜಾನೇ ನ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕೃಪಯಾಽವ ಮಾಂ ಪ್ರಭೋ

ಸಂಸಾರದುಃಖಕ್ಷತಿಮಾತನುಷ್ವ

॥ 39॥

ಶ್ಲೋಕ 41

ತಥಾ ವದನ್ತಂ ಶರಣಾಗತಂ ಸ್ವಂ

ಸಂಸಾರದಾವಾನಲತಾಪತಪ್ತಮ್ ।

ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಕಾರುಣ್ಯರಸಾರ್ದ್ರದೃಷ್ಟ್ಯಾ

ದದ್ಯಾದಭೀತಿಂ ಸಹಸಾ ಮಹಾತ್ಮಾ

॥ 40॥

ಶ್ಲೋಕ 42

ವಿದ್ವಾನ್ ಸ ತಸ್ಮಾ ಉಪಸತ್ತಿಮೀಯುಷೇ

ಮುಮುಕ್ಷವೇ ಸಾಧು ಯಥೋಕ್ತಕಾರಿಣೇ ।

ಪ್ರಶಾನ್ತಚಿತ್ತಾಯ ಶಮಾನ್ವಿತಾಯ

ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶಂ ಕೃಪಯೈವ ಕುರ್ಯಾತ್

॥ 41॥

ಶ್ಲೋಕ 43

ಮಾ ಭೈಷ್ಟ ವಿದ್ವಂಸ್ತವ ನಾಸ್ತ್ಯಪಾಯಃ

ಸಂಸಾರಸಿನ್ಧೋಸ್ತರಣೇಽಸ್ತ್ಯುಪಾಯಃ ।

ಯೇನೈವ ಯಾತಾ ಯತಯೋಽಸ್ಯ ಪಾರಂ

ತಮೇವ ಮಾರ್ಗಂ ತವ ನಿರ್ದಿಶಾಮಿ

॥ 42॥

ಶ್ಲೋಕ 44

ಅಸ್ತ್ಯುಪಾಯೋ ಮಹಾನ್ಕಶ್ಚಿತ್ಸಂಸಾರಭಯನಾಶನಃ ।

ತೇನ ತೀರ್ತ್ವಾ ಭವಾಮ್ಭೋಧಿಂ ಪರಮಾನನ್ದಮಾಪ್ಸ್ಯಸಿ

॥ 43॥

ಶ್ಲೋಕ 45

ವೇದಾನ್ತಾರ್ಥವಿಚಾರೇಣ ಜಾಯತೇ ಜ್ಞಾನಮುತ್ತಮಮ್ ।

ತೇನಾತ್ಯನ್ತಿಕಸಂಸಾರದುಃಖನಾಶೋ ಭವತ್ಯನು

॥ 44॥

ಶ್ಲೋಕ 46

ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಧ್ಯಾನಯೋಗಾನ್ಮುಮುಕ್ಷೋಃ

ಮುಕ್ತೇರ್ಹೇತೂನ್ವಕ್ತಿ ಸಾಕ್ಷಾಚ್ಛ್ರುತೇರ್ಗೀಃ ।

ಯೋ ವಾ ಏತೇಷ್ವೇವ ತಿಷ್ಠತ್ಯಮುಷ್ಯ

ಮೋಕ್ಷೋಽವಿದ್ಯಾಕಲ್ಪಿತಾದ್ದೇಹಬನ್ಧಾತ್

॥ 45॥

ಶ್ಲೋಕ 47

ಅಜ್ಞಾನಯೋಗಾತ್ಪರಮಾತ್ಮನಸ್ತವ

ಹ್ಯನಾತ್ಮಬನ್ಧಸ್ತತ ಏವ ಸಂಸೃತಿಃ ।

ತಯೋರ್ವಿವೇಕೋದಿತಬೋಧವಹ್ನಿಃ

ಅಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರದಹೇತ್ಸಮೂಲಮ್

॥ 46॥

ಶ್ಲೋಕ 48

ಶಿಷ್ಯ ಉವಾಚ ।

ಕೃಪಯಾ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಸ್ವಾಮಿನ್ಪ್ರಶ್ನೋಽಯಂ ಕ್ರಿಯತೇ ಮಯಾ ।

ಯದುತ್ತರಮಹಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕೃತಾರ್ಥಃ ಸ್ಯಾಂ ಭವನ್ಮುಖಾತ್

॥ 47॥

ಶ್ಲೋಕ 49

ಕೋ ನಾಮ ಬನ್ಧಃ ಕಥಮೇಷ ಆಗತಃ

ಕಥಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ಯ ಕಥಂ ವಿಮೋಕ್ಷಃ ।

ಕೋಽಸಾವನಾತ್ಮಾ ಪರಮಃ ಕ ಆತ್ಮಾ

ತಯೋರ್ವಿವೇಕಃ ಕಥಮೇತದುಚ್ಯತಾಮ್

॥ 48॥

ಶ್ಲೋಕ 50

ಶ್ರೀಗುರುವಾಚ ।

ಧನ್ಯೋಽಸಿ ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽಸಿ ಪಾವಿತಂ ತೇ ಕುಲಂ ತ್ವಯಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪಾವಿತಂ)

ಯದವಿದ್ಯಾಬನ್ಧಮುಕ್ತ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮೀಭವಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ

॥ 49॥

ಶ್ಲೋಕ 51

ಋಣಮೋಚನಕರ್ತಾರಃ ಪಿತುಃ ಸನ್ತಿ ಸುತಾದಯಃ ।

ಬನ್ಧಮೋಚನಕರ್ತಾ ತು ಸ್ವಸ್ಮಾದನ್ಯೋ ನ ಕಶ್ಚನ

॥ 50॥

ಶ್ಲೋಕ 52

ಮಸ್ತಕನ್ಯಸ್ತಭಾರಾದೇರ್ದುಃಖಮನ್ಯೈರ್ನಿವಾರ್ಯತೇ ।

ಕ್ಷುಧಾದಿಕೃತದುಃಖಂ ತು ವಿನಾ ಸ್ವೇನ ನ ಕೇನಚಿತ್

॥ 51॥

ಶ್ಲೋಕ 53

ಪಥ್ಯಮೌಷಧಸೇವಾ ಚ ಕ್ರಿಯತೇ ಯೇನ ರೋಗಿಣಾ ।

ಆರೋಗ್ಯಸಿದ್ಧಿರ್ದೃಷ್ಟಾಽಸ್ಯ ನಾನ್ಯಾನುಷ್ಠಿತಕರ್ಮಣಾ

॥ 52॥

ಶ್ಲೋಕ 54

ವಸ್ತುಸ್ವರೂಪಂ ಸ್ಫುಟಬೋಧಚಕ್ಷುಷಾ

ಸ್ವೇನೈವ ವೇದ್ಯಂ ನ ತು ಪಣ್ಡಿತೇನ ।

ಚನ್ದ್ರಸ್ವರೂಪಂ ನಿಜಚಕ್ಷುಷೈವ

ಜ್ಞಾತವ್ಯಮನ್ಯೈರವಗಮ್ಯತೇ ಕಿಮ್

॥ 53॥

ಶ್ಲೋಕ 55

ಅವಿದ್ಯಾಕಾಮಕರ್ಮಾದಿಪಾಶಬನ್ಧಂ ವಿಮೋಚಿತುಮ್ ।

ಕಃ ಶಕ್ನುಯಾದ್ವಿನಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತೈರಪಿ

॥ 54॥

ಶ್ಲೋಕ 56

ನ ಯೋಗೇನ ನ ಸಾಙ್ಖ್ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ ನೋ ನ ವಿದ್ಯಯಾ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕತ್ವಬೋಧೇನ ಮೋಕ್ಷಃ ಸಿಧ್ಯತಿ ನಾನ್ಯಥಾ

॥ 55॥

ಶ್ಲೋಕ 57

ವೀಣಾಯಾ ರೂಪಸೌನ್ದರ್ಯಂ ತನ್ತ್ರೀವಾದನಸೌಷ್ಠವಮ್ ।

ಪ್ರಜಾರಞ್ಜನಮಾತ್ರಂ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಾಯ ಕಲ್ಪತೇ

॥ 56॥

ಶ್ಲೋಕ 58

ವಾಗ್ವೈಖರೀ ಶಬ್ದಝರೀ ಶಾಸ್ತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕೌಶಲಮ್ ।

ವೈದುಷ್ಯಂ ವಿದುಷಾಂ ತದ್ವದ್ಭುಕ್ತಯೇ ನ ತು ಮುಕ್ತಯೇ

॥ 57॥

ಶ್ಲೋಕ 59

ಅವಿಜ್ಞಾತೇ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧೀತಿಸ್ತು ನಿಷ್ಫಲಾ ।

ವಿಜ್ಞಾತೇಽಪಿ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಶಾಸ್ತ್ರಾಧೀತಿಸ್ತು ನಿಷ್ಫಲಾ

॥ 58॥

ಶ್ಲೋಕ 60

ಶಬ್ದಜಾಲಂ ಮಹಾರಣ್ಯಂ ಚಿತ್ತಭ್ರಮಣಕಾರಣಮ್ ।

ಅತಃ ಪ್ರಯತ್ನಾಜ್ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞೈಸ್ತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ

॥ 59॥

ಶ್ಲೋಕ 61

॥ 60॥ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾತ್ತತ್ತ್ವ

ಅಜ್ಞಾನಸರ್ಪದಷ್ಟಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನೌಷಧಂ ವಿನಾ ।

ಕಿಮು ವೇದೈಶ್ಚ ಶಾಸ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಕಿಮು ಮನ್ತ್ರೈಃ ಕಿಮೌಷಧೈಃ

ಶ್ಲೋಕ 62

ನ ಗಚ್ಛತಿ ವಿನಾ ಪಾನಂ ವ್ಯಾಧಿರೌಷಧಶಬ್ದತಃ ।

ವಿನಾಽಪರೋಕ್ಷಾನುಭವಂ ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದೈರ್ನ ಮುಚ್ಯತೇ

॥ 61॥

ಶ್ಲೋಕ 63

ಅಕೃತ್ವಾ ದೃಶ್ಯವಿಲಯಮಜ್ಞಾತ್ವಾ ತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಶಬ್ದೈಃ ಕುತೋ ಮುಕ್ತಿರುಕ್ತಿಮಾತ್ರಫಲೈರ್ನೃಣಾಮ್

॥ 62॥

ಶ್ಲೋಕ 64

॥ 63॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬಾಹ್ಯಶಬ್ದೈಃ)

ಅಕೃತ್ವಾ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಮಗತ್ವಾಖಿಲಭೂಶ್ರಿಯಮ್ ।

ರಾಜಾಹಮಿತಿ ಶಬ್ದಾನ್ನೋ ರಾಜಾ ಭವಿತುಮರ್ಹತಿ

ಶ್ಲೋಕ 65

ಆಪ್ತೋಕ್ತಿಂ ಖನನಂ ತಥೋಪರಿಶಿಲಾದ್ಯುತ್ಕರ್ಷಣಂ ಸ್ವೀಕೃತಿಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪರಿಶಿಲಾಪಾಕರ್ಷಣಂ)

ನಿಕ್ಷೇಪಃ ಸಮಪೇಕ್ಷತೇ ನ ಹಿ ಬಹಿಃಶಬ್ದೈಸ್ತು ನಿರ್ಗಚ್ಛತಿ ।

ತದ್ವದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋಪದೇಶಮನನಧ್ಯಾನಾದಿಭಿರ್ಲಭ್ಯತೇ

ಮಾಯಾಕಾರ್ಯತಿರೋಹಿತಂ ಸ್ವಮಮಲಂ ತತ್ತ್ವಂ ನ ದುರ್ಯುಕ್ತಿಭಿಃ

॥ 64॥

ಶ್ಲೋಕ 66

ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ಭವಬನ್ಧವಿಮುಕ್ತಯೇ ।

ಸ್ವೈರೇವ ಯತ್ನಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ರೋಗಾದಾವಿವ ಪಣ್ಡಿತೈಃ

॥ 65॥

ಶ್ಲೋಕ 67

॥ 66॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ರೋಗಾದೇರಿವ)

ಯಸ್ತ್ವಯಾದ್ಯ ಕೃತಃ ಪ್ರಶ್ನೋ ವರೀಯಾಞ್ಛಾಸ್ತ್ರವಿನ್ಮತಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಮ್ಮತಃ)

ಸೂತ್ರಪ್ರಾಯೋ ನಿಗೂಢಾರ್ಥೋ ಜ್ಞಾತವ್ಯಶ್ಚ ಮುಮುಕ್ಷುಭಿಃ

ಶ್ಲೋಕ 68

ಶಋಣುಷ್ವಾವಹಿತೋ ವಿದ್ವನ್ಯನ್ಮಯಾ ಸಮುದೀರ್ಯತೇ ।

ತದೇತಚ್ಛ್ರವಣಾತ್ಸದ್ಯೋ ಭವಬನ್ಧಾದ್ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯಸೇ

॥ 67॥

ಶ್ಲೋಕ 69

ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಹೇತುಃ ಪ್ರಥಮೋ ನಿಗದ್ಯತೇ

ವೈರಾಗ್ಯಮತ್ಯನ್ತಮನಿತ್ಯವಸ್ತುಷು ।

ತತಃ ಶಮಶ್ಚಾಪಿ ದಮಸ್ತಿತಿಕ್ಷಾ

ನ್ಯಾಸಃ ಪ್ರಸಕ್ತಾಖಿಲಕರ್ಮಣಾಂ ಭೃಶಮ್

॥ 68॥

ಶ್ಲೋಕ 70

ತತಃ ಶ್ರುತಿಸ್ತನ್ಮನನಂ ಸತತ್ತ್ವ-

ಧ್ಯಾನಂ ಚಿರಂ ನಿತ್ಯನಿರನ್ತರಂ ಮುನೇಃ ।

ತತೋಽವಿಕಲ್ಪಂ ಪರಮೇತ್ಯ ವಿದ್ವಾನ್

ಇಹೈವ ನಿರ್ವಾಣಸುಖಂ ಸಮೃಚ್ಛತಿ

॥ 69॥

ಶ್ಲೋಕ 71

ಯದ್ಬೋದ್ಧವ್ಯಂ ತವೇದಾನೀಮಾತ್ಮಾನಾತ್ಮವಿವೇಚನಮ್ ।

ತದುಚ್ಯತೇ ಮಯಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಶ್ರುತ್ವಾತ್ಮನ್ಯವಧಾರಯ

॥ 70॥

ಶ್ಲೋಕ 72

ಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಮೇದಃಪಲರಕ್ತಚರ್ಮ-

ತ್ವಗಾಹ್ವಯೈರ್ಧಾತುಭಿರೇಭಿರನ್ವಿತಮ್ ।

ಪಾದೋರುವಕ್ಷೋಭುಜಪೃಷ್ಠಮಸ್ತಕೈಃ

ಅಙ್ಗೈರುಪಾಙ್ಗೈರುಪಯುಕ್ತಮೇತತ್

॥ 71॥

ಶ್ಲೋಕ 73

ಅಹಮ್ಮಮೇತಿ ಪ್ರಥಿತಂ ಶರೀರಂ

ಮೋಹಾಸ್ಪದಂ ಸ್ಥೂಲಮಿತೀರ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ।

ನಭೋನಭಸ್ವದ್ದಹನಾಮ್ಬುಭೂಮಯಃ

ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಭವನ್ತಿ ತಾನಿ

॥ 72॥

ಶ್ಲೋಕ 74

ಪರಸ್ಪರಾಂಶೈರ್ಮಿಲಿತಾನಿ ಭೂತ್ವಾ

ಸ್ಥೂಲಾನಿ ಚ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಹೇತವಃ ।

ಮಾತ್ರಾಸ್ತದೀಯಾ ವಿಷಯಾ ಭವನ್ತಿ

ಶಬ್ದಾದಯಃ ಪಞ್ಚ ಸುಖಾಯ ಭೋಕ್ತುಃ

॥ 73॥

ಶ್ಲೋಕ 75

ಯ ಏಷು ಮೂಢಾ ವಿಷಯೇಷು ಬದ್ಧಾ

ರಾಗೋರುಪಾಶೇನ ಸುದುರ್ದಮೇನ ।

ಆಯಾನ್ತಿ ನಿರ್ಯಾನ್ತ್ಯಧ ಊರ್ಧ್ವಮುಚ್ಚೈಃ

ಸ್ವಕರ್ಮದೂತೇನ ಜವೇನ ನೀತಾಃ

॥ 74॥

ಶ್ಲೋಕ 76

ಶಬ್ದಾದಿಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿರೇವ ಪಞ್ಚ

ಪಞ್ಚತ್ವಮಾಪುಃ ಸ್ವಗುಣೇನ ಬದ್ಧಾಃ ।

ಕುರಙ್ಗಮಾತಙ್ಗಪತಙ್ಗಮೀನ-

ಭೃಙ್ಗಾ ನರಃ ಪಞ್ಚಭಿರಞ್ಚಿತಃ ಕಿಮ್

॥ 75॥

ಶ್ಲೋಕ 77

ದೋಷೇಣ ತೀವ್ರೋ ವಿಷಯಃ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವಿಷಾದಪಿ ।

ವಿಷಂ ನಿಹನ್ತಿ ಭೋಕ್ತಾರಂ ದ್ರಷ್ಟಾರಂ ಚಕ್ಷುಷಾಪ್ಯಯಮ್

॥ 76॥

ಶ್ಲೋಕ 78

ವಿಷಯಾಶಾಮಹಾಪಾಶಾದ್ಯೋ ವಿಮುಕ್ತಃ ಸುದುಸ್ತ್ಯಜಾತ್ ।

ಸ ಏವ ಕಲ್ಪತೇ ಮುಕ್ತ್ಯೈ ನಾನ್ಯಃ ಷಟ್ಶಾಸ್ತ್ರವೇದ್ಯಪಿ

॥ 77॥

ಶ್ಲೋಕ 79

ಆಪಾತವೈರಾಗ್ಯವತೋ ಮುಮುಕ್ಷೂನ್

ಭವಾಬ್ಧಿಪಾರಂ ಪ್ರತಿಯಾತುಮುದ್ಯತಾನ್ ।

ಆಶಾಗ್ರಹೋ ಮಜ್ಜಯತೇಽನ್ತರಾಲೇ

ನಿಗೃಹ್ಯ ಕಣ್ಠೇ ವಿನಿವರ್ತ್ಯ ವೇಗಾತ್

॥ 78॥

ಶ್ಲೋಕ 80

ವಿಷಯಾಖ್ಯಗ್ರಹೋ ಯೇನ ಸುವಿರಕ್ತ್ಯಸಿನಾ ಹತಃ ।

ಸ ಗಚ್ಛತಿ ಭವಾಮ್ಭೋಧೇಃ ಪಾರಂ ಪ್ರತ್ಯೂಹವರ್ಜಿತಃ

॥ 79॥

ಶ್ಲೋಕ 81

ವಿಷಮವಿಷಯಮಾರ್ಗೈರ್ಗಚ್ಛತೋಽನಚ್ಛಬುದ್ಧೇಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಷಯಮಾರ್ಗೇ ಗಚ್ಛತೋ)

ಪ್ರತಿಪದಮಭಿಯಾತೋ ಮೃತ್ಯುರಪ್ಯೇಷ ವಿದ್ಧಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರತಿಪದಮಭಿಘಾತೋ ಮೃತ್ಯುರಪ್ಯೇಷ ಸಿದ್ಧಃ)

ಹಿತಸುಜನಗುರೂಕ್ತ್ಯಾ ಗಚ್ಛತಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಯುಕ್ತ್ಯಾ

ಪ್ರಭವತಿ ಫಲಸಿದ್ಧಿಃ ಸತ್ಯಮಿತ್ಯೇವ ವಿದ್ಧಿ

॥ 80॥

ಶ್ಲೋಕ 82

ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಕಾಙ್ಕ್ಷಾ ಯದಿ ವೈ ತವಾಸ್ತಿ

ತ್ಯಜಾತಿದೂರಾದ್ವಿಷಯಾನ್ವಿಷಂ ಯಥಾ ।

ಪೀಯೂಷವತ್ತೋಷದಯಾಕ್ಷಮಾರ್ಜವ-

ಪ್ರಶಾನ್ತಿದಾನ್ತೀರ್ಭಜ ನಿತ್ಯಮಾದರಾತ್

॥ 81॥

ಶ್ಲೋಕ 83

ಅನುಕ್ಷಣಂ ಯತ್ಪರಿಹೃತ್ಯ ಕೃತ್ಯಂ

ಅನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾಕೃತಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಣಮ್ ।

ದೇಹಃ ಪರಾರ್ಥೋಽಯಮಮುಷ್ಯ ಪೋಷಣೇ

ಯಃ ಸಜ್ಜತೇ ಸ ಸ್ವಮನೇನ ಹನ್ತಿ

॥ 82॥

ಶ್ಲೋಕ 84

ಶರೀರಪೋಷಣಾರ್ಥೀ ಸನ್ ಯ ಆತ್ಮಾನಂ ದಿದೃಕ್ಷತಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ದಿದೃಕ್ಷತೇ)

ಗ್ರಾಹಂ ದಾರುಧಿಯಾ ಧೃತ್ವಾ ನದೀಂ ತರ್ತುಂ ಸ ಗಚ್ಛತಿ

॥ 83॥

ಶ್ಲೋಕ 85

॥ 84॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ಇಚ್ಛತಿ)

ಮೋಹ ಏವ ಮಹಾಮೃತ್ಯುರ್ಮುಮುಕ್ಷೋರ್ವಪುರಾದಿಷು ।

ಮೋಹೋ ವಿನಿರ್ಜಿತೋ ಯೇನ ಸ ಮುಕ್ತಿಪದಮರ್ಹತಿ

ಶ್ಲೋಕ 86

ಮೋಹಂ ಜಹಿ ಮಹಾಮೃತ್ಯುಂ ದೇಹದಾರಸುತಾದಿಷು ।

ಯಂ ಜಿತ್ವಾ ಮುನಯೋ ಯಾನ್ತಿ ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಮ್

॥ 85॥

ಶ್ಲೋಕ 87

ತ್ವಙ್ಮಾಂಸರುಧಿರಸ್ನಾಯುಮೇದೋಮಜ್ಜಾಸ್ಥಿಸಙ್ಕುಲಮ್ ।

ಪೂರ್ಣಂ ಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಭ್ಯಾಂ ಸ್ಥೂಲಂ ನಿನ್ದ್ಯಮಿದಂ ವಪುಃ

॥ 86॥

ಶ್ಲೋಕ 88

ಪಞ್ಚೀಕೃತೇಭ್ಯೋ ಭೂತೇಭ್ಯಃ ಸ್ಥೂಲೇಭ್ಯಃ ಪೂರ್ವಕರ್ಮಣಾ ।

ಸಮುತ್ಪನ್ನಮಿದಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಭೋಗಾಯತನಮಾತ್ಮನಃ ।

ಅವಸ್ಥಾ ಜಾಗರಸ್ತಸ್ಯ ಸ್ಥೂಲಾರ್ಥಾನುಭವೋ ಯತಃ

॥ 87॥

ಶ್ಲೋಕ 89

ಬಾಹ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಸ್ಥೂಲಪದಾರ್ಥಸೇವಾಂ

ಸ್ರಕ್ಚನ್ದನಸ್ತ್ರ್ಯಾದಿವಿಚಿತ್ರರೂಪಾಮ್ ।

ಕರೋತಿ ಜೀವಃ ಸ್ವಯಮೇತದಾತ್ಮನಾ

ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಶಸ್ತಿರ್ವಪುಷೋಽಸ್ಯ ಜಾಗರೇ

॥ 88॥

ಶ್ಲೋಕ 90

ಸರ್ವೋಽಪಿ ಬಾಹ್ಯಸಂಸಾರಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಯದಾಶ್ರಯಃ ।

ವಿದ್ಧಿ ದೇಹಮಿದಂ ಸ್ಥೂಲಂ ಗೃಹವದ್ಗೃಹಮೇಧಿನಃ

॥ 89॥

ಶ್ಲೋಕ 91

ಸ್ಥೂಲಸ್ಯ ಸಮ್ಭವಜರಾಮರಣಾನಿ ಧರ್ಮಾಃ

ಸ್ಥೌಲ್ಯಾದಯೋ ಬಹುವಿಧಾಃ ಶಿಶುತಾದ್ಯವಸ್ಥಾಃ ।

ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾದಿನಿಯಮಾ ಬಹುಧಾಽಽಮಯಾಃ ಸ್ಯುಃ

ಪೂಜಾವಮಾನಬಹುಮಾನಮುಖಾ ವಿಶೇಷಾಃ

॥ 90॥

ಶ್ಲೋಕ 92

ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಶ್ರವಣಂ ತ್ವಗಕ್ಷಿ

ಘ್ರಾಣಂ ಚ ಜಿಹ್ವಾ ವಿಷಯಾವಬೋಧನಾತ್ ।

ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಾ ಗುದಮಪ್ಯುಪಸ್ಥಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಉಪಸ್ಥಂ)

ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರವಣೇನ ಕರ್ಮಸು

॥ 91॥

ಶ್ಲೋಕ 93

॥ 92॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರವಣಾನಿ)

ನಿಗದ್ಯತೇಽನ್ತಃಕರಣಂ ಮನೋಧೀಃ

ಅಹಙ್ಕೃತಿಶ್ಚಿತ್ತಮಿತಿ ಸ್ವವೃತ್ತಿಭಿಃ ।

ಮನಸ್ತು ಸಙ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪನಾದಿಭಿಃ

ಬುದ್ಧಿಃ ಪದಾರ್ಥಾಧ್ಯವಸಾಯಧರ್ಮತಃ

ಶ್ಲೋಕ 94

ಅತ್ರಾಭಿಮಾನಾದಹಮಿತ್ಯಹಙ್ಕೃತಿಃ ।

ಸ್ವಾರ್ಥಾನುಸನ್ಧಾನಗುಣೇನ ಚಿತ್ತಮ್

॥ 93॥

ಶ್ಲೋಕ 95

ಪ್ರಾಣಾಪಾನವ್ಯಾನೋದಾನಸಮಾನಾ ಭವತ್ಯಸೌ ಪ್ರಾಣಃ ।

ಸ್ವಯಮೇವ ವೃತ್ತಿಭೇದಾದ್ವಿಕೃತಿಭೇದಾತ್ಸುವರ್ಣಸಲಿಲಾದಿವತ್

॥ 94॥

ಶ್ಲೋಕ 96

॥ 95॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಕೃತೇರ್ಭೇದಾತ್ಸುವರ್ಣಸಲಿಲಮಿವ)

ವಾಗಾದಿ ಪಞ್ಚ ಶ್ರವಣಾದಿ ಪಞ್ಚ

ಪ್ರಾಣಾದಿ ಪಞ್ಚಾಭ್ರಮುಖಾನಿ ಪಞ್ಚ ।

ಬುದ್ಧ್ಯಾದ್ಯವಿದ್ಯಾಪಿ ಚ ಕಾಮಕರ್ಮಣೀ

ಪುರ್ಯಷ್ಟಕಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಮಾಹುಃ

ಶ್ಲೋಕ 97

ಇದಂ ಶರೀರಂ ಶ‍ಋಣು ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಂ

ಲಿಙ್ಗಂ ತ್ವಪಞ್ಚೀಕೃತಭೂತಸಮ್ಭವಮ್ ।

ಸವಾಸನಂ ಕರ್ಮಫಲಾನುಭಾವಕಂ

ಸ್ವಾಜ್ಞಾನತೋಽನಾದಿರುಪಾಧಿರಾತ್ಮನಃ

॥ 96॥

ಶ್ಲೋಕ 98

ಸ್ವಪ್ನೋ ಭವತ್ಯಸ್ಯ ವಿಭಕ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ

ಸ್ವಮಾತ್ರಶೇಷೇಣ ವಿಭಾತಿ ಯತ್ರ ।

ಸ್ವಪ್ನೇ ತು ಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಜಾಗ್ರತ್

ಕಾಲೀನನಾನಾವಿಧವಾಸನಾಭಿಃ

॥ 97॥

ಶ್ಲೋಕ 99

ಕರ್ತ್ರಾದಿಭಾವಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯ ರಾಜತೇ

ಯತ್ರ ಸ್ವಯಂ ಭಾತಿ ಹ್ಯಯಂ ಪರಾತ್ಮಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿರಯಂ)

ಧೀಮಾತ್ರಕೋಪಾಧಿರಶೇಷಸಾಕ್ಷೀ

ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ತತ್ಕೃತಕರ್ಮಲೇಶೈಃ । ಕರ್ಮಲೇಪೈಃ

ಯಸ್ಮಾದಸಙ್ಗಸ್ತತ ಏವ ಕರ್ಮಭಿಃ

ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿದುಪಾಧಿನಾ ಕೃತೈಃ

॥ 98॥

ಶ್ಲೋಕ 100

ಸರ್ವವ್ಯಾಪೃತಿಕರಣಂ ಲಿಙ್ಗಮಿದಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿದಾತ್ಮನಃ ಪುಂಸಃ ।

ವಾಸ್ಯಾದಿಕಮಿವ ತಕ್ಷ್ಣಸ್ತೇನೈವಾತ್ಮಾ ಭವತ್ಯಸಙ್ಗೋಽಯಮ್

॥ 99॥

ಶ್ಲೋಕ 101

ಅನ್ಧತ್ವಮನ್ದತ್ವಪಟುತ್ವಧರ್ಮಾಃ

ಸೌಗುಣ್ಯವೈಗುಣ್ಯವಶಾದ್ಧಿ ಚಕ್ಷುಷಃ ।

ಬಾಧಿರ್ಯಮೂಕತ್ವಮುಖಾಸ್ತಥೈವ

ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಧರ್ಮಾ ನ ತು ವೇತ್ತುರಾತ್ಮನಃ

॥ 100॥

ಶ್ಲೋಕ 102

ಉಚ್ಛ್ವಾಸನಿಃಶ್ವಾಸವಿಜೃಮ್ಭಣಕ್ಷು-

ತ್ಪ್ರಸ್ಯನ್ದನಾದ್ಯುತ್ಕ್ರಮಣಾದಿಕಾಃ ಕ್ರಿಯಾಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಸ್ಪನ್ದನಾದ್ಯ್)

ಪ್ರಾಣಾದಿಕರ್ಮಾಣಿ ವದನ್ತಿ ತಜ್ಞಾಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತಜ್ಜ್ಞಾಃ)

ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ಧರ್ಮಾವಶನಾಪಿಪಾಸೇ

॥ 101॥

ಶ್ಲೋಕ 103

ಅನ್ತಃಕರಣಮೇತೇಷು ಚಕ್ಷುರಾದಿಷು ವರ್ಷ್ಮಣಿ ।

ಅಹಮಿತ್ಯಭಿಮಾನೇನ ತಿಷ್ಠತ್ಯಾಭಾಸತೇಜಸಾ

॥ 102॥

ಶ್ಲೋಕ 104

ಅಹಙ್ಕಾರಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾಭಿಮಾನ್ಯಯಮ್ ।

ಸತ್ತ್ವಾದಿಗುಣಯೋಗೇನ ಚಾವಸ್ಥಾತ್ರಯಮಶ್ನುತೇ

॥ 103॥

ಶ್ಲೋಕ 105

॥ 104॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯೋಗೇನಾವಸ್ಥಾತ್ರಿತಯಮ್ಶ್ನುತೇ)

ವಿಷಯಾಣಾಮಾನುಕೂಲ್ಯೇ ಸುಖೀ ದುಃಖೀ ವಿಪರ್ಯಯೇ ।

ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಚ ತದ್ಧರ್ಮಃ ಸದಾನನ್ದಸ್ಯ ನಾತ್ಮನಃ

ಶ್ಲೋಕ 106

ಆತ್ಮಾರ್ಥತ್ವೇನ ಹಿ ಪ್ರೇಯಾನ್ವಿಷಯೋ ನ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಿಯಃ ।

ಸ್ವತ ಏವ ಹಿ ಸರ್ವೇಷಾಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರಿಯತಮೋ ಯತಃ ।

ತತ ಆತ್ಮಾ ಸದಾನನ್ದೋ ನಾಸ್ಯ ದುಃಖಂ ಕದಾಚನ

॥ 105॥

ಶ್ಲೋಕ 107

ಯತ್ಸುಷುಪ್ತೌ ನಿರ್ವಿಷಯ ಆತ್ಮಾನನ್ದೋಽನುಭೂಯತೇ ।

ಶ್ರುತಿಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮೈತಿಹ್ಯಮನುಮಾನಂ ಚ ಜಾಗ್ರತಿ

॥ 106॥

ಶ್ಲೋಕ 108

ಅವ್ಯಕ್ತನಾಮ್ನೀ ಪರಮೇಶಶಕ್ತಿಃ

ಅನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಿಕಾ ಪರಾ ।

ಕಾರ್ಯಾನುಮೇಯಾ ಸುಧಿಯೈವ ಮಾಯಾ

ಯಯಾ ಜಗತ್ಸರ್ವಮಿದಂ ಪ್ರಸೂಯತೇ

॥ 107॥

ಶ್ಲೋಕ 109

ಸನ್ನಾಪ್ಯಸನ್ನಾಪ್ಯುಭಯಾತ್ಮಿಕಾ ನೋ

ಭಿನ್ನಾಪ್ಯಭಿನ್ನಾಪ್ಯುಭಯಾತ್ಮಿಕಾ ನೋ ।

ಸಾಙ್ಗಾಪ್ಯನಙ್ಗಾ ಹ್ಯುಭಯಾತ್ಮಿಕಾ ನೋ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅನಙ್ಗಾಪ್ಯುಭಯಾತ್ಮಿಕಾ)

ಮಹಾದ್ಭುತಾಽನಿರ್ವಚನೀಯರೂಪಾ

॥ 108॥

ಶ್ಲೋಕ 110

ಶುದ್ಧಾದ್ವಯಬ್ರಹ್ಮವಿಬೋಧನಾಶ್ಯಾ

ಸರ್ಪಭ್ರಮೋ ರಜ್ಜುವಿವೇಕತೋ ಯಥಾ ।

ರಜಸ್ತಮಃಸತ್ತ್ವಮಿತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ

ಗುಣಾಸ್ತದೀಯಾಃ ಪ್ರಥಿತೈಃ ಸ್ವಕಾರ್ಯೈಃ

॥ 109॥

ಶ್ಲೋಕ 111

ವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತೀ ರಜಸಃ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಿಕಾ

ಯತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಸೃತಾ ಪುರಾಣೀ ।

ರಾಗಾದಯೋಽಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ

ದುಃಖಾದಯೋ ಯೇ ಮನಸೋ ವಿಕಾರಾಃ

॥ 110॥

ಶ್ಲೋಕ 112

ಕಾಮಃ ಕ್ರೋಧೋ ಲೋಭದಮ್ಭಾದ್ಯಸೂಯಾ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಲೋಭದಮ್ಭಾಭ್ಯಸೂಯಾ)

ಅಹಙ್ಕಾರೇರ್ಷ್ಯಾಮತ್ಸರಾದ್ಯಾಸ್ತು ಘೋರಾಃ ।

ಧರ್ಮಾ ಏತೇ ರಾಜಸಾಃ ಪುಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಿ-

ರ್ಯಸ್ಮಾದೇಷಾ ತದ್ರಜೋ ಬನ್ಧಹೇತುಃ

॥ 111॥

ಶ್ಲೋಕ 113

॥ 112॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯಸ್ಮಾದೇತತ್ತದ್ರಜೋ)

ಏಷಾಽಽವೃತಿರ್ನಾಮ ತಮೋಗುಣಸ್ಯ

ಶಕ್ತಿರ್ಮಯಾ ವಸ್ತ್ವವಭಾಸತೇಽನ್ಯಥಾ । ಶಕ್ತಿರ್ಯಯಾ

ಸೈಷಾ ನಿದಾನಂ ಪುರುಷಸ್ಯ ಸಂಸೃತೇಃ

ವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತೇಃ ಪ್ರವಣಸ್ಯ ಹೇತುಃ

ಶ್ಲೋಕ 114

॥ 113॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಸರಸ್ಯ)

ಪ್ರಜ್ಞಾವಾನಪಿ ಪಣ್ಡಿತೋಽಪಿ ಚತುರೋಽಪ್ಯತ್ಯನ್ತಸೂಕ್ಷ್ಮಾತ್ಮದೃಗ್- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸೂಕ್ಷ್ಮಾರ್ಥದೃಗ್)

ವ್ಯಾಲೀಢಸ್ತಮಸಾ ನ ವೇತ್ತಿ ಬಹುಧಾ ಸಮ್ಬೋಧಿತೋಽಪಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ।

ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾರೋಪಿತಮೇವ ಸಾಧು ಕಲಯತ್ಯಾಲಮ್ಬತೇ ತದ್ಗುಣಾನ್

ಹನ್ತಾಸೌ ಪ್ರಬಲಾ ದುರನ್ತತಮಸಃ ಶಕ್ತಿರ್ಮಹತ್ಯಾವೃತಿಃ

ಶ್ಲೋಕ 115

ಅಭಾವನಾ ವಾ ವಿಪರೀತಭಾವನಾಽ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಪರೀತಭಾವನಾ)

ಸಮ್ಭಾವನಾ ವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿರಸ್ಯಾಃ ।

ಸಂಸರ್ಗಯುಕ್ತಂ ನ ವಿಮುಞ್ಚತಿ ಧ್ರುವಂ

ವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತಿಃ ಕ್ಷಪಯತ್ಯಜಸ್ರಮ್

॥ 114॥

ಶ್ಲೋಕ 116

ಅಜ್ಞಾನಮಾಲಸ್ಯಜಡತ್ವನಿದ್ರಾ-

ಪ್ರಮಾದಮೂಢತ್ವಮುಖಾಸ್ತಮೋಗುಣಾಃ ।

ಏತೈಃ ಪ್ರಯುಕ್ತೋ ನ ಹಿ ವೇತ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್

ನಿದ್ರಾಲುವತ್ಸ್ತಮ್ಭವದೇವ ತಿಷ್ಠತಿ

॥ 115॥

ಶ್ಲೋಕ 117

ಸತ್ತ್ವಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಜಲವತ್ತಥಾಪಿ

ತಾಭ್ಯಾಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಸರಣಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ।

ಯತ್ರಾತ್ಮಬಿಮ್ಬಃ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಿತಃ ಸನ್

ಪ್ರಕಾಶಯತ್ಯರ್ಕ ಇವಾಖಿಲಂ ಜಡಮ್

॥ 116॥

ಶ್ಲೋಕ 118

ಮಿಶ್ರಸ್ಯ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಭವನ್ತಿ ಧರ್ಮಾಃ

ತ್ವಮಾನಿತಾದ್ಯಾ ನಿಯಮಾ ಯಮಾದ್ಯಾಃ ।

ಶ್ರದ್ಧಾ ಚ ಭಕ್ತಿಶ್ಚ ಮುಮುಕ್ಷುತಾ ಚ

ದೈವೀ ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿರಸನ್ನಿವೃತ್ತಿಃ

॥ 117॥

ಶ್ಲೋಕ 119

ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಗುಣಾಃ ಪ್ರಸಾದಃ

ಸ್ವಾತ್ಮಾನುಭೂತಿಃ ಪರಮಾ ಪ್ರಶಾನ್ತಿಃ ।

ತೃಪ್ತಿಃ ಪ್ರಹರ್ಷಃ ಪರಮಾತ್ಮನಿಷ್ಠಾ

ಯಯಾ ಸದಾನನ್ದರಸಂ ಸಮೃಚ್ಛತಿ

॥ 118॥

ಶ್ಲೋಕ 120

ಅವ್ಯಕ್ತಮೇತತ್ತ್ರಿಗುಣೈರ್ನಿರುಕ್ತಂ

ತತ್ಕಾರಣಂ ನಾಮ ಶರೀರಮಾತ್ಮನಃ ।

ಸುಷುಪ್ತಿರೇತಸ್ಯ ವಿಭಕ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ

ಪ್ರಲೀನಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಬುದ್ಧಿವೃತ್ತಿಃ

॥ 119॥

ಶ್ಲೋಕ 121

ಸರ್ವಪ್ರಕಾರಪ್ರಮಿತಿಪ್ರಶಾನ್ತಿಃ

ಬೀಜಾತ್ಮನಾವಸ್ಥಿತಿರೇವ ಬುದ್ಧೇಃ ।

ಸುಷುಪ್ತಿರೇತಸ್ಯ ಕಿಲ ಪ್ರತೀತಿಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುಷುಪ್ತಿರತ್ರಾಸ್ಯ)

ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ವೇದ್ಮೀತಿ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧೇಃ

॥ 120॥

ಶ್ಲೋಕ 122

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಮನೋಽಹಮಾದಯಃ

ಸರ್ವೇ ವಿಕಾರಾ ವಿಷಯಾಃ ಸುಖಾದಯಃ ।

ವ್ಯೋಮಾದಿಭೂತಾನ್ಯಖಿಲಂ ಚ ವಿಶ್ವಂ

ಅವ್ಯಕ್ತಪರ್ಯನ್ತಮಿದಂ ಹ್ಯನಾತ್ಮಾ

॥ 121॥

ಶ್ಲೋಕ 123

ಮಾಯಾ ಮಾಯಾಕಾರ್ಯಂ ಸರ್ವಂ ಮಹದಾದಿದೇಹಪರ್ಯನ್ತಮ್ ।

ಅಸದಿದಮನಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ವಿದ್ಧಿ ತ್ವಂ ಮರುಮರೀಚಿಕಾಕಲ್ಪಮ್

॥ 122॥

ಶ್ಲೋಕ 124

ಅಥ ತೇ ಸಮ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಮಾತ್ಮನಃ ।

ಯದ್ವಿಜ್ಞಾಯ ನರೋ ಬನ್ಧಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಕೈವಲ್ಯಮಶ್ನುತೇ

॥ 123॥

ಶ್ಲೋಕ 125

ಅಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿತ್ಸ್ವಯಂ ನಿತ್ಯಮಹಮ್ಪ್ರತ್ಯಯಲಮ್ಬನಃ ।

ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಸಾಕ್ಷೀ ಸನ್ಪಞ್ಚಕೋಶವಿಲಕ್ಷಣಃ

॥ 124॥

ಶ್ಲೋಕ 126

ಯೋ ವಿಜಾನಾತಿ ಸಕಲಂ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಷು ।

ಬುದ್ಧಿತದ್ವೃತ್ತಿಸದ್ಭಾವಮಭಾವಮಹಮಿತ್ಯಯಮ್

॥ 125॥

ಶ್ಲೋಕ 127

ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ್ವಯಂ ಸರ್ವಂ ಯಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಕಶ್ಚನ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಿಞ್ಚನ)

ಯಶ್ಚೇತಯತಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾದಿ ನ ತದ್ಯಂ ಚೇತಯತ್ಯಯಮ್

॥ 126॥

ಶ್ಲೋಕ 128

ಯೇನ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯಂ ನ ವ್ಯಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಞ್ಚನ ।

ಆಭಾರೂಪಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಯಂ ಭಾನ್ತಮನುಭಾತ್ಯಯಮ್

॥ 127॥

ಶ್ಲೋಕ 129

ಯಸ್ಯ ಸನ್ನಿಧಿಮಾತ್ರೇಣ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಧಿಯಃ ।

ವಿಷಯೇಷು ಸ್ವಕೀಯೇಷು ವರ್ತನ್ತೇ ಪ್ರೇರಿತಾ ಇವ

॥ 128॥

ಶ್ಲೋಕ 130

ಅಹಙ್ಕಾರಾದಿದೇಹಾನ್ತಾ ವಿಷಯಾಶ್ಚ ಸುಖಾದಯಃ ।

ವೇದ್ಯನ್ತೇ ಘಟವದ್ಯೇನ ನಿತ್ಯಬೋಧಸ್ವರೂಪಿಣಾ

॥ 129॥

ಶ್ಲೋಕ 131

ಏಷೋಽನ್ತರಾತ್ಮಾ ಪುರುಷಃ ಪುರಾಣೋ

ನಿರನ್ತರಾಖಣ್ಡಸುಖಾನುಭೂತಿಃ ।

ಸದೈಕರೂಪಃ ಪ್ರತಿಬೋಧಮಾತ್ರೋ

ಯೇನೇಷಿತಾ ವಾಗಸವಶ್ಚರನ್ತಿ

॥ 130॥

ಶ್ಲೋಕ 132

ಅತ್ರೈವ ಸತ್ತ್ವಾತ್ಮನಿ ಧೀಗುಹಾಯಾಂ

ಅವ್ಯಾಕೃತಾಕಾಶ ಉಶತ್ಪ್ರಕಾಶಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಉರುಪ್ರಕಾಶಃ)

ಆಕಾಶ ಉಚ್ಚೈ ರವಿವತ್ಪ್ರಕಾಶತೇ

ಸ್ವತೇಜಸಾ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಪ್ರಕಾಶಯನ್

॥ 131॥

ಶ್ಲೋಕ 133

ಜ್ಞಾತಾ ಮನೋಽಹಙ್ಕೃತಿವಿಕ್ರಿಯಾಣಾಂ

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಕೃತಕ್ರಿಯಾಣಾಮ್ ।

ಅಯೋಽಗ್ನಿವತ್ತಾನನುವರ್ತಮಾನೋ

ನ ಚೇಷ್ಟತೇ ನೋ ವಿಕರೋತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 132॥

ಶ್ಲೋಕ 134

ನ ಜಾಯತೇ ನೋ ಮ್ರಿಯತೇ ನ ವರ್ಧತೇ

ನ ಕ್ಷೀಯತೇ ನೋ ವಿಕರೋತಿ ನಿತ್ಯಃ ।

ವಿಲೀಯಮಾನೇಽಪಿ ವಪುಷ್ಯಮುಷ್ಮಿ-

ನ್ನ ಲೀಯತೇ ಕುಮ್ಭ ಇವಾಮ್ಬರಂ ಸ್ವಯಮ್

॥ 133॥

ಶ್ಲೋಕ 135

ಪ್ರಕೃತಿವಿಕೃತಿಭಿನ್ನಃ ಶುದ್ಧಬೋಧಸ್ವಭಾವಃ

ಸದಸದಿದಮಶೇಷಂ ಭಾಸಯನ್ನಿರ್ವಿಶೇಷಃ ।

ವಿಲಸತಿ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಜಾಗ್ರದಾದಿಷ್ವವಸ್ಥಾ-

ಸ್ವಹಮಹಮಿತಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸಾಕ್ಷಿರೂಪೇಣ ಬುದ್ಧೇಃ

॥ 134॥

ಶ್ಲೋಕ 136

ನಿಯಮಿತಮನಸಾಮುಂ ತ್ವಂ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮ-

ನ್ಯಯಮಹಮಿತಿ ಸಾಕ್ಷಾದ್ವಿದ್ಧಿ ಬುದ್ಧಿಪ್ರಸಾದಾತ್ ।

ಜನಿಮರಣತರಙ್ಗಾಪಾರಸಂಸಾರಸಿನ್ಧುಂ

ಪ್ರತರ ಭವ ಕೃತಾರ್ಥೋ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪೇಣ ಸಂಸ್ಥಃ

॥ 135॥

ಶ್ಲೋಕ 137

ಅತ್ರಾನಾತ್ಮನ್ಯಹಮಿತಿ ಮತಿರ್ಬನ್ಧ ಏಷೋಽಸ್ಯ ಪುಂಸಃ

ಪ್ರಾಪ್ತೋಽಜ್ಞಾನಾಜ್ಜನನಮರಣಕ್ಲೇಶಸಮ್ಪಾತಹೇತುಃ ।

ಯೇನೈವಾಯಂ ವಪುರಿದಮಸತ್ಸತ್ಯಮಿತ್ಯಾತ್ಮಬುದ್ಧ್ಯಾ

ಪುಷ್ಯತ್ಯುಕ್ಷತ್ಯವತಿ ವಿಷಯೈಸ್ತನ್ತುಭಿಃ ಕೋಶಕೃದ್ವತ್

॥ 136॥

ಶ್ಲೋಕ 138

ಅತಸ್ಮಿಂಸ್ತದ್ಬುದ್ಧಿಃ ಪ್ರಭವತಿ ವಿಮೂಢಸ್ಯ ತಮಸಾ

ವಿವೇಕಾಭಾವಾದ್ವೈ ಸ್ಫುರತಿ ಭುಜಗೇ ರಜ್ಜುಧಿಷಣಾ ।

ತತೋಽನರ್ಥವ್ರಾತೋ ನಿಪತತಿ ಸಮಾದಾತುರಧಿಕಃ

ತತೋ ಯೋಽಸದ್ಗ್ರಾಹಃ ಸ ಹಿ ಭವತಿ ಬನ್ಧಃ ಶಋಣು ಸಖೇ

॥ 137॥

ಶ್ಲೋಕ 139

ಅಖಣ್ಡನಿತ್ಯಾದ್ವಯಬೋಧಶಕ್ತ್ಯಾ

ಸ್ಫುರನ್ತಮಾತ್ಮಾನಮನನ್ತವೈಭವಮ್ ।

ಸಮಾವೃಣೋತ್ಯಾವೃತಿಶಕ್ತಿರೇಷಾ

ತಮೋಮಯೀ ರಾಹುರಿವಾರ್ಕಬಿಮ್ಬಮ್

॥ 138॥

ಶ್ಲೋಕ 140

ತಿರೋಭೂತೇ ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯಮಲತರತೇಜೋವತಿ ಪುಮಾನ್

ಅನಾತ್ಮಾನಂ ಮೋಹಾದಹಮಿತಿ ಶರೀರಂ ಕಲಯತಿ ।

ತತಃ ಕಾಮಕ್ರೋಧಪ್ರಭೃತಿಭಿರಮುಂ ಬನ್ಧನಗುಣೈಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬನ್ಧಕಗುಣೈಃ)

ಪರಂ ವಿಕ್ಷೇಪಾಖ್ಯಾ ರಜಸ ಉರುಶಕ್ತಿರ್ವ್ಯಥಯತಿ

॥ 139॥

ಶ್ಲೋಕ 141

ಮಹಾಮೋಹಗ್ರಾಹಗ್ರಸನಗಲಿತಾತ್ಮಾವಗಮನೋ

ಧಿಯೋ ನಾನಾವಸ್ಥಾಂ ಸ್ವಯಮಭಿನಯಂಸ್ತದ್ಗುಣತಯಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಾನಾವಸ್ಥಾಃ)

ಅಪಾರೇ ಸಂಸಾರೇ ವಿಷಯವಿಷಪೂರೇ ಜಲನಿಧೌ

ನಿಮಜ್ಯೋನ್ಮಜ್ಯಾಯಂ ಭ್ರಮತಿ ಕುಮತಿಃ ಕುತ್ಸಿತಗತಿಃ

॥ 140॥

ಶ್ಲೋಕ 142

ಭಾನುಪ್ರಭಾಸಞ್ಜನಿತಾಭ್ರಪಙ್ಕ್ತಿಃ

ಭಾನುಂ ತಿರೋಧಾಯ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಯಥಾ ।

ಆತ್ಮೋದಿತಾಹಙ್ಕೃತಿರಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ

ತಥಾ ತಿರೋಧಾಯ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಸ್ವಯಮ್

॥ 141॥

ಶ್ಲೋಕ 143

ಕವಲಿತದಿನನಾಥೇ ದುರ್ದಿನೇ ಸಾನ್ದ್ರಮೇಘೈಃ

ವ್ಯಥಯತಿ ಹಿಮಝಞ್ಝಾವಾಯುರುಗ್ರೋ ಯಥೈತಾನ್ ।

ಅವಿರತತಮಸಾಽಽತ್ಮನ್ಯಾವೃತೇ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಂ

ಕ್ಷಪಯತಿ ಬಹುದುಃಖೈಸ್ತೀವ್ರವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತಿಃ

॥ 142॥

ಶ್ಲೋಕ 144

ಏತಾಭ್ಯಾಮೇವ ಶಕ್ತಿಭ್ಯಾಂ ಬನ್ಧಃ ಪುಂಸಃ ಸಮಾಗತಃ ।

ಯಾಭ್ಯಾಂ ವಿಮೋಹಿತೋ ದೇಹಂ ಮತ್ವಾಽಽತ್ಮಾನಂ ಭ್ರಮತ್ಯಯಮ್

॥ 143॥

ಶ್ಲೋಕ 145

ಬೀಜಂ ಸಂಸೃತಿಭೂಮಿಜಸ್ಯ ತು ತಮೋ ದೇಹಾತ್ಮಧೀರಙ್ಕುರೋ

ರಾಗಃ ಪಲ್ಲವಮಮ್ಬು ಕರ್ಮ ತು ವಪುಃ ಸ್ಕನ್ಧೋಽಸವಃ ಶಾಖಿಕಾಃ ।

ಅಗ್ರಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಸಂಹತಿಶ್ಚ ವಿಷಯಾಃ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ದುಃಖಂ ಫಲಂ

ನಾನಾಕರ್ಮಸಮುದ್ಭವಂ ಬಹುವಿಧಂ ಭೋಕ್ತಾತ್ರ ಜೀವಃ ಖಗಃ

॥ 144॥

ಶ್ಲೋಕ 146

ಅಜ್ಞಾನಮೂಲೋಽಯಮನಾತ್ಮಬನ್ಧೋ

ನೈಸರ್ಗಿಕೋಽನಾದಿರನನ್ತ ಈರಿತಃ ।

ಜನ್ಮಾಪ್ಯಯವ್ಯಾಧಿಜರಾದಿದುಃಖ-

ಪ್ರವಾಹಪಾತಂ ಜನಯತ್ಯಮುಷ್ಯ

॥ 145॥

ಶ್ಲೋಕ 147

ನಾಸ್ತ್ರೈರ್ನ ಶಸ್ತ್ರೈರನಿಲೇನ ವಹ್ನಿನಾ

ಛೇತ್ತುಂ ನ ಶಕ್ಯೋ ನ ಚ ಕರ್ಮಕೋಟಿಭಿಃ ।

ವಿವೇಕವಿಜ್ಞಾನಮಹಾಸಿನಾ ವಿನಾ

ಧಾತುಃ ಪ್ರಸಾದೇನ ಶಿತೇನ ಮಞ್ಜುನಾ

॥ 146॥

ಶ್ಲೋಕ 148

ಶ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣೈಕಮತೇಃ ಸ್ವಧರ್ಮ

ನಿಷ್ಠಾ ತಯೈವಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಿರಸ್ಯ ।

ವಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧೇಃ ಪರಮಾತ್ಮವೇದನಂ

ತೇನೈವ ಸಂಸಾರಸಮೂಲನಾಶಃ

॥ 147॥

ಶ್ಲೋಕ 149

ಕೋಶೈರನ್ನಮಯಾದ್ಯೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರಾತ್ಮಾ ನ ಸಂವೃತೋ ಭಾತಿ ।

ನಿಜಶಕ್ತಿಸಮುತ್ಪನ್ನೈಃ ಶೈವಾಲಪಟಲೈರಿವಾಮ್ಬು ವಾಪೀಸ್ಥಮ್

॥ 148॥

ಶ್ಲೋಕ 150

ತಚ್ಛೈವಾಲಾಪನಯೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಲಿಲಂ ಪ್ರತೀಯತೇ ಶುದ್ಧಮ್ ।

ತೃಷ್ಣಾಸನ್ತಾಪಹರಂ ಸದ್ಯಃ ಸೌಖ್ಯಪ್ರದಂ ಪರಂ ಪುಂಸಃ

॥ 149॥

ಶ್ಲೋಕ 151

ಪಞ್ಚಾನಾಮಪಿ ಕೋಶಾನಾಮಪವಾದೇ ವಿಭಾತ್ಯಯಂ ಶುದ್ಧಃ ।

ನಿತ್ಯಾನನ್ದೈಕರಸಃ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೂಪಃ ಪರಃ ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿಃ

॥ 150॥

ಶ್ಲೋಕ 152

ಆತ್ಮಾನಾತ್ಮವಿವೇಕಃ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಬನ್ಧಮುಕ್ತಯೇ ವಿದುಷಾ ।

ತೇನೈವಾನನ್ದೀ ಭವತಿ ಸ್ವಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಮ್

॥ 151॥

ಶ್ಲೋಕ 153

ಮುಞ್ಜಾದಿಷೀಕಾಮಿವ ದೃಶ್ಯವರ್ಗಾತ್

ಪ್ರತ್ಯಞ್ಚಮಾತ್ಮಾನಮಸಙ್ಗಮಕ್ರಿಯಮ್ ।

ವಿವಿಚ್ಯ ತತ್ರ ಪ್ರವಿಲಾಪ್ಯ ಸರ್ವಂ

ತದಾತ್ಮನಾ ತಿಷ್ಠತಿ ಯಃ ಸ ಮುಕ್ತಃ

॥ 152॥

ಶ್ಲೋಕ 154

ದೇಹೋಽಯಮನ್ನಭವನೋಽನ್ನಮಯಸ್ತು ಕೋಶ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕೋಶೋ)

ಶ್ಚಾನ್ನೇನ ಜೀವತಿ ವಿನಶ್ಯತಿ ತದ್ವಿಹೀನಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಹ್ಯನ್ನೇನ)

ತ್ವಕ್ಚರ್ಮಮಾಂಸರುಧಿರಾಸ್ಥಿಪುರೀಷರಾಶಿ-

ರ್ನಾಯಂ ಸ್ವಯಂ ಭವಿತುಮರ್ಹತಿ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧಃ

॥ 153॥

ಶ್ಲೋಕ 155

ಪೂರ್ವಂ ಜನೇರಧಿಮೃತೇರಪಿ ನಾಯಮಸ್ತಿ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಜನೇರಪಿಮೃತೇರಥ)

ಜಾತಕ್ಷಣಃ ಕ್ಷಣಗುಣೋಽನಿಯತಸ್ವಭಾವಃ ।

ನೈಕೋ ಜಡಶ್ಚ ಘಟವತ್ಪರಿದೃಶ್ಯಮಾನಃ

ಸ್ವಾತ್ಮಾ ಕಥಂ ಭವತಿ ಭಾವವಿಕಾರವೇತ್ತಾ

॥ 154॥

ಶ್ಲೋಕ 156

ಪಾಣಿಪಾದಾದಿಮಾನ್ದೇಹೋ ನಾತ್ಮಾ ವ್ಯಙ್ಗೇಽಪಿ ಜೀವನಾತ್ ।

ತತ್ತಚ್ಛಕ್ತೇರನಾಶಾಚ್ಚ ನ ನಿಯಮ್ಯೋ ನಿಯಾಮಕಃ

॥ 155॥

ಶ್ಲೋಕ 157

ದೇಹತದ್ಧರ್ಮತತ್ಕರ್ಮತದವಸ್ಥಾದಿಸಾಕ್ಷಿಣಃ ।

ಸತ ಏವ ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧಂ ತದ್ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಮಾತ್ಮನಃ

॥ 156॥

ಶ್ಲೋಕ 158

ಶಲ್ಯರಾಶಿರ್ಮಾಂಸಲಿಪ್ತೋ ಮಲಪೂರ್ಣೋಽತಿಕಶ್ಮಲಃ ।

ಕಥಂ ಭವೇದಯಂ ವೇತ್ತಾ ಸ್ವಯಮೇತದ್ವಿಲಕ್ಷಣಃ

॥ 157॥

ಶ್ಲೋಕ 159

ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಮೇದೋಽಸ್ಥಿಪುರೀಷರಾಶಾ-

ವಹಮ್ಮತಿಂ ಮೂಢಜನಃ ಕರೋತಿ ।

ವಿಲಕ್ಷಣಂ ವೇತ್ತಿ ವಿಚಾರಶೀಲೋ

ನಿಜಸ್ವರೂಪಂ ಪರಮಾರ್ಥಭೂತಮ್

॥ 158॥

ಶ್ಲೋಕ 160

ದೇಹೋಽಹಮಿತ್ಯೇವ ಜಡಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಃ

ದೇಹೇ ಚ ಜೀವೇ ವಿದುಷಸ್ತ್ವಹನ್ಧೀಃ ।

ವಿವೇಕವಿಜ್ಞಾನವತೋ ಮಹಾತ್ಮನೋ

ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಿತ್ಯೇವ ಮತಿಃ ಸದಾತ್ಮನಿ

॥ 159॥

ಶ್ಲೋಕ 161

ಅತ್ರಾತ್ಮಬುದ್ಧಿಂ ತ್ಯಜ ಮೂಢಬುದ್ಧೇ

ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಮೇದೋಽಸ್ಥಿಪುರೀಷರಾಶೌ ।

ಸರ್ವಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ

ಕುರುಷ್ವ ಶಾನ್ತಿಂ ಪರಮಾಂ ಭಜಸ್ವ

॥ 160॥

ಶ್ಲೋಕ 162

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಾದಾವಸತಿ ಭ್ರಮೋದಿತಾಂ

ವಿದ್ವಾನಹನ್ತಾಂ ನ ಜಹಾತಿ ಯಾವತ್ ।

ತಾವನ್ನ ತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ವಿಮುಕ್ತಿವಾರ್ತಾ-

ಪ್ಯಸ್ತ್ವೇಷ ವೇದಾನ್ತನಯಾನ್ತದರ್ಶೀ

॥ 161॥

ಶ್ಲೋಕ 163

ಛಾಯಾಶರೀರೇ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಗಾತ್ರೇ

ಯತ್ಸ್ವಪ್ನದೇಹೇ ಹೃದಿ ಕಲ್ಪಿತಾಙ್ಗೇ ।

ಯಥಾತ್ಮಬುದ್ಧಿಸ್ತವ ನಾಸ್ತಿ ಕಾಚಿ-

ಜ್ಜೀವಚ್ಛರೀರೇ ಚ ತಥೈವ ಮಾಽಸ್ತು

॥ 162॥

ಶ್ಲೋಕ 164

ದೇಹಾತ್ಮಧೀರೇವ ನೃಣಾಮಸದ್ಧಿಯಾಂ

ಜನ್ಮಾದಿದುಃಖಪ್ರಭವಸ್ಯ ಬೀಜಮ್ ।

ಯತಸ್ತತಸ್ತ್ವಂ ಜಹಿ ತಾಂ ಪ್ರಯತ್ನಾತ್

ತ್ಯಕ್ತೇ ತು ಚಿತ್ತೇ ನ ಪುನರ್ಭವಾಶಾ

॥ 163॥

ಶ್ಲೋಕ 165

ಕರ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರಞ್ಚಿತೋಽಯಂ

ಪ್ರಾಣೋ ಭವೇತ್ಪ್ರಾಣಮಯಸ್ತು ಕೋಶಃ ॥

ಯೇನಾತ್ಮವಾನನ್ನಮಯೋಽನುಪೂರ್ಣಃ

ಪ್ರವರ್ತತೇಽಸೌ ಸಕಲಕ್ರಿಯಾಸು

॥ 164॥

ಶ್ಲೋಕ 166

ನೈವಾತ್ಮಾಪಿ ಪ್ರಾಣಮಯೋ ವಾಯುವಿಕಾರೋ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನೈವಾತ್ಮಾಯಂ)

ಗನ್ತಾಽಽಗನ್ತಾ ವಾಯುವದನ್ತರ್ಬಹಿರೇಷಃ ।

ಯಸ್ಮಾತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕ್ವಾಪಿ ನ ವೇತ್ತೀಷ್ಟಮನಿಷ್ಟಂ

ಸ್ವಂ ವಾನ್ಯಂ ವಾ ಕಿಞ್ಚನ ನಿತ್ಯಂ ಪರತನ್ತ್ರಃ

॥ 165॥

ಶ್ಲೋಕ 167

ಜ್ಞಾನೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ಮನಶ್ಚ ಮನೋಮಯಃ ಸ್ಯಾತ್

ಕೋಶೋ ಮಮಾಹಮಿತಿ ವಸ್ತುವಿಕಲ್ಪಹೇತುಃ ।

ಸಞ್ಜ್ಞಾದಿಭೇದಕಲನಾಕಲಿತೋ ಬಲೀಯಾಂ-

ಸ್ತತ್ಪೂರ್ವಕೋಶಮಭಿಪೂರ್ಯ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಯಃ

॥ 166॥

ಶ್ಲೋಕ 168

॥ 167॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅನುಪೂರ್ಯ)

ಪಞ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರೇವ ಹೋತೃಭಿಃ

ಪ್ರಚೀಯಮಾನೋ ವಿಷಯಾಜ್ಯಧಾರಯಾ ।

ಜಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನೋ ಬಹುವಾಸನೇನ್ಧನೈಃ

ಮನೋಮಯಾಗ್ನಿರ್ದಹತಿ ಪ್ರಪಞ್ಚಮ್

ಶ್ಲೋಕ 169

॥ 168॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮನೋಮಯೋಽಗ್ನಿರ್ದಹತಿ)

ನ ಹ್ಯಸ್ತ್ಯವಿದ್ಯಾ ಮನಸೋಽತಿರಿಕ್ತಾ

ಮನೋ ಹ್ಯವಿದ್ಯಾ ಭವಬನ್ಧಹೇತುಃ ।

ತಸ್ಮಿನ್ವಿನಷ್ಟೇ ಸಕಲಂ ವಿನಷ್ಟಂ

ವಿಜೃಮ್ಭಿತೇಽಸ್ಮಿನ್ಸಕಲಂ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ

ಶ್ಲೋಕ 170

ಸ್ವಪ್ನೇಽರ್ಥಶೂನ್ಯೇ ಸೃಜತಿ ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ

ಭೋಕ್ತ್ರಾದಿವಿಶ್ವಂ ಮನ ಏವ ಸರ್ವಮ್ ।

ತಥೈವ ಜಾಗ್ರತ್ಯಪಿ ನೋ ವಿಶೇಷಃ

ತತ್ಸರ್ವಮೇತನ್ಮನಸೋ ವಿಜೃಮ್ಭಣಮ್

॥ 169॥

ಶ್ಲೋಕ 171

ಸುಷುಪ್ತಿಕಾಲೇ ಮನಸಿ ಪ್ರಲೀನೇ

ನೈವಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸಕಲಪ್ರಸಿದ್ಧೇಃ ।

ಅತೋ ಮನಃಕಲ್ಪಿತ ಏವ ಪುಂಸಃ

ಸಂಸಾರ ಏತಸ್ಯ ನ ವಸ್ತುತೋಽಸ್ತಿ

॥ 170॥

ಶ್ಲೋಕ 172

ವಾಯುನಾಽಽನೀಯತೇ ಮೇಘಃ ಪುನಸ್ತೇನೈವ ನೀಯತೇ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಾಯುನಾ ನೀಯತೇ ಮೇಘಃ ಪುನಸ್ತೇನೈವ ಲೀಯತೇ)

ಮನಸಾ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ ಬನ್ಧೋ ಮೋಕ್ಷಸ್ತೇನೈವ ಕಲ್ಪ್ಯತೇ

॥ 171॥

ಶ್ಲೋಕ 173

ದೇಹಾದಿಸರ್ವವಿಷಯೇ ಪರಿಕಲ್ಪ್ಯ ರಾಗಂ

ಬಧ್ನಾತಿ ತೇನ ಪುರುಷಂ ಪಶುವದ್ಗುಣೇನ ।

ವೈರಸ್ಯಮತ್ರ ವಿಷವತ್ ಸುವಿಧಾಯ ಪಶ್ಚಾದ್

ಏನಂ ವಿಮೋಚಯತಿ ತನ್ಮನ ಏವ ಬನ್ಧಾತ್

॥ 172॥

ಶ್ಲೋಕ 174

ತಸ್ಮಾನ್ಮನಃ ಕಾರಣಮಸ್ಯ ಜನ್ತೋಃ

ಬನ್ಧಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಚ ವಾ ವಿಧಾನೇ ।

ಬನ್ಧಸ್ಯ ಹೇತುರ್ಮಲಿನಂ ರಜೋಗುಣೈಃ

ಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಶುದ್ಧಂ ವಿರಜಸ್ತಮಸ್ಕಮ್

॥ 173॥

ಶ್ಲೋಕ 175

ವಿವೇಕವೈರಾಗ್ಯಗುಣಾತಿರೇಕಾ-

ಚ್ಛುದ್ಧತ್ವಮಾಸಾದ್ಯ ಮನೋ ವಿಮುಕ್ತ್ಯೈ ।

ಭವತ್ಯತೋ ಬುದ್ಧಿಮತೋ ಮುಮುಕ್ಷೋ-

ಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ದೃಢಾಭ್ಯಾಂ ಭವಿತವ್ಯಮಗ್ರೇ

॥ 174॥

ಶ್ಲೋಕ 176

ಮನೋ ನಾಮ ಮಹಾವ್ಯಾಘ್ರೋ ವಿಷಯಾರಣ್ಯಭೂಮಿಷು ।

ಚರತ್ಯತ್ರ ನ ಗಚ್ಛನ್ತು ಸಾಧವೋ ಯೇ ಮುಮುಕ್ಷವಃ

॥ 175॥

ಶ್ಲೋಕ 177

ಮನಃ ಪ್ರಸೂತೇ ವಿಷಯಾನಶೇಷಾನ್

ಸ್ಥೂಲಾತ್ಮನಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಯಾ ಚ ಭೋಕ್ತುಃ ।

ಶರೀರವರ್ಣಾಶ್ರಮಜಾತಿಭೇದಾನ್

ಗುಣಕ್ರಿಯಾಹೇತುಫಲಾನಿ ನಿತ್ಯಮ್

॥ 176॥

ಶ್ಲೋಕ 178

ಅಸಙ್ಗಚಿದ್ರೂಪಮಮುಂ ವಿಮೋಹ್ಯ

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಗುಣೈರ್ನಿಬದ್ಧ್ಯ ।

ಅಹಮ್ಮಮೇತಿ ಭ್ರಮಯತ್ಯಜಸ್ರಂ

ಮನಃ ಸ್ವಕೃತ್ಯೇಷು ಫಲೋಪಭುಕ್ತಿಷು

॥ 177॥

ಶ್ಲೋಕ 179

ಅಧ್ಯಾಸದೋಷಾತ್ಪುರುಷಸ್ಯ ಸಂಸೃತಿಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಧ್ಯಾಸಯೋಗಾತ್)

ಅಧ್ಯಾಸಬನ್ಧಸ್ತ್ವಮುನೈವ ಕಲ್ಪಿತಃ ।

ರಜಸ್ತಮೋದೋಷವತೋಽವಿವೇಕಿನೋ

ಜನ್ಮಾದಿದುಃಖಸ್ಯ ನಿದಾನಮೇತತ್

॥ 178॥

ಶ್ಲೋಕ 180

ಅತಃ ಪ್ರಾಹುರ್ಮನೋಽವಿದ್ಯಾಂ ಪಣ್ಡಿತಾಸ್ತತ್ತ್ವದರ್ಶಿನಃ ।

ಯೇನೈವ ಭ್ರಾಮ್ಯತೇ ವಿಶ್ವಂ ವಾಯುನೇವಾಭ್ರಮಣ್ಡಲಮ್

॥ 179॥

ಶ್ಲೋಕ 181

ತನ್ಮನಃಶೋಧನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಮುಮುಕ್ಷುಣಾ ।

ವಿಶುದ್ಧೇ ಸತಿ ಚೈತಸ್ಮಿನ್ಮುಕ್ತಿಃ ಕರಫಲಾಯತೇ

॥ 180॥

ಶ್ಲೋಕ 182

ಮೋಕ್ಷೈಕಸಕ್ತ್ಯಾ ವಿಷಯೇಷು ರಾಗಂ

ನಿರ್ಮೂಲ್ಯ ಸನ್ನ್ಯಸ್ಯ ಚ ಸರ್ವಕರ್ಮ ।

ಸಚ್ಛ್ರದ್ಧಯಾ ಯಃ ಶ್ರವಣಾದಿನಿಷ್ಠೋ

ರಜಃಸ್ವಭಾವಂ ಸ ಧುನೋತಿ ಬುದ್ಧೇಃ

॥ 181॥

ಶ್ಲೋಕ 183

ಮನೋಮಯೋ ನಾಪಿ ಭವೇತ್ಪರಾತ್ಮಾ

ಹ್ಯಾದ್ಯನ್ತವತ್ತ್ವಾತ್ಪರಿಣಾಮಿಭಾವಾತ್ ।

ದುಃಖಾತ್ಮಕತ್ವಾದ್ವಿಷಯತ್ವಹೇತೋಃ

ದ್ರಷ್ಟಾ ಹಿ ದೃಶ್ಯಾತ್ಮತಯಾ ನ ದೃಷ್ಟಃ

॥ 182॥

ಶ್ಲೋಕ 184

ಬುದ್ಧಿರ್ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯೈಃ ಸಾರ್ಧಂ ಸವೃತ್ತಿಃ ಕರ್ತೃಲಕ್ಷಣಃ ।

ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶಃ ಸ್ಯಾತ್ಪುಂಸಃ ಸಂಸಾರಕಾರಣಮ್

॥ 183॥

ಶ್ಲೋಕ 185

ಅನುವ್ರಜಚ್ಚಿತ್ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಶಕ್ತಿಃ

ವಿಜ್ಞಾನಸಞ್ಜ್ಞಃ ಪ್ರಕೃತೇರ್ವಿಕಾರಃ ।

ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯಾವಾನಹಮಿತ್ಯಜಸ್ರಂ

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಾದಿಷ್ವಭಿಮನ್ಯತೇ ಭೃಶಮ್

॥ 184॥

ಶ್ಲೋಕ 186

ಅನಾದಿಕಾಲೋಽಯಮಹಂಸ್ವಭಾವೋ

ಜೀವಃ ಸಮಸ್ತವ್ಯವಹಾರವೋಢಾ ।

ಕರೋತಿ ಕರ್ಮಾಣ್ಯಪಿ ಪೂರ್ವವಾಸನಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕರ್ಮಾಣ್ಯನು)

ಪುಣ್ಯಾನ್ಯಪುಣ್ಯಾನಿ ಚ ತತ್ಫಲಾನಿ

॥ 185॥

ಶ್ಲೋಕ 187

ಭುಙ್ಕ್ತೇ ವಿಚಿತ್ರಾಸ್ವಪಿ ಯೋನಿಷು ವ್ರಜ-

ನ್ನಾಯಾತಿ ನಿರ್ಯಾತ್ಯಧ ಊರ್ಧ್ವಮೇಷಃ ।

ಅಸ್ಯೈವ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಸ್ಯ ಜಾಗ್ರತ್-

ಸ್ವಪ್ನಾದ್ಯವಸ್ಥಾಃ ಸುಖದುಃಖಭೋಗಃ

॥ 186॥

ಶ್ಲೋಕ 188

ದೇಹಾದಿನಿಷ್ಠಾಶ್ರಮಧರ್ಮಕರ್ಮ-

ಗುಣಾಭಿಮಾನಃ ಸತತಂ ಮಮೇತಿ ।

ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶೋಽಯಮತಿಪ್ರಕಾಶಃ

ಪ್ರಕೃಷ್ಟಸಾನ್ನಿಧ್ಯವಶಾತ್ಪರಾತ್ಮನಃ ।

ಅತೋ ಭವತ್ಯೇಷ ಉಪಾಧಿರಸ್ಯ

ಯದಾತ್ಮಧೀಃ ಸಂಸರತಿ ಭ್ರಮೇಣ

॥ 187॥

ಶ್ಲೋಕ 189

ಯೋಽಯಂ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಪ್ರಾಣೇಷು ಹೃದಿ ಸ್ಫುರತ್ಯಯಂ ಜ್ಯೋತಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ಫುರತ್ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿಃ)

ಕೂಟಸ್ಥಃ ಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಕರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ಭವತ್ಯುಪಾಧಿಸ್ಥಃ

॥ 188॥

ಶ್ಲೋಕ 190

ಸ್ವಯಂ ಪರಿಚ್ಛೇದಮುಪೇತ್ಯ ಬುದ್ಧೇಃ

ತಾದಾತ್ಮ್ಯದೋಷೇಣ ಪರಂ ಮೃಷಾತ್ಮನಃ ।

ಸರ್ವಾತ್ಮಕಃ ಸನ್ನಪಿ ವೀಕ್ಷತೇ ಸ್ವಯಂ

ಸ್ವತಃ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಮೃದೋ ಘಟಾನಿವ

॥ 189॥

ಶ್ಲೋಕ 191

ಉಪಾಧಿಸಮ್ಬನ್ಧವಶಾತ್ಪರಾತ್ಮಾ

ಹ್ಯುಪಾಧಿಧರ್ಮಾನನುಭಾತಿ ತದ್ಗುಣಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಽಪ್ಯುಪಾಧಿ)

ಅಯೋವಿಕಾರಾನವಿಕಾರಿವಹ್ನಿವತ್

ಸದೈಕರೂಪೋಽಪಿ ಪರಃ ಸ್ವಭಾವಾತ್

॥ 190॥

ಶ್ಲೋಕ 192

ಶಿಷ್ಯ ಉವಾಚ ।

ಭ್ರಮೇಣಾಪ್ಯನ್ಯಥಾ ವಾಽಸ್ತು ಜೀವಭಾವಃ ಪರಾತ್ಮನಃ ।

ತದುಪಾಧೇರನಾದಿತ್ವಾನ್ನಾನಾದೇರ್ನಾಶ ಇಷ್ಯತೇ

॥ 191॥

ಶ್ಲೋಕ 193

ಅತೋಽಸ್ಯ ಜೀವಭಾವೋಽಪಿ ನಿತ್ಯಾ ಭವತಿ ಸಂಸೃತಿಃ ।

ನ ನಿವರ್ತೇತ ತನ್ಮೋಕ್ಷಃ ಕಥಂ ಮೇ ಶ್ರೀಗುರೋ ವದ

॥ 192॥

ಶ್ಲೋಕ 194

ಶ್ರೀಗುರುರುವಾಚ ।

ಸಮ್ಯಕ್ಪೃಷ್ಟಂ ತ್ವಯಾ ವಿದ್ವನ್ಸಾವಧಾನೇನ ತಚ್ಛೃಣು ।

ಪ್ರಾಮಾಣಿಕೀ ನ ಭವತಿ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಮೋಹಿತಕಲ್ಪನಾ

॥ 193॥

ಶ್ಲೋಕ 195

ಭ್ರಾನ್ತಿಂ ವಿನಾ ತ್ವಸಙ್ಗಸ್ಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಸ್ಯ ನಿರಾಕೃತೇಃ ।

ನ ಘಟೇತಾರ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧೋ ನಭಸೋ ನೀಲತಾದಿವತ್

॥ 194॥

ಶ್ಲೋಕ 196

ಸ್ವಸ್ಯ ದ್ರಷ್ಟುರ್ನಿರ್ಗುಣಸ್ಯಾಕ್ರಿಯಸ್ಯ

ಪ್ರತ್ಯಗ್ಬೋಧಾನನ್ದರೂಪಸ್ಯ ಬುದ್ಧೇಃ ।

ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಜೀವಭಾವೋ ನ ಸತ್ಯೋ

ಮೋಹಾಪಾಯೇ ನಾಸ್ತ್ಯವಸ್ತುಸ್ವಭಾವಾತ್

॥ 195॥

ಶ್ಲೋಕ 197

ಯಾವದ್ಭ್ರಾನ್ತಿಸ್ತಾವದೇವಾಸ್ಯ ಸತ್ತಾ

ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನೋಜ್ಜೃಮ್ಭಿತಸ್ಯ ಪ್ರಮಾದಾತ್ ।

ರಜ್ಜ್ವಾಂ ಸರ್ಪೋ ಭ್ರಾನ್ತಿಕಾಲೀನ ಏವ

ಭ್ರಾನ್ತೇರ್ನಾಶೇ ನೈವ ಸರ್ಪೋಽಪಿ ತದ್ವತ್

॥ 196॥

ಶ್ಲೋಕ 198

॥ 197॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸರ್ಪೋಽಸ್ತಿ)

ಅನಾದಿತ್ವಮವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಕಾರ್ಯಸ್ಯಾಪಿ ತಥೇಷ್ಯತೇ ।

ಉತ್ಪನ್ನಾಯಾಂ ತು ವಿದ್ಯಾಯಾಮಾವಿದ್ಯಕಮನಾದ್ಯಪಿ

ಶ್ಲೋಕ 199

ಪ್ರಬೋಧೇ ಸ್ವಪ್ನವತ್ಸರ್ವಂ ಸಹಮೂಲಂ ವಿನಶ್ಯತಿ ।

ಅನಾದ್ಯಪೀದಂ ನೋ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾಗಭಾವ ಇವ ಸ್ಫುಟಮ್

॥ 198॥

ಶ್ಲೋಕ 200

ಅನಾದೇರಪಿ ವಿಧ್ವಂಸಃ ಪ್ರಾಗಭಾವಸ್ಯ ವೀಕ್ಷಿತಃ ।

ಯದ್ಬುದ್ಧ್ಯುಪಾಧಿಸಮ್ಬನ್ಧಾತ್ಪರಿಕಲ್ಪಿತಮಾತ್ಮನಿ

॥ 199॥

ಶ್ಲೋಕ 201

ಜೀವತ್ವಂ ನ ತತೋಽನ್ಯಸ್ತು ಸ್ವರೂಪೇಣ ವಿಲಕ್ಷಣಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ತತೋಽನ್ಯತ್ತು)

ಸಮ್ಬನ್ಧಸ್ತ್ವಾತ್ಮನೋ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಪುರಃಸರಃ

॥ 200॥

ಶ್ಲೋಕ 202

॥ 201॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಸ್ವಾತ್ಮನೋ)

ವಿನಿವೃತ್ತಿರ್ಭವೇತ್ತಸ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನೇನ ನಾನ್ಯಥಾ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕತ್ವವಿಜ್ಞಾನಂ ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಂ ಶ್ರುತೇರ್ಮತಮ್

ಶ್ಲೋಕ 203

ತದಾತ್ಮಾನಾತ್ಮನೋಃ ಸಮ್ಯಗ್ವಿವೇಕೇನೈವ ಸಿಧ್ಯತಿ ।

ತತೋ ವಿವೇಕಃ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಸದಾತ್ಮನೋಃ

॥ 202॥

ಶ್ಲೋಕ 204

॥ 203॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾಸದಾತ್ಮನೋಃ)

ಜಲಂ ಪಙ್ಕವದತ್ಯನ್ತಂ ಪಙ್ಕಾಪಾಯೇ ಜಲಂ ಸ್ಫುಟಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪಙ್ಕವದಸ್ಪಷ್ಟಂ)

ಯಥಾ ಭಾತಿ ತಥಾತ್ಮಾಪಿ ದೋಷಾಭಾವೇ ಸ್ಫುಟಪ್ರಭಃ

ಶ್ಲೋಕ 205

ಅಸನ್ನಿವೃತ್ತೌ ತು ಸದಾತ್ಮನಾ ಸ್ಫುಟಂ

ಪ್ರತೀತಿರೇತಸ್ಯ ಭವೇತ್ಪ್ರತೀಚಃ ।

ತತೋ ನಿರಾಸಃ ಕರಣೀಯ ಏವ

ಸದಾತ್ಮನಃ ಸಾಧ್ವಹಮಾದಿವಸ್ತುನಃ

॥ 204॥

ಶ್ಲೋಕ 206

॥ 205॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಸದಾತ್ಮನಃ)

ಅತೋ ನಾಯಂ ಪರಾತ್ಮಾ ಸ್ಯಾದ್ವಿಜ್ಞಾನಮಯಶಬ್ದಭಾಕ್ ।

ವಿಕಾರಿತ್ವಾಜ್ಜಡತ್ವಾಚ್ಚ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನತ್ವಹೇತುತಃ ।

ದೃಶ್ಯತ್ವಾದ್ವ್ಯಭಿಚಾರಿತ್ವಾನ್ನಾನಿತ್ಯೋ ನಿತ್ಯ ಇಷ್ಯತೇ

ಶ್ಲೋಕ 207

ಆನನ್ದಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಚುಮ್ಬಿತತನುರ್ವೃತ್ತಿಸ್ತಮೋಜೃಮ್ಭಿತಾ

ಸ್ಯಾದಾನನ್ದಮಯಃ ಪ್ರಿಯಾದಿಗುಣಕಃ ಸ್ವೇಷ್ಟಾರ್ಥಲಾಭೋದಯಃ ।

ಪುಣ್ಯಸ್ಯಾನುಭವೇ ವಿಭಾತಿ ಕೃತಿನಾಮಾನನ್ದರೂಪಃ ಸ್ವಯಂ

ಸರ್ವೋ ನನ್ದತಿ ಯತ್ರ ಸಾಧು ತನುಭೃನ್ಮಾತ್ರಃ ಪ್ರಯತ್ನಂ ವಿನಾ

॥ 206॥

ಶ್ಲೋಕ 208

॥ 207॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭೂತ್ವಾ ನನ್ದತಿ)

ಆನನ್ದಮಯಕೋಶಸ್ಯ ಸುಷುಪ್ತೌ ಸ್ಫೂರ್ತಿರುತ್ಕಟಾ ।

ಸ್ವಪ್ನಜಾಗರಯೋರೀಷದಿಷ್ಟಸನ್ದರ್ಶನಾದಿನಾ

ಶ್ಲೋಕ 209

ನೈವಾಯಮಾನನ್ದಮಯಃ ಪರಾತ್ಮಾ

ಸೋಪಾಧಿಕತ್ವಾತ್ಪ್ರಕೃತೇರ್ವಿಕಾರಾತ್ ।

ಕಾರ್ಯತ್ವಹೇತೋಃ ಸುಕೃತಕ್ರಿಯಾಯಾ

ವಿಕಾರಸಙ್ಘಾತಸಮಾಹಿತತ್ವಾತ್

॥ 208॥

ಶ್ಲೋಕ 210

ಪಞ್ಚಾನಾಮಪಿ ಕೋಶಾನಾಂ ನಿಷೇಧೇ ಯುಕ್ತಿತಃ ಶ್ರುತೇಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯುಕ್ತಿತಃ ಕೃತೇ)

ತನ್ನಿಷೇಧಾವಧಿ ಸಾಕ್ಷೀ ಬೋಧರೂಪೋಽವಶಿಷ್ಯತೇ

॥ 209॥

ಶ್ಲೋಕ 211

॥ 210॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತನ್ನಿಷೇಧಾವಧಿಃ)

ಯೋಽಯಮಾತ್ಮಾ ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿಃ ಪಞ್ಚಕೋಶವಿಲಕ್ಷಣಃ ।

ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಸಾಕ್ಷೀ ಸನ್ನಿರ್ವಿಕಾರೋ ನಿರಞ್ಜನಃ ।

ಸದಾನನ್ದಃ ಸ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮತ್ವೇನ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ

ಶ್ಲೋಕ 212

ಶಿಷ್ಯ ಉವಾಚ ।

ಮಿಥ್ಯಾತ್ವೇನ ನಿಷಿದ್ಧೇಷು ಕೋಶೇಷ್ವೇತೇಷು ಪಞ್ಚಸು ।

ಸರ್ವಾಭಾವಂ ವಿನಾ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನ ಪಶ್ಯಾಮ್ಯತ್ರ ಹೇ ಗುರೋ ।

ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಕಿಮು ವಸ್ತ್ವಸ್ತಿ ಸ್ವಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮವಿಪಶ್ಚಿತಾ

॥ 211॥

ಶ್ಲೋಕ 213

॥ 212॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ವಾತ್ಮನಾತ್ರ ವಿಪಶ್ಚಿತಾ)

ಶ್ರೀಗುರುರುವಾಚ ।

ಸತ್ಯಮುಕ್ತಂ ತ್ವಯಾ ವಿದ್ವನ್ನಿಪುಣೋಽಸಿ ವಿಚಾರಣೇ ।

ಅಹಮಾದಿವಿಕಾರಾಸ್ತೇ ತದಭಾವೋಽಯಮಪ್ಯನು

ಶ್ಲೋಕ 214

॥ 213॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಽಯಮಪ್ಯಥ)

ಸರ್ವೇ ಯೇನಾನುಭೂಯನ್ತೇ ಯಃ ಸ್ವಯಂ ನಾನುಭೂಯತೇ ।

ತಮಾತ್ಮಾನಂ ವೇದಿತಾರಂ ವಿದ್ಧಿ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಯಾ

ಶ್ಲೋಕ 215

ತತ್ಸಾಕ್ಷಿಕಂ ಭವೇತ್ತತ್ತದ್ಯದ್ಯದ್ಯೇನಾನುಭೂಯತೇ ।

ಕಸ್ಯಾಪ್ಯನನುಭೂತಾರ್ಥೇ ಸಾಕ್ಷಿತ್ವಂ ನೋಪಯುಜ್ಯತೇ

॥ 214॥

ಶ್ಲೋಕ 216

॥ 215॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನೋಪಪದ್ಯತೇ)

ಅಸೌ ಸ್ವಸಾಕ್ಷಿಕೋ ಭಾವೋ ಯತಃ ಸ್ವೇನಾನುಭೂಯತೇ ।

ಅತಃ ಪರಂ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾ ನ ಚೇತರಃ

ಶ್ಲೋಕ 217

ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಷು ಸ್ಫುಟತರಂ ಯೋಽಸೌ ಸಮುಜ್ಜೃಮ್ಭತೇ

ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೂಪತಯಾ ಸದಾಹಮಹಮಿತ್ಯನ್ತಃ ಸ್ಫುರನ್ನೈಕಧಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ಫುರನ್ನೇಕಧಾ)

ನಾನಾಕಾರವಿಕಾರಭಾಗಿನ ಇಮಾನ್ ಪಶ್ಯನ್ನಹನ್ಧೀಮುಖಾನ್ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭಾಜಿನ)

ನಿತ್ಯಾನನ್ದಚಿದಾತ್ಮನಾ ಸ್ಫುರತಿ ತಂ ವಿದ್ಧಿ ಸ್ವಮೇತಂ ಹೃದಿ

॥ 216॥

ಶ್ಲೋಕ 218

ಘಟೋದಕೇ ಬಿಮ್ಬಿತಮರ್ಕಬಿಮ್ಬ-

ಮಾಲೋಕ್ಯ ಮೂಢೋ ರವಿಮೇವ ಮನ್ಯತೇ ।

ತಥಾ ಚಿದಾಭಾಸಮುಪಾಧಿಸಂಸ್ಥಂ

ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾಹಮಿತ್ಯೇವ ಜಡೋಽಭಿಮನ್ಯತೇ

॥ 217॥

ಶ್ಲೋಕ 219

ಘಟಂ ಜಲಂ ತದ್ಗತಮರ್ಕಬಿಮ್ಬಂ

ವಿಹಾಯ ಸರ್ವಂ ವಿನಿರೀಕ್ಷ್ಯತೇಽರ್ಕಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ದಿವಿ ವೀಕ್ಷ್ಯತೇಽರ್ಕಃ)

ತಟಸ್ಥ ಏತತ್ತ್ರಿತಯಾವಭಾಸಕಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತಟಸ್ಥಿತಃ ತತ್ತ್ರಿ)

ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಕಾಶೋ ವಿದುಷಾ ಯಥಾ ತಥಾ

॥ 218॥

ಶ್ಲೋಕ 220

ದೇಹಂ ಧಿಯಂ ಚಿತ್ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಮೇವಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಚಿತ್ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಮೇತಂ)

ವಿಸೃಜ್ಯ ಬುದ್ಧೌ ನಿಹಿತಂ ಗುಹಾಯಾಮ್ ।

ದ್ರಷ್ಟಾರಮಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡಬೋಧಂ

ಸರ್ವಪ್ರಕಾಶಂ ಸದಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 219॥

ಶ್ಲೋಕ 221

ನಿತ್ಯಂ ವಿಭುಂ ಸರ್ವಗತಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ

ಅನ್ತರ್ಬಹಿಃಶೂನ್ಯಮನನ್ಯಮಾತ್ಮನಃ ।

ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಮ್ಯಙ್ನಿಜರೂಪಮೇತತ್

ಪುಮಾನ್ ವಿಪಾಪ್ಮಾ ವಿರಜೋ ವಿಮೃತ್ಯುಃ

॥ 220॥

ಶ್ಲೋಕ 222

ವಿಶೋಕ ಆನನ್ದಘನೋ ವಿಪಶ್ಚಿತ್

ಸ್ವಯಂ ಕುತಶ್ಚಿನ್ನ ಬಿಭೇತಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ।

ನಾನ್ಯೋಽಸ್ತಿ ಪನ್ಥಾ ಭವಬನ್ಧಮುಕ್ತೇಃ

ವಿನಾ ಸ್ವತತ್ತ್ವಾವಗಮಂ ಮುಮುಕ್ಷೋಃ

॥ 221॥

ಶ್ಲೋಕ 223

ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿನ್ನತ್ವವಿಜ್ಞಾನಂ ಭವಮೋಕ್ಷಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ ।

ಯೇನಾದ್ವಿತೀಯಮಾನನ್ದಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ

॥ 222॥

ಶ್ಲೋಕ 224

॥ 223॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಮ್ಪದ್ಯತೇ ಬುಧಃ)

ಬ್ರಹ್ಮಭೂತಸ್ತು ಸಂಸೃತ್ಯೈ ವಿದ್ವಾನ್ನಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ ।

ವಿಜ್ಞಾತವ್ಯಮತಃ ಸಮ್ಯಗ್ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿನ್ನತ್ವಮಾತ್ಮನಃ

ಶ್ಲೋಕ 225

ಸತ್ಯಂ ಜ್ಞಾನಮನನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ವಿಶುದ್ಧಂ ಪರಂ ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧಮ್ ।

ನಿತ್ಯಾನನ್ದೈಕರಸಂ ಪ್ರತ್ಯಗಭಿನ್ನಂ ನಿರನ್ತರಂ ಜಯತಿ

॥ 224॥

ಶ್ಲೋಕ 226

ಸದಿದಂ ಪರಮಾದ್ವೈತಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದನ್ಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನೋಽಭಾವಾತ್ ।

ನ ಹ್ಯನ್ಯದಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಮ್ಯಕ್ ಪರಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವಬೋಧದಶಾಯಾಮ್

॥ 225॥

ಶ್ಲೋಕ 227

॥ 226॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪರತತ್ತ್ವಬೋಧಸುದಶಾಯಾಮ್)

ಯದಿದಂ ಸಕಲಂ ವಿಶ್ವಂ ನಾನಾರೂಪಂ ಪ್ರತೀತಮಜ್ಞಾನಾತ್ ।

ತತ್ಸರ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಪ್ರತ್ಯಸ್ತಾಶೇಷಭಾವನಾದೋಷಮ್

ಶ್ಲೋಕ 228

ಮೃತ್ಕಾರ್ಯಭೂತೋಽಪಿ ಮೃದೋ ನ ಭಿನ್ನಃ

ಕುಮ್ಭೋಽಸ್ತಿ ಸರ್ವತ್ರ ತು ಮೃತ್ಸ್ವರೂಪಾತ್ ।

ನ ಕುಮ್ಭರೂಪಂ ಪೃಥಗಸ್ತಿ ಕುಮ್ಭಃ

ಕುತೋ ಮೃಷಾ ಕಲ್ಪಿತನಾಮಮಾತ್ರಃ

॥ 227॥

ಶ್ಲೋಕ 229

ಕೇನಾಪಿ ಮೃದ್ಭಿನ್ನತಯಾ ಸ್ವರೂಪಂ

ಘಟಸ್ಯ ಸನ್ದರ್ಶಯಿತುಂ ನ ಶಕ್ಯತೇ ।

ಅತೋ ಘಟಃ ಕಲ್ಪಿತ ಏವ ಮೋಹಾ-

ನ್ಮೃದೇವ ಸತ್ಯಂ ಪರಮಾರ್ಥಭೂತಮ್

॥ 228॥

ಶ್ಲೋಕ 230

ಸದ್ಬ್ರಹ್ಮಕಾರ್ಯಂ ಸಕಲಂ ಸದೇವಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸದೈವ)

ತನ್ಮಾತ್ರಮೇತನ್ನ ತತೋಽನ್ಯದಸ್ತಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸನ್ಮಾತ್ರಮೇತನ್ನ)

ಅಸ್ತೀತಿ ಯೋ ವಕ್ತಿ ನ ತಸ್ಯ ಮೋಹೋ

ವಿನಿರ್ಗತೋ ನಿದ್ರಿತವತ್ಪ್ರಜಲ್ಪಃ

॥ 229॥

ಶ್ಲೋಕ 231

ಬ್ರಹ್ಮೈವೇದಂ ವಿಶ್ವಮಿತ್ಯೇವ ವಾಣೀ

ಶ್ರೌತೀ ಬ್ರೂತೇಽಥರ್ವನಿಷ್ಠಾ ವರಿಷ್ಠಾ ।

ತಸ್ಮಾದೇತದ್ಬ್ರಹ್ಮಮಾತ್ರಂ ಹಿ ವಿಶ್ವಂ

ನಾಧಿಷ್ಠಾನಾದ್ಭಿನ್ನತಾಽಽರೋಪಿತಸ್ಯ

॥ 230॥

ಶ್ಲೋಕ 232

ಸತ್ಯಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾಜ್ಜಗದೇತದಾತ್ಮನೋಽ

ನನ್ತತ್ತ್ವಹಾನಿರ್ನಿಗಮಾಪ್ರಮಾಣತಾ ।

ಅಸತ್ಯವಾದಿತ್ವಮಪೀಶಿತುಃ ಸ್ಯಾ-

ನ್ನೈತತ್ತ್ರಯಂ ಸಾಧು ಹಿತಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್

॥ 231॥

ಶ್ಲೋಕ 233

ಈಶ್ವರೋ ವಸ್ತುತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ನ ಚಾಹಂ ತೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಃ ।

ನ ಚ ಮತ್ಸ್ಥಾನಿ ಭೂತಾನೀತ್ಯೇವಮೇವ ವ್ಯಚೀಕ್ಲೃಪತ್

॥ 232॥

ಶ್ಲೋಕ 234

॥ 233॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವ್ಯಚೀಕಥತ್)

ಯದಿ ಸತ್ಯಂ ಭವೇದ್ವಿಶ್ವಂ ಸುಷುಪ್ತಾವುಪಲಭ್ಯತಾಮ್ ।

ಯನ್ನೋಪಲಭ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿದತೋಽಸತ್ಸ್ವಪ್ನವನ್ಮೃಷಾ

ಶ್ಲೋಕ 235

ಅತಃ ಪೃಥಙ್ನಾಸ್ತಿ ಜಗತ್ಪರಾತ್ಮನಃ

ಪೃಥಕ್ಪ್ರತೀತಿಸ್ತು ಮೃಷಾ ಗುಣಾದಿವತ್ । ಗುಣಾಹಿವತ್

ಆರೋಪಿತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಕಿಮರ್ಥವತ್ತಾಽ-

ಧಿಷ್ಠಾನಮಾಭಾತಿ ತಥಾ ಭ್ರಮೇಣ

॥ 234॥

ಶ್ಲೋಕ 236

ಭ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಯದ್ಯದ್ಭ್ರಮತಃ ಪ್ರತೀತಂ

ಬ್ರಹ್ಮೈವ ತತ್ತದ್ರಜತಂ ಹಿ ಶುಕ್ತಿಃ ।

ಇದನ್ತಯಾ ಬ್ರಹ್ಮ ಸದೈವ ರೂಪ್ಯತೇ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸದೇವ)

ತ್ವಾರೋಪಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಾಮಮಾತ್ರಮ್

॥ 235॥

ಶ್ಲೋಕ 237

ಅತಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸದದ್ವಿತೀಯಂ

ವಿಶುದ್ಧವಿಜ್ಞಾನಘನಂ ನಿರಞ್ಜನಮ್ ।

ಪ್ರಶಾನ್ತಮಾದ್ಯನ್ತವಿಹೀನಮಕ್ರಿಯಂ

ನಿರನ್ತರಾನನ್ದರಸಸ್ವರೂಪಮ್

॥ 236॥

ಶ್ಲೋಕ 238

ನಿರಸ್ತಮಾಯಾಕೃತಸರ್ವಭೇದಂ

ನಿತ್ಯಂ ಸುಖಂ ನಿಷ್ಕಲಮಪ್ರಮೇಯಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿತ್ಯಂ ಧ್ರುವಂ)

ಅರೂಪಮವ್ಯಕ್ತಮನಾಖ್ಯಮವ್ಯಯಂ

ಜ್ಯೋತಿಃ ಸ್ವಯಂ ಕಿಞ್ಚಿದಿದಂ ಚಕಾಸ್ತಿ

॥ 237॥

ಶ್ಲೋಕ 239

ಜ್ಞಾತೃಜ್ಞೇಯಜ್ಞಾನಶೂನ್ಯಮನನ್ತಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಮ್ ।

ಕೇವಲಾಖಣ್ಡಚಿನ್ಮಾತ್ರಂ ಪರಂ ತತ್ತ್ವಂ ವಿದುರ್ಬುಧಾಃ

॥ 238॥

ಶ್ಲೋಕ 240

ಅಹೇಯಮನುಪಾದೇಯಂ ಮನೋವಾಚಾಮಗೋಚರಮ್ ।

ಅಪ್ರಮೇಯಮನಾದ್ಯನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೂರ್ಣಮಹಂ ಮಹಃ

॥ 239॥

ಶ್ಲೋಕ 241

॥ 240॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪೂರ್ಣಂ ಮಹನ್ಮಹಃ)

ತತ್ತ್ವಮ್ಪದಾಭ್ಯಾಮಭಿಧೀಯಮಾನಯೋಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋಃ ಶೋಧಿತಯೋರ್ಯದೀತ್ಥಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಶೋಧಿತಯೋರ್ಯದಿತ್ಥಮ್)

ಶ್ರುತ್ಯಾ ತಯೋಸ್ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಸಮ್ಯಗ್

ಏಕತ್ವಮೇವ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯತೇ ಮುಹುಃ ॥ 241-

ಏಕ್ಯಂ ತಯೋರ್ಲಕ್ಷಿತಯೋರ್ನ ವಾಚ್ಯಯೋಃ

ನಿಗದ್ಯತೇಽನ್ಯೋನ್ಯವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಿಣೋಃ ।

ಖದ್ಯೋತಭಾನ್ವೋರಿವ ರಾಜಭೃತ್ಯಯೋಃ

ಕೂಪಾಮ್ಬುರಾಶ್ಯೋಃ ಪರಮಾಣುಮೇರ್ವೋಃ

ಶ್ಲೋಕ 242

ತಯೋರ್ವಿರೋಧೋಽಯಮುಪಾಧಿಕಲ್ಪಿತೋ

ನ ವಾಸ್ತವಃ ಕಶ್ಚಿದುಪಾಧಿರೇಷಃ ।

ಈಶಸ್ಯ ಮಾಯಾ ಮಹದಾದಿಕಾರಣಂ

ಜೀವಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ಶಋಣು ಪಞ್ಚಕೋಶಮ್

॥ 242॥

ಶ್ಲೋಕ 243

॥ 243॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪಞ್ಚಕೋಶಾಃ)

ಏತಾವುಪಾಧೀ ಪರಜೀವಯೋಸ್ತಯೋಃ

ಸಮ್ಯಙ್ನಿರಾಸೇ ನ ಪರೋ ನ ಜೀವಃ ।

ರಾಜ್ಯಂ ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಟಸ್ಯ ಖೇಟಕ್-

ಸ್ತಯೋರಪೋಹೇ ನ ಭಟೋ ನ ರಾಜಾ

ಶ್ಲೋಕ 244

ಅಥಾತ ಆದೇಶ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ಸ್ವಯಂ

ನಿಷೇಧತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಕಲ್ಪಿತಂ ದ್ವಯಮ್ ।

ಶ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣಾನುಗೃಹೀತಬೋಧಾ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಮಾಣಾನುಗೃಹೀತಯುಕ್ತ್ಯಾ)

ತ್ತಯೋರ್ನಿರಾಸಃ ಕರಣೀಯ ಏವ

॥ 244॥

ಶ್ಲೋಕ 245

ನೇದಂ ನೇದಂ ಕಲ್ಪಿತತ್ವಾನ್ನ ಸತ್ಯಂ

ರಜ್ಜುದೃಷ್ಟವ್ಯಾಲವತ್ಸ್ವಪ್ನವಚ್ಚ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ರಜ್ಜೌ)

ಇತ್ಥಂ ದೃಶ್ಯಂ ಸಾಧುಯುಕ್ತ್ಯಾ ವ್ಯಪೋಹ್ಯ

ಜ್ಞೇಯಃ ಪಶ್ಚಾದೇಕಭಾವಸ್ತಯೋರ್ಯಃ

॥ 245॥

ಶ್ಲೋಕ 246

ತತಸ್ತು ತೌ ಲಕ್ಷಣಯಾ ಸುಲಕ್ಷ್ಯೌ

ತಯೋರಖಣ್ಡೈಕರಸತ್ವಸಿದ್ಧಯೇ ।

ನಾಲಂ ಜಹತ್ಯಾ ನ ತಥಾಽಜಹತ್ಯಾ

ಕಿನ್ತೂಭಯಾರ್ಥಾತ್ಮಿಕಯೈವ ಭಾವ್ಯಮ್

॥ 246॥

ಶ್ಲೋಕ 247

॥ 247॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭಯಾರ್ಥೈಕತಯೈವ)

ಸ ದೇವದತ್ತೋಽಯಮಿತೀಹ ಚೈಕತಾ

ವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಾಂಶಮಪಾಸ್ಯ ಕಥ್ಯತೇ ।

ಯಥಾ ತಥಾ ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿವಾಕ್ಯೇ

ವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಾನುಭಯತ್ರ ಹಿತ್ವಾ

ಶ್ಲೋಕ 248

ಸಂಲಕ್ಷ್ಯ ಚಿನ್ಮಾತ್ರತಯಾ ಸದಾತ್ಮನೋಃ

ಅಖಣ್ಡಭಾವಃ ಪರಿಚೀಯತೇ ಬುಧೈಃ ।

ಏವಂ ಮಹಾವಾಕ್ಯಶತೇನ ಕಥ್ಯತೇ

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋರೈಕ್ಯಮಖಣ್ಡಭಾವಃ

॥ 248॥

ಶ್ಲೋಕ 249

ಅಸ್ಥೂಲಮಿತ್ಯೇತದಸನ್ನಿರಸ್ಯ

ಸಿದ್ಧಂ ಸ್ವತೋ ವ್ಯೋಮವದಪ್ರತರ್ಕ್ಯಮ್ ।

ಅತೋ ಮೃಷಾಮಾತ್ರಮಿದಂ ಪ್ರತೀತಂ

ಜಹೀಹಿ ಯತ್ಸ್ವಾತ್ಮತಯಾ ಗೃಹೀತಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಿತ್ಯೇವ ವಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧ್ಯಾ

ವಿದ್ಧಿ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡಬೋಧಮ್

॥ 249॥

ಶ್ಲೋಕ 250

ಮೃತ್ಕಾರ್ಯಂ ಸಕಲಂ ಘಟಾದಿ ಸತತಂ ಮೃನ್ಮಾತ್ರಮೇವಾಹಿತಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮೃನ್ಮಾತ್ರಮೇವಾಭಿತಃ)

ತದ್ವತ್ಸಜ್ಜನಿತಂ ಸದಾತ್ಮಕಮಿದಂ ಸನ್ಮಾತ್ರಮೇವಾಖಿಲಮ್ ।

ಯಸ್ಮಾನ್ನಾಸ್ತಿ ಸತಃ ಪರಂ ಕಿಮಪಿ ತತ್ಸತ್ಯಂ ಸ ಆತ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ

ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಪ್ರಶಾನ್ತಮಮಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಯಂ ಯತ್ಪರಮ್

॥ 250॥

ಶ್ಲೋಕ 251

ನಿದ್ರಾಕಲ್ಪಿತದೇಶಕಾಲವಿಷಯಜ್ಞಾತ್ರಾದಿ ಸರ್ವಂ ಯಥಾ

ಮಿಥ್ಯಾ ತದ್ವದಿಹಾಪಿ ಜಾಗ್ರತಿ ಜಗತ್ಸ್ವಾಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯತ್ವತಃ ।

ಯಸ್ಮಾದೇವಮಿದಂ ಶರೀರಕರಣಪ್ರಾಣಾಹಮಾದ್ಯಪ್ಯಸತ್

ತಸ್ಮಾತ್ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಪ್ರಶಾನ್ತಮಮಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಯಂ ಯತ್ಪರಮ್

॥ 251॥

ಶ್ಲೋಕ 252

ಯತ್ರ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಕಲ್ಪಿತಂ ತದ್ವಿವೇಕೇ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯದ್ವಿವೇಕೇ)

ತತ್ತನ್ಮಾತ್ರಂ ನೈವ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಭಿನ್ನಮ್ ।

ಸ್ವಪ್ನೇ ನಷ್ಟಂ ಸ್ವಪ್ನವಿಶ್ವಂ ವಿಚಿತ್ರಂ

ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ಕಿನ್ನು ದೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಬೋಧೇ

॥ 252॥

ಶ್ಲೋಕ 253

ಜಾತಿನೀತಿಕುಲಗೋತ್ರದೂರಗಂ

ನಾಮರೂಪಗುಣದೋಷವರ್ಜಿತಮ್ ।

ದೇಶಕಾಲವಿಷಯಾತಿವರ್ತಿ ಯದ್

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 253॥

ಶ್ಲೋಕ 254

ಯತ್ಪರಂ ಸಕಲವಾಗಗೋಚರಂ

ಗೋಚರಂ ವಿಮಲಬೋಧಚಕ್ಷುಷಃ ।

ಶುದ್ಧಚಿದ್ಘನಮನಾದಿ ವಸ್ತು ಯದ್

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 254॥

ಶ್ಲೋಕ 255

ಷಡ್ಭಿರೂರ್ಮಿಭಿರಯೋಗಿ ಯೋಗಿಹೃದ್-

ಭಾವಿತಂ ನ ಕರಣೈರ್ವಿಭಾವಿತಮ್ ।

ಬುದ್ಧ್ಯವೇದ್ಯಮನವದ್ಯಮಸ್ತಿ ಯದ್ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭೂತಿ ಯದ್)

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 255॥

ಶ್ಲೋಕ 256

ಭ್ರಾನ್ತಿಕಲ್ಪಿತಜಗತ್ಕಲಾಶ್ರಯಂ

ಸ್ವಾಶ್ರಯಂ ಚ ಸದಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ನಿಷ್ಕಲಂ ನಿರುಪಮಾನವದ್ಧಿ ಯದ್ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿರುಪಮಾನಮೃದ್ಧಿಮತ್)

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 256॥

ಶ್ಲೋಕ 257

ಜನ್ಮವೃದ್ಧಿಪರಿಣತ್ಯಪಕ್ಷಯ-

ವ್ಯಾಧಿನಾಶನವಿಹೀನಮವ್ಯಯಮ್ ।

ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟ್ಯವವಿಘಾತಕಾರಣಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವನಘಾತಕಾರಣಂ)

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 257॥

ಶ್ಲೋಕ 258

ಅಸ್ತಭೇದಮನಪಾಸ್ತಲಕ್ಷಣಂ

ನಿಸ್ತರಙ್ಗಜಲರಾಶಿನಿಶ್ಚಲಮ್ ।

ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಮವಿಭಕ್ತಮೂರ್ತಿ ಯದ್

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 258॥

ಶ್ಲೋಕ 259

ಏಕಮೇವ ಸದನೇಕಕಾರಣಂ

ಕಾರಣಾನ್ತರನಿರಾಸ್ಯಕಾರಣಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಕಾರಣಮ್)

ಕಾರ್ಯಕಾರಣವಿಲಕ್ಷಣಂ ಸ್ವಯಂ

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 259॥

ಶ್ಲೋಕ 260

ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಮನಲ್ಪಮಕ್ಷರಂ

ಯತ್ಕ್ಷರಾಕ್ಷರವಿಲಕ್ಷಣಂ ಪರಮ್ ।

ನಿತ್ಯಮವ್ಯಯಸುಖಂ ನಿರಞ್ಜನಂ

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 260॥

ಶ್ಲೋಕ 261

ಯದ್ವಿಭಾತಿ ಸದನೇಕಧಾ ಭ್ರಮಾ-

ನ್ನಾಮರೂಪಗುಣವಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮನಾ ।

ಹೇಮವತ್ಸ್ವಯಮವಿಕ್ರಿಯಂ ಸದಾ

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 261॥

ಶ್ಲೋಕ 262

ಯಚ್ಚಕಾಸ್ತ್ಯನಪರಂ ಪರಾತ್ಪರಂ

ಪ್ರತ್ಯಗೇಕರಸಮಾತ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ಸತ್ಯಚಿತ್ಸುಖಮನನ್ತಮವ್ಯಯಂ

ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವಮಸಿ ಭಾವಯಾತ್ಮನಿ

॥ 262॥

ಶ್ಲೋಕ 263

ಉಕ್ತಮರ್ಥಮಿಮಮಾತ್ಮನಿ ಸ್ವಯಂ

ಭಾವಯೇತ್ಪ್ರಥಿತಯುಕ್ತಿಭಿರ್ಧಿಯಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭಾವಯ ಪ್ರಥಿತ)

ಸಂಶಯಾದಿರಹಿತಂ ಕರಾಮ್ಬುವತ್

ತೇನ ತತ್ತ್ವನಿಗಮೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ

॥ 263॥

ಶ್ಲೋಕ 264

ಸಮ್ಬೋಧಮಾತ್ರಂ ಪರಿಶುದ್ಧತತ್ತ್ವಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ವಂ ಬೋಧಮಾತ್ರಂ)

ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಙ್ಘೇ ನೃಪವಚ್ಚ ಸೈನ್ಯೇ ।

ತದಾಶ್ರಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ಸರ್ವದಾ ಸ್ಥಿತೋ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತದಾತ್ಮನೈವಾತ್ಮನಿ)

ವಿಲಾಪಯ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ವಿಶ್ವಜಾತಮ್

॥ 264॥

ಶ್ಲೋಕ 265

॥ 265॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ದೃಶ್ಯಜಾತಮ್)

ಬುದ್ಧೌ ಗುಹಾಯಾಂ ಸದಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣಂ

ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತಿ ಸತ್ಯಂ ಪರಮದ್ವಿತೀಯಮ್ ।

ತದಾತ್ಮನಾ ಯೋಽತ್ರ ವಸೇದ್ಗುಹಾಯಾಂ

ಪುನರ್ನ ತಸ್ಯಾಙ್ಗಗುಹಾಪ್ರವೇಶಃ

ಶ್ಲೋಕ 266

ಜ್ಞಾತೇ ವಸ್ತುನ್ಯಪಿ ಬಲವತೀ ವಾಸನಾಽನಾದಿರೇಷಾ

ಕರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾಪ್ಯಹಮಿತಿ ದೃಢಾ ಯಾಽಸ್ಯ ಸಂಸಾರಹೇತುಃ ।

ಪ್ರತ್ಯಗ್ದೃಷ್ಟ್ಯಾಽಽತ್ಮನಿ ನಿವಸತಾ ಸಾಪನೇಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಾ-

ನ್ಮುಕ್ತಿಂ ಪ್ರಾಹುಸ್ತದಿಹ ಮುನಯೋ ವಾಸನಾತಾನವಂ ಯತ್

॥ 266॥

ಶ್ಲೋಕ 267

ಅಹಂ ಮಮೇತಿ ಯೋ ಭಾವೋ ದೇಹಾಕ್ಷಾದಾವನಾತ್ಮನಿ ।

ಅಧ್ಯಾಸೋಽಯಂ ನಿರಸ್ತವ್ಯೋ ವಿದುಷಾ ಸ್ವಾತ್ಮನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 267॥

ಶ್ಲೋಕ 268

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಂ ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾನಂ ಬುದ್ಧಿತದ್ವೃತ್ತಿಸಾಕ್ಷಿಣಮ್ ।

ಸೋಽಹಮಿತ್ಯೇವ ಸದ್ವೃತ್ತ್ಯಾಽನಾತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮಮತಿಂ ಜಹಿ

॥ 268॥

ಶ್ಲೋಕ 269

ಲೋಕಾನುವರ್ತನಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ದೇಹಾನುವರ್ತನಮ್ ।

ಶಾಸ್ತ್ರಾನುವರ್ತನಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 269॥

ಶ್ಲೋಕ 270

ಲೋಕವಾಸನಯಾ ಜನ್ತೋಃ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಸನಯಾಪಿ ಚ ।

ದೇಹವಾಸನಯಾ ಜ್ಞಾನಂ ಯಥಾವನ್ನೈವ ಜಾಯತೇ ॥ 271

ಸಂಸಾರಕಾರಾಗೃಹಮೋಕ್ಷಮಿಚ್ಛೋ-

ರಯೋಮಯಂ ಪಾದನಿಬನ್ಧಶಋಙ್ಖಲಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿಬದ್ಧ)

ವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಃ ಪಟು ವಾಸನಾತ್ರಯಂ

ಯೋಽಸ್ಮಾದ್ವಿಮುಕ್ತಃ ಸಮುಪೈತಿ ಮುಕ್ತಿಮ್

॥ 270॥

ಶ್ಲೋಕ 271

ಜಲಾದಿಸಂಸರ್ಗವಶಾತ್ಪ್ರಭೂತ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಜಲಾದಿಸಮ್ಪರ್ಕವಶಾತ್)

ದುರ್ಗನ್ಧಧೂತಾಽಗರುದಿವ್ಯವಾಸನಾ ।

ಸಙ್ಘರ್ಷಣೇನೈವ ವಿಭಾತಿ ಸಮ್ಯ-

ಗ್ವಿಧೂಯಮಾನೇ ಸತಿ ಬಾಹ್ಯಗನ್ಧೇ

॥ 272॥

ಶ್ಲೋಕ 272

ಅನ್ತಃಶ್ರಿತಾನನ್ತದುರನ್ತವಾಸನಾ-

ಧೂಲೀವಿಲಿಪ್ತಾ ಪರಮಾತ್ಮವಾಸನಾ ।

ಪ್ರಜ್ಞಾತಿಸಙ್ಘರ್ಷಣತೋ ವಿಶುದ್ಧಾ

ಪ್ರತೀಯತೇ ಚನ್ದನಗನ್ಧವತ್ ಸ್ಫುಟಮ್

॥ 273॥

ಶ್ಲೋಕ 273

॥ 274॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ಫುಟಾ)

ಅನಾತ್ಮವಾಸನಾಜಾಲೈಸ್ತಿರೋಭೂತಾತ್ಮವಾಸನಾ ।

ನಿತ್ಯಾತ್ಮನಿಷ್ಠಯಾ ತೇಷಾಂ ನಾಶೇ ಭಾತಿ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಫುಟಮ್

ಶ್ಲೋಕ 274

॥ 275॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ಫುಟಾ)

ಯಥಾ ಯಥಾ ಪ್ರತ್ಯಗವಸ್ಥಿತಂ ಮನಃ

ತಥಾ ತಥಾ ಮುಞ್ಚತಿ ಬಾಹ್ಯವಾಸನಾಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬಾಹ್ಯವಾಸನಾಃ)

ನಿಃಶೇಷಮೋಕ್ಷೇ ಸತಿ ವಾಸನಾನಾಂ

ಆತ್ಮಾನುಭೂತಿಃ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಶೂನ್ಯಾ

ಶ್ಲೋಕ 275

ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯೇವ ಸದಾ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಮನೋ ನಶ್ಯತಿ ಯೋಗಿನಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ಥಿತ್ಯಾ)

ವಾಸನಾನಾಂ ಕ್ಷಯಶ್ಚಾತಃ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 276॥

ಶ್ಲೋಕ 276

ತಮೋ ದ್ವಾಭ್ಯಾಂ ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಾತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಶುದ್ಧೇನ ನಶ್ಯತಿ ।

ತಸ್ಮಾತ್ಸತ್ತ್ವಮವಷ್ಟಭ್ಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 277॥

ಶ್ಲೋಕ 277

ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಪುಷ್ಯತಿ ವಪುರಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ನಿಶ್ಚಲಃ ।

ಧೈರ್ಯಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಯತ್ನೇನ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 278॥

ಶ್ಲೋಕ 278

ನಾಹಂ ಜೀವಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತ್ಯತದ್ವ್ಯಾವೃತ್ತಿಪೂರ್ವಕಮ್ ।

ವಾಸನಾವೇಗತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 279॥

ಶ್ಲೋಕ 279

ಶ್ರುತ್ಯಾ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ವಾನುಭೂತ್ಯಾ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸಾರ್ವಾತ್ಮ್ಯಮಾತ್ಮನಃ ।

ಕ್ವಚಿದಾಭಾಸತಃ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 280॥

ಶ್ಲೋಕ 280

ಅನಾದಾನವಿಸರ್ಗಾಭ್ಯಾಮೀಷನ್ನಾಸ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾ ಮುನೇಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅನ್ನಾದಾನವಿಸರ್ಗಾ)

ತದೇಕನಿಷ್ಠಯಾ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 281॥

ಶ್ಲೋಕ 281

ತತ್ತ್ವಮಸ್ಯಾದಿವಾಕ್ಯೋತ್ಥಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕತ್ವಬೋಧತಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾತ್ಮತ್ವದಾರ್ಢ್ಯಾಯ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 282॥

ಶ್ಲೋಕ 282

ಅಹಮ್ಭಾವಸ್ಯ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ನಿಃಶೇಷವಿಲಯಾವಧಿ ।

ಸಾವಧಾನೇನ ಯುಕ್ತಾತ್ಮಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 283॥

ಶ್ಲೋಕ 283

ಪ್ರತೀತಿರ್ಜೀವಜಗತೋಃ ಸ್ವಪ್ನವದ್ಭಾತಿ ಯಾವತಾ ।

ತಾವನ್ನಿರನ್ತರಂ ವಿದ್ವನ್ಸ್ವಾಧ್ಯಾಸಾಪನಯಂ ಕುರು

॥ 284॥

ಶ್ಲೋಕ 284

ನಿದ್ರಾಯಾ ಲೋಕವಾರ್ತಾಯಾಃ ಶಬ್ದಾದೇರಪಿ ವಿಸ್ಮೃತೇಃ ।

ಕ್ವಚಿನ್ನಾವಸರಂ ದತ್ತ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಿ

॥ 285॥

ಶ್ಲೋಕ 285

ಮಾತಾಪಿತ್ರೋರ್ಮಲೋದ್ಭೂತಂ ಮಲಮಾಂಸಮಯಂ ವಪುಃ ।

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಚಾಣ್ಡಾಲವದ್ದೂರಂ ಬ್ರಹ್ಮೀಭೂಯ ಕೃತೀ ಭವ

॥ 286॥

ಶ್ಲೋಕ 286

ಘಟಾಕಾಶಂ ಮಹಾಕಾಶ ಇವಾತ್ಮಾನಂ ಪರಾತ್ಮನಿ ।

ವಿಲಾಪ್ಯಾಖಣ್ಡಭಾವೇನ ತೂಷ್ಣೀ ಭವ ಸದಾ ಮುನೇ

॥ 287॥

ಶ್ಲೋಕ 287

॥ 288॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತೂಷ್ಣೀಂ)

ಸ್ವಪ್ರಕಾಶಮಧಿಷ್ಠಾನಂ ಸ್ವಯಮ್ಭೂಯ ಸದಾತ್ಮನಾ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಪಿ ಪಿಣ್ಡಾಣ್ಡಂ ತ್ಯಜ್ಯತಾಂ ಮಲಭಾಣ್ಡವತ್

ಶ್ಲೋಕ 288

ಚಿದಾತ್ಮನಿ ಸದಾನನ್ದೇ ದೇಹಾರೂಢಾಮಹನ್ಧಿಯಮ್ ।

ನಿವೇಶ್ಯ ಲಿಙ್ಗಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಕೇವಲೋ ಭವ ಸರ್ವದಾ

॥ 289॥

ಶ್ಲೋಕ 289

ಯತ್ರೈಷ ಜಗದಾಭಾಸೋ ದರ್ಪಣಾನ್ತಃ ಪುರಂ ಯಥಾ ।

ತದ್ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಿತಿ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಕೃತಕೃತ್ಯೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ

॥ 290॥

ಶ್ಲೋಕ 290

ಯತ್ಸತ್ಯಭೂತಂ ನಿಜರೂಪಮಾದ್ಯಂ

ಚಿದದ್ವಯಾನನ್ದಮರೂಪಮಕ್ರಿಯಮ್ ।

ತದೇತ್ಯ ಮಿಥ್ಯಾವಪುರುತ್ಸೃಜೇತ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸೃಜೈತ)

ಶೈಲೂಷವದ್ವೇಷಮುಪಾತ್ತಮಾತ್ಮನಃ

॥ 291॥

ಶ್ಲೋಕ 291

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ದೃಶ್ಯಮಿದಂ ಮೃಷೈವ

ನೈವಾಹಮರ್ಥಃ ಕ್ಷಣಿಕತ್ವದರ್ಶನಾತ್ ।

ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ಸರ್ವಮಿತಿ ಪ್ರತೀತಿಃ

ಕುತೋಽಹಮಾದೇಃ ಕ್ಷಣಿಕಸ್ಯ ಸಿಧ್ಯೇತ್

॥ 292॥

ಶ್ಲೋಕ 292

ಅಹಮ್ಪದಾರ್ಥಸ್ತ್ವಹಮಾದಿಸಾಕ್ಷೀ

ನಿತ್ಯಂ ಸುಷುಪ್ತಾವಪಿ ಭಾವದರ್ಶನಾತ್ ।

ಬ್ರೂತೇ ಹ್ಯಜೋ ನಿತ್ಯ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ಸ್ವಯಂ

ತತ್ಪ್ರತ್ಯಗಾತ್ಮಾ ಸದಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣಃ

॥ 293॥

ಶ್ಲೋಕ 293

ವಿಕಾರಿಣಾಂ ಸರ್ವವಿಕಾರವೇತ್ತಾ

ನಿತ್ಯಾವಿಕಾರೋ ಭವಿತುಂ ಸಮರ್ಹತಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿತ್ಯೋಽವಿಕಾರೋ)

ಮನೋರಥಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಿಷು ಸ್ಫುಟಂ

ಪುನಃ ಪುನರ್ದೃಷ್ಟಮಸತ್ತ್ವಮೇತಯೋಃ

॥ 294॥

ಶ್ಲೋಕ 294

ಅತೋಽಭಿಮಾನಂ ತ್ಯಜ ಮಾಂಸಪಿಣ್ಡೇ

ಪಿಣ್ಡಾಭಿಮಾನಿನ್ಯಪಿ ಬುದ್ಧಿಕಲ್ಪಿತೇ ।

ಕಾಲತ್ರಯಾಬಾಧ್ಯಮಖಣ್ಡಬೋಧಂ

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮುಪೈಹಿ ಶಾನ್ತಿಮ್

॥ 295॥

ಶ್ಲೋಕ 295

ತ್ಯಜಾಭಿಮಾನಂ ಕುಲಗೋತ್ರನಾಮ-

ರೂಪಾಶ್ರಮೇಷ್ವಾರ್ದ್ರಶವಾಶ್ರಿತೇಷು ।

ಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ಧರ್ಮಾನಪಿ ಕರ್ತೃತಾದೀಂ-

ಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಭವಾಖಣ್ಡಸುಖಸ್ವರೂಪಃ

॥ 296॥

ಶ್ಲೋಕ 296

ಸನ್ತ್ಯನ್ಯೇ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಾಃ ಪುಂಸಃ ಸಂಸಾರಹೇತವೋ ದೃಷ್ಟಾಃ ।

ತೇಷಾಮೇವಂ ಮೂಲಂ ಪ್ರಥಮವಿಕಾರೋ ಭವತ್ಯಹಙ್ಕಾರಃ

॥ 297॥

ಶ್ಲೋಕ 297

॥ 298॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತೇಷಾಮೇಷಾಂ)

ಯಾವತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ್ವಸ್ಯ ಸಮ್ಬನ್ಧೋಽಹಙ್ಕಾರೇಣ ದುರಾತ್ಮನಾ ।

ತಾವನ್ನ ಲೇಶಮಾತ್ರಾಪಿ ಮುಕ್ತಿವಾರ್ತಾ ವಿಲಕ್ಷಣಾ

ಶ್ಲೋಕ 298

ಅಹಙ್ಕಾರಗ್ರಹಾನ್ಮುಕ್ತಃ ಸ್ವರೂಪಮುಪಪದ್ಯತೇ ।

ಚನ್ದ್ರವದ್ವಿಮಲಃ ಪೂರ್ಣಃ ಸದಾನನ್ದಃ ಸ್ವಯಮ್ಪ್ರಭಃ

॥ 299॥

ಶ್ಲೋಕ 299

ಯೋ ವಾ ಪುರೇ ಸೋಽಹಮಿತಿ ಪ್ರತೀತೋ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪುರೈಷೋಽಹಮಿತಿ)

ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರಕ್ಲೃಪ್ತಸ್ತಮಸಾಽತಿಮೂಢಯಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬುದ್ಧ್ಯಾಽವಿವಿಕ್ತಸ್ತಮಸಾ)

ತಸ್ಯೈವ ನಿಃಶೇಷತಯಾ ವಿನಾಶೇ

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಭಾವಃ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಶೂನ್ಯಃ

॥ 300॥

ಶ್ಲೋಕ 300

ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದನಿಧಿರ್ಮಹಾಬಲವತಾಽಹಙ್ಕಾರಘೋರಾಹಿನಾ

ಸಂವೇಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮನಿ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಗುಣಮಯೈಶ್ಚಣ್ಡೇಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ಮಸ್ತಕೈಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಚಣ್ಡೈ)

ವಿಜ್ಞಾನಾಖ್ಯಮಹಾಸಿನಾ ಶ್ರುತಿಮತಾ ವಿಚ್ಛಿದ್ಯ ಶೀರ್ಷತ್ರಯಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ದ್ಯುತಿಮತಾ)

ನಿರ್ಮೂಲ್ಯಾಹಿಮಿಮಂ ನಿಧಿಂ ಸುಖಕರಂ ಧೀರೋಽನುಭೋಕ್ತುಙ್ಕ್ಷಮಃ

॥ 301॥

ಶ್ಲೋಕ 301

ಯಾವದ್ವಾ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಷದೋಷಸ್ಫೂರ್ತಿರಸ್ತಿ ಚೇದ್ದೇಹೇ ।

ಕಥಮಾರೋಗ್ಯಾಯ ಭವೇತ್ತದ್ವದಹನ್ತಾಪಿ ಯೋಗಿನೋ ಮುಕ್ತ್ಯೈ

॥ 302॥

ಶ್ಲೋಕ 302

ಅಹಮೋಽತ್ಯನ್ತನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ತತ್ಕೃತನಾನಾವಿಕಲ್ಪಸಂಹೃತ್ಯಾ ।

ಪ್ರತ್ಯಕ್ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಾದಿದಮಹಮಸ್ಮೀತಿ ವಿನ್ದತೇ ತತ್ತ್ವಮ್

॥ 303॥

ಶ್ಲೋಕ 303

॥ 304॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿವೇಕಾದಯಮ್)

ಅಹಙ್ಕಾರೇ ಕರ್ತರ್ಯಹಮಿತಿ ಮತಿಂ ಮುಞ್ಚ ಸಹಸಾ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಹಙ್ಕರ್ತರ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಹಮಿತಿ)

ವಿಕಾರಾತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮಪ್ರತಿಫಲಜುಷಿ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಮುಷಿ ।

ಯದಧ್ಯಾಸಾತ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಜನಿಮೃತಿಜರಾದುಃಖಬಹುಲಾ

ಪ್ರತೀಚಶ್ಚಿನ್ಮೂರ್ತೇಸ್ತವ ಸುಖತನೋಃ ಸಂಸೃತಿರಿಯಮ್

ಶ್ಲೋಕ 304

ಸದೈಕರೂಪಸ್ಯ ಚಿದಾತ್ಮನೋ ವಿಭೋ-

ರಾನನ್ದಮೂರ್ತೇರನವದ್ಯಕೀರ್ತೇಃ ।

ನೈವಾನ್ಯಥಾ ಕ್ವಾಪ್ಯವಿಕಾರಿಣಸ್ತೇ

ವಿನಾಹಮಧ್ಯಾಸಮಮುಷ್ಯ ಸಂಸೃತಿಃ

॥ 305॥

ಶ್ಲೋಕ 305

ತಸ್ಮಾದಹಙ್ಕಾರಮಿಮಂ ಸ್ವಶತ್ರುಂ

ಭೋಕ್ತುರ್ಗಲೇ ಕಣ್ಟಕವತ್ಪ್ರತೀತಮ್ ।

ವಿಚ್ಛಿದ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಮಹಾಸಿನಾ ಸ್ಫುಟಂ

ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವಾತ್ಮಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಸುಖಂ ಯಥೇಷ್ಟಮ್

॥ 306॥

ಶ್ಲೋಕ 306

ತತೋಽಹಮಾದೇರ್ವಿನಿವರ್ತ್ಯ ವೃತ್ತಿಂ

ಸನ್ತ್ಯಕ್ತರಾಗಃ ಪರಮಾರ್ಥಲಾಭಾತ್ ।

ತೂಷ್ಣೀಂ ಸಮಾಸ್ಸ್ವಾತ್ಮಸುಖಾನುಭೂತ್ಯಾ

ಪೂರ್ಣಾತ್ಮನಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಃ

॥ 307॥

ಶ್ಲೋಕ 307

ಸಮೂಲಕೃತ್ತೋಽಪಿ ಮಹಾನಹಂ ಪುನಃ

ವ್ಯುಲ್ಲೇಖಿತಃ ಸ್ಯಾದ್ಯದಿ ಚೇತಸಾ ಕ್ಷಣಮ್ ।

ಸಞ್ಜೀವ್ಯ ವಿಕ್ಷೇಪಶತಂ ಕರೋತಿ

ನಭಸ್ವತಾ ಪ್ರಾವೃಷಿ ವಾರಿದೋ ಯಥಾ

॥ 308॥

ಶ್ಲೋಕ 308

ನಿಗೃಹ್ಯ ಶತ್ರೋರಹಮೋಽವಕಾಶಃ

ಕ್ವಚಿನ್ನ ದೇಯೋ ವಿಷಯಾನುಚಿನ್ತಯಾ ।

ಸ ಏವ ಸಞ್ಜೀವನಹೇತುರಸ್ಯ

ಪ್ರಕ್ಷೀಣಜಮ್ಬೀರತರೋರಿವಾಮ್ಬು

॥ 309॥

ಶ್ಲೋಕ 309

ದೇಹಾತ್ಮನಾ ಸಂಸ್ಥಿತ ಏವ ಕಾಮೀ

ವಿಲಕ್ಷಣಃ ಕಾಮಯಿತಾ ಕಥಂ ಸ್ಯಾತ್ ।

ಅತೋಽರ್ಥಸನ್ಧಾನಪರತ್ವಮೇವ

ಭೇದಪ್ರಸಕ್ತ್ಯಾ ಭವಬನ್ಧಹೇತುಃ

॥ 310॥

ಶ್ಲೋಕ 310

ಕಾರ್ಯಪ್ರವರ್ಧನಾದ್ಬೀಜಪ್ರವೃದ್ಧಿಃ ಪರಿದೃಶ್ಯತೇ ।

ಕಾರ್ಯನಾಶಾದ್ಬೀಜನಾಶಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರ್ಯಂ ನಿರೋಧಯೇತ್

॥ 311॥

ಶ್ಲೋಕ 311

ವಾಸನಾವೃದ್ಧಿತಃ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾರ್ಯವೃದ್ಧ್ಯಾ ಚ ವಾಸನಾ ।

ವರ್ಧತೇ ಸರ್ವಥಾ ಪುಂಸಃ ಸಂಸಾರೋ ನ ನಿವರ್ತತೇ

॥ 312॥

ಶ್ಲೋಕ 312

ಸಂಸಾರಬನ್ಧವಿಚ್ಛಿತ್ತ್ಯೈ ತದ್ ದ್ವಯಂ ಪ್ರದಹೇದ್ಯತಿಃ ।

ವಾಸನಾವೃದ್ಧಿರೇತಾಭ್ಯಾಂ ಚಿನ್ತಯಾ ಕ್ರಿಯಯಾ ಬಹಿಃ

॥ 313॥

ಶ್ಲೋಕ 313

॥ 314॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಾಸನಾ ಪ್ರೇರ್ಯತೇ ಹ್ಯನ್ತಃ)

ತಾಭ್ಯಾಂ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಾ ಸಾ ಸೂತೇ ಸಂಸೃತಿಮಾತ್ಮನಃ ।

ತ್ರಯಾಣಾಂ ಚ ಕ್ಷಯೋಪಾಯಃ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು ಸರ್ವದಾ

ಶ್ಲೋಕ 314

ಸರ್ವತ್ರ ಸರ್ವತಃ ಸರ್ವಬ್ರಹ್ಮಮಾತ್ರಾವಲೋಕನೈಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮಾತ್ರಾವಲೋಕನಮ್)

ಸದ್ಭಾವವಾಸನಾದಾರ್ಢ್ಯಾತ್ತತ್ತ್ರಯಂ ಲಯಮಶ್ನುತೇ

॥ 315॥

ಶ್ಲೋಕ 315

ಕ್ರಿಯಾನಾಶೇ ಭವೇಚ್ಚಿನ್ತಾನಾಶೋಽಸ್ಮಾದ್ವಾಸನಾಕ್ಷಯಃ ।

ವಾಸನಾಪ್ರಕ್ಷಯೋ ಮೋಕ್ಷಃ ಸಾ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿರಿಷ್ಯತೇ

॥ 316॥

ಶ್ಲೋಕ 316

॥ 317॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ)

ಸದ್ವಾಸನಾಸ್ಫೂರ್ತಿವಿಜೃಮ್ಭಣೇ ಸತಿ

ಹ್ಯಸೌ ವಿಲೀನಾಪ್ಯಹಮಾದಿವಾಸನಾ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಲೀನಾ ತ್ವಹಮಾದಿವಾಸನಾ)

ಅತಿಪ್ರಕೃಷ್ಟಾಪ್ಯರುಣಪ್ರಭಾಯಾಂ

ವಿಲೀಯತೇ ಸಾಧು ಯಥಾ ತಮಿಸ್ರಾ

ಶ್ಲೋಕ 317

ತಮಸ್ತಮಃಕಾರ್ಯಮನರ್ಥಜಾಲಂ

ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಸತ್ಯುದಿತೇ ದಿನೇಶೇ ।

ತಥಾಽದ್ವಯಾನನ್ದರಸಾನುಭೂತೌ

ನೈವಾಸ್ತಿ ಬನ್ಧೋ ನ ಚ ದುಃಖಗನ್ಧಃ

॥ 318॥

ಶ್ಲೋಕ 318

ದೃಶ್ಯಂ ಪ್ರತೀತಂ ಪ್ರವಿಲಾಪಯನ್ಸನ್ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರವಿಲಾಪಯನ್ಸ್ವಯಂ)

ಸನ್ಮಾತ್ರಮಾನನ್ದಘನಂ ವಿಭಾವಯನ್ ।

ಸಮಾಹಿತಃ ಸನ್ಬಹಿರನ್ತರಂ ವಾ

ಕಾಲಂ ನಯೇಥಾಃ ಸತಿ ಕರ್ಮಬನ್ಧೇ

॥ 319॥

ಶ್ಲೋಕ 319

ಪ್ರಮಾದೋ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠಾಯಾಂ ನ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಕದಾಚನ ।

ಪ್ರಮಾದೋ ಮೃತ್ಯುರಿತ್ಯಾಹ ಭಗವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸುತಃ

॥ 320॥

ಶ್ಲೋಕ 320

ನ ಪ್ರಮಾದಾದನರ್ಥೋಽನ್ಯೋ ಜ್ಞಾನಿನಃ ಸ್ವಸ್ವರೂಪತಃ ।

ತತೋ ಮೋಹಸ್ತತೋಽಹನ್ಧೀಸ್ತತೋ ಬನ್ಧಸ್ತತೋ ವ್ಯಥಾ

॥ 321॥

ಶ್ಲೋಕ 321

ವಿಷಯಾಭಿಮುಖಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿದ್ವಾಂಸಮಪಿ ವಿಸ್ಮೃತಿಃ ।

ವಿಕ್ಷೇಪಯತಿ ಧೀದೋಷೈರ್ಯೋಷಾ ಜಾರಮಿವ ಪ್ರಿಯಮ್

॥ 322॥

ಶ್ಲೋಕ 322

ಯಥಾಪಕೃಷ್ಟಂ ಶೈವಾಲಂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಂ ನ ತಿಷ್ಠತಿ ।

ಆವೃಣೋತಿ ತಥಾ ಮಾಯಾ ಪ್ರಾಜ್ಞಂ ವಾಪಿ ಪರಾಙ್ಮುಖಮ್

॥ 323॥

ಶ್ಲೋಕ 323

ಲಕ್ಷ್ಯಚ್ಯುತಂ ಚೇದ್ಯದಿ ಚಿತ್ತಮೀಷದ್

ಬಹಿರ್ಮುಖಂ ಸನ್ನಿಪತೇತ್ತತಸ್ತತಃ ।

ಪ್ರಮಾದತಃ ಪ್ರಚ್ಯುತಕೇಲಿಕನ್ದುಕಃ

ಸೋಪಾನಪಙ್ಕ್ತೌ ಪತಿತೋ ಯಥಾ ತಥಾ

॥ 324॥

ಶ್ಲೋಕ 324

ವಿಷಯೇಷ್ವಾವಿಶಚ್ಚೇತಃ ಸಙ್ಕಲ್ಪಯತಿ ತದ್ಗುಣಾನ್ ।

ಸಮ್ಯಕ್ಸಙ್ಕಲ್ಪನಾತ್ಕಾಮಃ ಕಾಮಾತ್ಪುಂಸಃ ಪ್ರವರ್ತನಮ್

॥ 325॥

ಶ್ಲೋಕ 325

ಅತಃ ಪ್ರಮಾದಾನ್ನ ಪರೋಽಸ್ತಿ ಮೃತ್ಯುಃ

ವಿವೇಕಿನೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಃ ಸಮಾಧೌ ।

ಸಮಾಹಿತಃ ಸಿದ್ಧಿಮುಪೈತಿ ಸಮ್ಯಕ್

ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ ಭವ ಸಾವಧಾನಃ

॥ 326॥

ಶ್ಲೋಕ 326

ತತಃ ಸ್ವರೂಪವಿಭ್ರಂಶೋ ವಿಭ್ರಷ್ಟಸ್ತು ಪತತ್ಯಧಃ ।

ಪತಿತಸ್ಯ ವಿನಾ ನಾಶಂ ಪುನರ್ನಾರೋಹ ಈಕ್ಷ್ಯತೇ

॥ 327॥

ಶ್ಲೋಕ 327

ಸಙ್ಕಲ್ಪಂ ವರ್ಜಯೇತ್ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾನರ್ಥಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್ ।

ಅಪಥ್ಯಾನಿ ಹಿ ವಸ್ತೂನಿ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತೋ ಯಥೋತ್ಸೃಜೇ ।

ಜೀವತೋ ಯಸ್ಯ ಕೈವಲ್ಯಂ ವಿದೇಹೇ ಸ ಚ ಕೇವಲಃ ।

ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪಶ್ಯತೋ ಭೇದಂ ಭಯಂ ಬ್ರೂತೇ ಯಜುಃಶ್ರುತಿಃ

॥ 328॥

ಶ್ಲೋಕ 328

ಯದಾ ಕದಾ ವಾಪಿ ವಿಪಶ್ಚಿದೇಷ

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನನ್ತೇಽಪ್ಯಣುಮಾತ್ರಭೇದಮ್ ।

ಪಶ್ಯತ್ಯಥಾಮುಷ್ಯ ಭಯಂ ತದೈವ

ಯದ್ವೀಕ್ಷಿತಂ ಭಿನ್ನತಯಾ ಪ್ರಮಾದಾತ್

॥ 329॥

ಶ್ಲೋಕ 329

॥ 330॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯದೀಕ್ಷಿತಂ)

ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತಿನ್ಯಾಯಶತೈರ್ನಿಷಿದ್ಧೇ

ದೃಶ್ಯೇಽತ್ರ ಯಃ ಸ್ವಾತ್ಮಮತಿಂ ಕರೋತಿ ।

ಉಪೈತಿ ದುಃಖೋಪರಿ ದುಃಖಜಾತಂ

ನಿಷಿದ್ಧಕರ್ತಾ ಸ ಮಲಿಮ್ಲುಚೋ ಯಥಾ

ಶ್ಲೋಕ 330

ಸತ್ಯಾಭಿಸನ್ಧಾನರತೋ ವಿಮುಕ್ತೋ

ಮಹತ್ತ್ವಮಾತ್ಮೀಯಮುಪೈತಿ ನಿತ್ಯಮ್ ।

ಮಿಥ್ಯಾಭಿಸನ್ಧಾನರತಸ್ತು ನಶ್ಯೇದ್

ದೃಷ್ಟಂ ತದೇತದ್ಯದಚೌರಚೌರಯೋಃ

॥ 331॥

ಶ್ಲೋಕ 331

॥ 332॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಚೋರಚೋರಯೋಃ)

ಯತಿರಸದನುಸನ್ಧಿಂ ಬನ್ಧಹೇತುಂ ವಿಹಾಯ

ಸ್ವಯಮಯಮಹಮಸ್ಮೀತ್ಯಾತ್ಮದೃಷ್ಟ್ಯೈವ ತಿಷ್ಠೇತ್

ಸುಖಯತಿ ನನು ನಿಷ್ಠಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಸ್ವಾನುಭೂತ್ಯಾ

ಹರತಿ ಪರಮವಿದ್ಯಾಕಾರ್ಯದುಃಖಂ ಪ್ರತೀತಮ್

ಶ್ಲೋಕ 332

ಬಾಹ್ಯಾನುಸನ್ಧಿಃ ಪರಿವರ್ಧಯೇತ್ಫಲಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬಾಹ್ಯಾಭಿಸನ್ಧಿಃ)

ದುರ್ವಾಸನಾಮೇವ ತತಸ್ತತೋಽಧಿಕಾಮ್ ।

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಿವೇಕೈಃ ಪರಿಹೃತ್ಯ ಬಾಹ್ಯಂ

ಸ್ವಾತ್ಮಾನುಸನ್ಧಿಂ ವಿದಧೀತ ನಿತ್ಯಮ್

॥ 333॥

ಶ್ಲೋಕ 333

ಬಾಹ್ಯೇ ನಿರುದ್ಧೇ ಮನಸಃ ಪ್ರಸನ್ನತಾ

ಮನಃಪ್ರಸಾದೇ ಪರಮಾತ್ಮದರ್ಶನಮ್ ।

ತಸ್ಮಿನ್ಸುದೃಷ್ಟೇ ಭವಬನ್ಧನಾಶೋ

ಬಹಿರ್ನಿರೋಧಃ ಪದವೀ ವಿಮುಕ್ತೇಃ

॥ 334॥

ಶ್ಲೋಕ 334

ಕಃ ಪಣ್ಡಿತಃ ಸನ್ಸದಸದ್ವಿವೇಕೀ

ಶ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣಃ ಪರಮಾರ್ಥದರ್ಶೀ ।

ಜಾನನ್ಹಿ ಕುರ್ಯಾದಸತೋಽವಲಮ್ಬಂ

ಸ್ವಪಾತಹೇತೋಃ ಶಿಶುವನ್ಮುಮುಕ್ಷುಃ

॥ 335॥

ಶ್ಲೋಕ 335

ದೇಹಾದಿಸಂಸಕ್ತಿಮತೋ ನ ಮುಕ್ತಿಃ

ಮುಕ್ತಸ್ಯ ದೇಹಾದ್ಯಭಿಮತ್ಯಭಾವಃ ।

ಸುಪ್ತಸ್ಯ ನೋ ಜಾಗರಣಂ ನ ಜಾಗ್ರತಃ

ಸ್ವಪ್ನಸ್ತಯೋರ್ಭಿನ್ನಗುಣಾಶ್ರಯತ್ವಾತ್

॥ 336॥

ಶ್ಲೋಕ 336

ಅನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಸ್ವಂ ಸ್ಥಿರಜಙ್ಗಮೇಷು

ಜ್ಞಾತ್ವಾಽಽತ್ಮನಾಧಾರತಯಾ ವಿಲೋಕ್ಯ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಜ್ಞಾನಾತ್ಮನ್)

ತ್ಯಕ್ತಾಖಿಲೋಪಾಧಿರಖಣ್ಡರೂಪಃ

ಪೂರ್ಣಾತ್ಮನಾ ಯಃ ಸ್ಥಿತ ಏಷ ಮುಕ್ತಃ

॥ 337॥

ಶ್ಲೋಕ 337

ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಬನ್ಧವಿಮುಕ್ತಿಹೇತುಃ

ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವಾನ್ನ ಪರೋಽಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿತ್ ।

ದೃಶ್ಯಾಗ್ರಹೇ ಸತ್ಯುಪಪದ್ಯತೇಽಸೌ

ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವೋಽಸ್ಯ ಸದಾತ್ಮನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 338॥

ಶ್ಲೋಕ 338

ದೃಶ್ಯಸ್ಯಾಗ್ರಹಣಂ ಕಥಂ ನು ಘಟತೇ ದೇಹಾತ್ಮನಾ ತಿಷ್ಠತೋ

ಬಾಹ್ಯಾರ್ಥಾನುಭವಪ್ರಸಕ್ತಮನಸಸ್ತತ್ತತ್ಕ್ರಿಯಾಂ ಕುರ್ವತಃ ।

ಸನ್ನ್ಯಸ್ತಾಖಿಲಧರ್ಮಕರ್ಮವಿಷಯೈರ್ನಿತ್ಯಾತ್ಮನಿಷ್ಠಾಪರೈಃ

ತತ್ತ್ವಜ್ಞೈಃ ಕರಣೀಯಮಾತ್ಮನಿ ಸದಾನನ್ದೇಚ್ಛುಭಿರ್ಯತ್ನತಃ

॥ 339॥

ಶ್ಲೋಕ 339

ಸರ್ವಾತ್ಮಸಿದ್ಧಯೇ ಭಿಕ್ಷೋಃ ಕೃತಶ್ರವಣಕರ್ಮಣಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಾರ್ವಾತ್ಮ್ಯ)

ಸಮಾಧಿಂ ವಿದಧಾತ್ಯೇಷಾ ಶಾನ್ತೋ ದಾನ್ತ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ

॥ 340॥

ಶ್ಲೋಕ 340

ಆರೂಢಶಕ್ತೇರಹಮೋ ವಿನಾಶಃ

ಕರ್ತುನ್ನ ಶಕ್ಯ ಸಹಸಾಪಿ ಪಣ್ಡಿತೈಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕರ್ತುಂ ನ)

ಯೇ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾಖ್ಯಸಮಾಧಿನಿಶ್ಚಲಾಃ

ತಾನನ್ತರಾಽನನ್ತಭವಾ ಹಿ ವಾಸನಾಃ

॥ 341॥

ಶ್ಲೋಕ 341

ಅಹಮ್ಬುದ್ಧ್ಯೈವ ಮೋಹಿನ್ಯಾ ಯೋಜಯಿತ್ವಾಽಽವೃತೇರ್ಬಲಾತ್ ।

ವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತಿಃ ಪುರುಷಂ ವಿಕ್ಷೇಪಯತಿ ತದ್ಗುಣೈಃ

॥ 342॥

ಶ್ಲೋಕ 342

ವಿಕ್ಷೇಪಶಕ್ತಿವಿಜಯೋ ವಿಷಮೋ ವಿಧಾತುಂ

ನಿಃಶೇಷಮಾವರಣಶಕ್ತಿನಿವೃತ್ತ್ಯಭಾವೇ ।

ದೃಗ್ದೃಶ್ಯಯೋಃ ಸ್ಫುಟಪಯೋಜಲವದ್ವಿಭಾಗೇ

ನಶ್ಯೇತ್ತದಾವರಣಮಾತ್ಮನಿ ಚ ಸ್ವಭಾವಾತ್ ।

ನಿಃಸಂಶಯೇನ ಭವತಿ ಪ್ರತಿಬನ್ಧಶೂನ್ಯೋ

ವಿಕ್ಷೇಪಣಂ ನ ಹಿ ತದಾ ಯದಿ ಚೇನ್ಮೃಷಾರ್ಥೇ

॥ 343॥

ಶ್ಲೋಕ 343

॥ 344॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿಕ್ಷೇಪಣಂ)

ಸಮ್ಯಗ್ವಿವೇಕಃ ಸ್ಫುಟಬೋಧಜನ್ಯೋ

ವಿಭಜ್ಯ ದೃಗ್ದೃಶ್ಯಪದಾರ್ಥತತ್ತ್ವಮ್ ।

ಛಿನತ್ತಿ ಮಾಯಾಕೃತಮೋಹಬನ್ಧಂ

ಯಸ್ಮಾದ್ವಿಮುಕ್ತಸ್ತು ಪುನರ್ನ ಸಂಸೃತಿಃ

ಶ್ಲೋಕ 344

॥ 345॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಮುಕ್ತಸ್ಯ)

ಪರಾವರೈಕತ್ವವಿವೇಕವಹ್ನಿಃ

ದಹತ್ಯವಿದ್ಯಾಗಹನಂ ಹ್ಯಶೇಷಮ್ ।

ಕಿಂ ಸ್ಯಾತ್ಪುನಃ ಸಂಸರಣಸ್ಯ ಬೀಜಂ

ಅದ್ವೈತಭಾವಂ ಸಮುಪೇಯುಷೋಽಸ್ಯ

ಶ್ಲೋಕ 345

ಆವರಣಸ್ಯ ನಿವೃತ್ತಿರ್ಭವತಿ ಹಿ ಸಮ್ಯಕ್ಪದಾರ್ಥದರ್ಶನತಃ ।

ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನವಿನಾಶಸ್ತದ್ವಿಕ್ಷೇಪಜನಿತದುಃಖನಿವೃತ್ತಿಃ

॥ 346॥

ಶ್ಲೋಕ 346

ಏತತ್ತ್ರಿತಯಂ ದೃಷ್ಟಂ ಸಮ್ಯಗ್ರಜ್ಜುಸ್ವರೂಪವಿಜ್ಞಾನಾತ್ ।

ತಸ್ಮಾದ್ವಸ್ತುಸತತ್ತ್ವಂ ಜ್ಞಾತವ್ಯಂ ಬನ್ಧಮುಕ್ತಯೇ ವಿದುಷಾ

॥ 347॥

ಶ್ಲೋಕ 347

ಅಯೋಽಗ್ನಿಯೋಗಾದಿವ ಸತ್ಸಮನ್ವಯಾನ್

ಮಾತ್ರಾದಿರೂಪೇಣ ವಿಜೃಮ್ಭತೇ ಧೀಃ ।

ತತ್ಕಾರ್ಯಮೇತದ್ದ್ವಿತಯಂ ಯತೋ ಮೃಷಾ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತತ್ಕಾರ್ಯಮೇವ ತ್ರಿತಯಂ)

ದೃಷ್ಟಂ ಭ್ರಮಸ್ವಪ್ನಮನೋರಥೇಷು

॥ 348॥

ಶ್ಲೋಕ 348

ತತೋ ವಿಕಾರಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರಹಮ್ಮುಖಾ

ದೇಹಾವಸಾನಾ ವಿಷಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ।

ಕ್ಷಣೇಽನ್ಯಥಾಭಾವಿತಯಾ ಹ್ಯಮೀಷಾ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭಾವಿನ ಏಷ ಆತ್ಮಾ)

ಮಸತ್ತ್ವಮಾತ್ಮಾ ತು ಕದಾಪಿ ನಾನ್ಯಥಾ

॥ 349॥

ಶ್ಲೋಕ 349

॥ 350॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮಸತ್ತ್ವಮಾತ್ಮಾ ತು ಕದಾಪಿ)

ನಿತ್ಯಾದ್ವಯಾಖಣ್ಡಚಿದೇಕರೂಪೋ

ಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಸಾಕ್ಷೀ ಸದಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣಃ ।

ಅಹಮ್ಪದಪ್ರತ್ಯಯಲಕ್ಷಿತಾರ್ಥಃ

ಪ್ರತ್ಯಕ್ ಸದಾನನ್ದಘನಃ ಪರಾತ್ಮಾ

ಶ್ಲೋಕ 350

ಇತ್ಥಂ ವಿಪಶ್ಚಿತ್ಸದಸದ್ವಿಭಜ್ಯ

ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತತ್ತ್ವಂ ನಿಜಬೋಧದೃಷ್ಟ್ಯಾ ।

ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡಬೋಧಂ

ತೇಭ್ಯೋ ವಿಮುಕ್ತಃ ಸ್ವಯಮೇವ ಶಾಮ್ಯತಿ

॥ 351॥

ಶ್ಲೋಕ 351

ಅಜ್ಞಾನಹೃದಯಗ್ರನ್ಥೇರ್ನಿಃಶೇಷವಿಲಯಸ್ತದಾ ।

ಸಮಾಧಿನಾಽವಿಕಲ್ಪೇನ ಯದಾಽದ್ವೈತಾತ್ಮದರ್ಶನಮ್

॥ 352॥

ಶ್ಲೋಕ 352

ತ್ವಮಹಮಿದಮಿತೀಯಂ ಕಲ್ಪನಾ ಬುದ್ಧಿದೋಷಾತ್

ಪ್ರಭವತಿ ಪರಮಾತ್ಮನ್ಯದ್ವಯೇ ನಿರ್ವಿಶೇಷೇ ।

ಪ್ರವಿಲಸತಿ ಸಮಾಧಾವಸ್ಯ ಸರ್ವೋ ವಿಕಲ್ಪೋ

ವಿಲಯನಮುಪಗಚ್ಛೇದ್ವಸ್ತುತತ್ತ್ವಾವಧೃತ್ಯಾ

॥ 353॥

ಶ್ಲೋಕ 353

ಶಾನ್ತೋ ದಾನ್ತಃ ಪರಮುಪರತಃ ಕ್ಷಾನ್ತಿಯುಕ್ತಃ ಸಮಾಧಿಂ

ಕುರ್ವನ್ನಿತ್ಯಂ ಕಲಯತಿ ಯತಿಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಸರ್ವಾತ್ಮಭಾವಮ್ ।

ತೇನಾವಿದ್ಯಾತಿಮಿರಜನಿತಾನ್ಸಾಧು ದಗ್ಧ್ವಾ ವಿಕಲ್ಪಾನ್

ಬ್ರಹ್ಮಾಕೃತ್ಯಾ ನಿವಸತಿ ಸುಖಂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೋ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಃ

॥ 354॥

ಶ್ಲೋಕ 354

ಸಮಾಹಿತಾ ಯೇ ಪ್ರವಿಲಾಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಂ

ಶ್ರೋತ್ರಾದಿ ಚೇತಃ ಸ್ವಮಹಂ ಚಿದಾತ್ಮನಿ ।

ತ ಏವ ಮುಕ್ತಾ ಭವಪಾಶಬನ್ಧೈಃ

ನಾನ್ಯೇ ತು ಪಾರೋಕ್ಷ್ಯಕಥಾಭಿಧಾಯಿನಃ

॥ 355॥

ಶ್ಲೋಕ 355

ಉಪಾಧಿಭೇದಾತ್ಸ್ವಯಮೇವ ಭಿದ್ಯತೇ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯೋಗಾತ್ಸ್ವಯಮೇವ)

ಚೋಪಾಧ್ಯಪೋಹೇ ಸ್ವಯಮೇವ ಕೇವಲಃ ।

ತಸ್ಮಾದುಪಾಧೇರ್ವಿಲಯಾಯ ವಿದ್ವಾನ್

ವಸೇತ್ಸದಾಽಕಲ್ಪಸಮಾಧಿನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 356॥

ಶ್ಲೋಕ 356

ಸತಿ ಸಕ್ತೋ ನರೋ ಯಾತಿ ಸದ್ಭಾವಂ ಹ್ಯೇಕನಿಷ್ಠಯಾ ।

ಕೀಟಕೋ ಭ್ರಮರಂ ಧ್ಯಾಯನ್ ಭ್ರಮರತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ

॥ 357॥

ಶ್ಲೋಕ 357

ಕ್ರಿಯಾನ್ತರಾಸಕ್ತಿಮಪಾಸ್ಯ ಕೀಟಕೋ

ಧ್ಯಾಯನ್ನಲಿತ್ವಂ ಹ್ಯಲಿಭಾವಮೃಚ್ಛತಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಧ್ಯಾಯನ್ಯಥಾಲಿಂ)

ತಥೈವ ಯೋಗೀ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ

ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಸಮಾಯಾತಿ ತದೇಕನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 358॥

ಶ್ಲೋಕ 358

ಅತೀವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ಪರಮಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ

ನ ಸ್ಥೂಲದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರತಿಪತ್ತುಮರ್ಹತಿ ।

ಸಮಾಧಿನಾತ್ಯನ್ತಸುಸೂಕ್ಷ್ಮವೃತ್ತ್ಯಾ

ಜ್ಞಾತವ್ಯಮಾರ್ಯೈರತಿಶುದ್ಧಬುದ್ಧಿಭಿಃ

॥ 359॥

ಶ್ಲೋಕ 359

ಯಥಾ ಸುವರ್ಣಂ ಪುಟಪಾಕಶೋಧಿತಂ

ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮಲಂ ಸ್ವಾತ್ಮಗುಣಂ ಸಮೃಚ್ಛತಿ ।

ತಥಾ ಮನಃ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಮಲಂ

ಧ್ಯಾನೇನ ಸನ್ತ್ಯಜ್ಯ ಸಮೇತಿ ತತ್ತ್ವಮ್

॥ 360॥

ಶ್ಲೋಕ 360

ನಿರನ್ತರಾಭ್ಯಾಸವಶಾತ್ತದಿತ್ಥಂ

ಪಕ್ವಂ ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಲೀಯತೇ ಯದಾ ।

ತದಾ ಸಮಾಧಿಃ ಸವಿಕಲ್ಪವರ್ಜಿತಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ವಿಕಲ್ಪವರ್ಜಿತಃ)

ಸ್ವತೋಽದ್ವಯಾನನ್ದರಸಾನುಭಾವಕಃ

॥ 361॥

ಶ್ಲೋಕ 361

ಸಮಾಧಿನಾಽನೇನ ಸಮಸ್ತವಾಸನಾ-

ಗ್ರನ್ಥೇರ್ವಿನಾಶೋಽಖಿಲಕರ್ಮನಾಶಃ ।

ಅನ್ತರ್ಬಹಿಃ ಸರ್ವತ ಏವ ಸರ್ವದಾ

ಸ್ವರೂಪವಿಸ್ಫೂರ್ತಿರಯತ್ನತಃ ಸ್ಯಾತ್

॥ 362॥

ಶ್ಲೋಕ 362

ಶ್ರುತೇಃ ಶತಗುಣಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮನನಂ ಮನನಾದಪಿ ।

ನಿದಿಧ್ಯಾಸಂ ಲಕ್ಷಗುಣಮನನ್ತಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಮ್

॥ 363॥

ಶ್ಲೋಕ 363

ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕಸಮಾಧಿನಾ ಸ್ಫುಟಂ

ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಮವಗಮ್ಯತೇ ಧ್ರುವಮ್ ।

ನಾನ್ಯಥಾ ಚಲತಯಾ ಮನೋಗತೇಃ

ಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ತರವಿಮಿಶ್ರಿತಂ ಭವೇತ್

॥ 364॥

ಶ್ಲೋಕ 364

ಅತಃ ಸಮಾಧತ್ಸ್ವ ಯತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ಸನ್

ನಿರನ್ತರಂ ಶಾನ್ತಮನಾಃ ಪ್ರತೀಚಿ ।

ವಿಧ್ವಂಸಯ ಧ್ವಾನ್ತಮನಾದ್ಯವಿದ್ಯಯಾ

ಕೃತಂ ಸದೇಕತ್ವವಿಲೋಕನೇನ

॥ 365॥

ಶ್ಲೋಕ 365

ಯೋಗಸ್ಯ ಪ್ರಥಮದ್ವಾರಂ ವಾಙ್ನಿರೋಧೋಽಪರಿಗ್ರಹಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಥಮಂ ದ್ವಾರಂ)

ನಿರಾಶಾ ಚ ನಿರೀಹಾ ಚ ನಿತ್ಯಮೇಕಾನ್ತಶೀಲತಾ

॥ 366॥

ಶ್ಲೋಕ 366

ಏಕಾನ್ತಸ್ಥಿತಿರಿನ್ದ್ರಿಯೋಪರಮಣೇ ಹೇತುರ್ದಮಶ್ಚೇತಸಃ

ಸಂರೋಧೇ ಕರಣಂ ಶಮೇನ ವಿಲಯಂ ಯಾಯಾದಹಂವಾಸನಾ ।

ತೇನಾನನ್ದರಸಾನುಭೂತಿರಚಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸದಾ ಯೋಗಿನಃ

ತಸ್ಮಾಚ್ಚಿತ್ತನಿರೋಧ ಏವ ಸತತಂ ಕಾರ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನೋ ಮುನೇಃ

॥ 367॥

ಶ್ಲೋಕ 367

॥ 368॥ ಪ್ರಯತ್ನಾನ್ಮುನೇಃ

ವಾಚಂ ನಿಯಚ್ಛಾತ್ಮನಿ ತಂ ನಿಯಚ್ಛ

ಬುದ್ಧೌ ಧಿಯಂ ಯಚ್ಛ ಚ ಬುದ್ಧಿಸಾಕ್ಷಿಣಿ ।

ತಂ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾತ್ಮನಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ

ವಿಲಾಪ್ಯ ಶಾನ್ತಿಂ ಪರಮಾಂ ಭಜಸ್ವ

ಶ್ಲೋಕ 368

ದೇಹಪ್ರಾಣೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಾದಿಭಿರುಪಾಧಿಭಿಃ ।

ಯೈರ್ಯೈರ್ವೃತ್ತೇಃಸಮಾಯೋಗಸ್ತತ್ತದ್ಭಾವೋಽಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ

॥ 369॥

ಶ್ಲೋಕ 369

ತನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ಮುನೇಃ ಸಮ್ಯಕ್ ಸರ್ವೋಪರಮಣಂ ಸುಖಮ್ ।

ಸನ್ದೃಶ್ಯತೇ ಸದಾನನ್ದರಸಾನುಭವವಿಪ್ಲವಃ

॥ 370॥

ಶ್ಲೋಕ 370

ಅನ್ತಸ್ತ್ಯಾಗೋ ಬಹಿಸ್ತ್ಯಾಗೋ ವಿರಕ್ತಸ್ಯೈವ ಯುಜ್ಯತೇ ।

ತ್ಯಜತ್ಯನ್ತರ್ಬಹಿಃಸಙ್ಗಂ ವಿರಕ್ತಸ್ತು ಮುಮುಕ್ಷಯಾ

॥ 371॥

ಶ್ಲೋಕ 371

ಬಹಿಸ್ತು ವಿಷಯೈಃ ಸಙ್ಗಂ ತಥಾನ್ತರಹಮಾದಿಭಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸಙ್ಗಃ)

ವಿರಕ್ತ ಏವ ಶಕ್ನೋತಿ ತ್ಯಕ್ತುಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿಷ್ಠಿತಃ

॥ 372॥

ಶ್ಲೋಕ 372

ವೈರಾಗ್ಯಬೋಧೌ ಪುರುಷಸ್ಯ ಪಕ್ಷಿವತ್

ಪಕ್ಷೌ ವಿಜಾನೀಹಿ ವಿಚಕ್ಷಣ ತ್ವಮ್ ।

ವಿಮುಕ್ತಿಸೌಧಾಗ್ರಲತಾಧಿರೋಹಣಂ

ತಾಭ್ಯಾಂ ವಿನಾ ನಾನ್ಯತರೇಣ ಸಿಧ್ಯತಿ

॥ 373॥

ಶ್ಲೋಕ 373

ಅತ್ಯನ್ತವೈರಾಗ್ಯವತಃ ಸಮಾಧಿಃ

ಸಮಾಹಿತಸ್ಯೈವ ದೃಢಪ್ರಬೋಧಃ ।

ಪ್ರಬುದ್ಧತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಹಿ ಬನ್ಧಮುಕ್ತಿಃ

ಮುಕ್ತಾತ್ಮನೋ ನಿತ್ಯಸುಖಾನುಭೂತಿಃ

॥ 374॥

ಶ್ಲೋಕ 374

ವೈರಾಗ್ಯಾನ್ನ ಪರಂ ಸುಖಸ್ಯ ಜನಕಂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ವಶ್ಯಾತ್ಮನಃ

ತಚ್ಚೇಚ್ಛುದ್ಧತರಾತ್ಮಬೋಧಸಹಿತಂ ಸ್ವಾರಾಜ್ಯಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಧುಕ್ ।

ಏತದ್ದ್ವಾರಮಜಸ್ರಮುಕ್ತಿಯುವತೇರ್ಯಸ್ಮಾತ್ತ್ವಮಸ್ಮಾತ್ಪರಂ

ಸರ್ವತ್ರಾಸ್ಪೃಹಯಾ ಸದಾತ್ಮನಿ ಸದಾ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಕುರು ಶ್ರೇಯಸೇ

॥ 375॥

ಶ್ಲೋಕ 375

ಆಶಾಂ ಛಿನ್ದ್ಧಿ ವಿಷೋಪಮೇಷು ವಿಷಯೇಷ್ವೇಷೈವ ಮೃತ್ಯೋಃ ಕೃತಿ- (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮೃತ್ಯೋಃ ಸೃತಿ)

ಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜಾತಿಕುಲಾಶ್ರಮೇಷ್ವಭಿಮತಿಂ ಮುಞ್ಚಾತಿದೂರಾತ್ಕ್ರಿಯಾಃ ।

ದೇಹಾದಾವಸತಿ ತ್ಯಜಾತ್ಮಧಿಷಣಾಂ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ಕುರುಷ್ವಾತ್ಮನಿ

ತ್ವಂ ದ್ರಷ್ಟಾಸ್ಯಮನೋಽಸಿ ನಿರ್ದ್ವಯಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸಿ ಯದ್ವಸ್ತುತಃ

॥ 376॥

ಶ್ಲೋಕ 376

॥ 377॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ದ್ರಷ್ಟಾಸ್ಯಮಲೋ)

ಲಕ್ಷ್ಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಮಾನಸಂ ದೃಢತರಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಂ

ಸ್ವಸ್ಥಾನೇ ವಿನಿವೇಶ್ಯ ನಿಶ್ಚಲತನುಶ್ಚೋಪೇಕ್ಷ್ಯ ದೇಹಸ್ಥಿತಿಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕ್ಯಮುಪೇತ್ಯ ತನ್ಮಯತಯಾ ಚಾಖಣ್ಡವೃತ್ತ್ಯಾಽನಿಶಂ

ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದರಸಂ ಪಿಬಾತ್ಮನಿ ಮುದಾ ಶೂನ್ಯೈಃ ಕಿಮನ್ಯೈರ್ಭೃಶಮ್

ಶ್ಲೋಕ 377

॥ 378॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಿಮನ್ಯೈರ್ಭ್ರಮೈಃ)

ಅನಾತ್ಮಚಿನ್ತನಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಂ ದುಃಖಕಾರಣಮ್ ।

ಚಿನ್ತಯಾತ್ಮಾನಮಾನನ್ದರೂಪಂ ಯನ್ಮುಕ್ತಿಕಾರಣಮ್

ಶ್ಲೋಕ 378

ಏಷ ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿರಶೇಷಸಾಕ್ಷೀ

ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶೋ ವಿಲಸತ್ಯಜಸ್ರಮ್ । ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶೇ

ಲಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಧಾಯೈನಮಸದ್ವಿಲಕ್ಷಣ-

ಮಖಣ್ಡವೃತ್ತ್ಯಾಽಽತ್ಮತಯಾಽನುಭಾವಯ

॥ 379॥

ಶ್ಲೋಕ 379

ಏತಮಚ್ಛಿನ್ನಯಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಪ್ರತ್ಯಯಾನ್ತರಶೂನ್ಯಯಾ ।

ಉಲ್ಲೇಖಯನ್ವಿಜಾನೀಯಾತ್ಸ್ವಸ್ವರೂಪತಯಾ ಸ್ಫುಟಮ್

॥ 380॥

ಶ್ಲೋಕ 380

ಅತ್ರಾತ್ಮತ್ವಂ ದೃಢೀಕುರ್ವನ್ನಹಮಾದಿಷು ಸನ್ತ್ಯಜನ್ ।

ಉದಾಸೀನತಯಾ ತೇಷು ತಿಷ್ಠೇತ್ಸ್ಫುಟಘಟಾದಿವತ್

॥ 381॥

ಶ್ಲೋಕ 381

॥ 382॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತಿಷ್ಠೇದ್ಘಟಪಟಾದಿವತ್)

ವಿಶುದ್ಧಮನ್ತಃಕರಣಂ ಸ್ವರೂಪೇ

ನಿವೇಶ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಬೋಧಮಾತ್ರೇ ।

ಶನೈಃ ಶನೈರ್ನಿಶ್ಚಲತಾಮುಪಾನಯನ್

ಪೂರ್ಣಂ ಸ್ವಮೇವಾನುವಿಲೋಕಯೇತ್ತತಃ

ಶ್ಲೋಕ 382

॥ 383॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪೂರ್ಣತ್ವಮೇವಾನು)

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಮನೋಽಹಮಾದಿಭಿಃ

ಸ್ವಾಜ್ಞಾನಕ್ಲೃಪ್ತೈರಖಿಲೈರುಪಾಧಿಭಿಃ ।

ವಿಮುಕ್ತಮಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡರೂಪಂ

ಪೂರ್ಣಂ ಮಹಾಕಾಶಮಿವಾವಲೋಕಯೇತ್

ಶ್ಲೋಕ 383

ಘಟಕಲಶಕುಸೂಲಸೂಚಿಮುಖ್ಯೈಃ

ಗಗನಮುಪಾಧಿಶತೈರ್ವಿಮುಕ್ತಮೇಕಮ್ ।

ಭವತಿ ನ ವಿವಿಧಂ ತಥೈವ ಶುದ್ಧಂ

ಪರಮಹಮಾದಿವಿಮುಕ್ತಮೇಕಮೇವ

॥ 384॥

ಶ್ಲೋಕ 384

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಸ್ತಮ್ಬಪರ್ಯನ್ತಾ ಮೃಷಾಮಾತ್ರಾ ಉಪಾಧಯಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾಃ ಸ್ತಮ್ಬ)

ತತಃ ಪೂರ್ಣಂ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಂ ಪಶ್ಯೇದೇಕಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಮ್

॥ 385॥

ಶ್ಲೋಕ 385

ಯತ್ರ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಕಲ್ಪಿತಂ ತದ್ವಿವೇಕೇ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯದ್ವಿವೇಕೇ)

ತತ್ತನ್ಮಾತ್ರಂ ನೈವ ತಸ್ಮಾದ್ವಿಭಿನ್ನಮ್ ।

ಭ್ರಾನ್ತೇರ್ನಾಶೇ ಭಾತಿ ದೃಷ್ಟಾಹಿತತ್ತ್ವಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭ್ರಾನ್ತಿದೃಷ್ಟಾ)

ರಜ್ಜುಸ್ತದ್ವದ್ವಿಶ್ವಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಮ್

॥ 386॥

ಶ್ಲೋಕ 386

ಸ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವಯಮಿನ್ದ್ರಃ ಸ್ವಯಂ ಶಿವಃ ।

ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದನ್ಯನ್ನ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 387॥

ಶ್ಲೋಕ 387

ಅನ್ತಃ ಸ್ವಯಂ ಚಾಪಿ ಬಹಿಃ ಸ್ವಯಂ ಚ

ಸ್ವಯಂ ಪುರಸ್ತಾತ್ ಸ್ವಯಮೇವ ಪಶ್ಚಾತ್ ।

ಸ್ವಯಂ ಹ್ಯಾವಾಚ್ಯಾಂ ಸ್ವಯಮಪ್ಯುದೀಚ್ಯಾಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಹ್ಯವಾಚ್ಯಾಂ)

ತಥೋಪರಿಷ್ಟಾತ್ಸ್ವಯಮಪ್ಯಧಸ್ತಾತ್

॥ 388॥

ಶ್ಲೋಕ 388

ತರಙ್ಗಫೇನಭ್ರಮಬುದ್ಬುದಾದಿ

ಸರ್ವಂ ಸ್ವರೂಪೇಣ ಜಲಂ ಯಥಾ ತಥಾ ।

ಚಿದೇವ ದೇಹಾದ್ಯಹಮನ್ತಮೇತತ್

ಸರ್ವಂ ಚಿದೇವೈಕರಸಂ ವಿಶುದ್ಧಮ್

॥ 389॥

ಶ್ಲೋಕ 389

ಸದೇವೇದಂ ಸರ್ವಂ ಜಗದವಗತಂ ವಾಙ್ಮನಸಯೋಃ

ಸತೋಽನ್ಯನ್ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ಪ್ರಕೃತಿಪರಸೀಮ್ನಿ ಸ್ಥಿತವತಃ ।

ಪೃಥಕ್ ಕಿಂ ಮೃತ್ಸ್ನಾಯಾಃ ಕಲಶಘಟಕುಮ್ಭಾದ್ಯವಗತಂ

ವದತ್ಯೇಷ ಭ್ರಾನ್ತಸ್ತ್ವಮಹಮಿತಿ ಮಾಯಾಮದಿರಯಾ

॥ 390॥

ಶ್ಲೋಕ 390

ಕ್ರಿಯಾಸಮಭಿಹಾರೇಣ ಯತ್ರ ನಾನ್ಯದಿತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।

ಬ್ರವೀತಿ ದ್ವೈತರಾಹಿತ್ಯಂ ಮಿಥ್ಯಾಧ್ಯಾಸನಿವೃತ್ತಯೇ

॥ 391॥

ಶ್ಲೋಕ 391

ಆಕಾಶವನ್ನಿರ್ಮಲನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪ)

ನಿಃಸೀಮನಿಃಸ್ಪನ್ದನನಿರ್ವಿಕಾರಮ್ ।

ಅನ್ತರ್ಬಹಿಃಶೂನ್ಯಮನನ್ಯಮದ್ವಯಂ

ಸ್ವಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಕಿಮಸ್ತಿ ಬೋಧ್ಯಮ್

॥ 392॥

ಶ್ಲೋಕ 392

ವಕ್ತವ್ಯಂ ಕಿಮು ವಿದ್ಯತೇಽತ್ರ ಬಹುಧಾ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಜೀವಃ ಸ್ವಯಂ

ಬ್ರಹ್ಮೈತಜ್ಜಗದಾತತಂ ನು ಸಕಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಂ ಶ್ರುತಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಜಗದಾಪರಾಣು ಸಕಲಂ)

ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿತಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಮತಯಃ ಸನ್ತ್ಯಕ್ತಬಾಹ್ಯಾಃ ಸ್ಫುಟಂ

ಬ್ರಹ್ಮೀಭೂಯ ವಸನ್ತಿ ಸನ್ತತಚಿದಾನನ್ದಾತ್ಮನೈತದ್ಧ್ರುವಮ್

॥ 393॥

ಶ್ಲೋಕ 393

॥ 394॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಆನನ್ದಾತ್ಮನೈವ ಧ್ರುವಮ್)

ಜಹಿ ಮಲಮಯಕೋಶೇಽಹನ್ಧಿಯೋತ್ಥಾಪಿತಾಶಾಂ

ಪ್ರಸಭಮನಿಲಕಲ್ಪೇ ಲಿಙ್ಗದೇಹೇಽಪಿ ಪಶ್ಚಾತ್ ।

ನಿಗಮಗದಿತಕೀರ್ತಿಂ ನಿತ್ಯಮಾನನ್ದಮೂರ್ತಿಂ

ಸ್ವಯಮಿತಿ ಪರಿಚೀಯ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪೇಣ ತಿಷ್ಠ

ಶ್ಲೋಕ 394

ಶವಾಕಾರಂ ಯಾವದ್ಭಜತಿ ಮನುಜಸ್ತಾವದಶುಚಿಃ

ಪರೇಭ್ಯಃ ಸ್ಯಾತ್ಕ್ಲೇಶೋ ಜನನಮರಣವ್ಯಾಧಿನಿಲಯಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವ್ಯಾಧಿನಿರಯಾಃ)

ಯದಾತ್ಮಾನಂ ಶುದ್ಧಂ ಕಲಯತಿ ಶಿವಾಕಾರಮಚಲಮ್

ತದಾ ತೇಭ್ಯೋ ಮುಕ್ತೋ ಭವತಿ ಹಿ ತದಾಹ ಶ್ರುತಿರಪಿ

॥ 395॥

ಶ್ಲೋಕ 395

ಸ್ವಾತ್ಮನ್ಯಾರೋಪಿತಾಶೇಷಾಭಾಸವಸ್ತುನಿರಾಸತಃ ।

ಸ್ವಯಮೇವ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೂರ್ಣಮದ್ವಯಮಕ್ರಿಯಮ್

॥ 396॥

ಶ್ಲೋಕ 396

ಸಮಾಹಿತಾಯಾಂ ಸತಿ ಚಿತ್ತವೃತ್ತೌ

ಪರಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ।

ನ ದೃಶ್ಯತೇ ಕಶ್ಚಿದಯಂ ವಿಕಲ್ಪಃ

ಪ್ರಜಲ್ಪಮಾತ್ರಃ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ ಯತಃ

॥ 397॥

ಶ್ಲೋಕ 397

॥ 398॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತತಃ)

ಅಸತ್ಕಲ್ಪೋ ವಿಕಲ್ಪೋಽಯಂ ವಿಶ್ವಮಿತ್ಯೇಕವಸ್ತುನಿ ।

ನಿರ್ವಿಕಾರೇ ನಿರಾಕಾರೇ ನಿರ್ವಿಶೇಷೇ ಭಿದಾ ಕುತಃ

ಶ್ಲೋಕ 398

ದ್ರಷ್ಟುದರ್ಶನದೃಶ್ಯಾದಿಭಾವಶೂನ್ಯೈಕವಸ್ತುನಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ದ್ರಷ್ಟೃದರ್ಶನ)

ನಿರ್ವಿಕಾರೇ ನಿರಾಕಾರೇ ನಿರ್ವಿಶೇಷೇ ಭಿದಾ ಕುತಃ

॥ 399॥

ಶ್ಲೋಕ 399

ಕಲ್ಪಾರ್ಣವ ಇವಾತ್ಯನ್ತಪರಿಪೂರ್ಣೈಕವಸ್ತುನಿ ।

ನಿರ್ವಿಕಾರೇ ನಿರಾಕಾರೇ ನಿರ್ವಿಶೇಷೇ ಭಿದಾ ಕುತಃ

॥ 400॥

ಶ್ಲೋಕ 400

ತೇಜಸೀವ ತಮೋ ಯತ್ರ ಪ್ರಲೀನಂ ಭ್ರಾನ್ತಿಕಾರಣಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯತ್ರ ವಿಲೀನಂ)

ಅದ್ವಿತೀಯೇ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ನಿರ್ವಿಶೇಷೇ ಭಿದಾ ಕುತಃ

॥ 401॥

ಶ್ಲೋಕ 401

ಏಕಾತ್ಮಕೇ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ಭೇದವಾರ್ತಾ ಕಥಂ ವಸೇತ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಥಂ ಭವೇತ್)

ಸುಷುಪ್ತೌ ಸುಖಮಾತ್ರಾಯಾಂ ಭೇದಃ ಕೇನಾವಲೋಕಿತಃ

॥ 402॥

ಶ್ಲೋಕ 402

ನ ಹ್ಯಸ್ತಿ ವಿಶ್ವಂ ಪರತತ್ತ್ವಬೋಧಾತ್

ಸದಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ।

ಕಾಲತ್ರಯೇ ನಾಪ್ಯಹಿರೀಕ್ಷಿತೋ ಗುಣೇ

ನ ಹ್ಯಮ್ಬುಬಿನ್ದುರ್ಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾಯಾಮ್

॥ 403॥

ಶ್ಲೋಕ 403

ಮಾಯಾಮಾತ್ರಮಿದಂ ದ್ವೈತಮದ್ವೈತಂ ಪರಮಾರ್ಥತಃ ।

ಇತಿ ಬ್ರೂತೇ ಶ್ರುತಿಃ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಸುಷುಪ್ತಾವನುಭೂಯತೇ

॥ 404॥

ಶ್ಲೋಕ 404

ಅನನ್ಯತ್ವಮಧಿಷ್ಠಾನಾದಾರೋಪ್ಯಸ್ಯ ನಿರೀಕ್ಷಿತಮ್ ।

ಪಣ್ಡಿತೈ ರಜ್ಜುಸರ್ಪಾದೌ ವಿಕಲ್ಪೋ ಭ್ರಾನ್ತಿಜೀವನಃ

॥ 405॥

ಶ್ಲೋಕ 405

ಚಿತ್ತಮೂಲೋ ವಿಕಲ್ಪೋಽಯಂ ಚಿತ್ತಾಭಾವೇ ನ ಕಶ್ಚನ ।

ಅತಶ್ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧೇಹಿ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೂಪೇ ಪರಾತ್ಮನಿ

॥ 406॥

ಶ್ಲೋಕ 406

ಕಿಮಪಿ ಸತತಬೋಧಂ ಕೇವಲಾನನ್ದರೂಪಂ

ನಿರುಪಮಮತಿವೇಲಂ ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಂ ನಿರೀಹಮ್ ।

ನಿರವಧಿಗಗನಾಭಂ ನಿಷ್ಕಲಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ

ಹೃದಿ ಕಲಯತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೂರ್ಣಂ ಸಮಾಧೌ

॥ 407॥

ಶ್ಲೋಕ 407

ಪ್ರಕೃತಿವಿಕೃತಿಶೂನ್ಯಂ ಭಾವನಾತೀತಭಾವಂ

ಸಮರಸಮಸಮಾನಂ ಮಾನಸಮ್ಬನ್ಧದೂರಮ್ ।

ನಿಗಮವಚನಸಿದ್ಧಂ ನಿತ್ಯಮಸ್ಮತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧಂ

ಹೃದಿ ಕಲಯತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೂರ್ಣಂ ಸಮಾಧೌ

॥ 408॥

ಶ್ಲೋಕ 408

ಅಜರಮಮರಮಸ್ತಾಭಾವವಸ್ತುಸ್ವರೂಪಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭಾಸವಸ್ತು)

ಸ್ತಿಮಿತಸಲಿಲರಾಶಿಪ್ರಖ್ಯಮಾಖ್ಯಾವಿಹೀನಮ್ ।

ಶಮಿತಗುಣವಿಕಾರಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಶಾನ್ತಮೇಕಂ

ಹೃದಿ ಕಲಯತಿ ವಿದ್ವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪೂರ್ಣಂ ಸಮಾಧೌ

॥ 409॥

ಶ್ಲೋಕ 409

ಸಮಾಹಿತಾನ್ತಃಕರಣಃ ಸ್ವರೂಪೇ

ವಿಲೋಕಯಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡವೈಭವಮ್ ।

ವಿಚ್ಛಿನ್ದ್ಧಿ ಬನ್ಧಂ ಭವಗನ್ಧಗನ್ಧಿತಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಗನ್ಧಗನ್ಧಿಲಂ)

ಯತ್ನೇನ ಪುಂಸ್ತ್ವಂ ಸಫಲೀಕುರುಷ್ವ ॥ 411-

ಸರ್ವೋಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದಮದ್ವಯಮ್ ।

ಭಾವಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ನ ಭೂಯಃ ಕಲ್ಪಸೇಽಧ್ವನೇ

॥ 410॥

ಶ್ಲೋಕ 410

ಛಾಯೇವ ಪುಂಸಃ ಪರಿದೃಶ್ಯಮಾನ-

ಮಾಭಾಸರೂಪೇಣ ಫಲಾನುಭೂತ್ಯಾ ।

ಶರೀರಮಾರಾಚ್ಛವವನ್ನಿರಸ್ತಂ

ಪುನರ್ನ ಸನ್ಧತ್ತ ಇದಂ ಮಹಾತ್ಮಾ

॥ 412॥

ಶ್ಲೋಕ 411

ಸತತವಿಮಲಬೋಧಾನನ್ದರೂಪಂ ಸಮೇತ್ಯ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ್ವಮೇತ್ಯ)

ತ್ಯಜ ಜಡಮಲರೂಪೋಪಾಧಿಮೇತಂ ಸುದೂರೇ ।

ಅಥ ಪುನರಪಿ ನೈಷ ಸ್ಮರ್ಯತಾಂ ವಾನ್ತವಸ್ತು (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪುನರಪಿ ನೈವ)

ಸ್ಮರಣವಿಷಯಭೂತಂ ಕಲ್ಪತೇ ಕುತ್ಸನಾಯ

॥ 413॥

ಶ್ಲೋಕ 412

ಸಮೂಲಮೇತತ್ಪರಿದಾಹ್ಯ ವಹ್ನೌ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪರಿದಹ್ಯ)

ಸದಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ ।

ತತಃ ಸ್ವಯಂ ನಿತ್ಯವಿಶುದ್ಧಬೋಧಾ-

ನನ್ದಾತ್ಮನಾ ತಿಷ್ಠತಿ ವಿದ್ವರಿಷ್ಠಃ

॥ 414॥

ಶ್ಲೋಕ 413

ಪ್ರಾರಬ್ಧಸೂತ್ರಗ್ರಥಿತಂ ಶರೀರಂ

ಪ್ರಯಾತು ವಾ ತಿಷ್ಠತು ಗೋರಿವ ಸ್ರಕ್ ।

ನ ತತ್ಪುನಃ ಪಶ್ಯತಿ ತತ್ತ್ವವೇತ್ತಾ-

ಽಽನನ್ದಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಲೀನವೃತ್ತಿಃ

॥ 415॥

ಶ್ಲೋಕ 414

ಅಖಣ್ಡಾನನ್ದಮಾತ್ಮಾನಂ ವಿಜ್ಞಾಯ ಸ್ವಸ್ವರೂಪತಃ ।

ಕಿಮಿಚ್ಛನ್ ಕಸ್ಯ ವಾ ಹೇತೋರ್ದೇಹಂ ಪುಷ್ಣಾತಿ ತತ್ತ್ವವಿತ್

॥ 416॥

ಶ್ಲೋಕ 415

ಸಂಸಿದ್ಧಸ್ಯ ಫಲಂ ತ್ವೇತಜ್ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಯೋಗಿನಃ ।

ಬಹಿರನ್ತಃ ಸದಾನನ್ದರಸಾಸ್ವಾದನಮಾತ್ಮನಿ

॥ 417॥

ಶ್ಲೋಕ 416

ವೈರಾಗ್ಯಸ್ಯ ಫಲಂ ಬೋಧೋ ಬೋಧಸ್ಯೋಪರತಿಃ ಫಲಮ್ ।

ಸ್ವಾನನ್ದಾನುಭವಾಚ್ಛಾನ್ತಿರೇಷೈವೋಪರತೇಃ ಫಲಮ್

॥ 418॥

ಶ್ಲೋಕ 417

ಯದ್ಯುತ್ತರೋತ್ತರಾಭಾವಃ ಪೂರ್ವಪೂರ್ವನ್ತು ನಿಷ್ಫಲಮ್ ।

ನಿವೃತ್ತಿಃ ಪರಮಾ ತೃಪ್ತಿರಾನನ್ದೋಽನುಪಮಃ ಸ್ವತಃ

॥ 419॥

ಶ್ಲೋಕ 418

ದೃಷ್ಟದುಃಖೇಷ್ವನುದ್ವೇಗೋ ವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಪ್ರಸ್ತುತಂ ಫಲಮ್ ।

ಯತ್ಕೃತಂ ಭ್ರಾನ್ತಿವೇಲಾಯಾಂ ನಾನಾ ಕರ್ಮ ಜುಗುಪ್ಸಿತಮ್ ।

ಪಶ್ಚಾನ್ನರೋ ವಿವೇಕೇನ ತತ್ಕಥಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ

॥ 420॥

ಶ್ಲೋಕ 419

ವಿದ್ಯಾಫಲಂ ಸ್ಯಾದಸತೋ ನಿವೃತ್ತಿಃ

ಪ್ರವೃತ್ತಿರಜ್ಞಾನಫಲಂ ತದೀಕ್ಷಿತಮ್ ।

ತಜ್ಜ್ಞಾಜ್ಞಯೋರ್ಯನ್ಮೃಗತೃಷ್ಣಿಕಾದೌ

ನೋಚೇದ್ವಿದಾಂ ದೃಷ್ಟಫಲಂ ಕಿಮಸ್ಮಾತ್

॥ 421॥

ಶ್ಲೋಕ 420

॥ 422॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನೋಚೇದ್ವಿದೋ)

ಅಜ್ಞಾನಹೃದಯಗ್ರನ್ಥೇರ್ವಿನಾಶೋ ಯದ್ಯಶೇಷತಃ ।

ಅನಿಚ್ಛೋರ್ವಿಷಯಃ ಕಿಂ ನು ಪ್ರವೃತ್ತೇಃ ಕಾರಣಂ ಸ್ವತಃ

ಶ್ಲೋಕ 421

॥ 423॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿದುಷಃ ಕಿಂ)

ವಾಸನಾನುದಯೋ ಭೋಗ್ಯೇ ವೈರಾಗ್ಯಸ್ಯ ತದಾವಧಿಃ ।

ಅಹಮ್ಭಾವೋದಯಾಭಾವೋ ಬೋಧಸ್ಯ ಪರಮಾವಧಿಃ ।

ಲೀನವೃತ್ತೈರನುತ್ಪತ್ತಿರ್ಮರ್ಯಾದೋಪರತೇಸ್ತು ಸಾ

ಶ್ಲೋಕ 422

॥ 424॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವೃತ್ತೇರ)

ಬ್ರಹ್ಮಾಕಾರತಯಾ ಸದಾ ಸ್ಥಿತತಯಾ ನಿರ್ಮುಕ್ತಬಾಹ್ಯಾರ್ಥಧೀ-

ರನ್ಯಾವೇದಿತಭೋಗ್ಯಭೋಗಕಲನೋ ನಿದ್ರಾಲುವದ್ಬಾಲವತ್ ।

ಸ್ವಪ್ನಾಲೋಕಿತಲೋಕವಜ್ಜಗದಿದಂ ಪಶ್ಯನ್ಕ್ವಚಿಲ್ಲಬ್ಧಧೀ-

ರಾಸ್ತೇ ಕಶ್ಚಿದನನ್ತಪುಣ್ಯಫಲಭುಗ್ಧನ್ಯಃ ಸ ಮಾನ್ಯೋ ಭುವಿ

ಶ್ಲೋಕ 423

ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೋ ಯತಿರಯಂ ಯಃ ಸದಾನನ್ದಮಶ್ನುತೇ ।

ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇವ ವಿಲೀನಾತ್ಮಾ ನಿರ್ವಿಕಾರೋ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಿಯಃ

॥ 425॥

ಶ್ಲೋಕ 424

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋಃ ಶೋಧಿತಯೋರೇಕಭಾವಾವಗಾಹಿನೀ ।

ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾ ಚ ಚಿನ್ಮಾತ್ರಾ ವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಜ್ಞೇತಿ ಕಥ್ಯತೇ ।

ಸುಸ್ಥಿತಾಽಸೌ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ

॥ 426॥

ಶ್ಲೋಕ 425

ಯಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಾ ಭವೇತ್ಪ್ರಜ್ಞಾ ಯಸ್ಯಾನನ್ದೋ ನಿರನ್ತರಃ ।

ಪ್ರಪಞ್ಚೋ ವಿಸ್ಮೃತಪ್ರಾಯಃ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ

॥ 427॥

ಶ್ಲೋಕ 426

ಲೀನಧೀರಪಿ ಜಾಗರ್ತಿ ಜಾಗ್ರದ್ಧರ್ಮವಿವರ್ಜಿತಃ ।

ಬೋಧೋ ನಿರ್ವಾಸನೋ ಯಸ್ಯ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ

॥ 428॥

ಶ್ಲೋಕ 427

ಶಾನ್ತಸಂಸಾರಕಲನಃ ಕಲಾವಾನಪಿ ನಿಷ್ಕಲಃ ।

ಯಸ್ಯ ಚಿತ್ತಂ ವಿನಿಶ್ಚಿನ್ತಂ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ

॥ 429॥

ಶ್ಲೋಕ 428

॥ 430॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಯಃ ಸಚಿತ್ತೋಽಪಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ತಃ)

ವರ್ತಮಾನೇಽಪಿ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿಞ್ಛಾಯಾವದನುವರ್ತಿನಿ ।

ಅಹನ್ತಾಮಮತಾಽಭಾವೋ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

ಶ್ಲೋಕ 429

ಅತೀತಾನನುಸನ್ಧಾನಂ ಭವಿಷ್ಯದವಿಚಾರಣಮ್ ।

ಔದಾಸೀನ್ಯಮಪಿ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 431॥

ಶ್ಲೋಕ 430

॥ 432॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರಾಪ್ತೇ)

ಗುಣದೋಷವಿಶಿಷ್ಟೇಽಸ್ಮಿನ್ಸ್ವಭಾವೇನ ವಿಲಕ್ಷಣೇ ।

ಸರ್ವತ್ರ ಸಮದರ್ಶಿತ್ವಂ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

ಶ್ಲೋಕ 431

ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಾರ್ಥಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೌ ಸಮದರ್ಶಿತಯಾಽಽತ್ಮನಿ ।

ಉಭಯತ್ರಾವಿಕಾರಿತ್ವಂ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 433॥

ಶ್ಲೋಕ 432

ಬ್ರಹ್ಮಾನನ್ದರಸಾಸ್ವಾದಾಸಕ್ತಚಿತ್ತತಯಾ ಯತೇಃ ।

ಅನ್ತರ್ಬಹಿರವಿಜ್ಞಾನಂ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 434॥

ಶ್ಲೋಕ 433

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಾದೌ ಕರ್ತವ್ಯೇ ಮಮಾಹಮ್ಭಾವವರ್ಜಿತಃ ।

ಔದಾಸೀನ್ಯೇನ ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ

॥ 435॥

ಶ್ಲೋಕ 434

॥ 436॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ)

ವಿಜ್ಞಾತ ಆತ್ಮನೋ ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಃ ಶ್ರುತೇರ್ಬಲಾತ್ ।

ಭವಬನ್ಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ

ಶ್ಲೋಕ 435

॥ 437॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ)

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯೇಷ್ವಹಮ್ಭಾವ ಇದಮ್ಭಾವಸ್ತದನ್ಯಕೇ ।

ಯಸ್ಯ ನೋ ಭವತಃ ಕ್ವಾಪಿ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ

ಶ್ಲೋಕ 436

ಜೀವೇಶೋಭಯಸಂಸಾರರೂಪದುರ್ವಾಸನೋಜ್ಝಿತಾ ।

ಸಾ ಸರ್ವದಾ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ ॥

ನ ಪ್ರತ್ಯಗ್ಬ್ರಹ್ಮಣೋರ್ಭೇದಂ ಕದಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಸರ್ಗಯೋಃ ।

ಪ್ರಜ್ಞಯಾ ಯೋ ವಿಜಾನಿತಿ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ

॥ 438॥

ಶ್ಲೋಕ 437

॥ 439॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ)

ಸಾಧುಭಿಃ ಪೂಜ್ಯಮಾನೇಽಸ್ಮಿನ್ಪೀಡ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ದುರ್ಜನೈಃ ।

ಸಮಭಾವೋ ಭವೇದ್ಯಸ್ಯ ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಲಕ್ಷಣಃ

ಶ್ಲೋಕ 438

॥ 440॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಇಷ್ಯತೇ)

ಯತ್ರ ಪ್ರವಿಷ್ಟಾ ವಿಷಯಾಃ ಪರೇರಿತಾ

ನದೀಪ್ರವಾಹಾ ಇವ ವಾರಿರಾಶೌ ।

ಲಿನನ್ತಿ ಸನ್ಮಾತ್ರತಯಾ ನ ವಿಕ್ರಿಯಾಂ

ಉತ್ಪಾದಯನ್ತ್ಯೇಷ ಯತಿರ್ವಿಮುಕ್ತಃ

ಶ್ಲೋಕ 439

ವಿಜ್ಞಾತಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಯಥಾಪೂರ್ವಂ ನ ಸಂಸೃತಿಃ ।

ಅಸ್ತಿ ಚೇನ್ನ ಸ ವಿಜ್ಞಾತಬ್ರಹ್ಮಭಾವೋ ಬಹಿರ್ಮುಖಃ

॥ 441॥

ಶ್ಲೋಕ 440

ಪ್ರಾಚೀನವಾಸನಾವೇಗಾದಸೌ ಸಂಸರತೀತಿ ಚೇತ್ ।

ನ ಸದೇಕತ್ವವಿಜ್ಞಾನಾನ್ಮನ್ದೀ ಭವತಿ ವಾಸನಾ

॥ 442॥

ಶ್ಲೋಕ 441

ಅತ್ಯನ್ತಕಾಮುಕಸ್ಯಾಪಿ ವೃತ್ತಿಃ ಕುಣ್ಠತಿ ಮಾತರಿ ।

ತಥೈವ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಜ್ಞಾತೇ ಪೂರ್ಣಾನನ್ದೇ ಮನೀಷಿಣಃ

॥ 443॥

ಶ್ಲೋಕ 442

ನಿದಿಧ್ಯಾಸನಶೀಲಸ್ಯ ಬಾಹ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ ಈಕ್ಷ್ಯತೇ ।

ಬ್ರವೀತಿ ಶ್ರುತಿರೇತಸ್ಯ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಫಲದರ್ಶನಾತ್

॥ 444॥

ಶ್ಲೋಕ 443

ಸುಖಾದ್ಯನುಭವೋ ಯಾವತ್ತಾವತ್ಪ್ರಾರಬ್ಧಮಿಷ್ಯತೇ ।

ಫಲೋದಯಃ ಕ್ರಿಯಾಪೂರ್ವೋ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೋ ನ ಹಿ ಕುತ್ರಚಿತ್

॥ 445॥

ಶ್ಲೋಕ 444

ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮೇತಿ ವಿಜ್ಞಾನಾತ್ಕಲ್ಪಕೋಟಿಶತಾರ್ಜಿತಮ್ ।

ಸಞ್ಚಿತಂ ವಿಲಯಂ ಯಾತಿ ಪ್ರಬೋಧಾತ್ಸ್ವಪ್ನಕರ್ಮವತ್

॥ 446॥

ಶ್ಲೋಕ 445

ಯತ್ಕೃತಂ ಸ್ವಪ್ನವೇಲಾಯಾಂ ಪುಣ್ಯಂ ವಾ ಪಾಪಮುಲ್ಬಣಮ್ ।

ಸುಪ್ತೋತ್ಥಿತಸ್ಯ ಕಿನ್ತತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ್ವರ್ಗಾಯ ನರಕಾಯ ವಾ

॥ 447॥

ಶ್ಲೋಕ 446

ಸ್ವಮಸಙ್ಗಮುದಾಸೀನಂ ಪರಿಜ್ಞಾಯ ನಭೋ ಯಥಾ ।

ನ ಶ್ಲಿಷ್ಯತಿ ಚ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕದಾಚಿದ್ಭಾವಿಕರ್ಮಭಿಃ

॥ 448॥

ಶ್ಲೋಕ 447

॥ 449॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಶ್ಲಿಷ್ಯತೇ ಯತಿಃ ಕಿಞ್ಚಿತ್)

ನ ನಭೋ ಘಟಯೋಗೇನ ಸುರಾಗನ್ಧೇನ ಲಿಪ್ಯತೇ ।

ತಥಾತ್ಮೋಪಾಧಿಯೋಗೇನ ತದ್ಧರ್ಮೈರ್ನೈವ ಲಿಪ್ಯತೇ

ಶ್ಲೋಕ 448

ಜ್ಞಾನೋದಯಾತ್ಪುರಾರಬ್ಧಂ ಕರ್ಮಜ್ಞಾನಾನ್ನ ನಶ್ಯತಿ ।

ಅದತ್ವಾ ಸ್ವಫಲಂ ಲಕ್ಷ್ಯಮುದ್ದಿಶ್ಯೋತ್ಸೃಷ್ಟಬಾಣವತ್

॥ 450॥

ಶ್ಲೋಕ 449

ವ್ಯಾಘ್ರಬುದ್ಧ್ಯಾ ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಬಾಣಃ ಪಶ್ಚಾತ್ತು ಗೋಮತೌ ।

ನ ತಿಷ್ಠತಿ ಛಿನತ್ಯೇವ ಲಕ್ಷ್ಯಂ ವೇಗೇನ ನಿರ್ಭರಮ್

॥ 451॥

ಶ್ಲೋಕ 450

ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಬಲವತ್ತರಂ ಖಲು ವಿದಾಂ ಭೋಗೇನ ತಸ್ಯ ಕ್ಷಯಃ

ಸಮ್ಯಗ್ಜ್ಞಾನಹುತಾಶನೇನ ವಿಲಯಃ ಪ್ರಾಕ್ಸಞ್ಚಿತಾಗಾಮಿನಾಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮೈಕ್ಯಮವೇಕ್ಷ್ಯ ತನ್ಮಯತಯಾ ಯೇ ಸರ್ವದಾ ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ

ತೇಷಾಂ ತತ್ತ್ರಿತಯಂ ನಹಿ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ತೇ ನಿರ್ಗುಣಮ್

॥ 452॥

ಶ್ಲೋಕ 451

ಉಪಾಧಿತಾದಾತ್ಮ್ಯವಿಹೀನಕೇವಲ-

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೈವಾತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತೋ ಮುನೇಃ ।

ಪ್ರಾರಬ್ಧಸದ್ಭಾವಕಥಾ ನ ಯುಕ್ತಾ

ಸ್ವಪ್ನಾರ್ಥಸಮ್ಬನ್ಧಕಥೇವ ಜಾಗ್ರತಃ

॥ 453॥

ಶ್ಲೋಕ 452

ನ ಹಿ ಪ್ರಬುದ್ಧಃ ಪ್ರತಿಭಾಸದೇಹೇ

ದೇಹೋಪಯೋಗಿನ್ಯಪಿ ಚ ಪ್ರಪಞ್ಚೇ ।

ಕರೋತ್ಯಹನ್ತಾಂ ಮಮತಾಮಿದನ್ತಾಂ

ಕಿನ್ತು ಸ್ವಯಂ ತಿಷ್ಠತಿ ಜಾಗರೇಣ

॥ 454॥

ಶ್ಲೋಕ 453

ನ ತಸ್ಯ ಮಿಥ್ಯಾರ್ಥಸಮರ್ಥನೇಚ್ಛಾ

ನ ಸಙ್ಗ್ರಹಸ್ತಜ್ಜಗತೋಽಪಿ ದೃಷ್ಟಃ ।

ತತ್ರಾನುವೃತ್ತಿರ್ಯದಿ ಚೇನ್ಮೃಷಾರ್ಥೇ

ನ ನಿದ್ರಯಾ ಮುಕ್ತ ಇತೀಷ್ಯತೇ ಧ್ರುವಮ್

॥ 455॥

ಶ್ಲೋಕ 454

ತದ್ವತ್ಪರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ವರ್ತಮಾನಃ

ಸದಾತ್ಮನಾ ತಿಷ್ಠತಿ ನಾನ್ಯದೀಕ್ಷತೇ ।

ಸ್ಮೃತಿರ್ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನವಿಲೋಕಿತಾರ್ಥೇ

ತಥಾ ವಿದಃ ಪ್ರಾಶನಮೋಚನಾದೌ

॥ 456॥

ಶ್ಲೋಕ 455

ಕರ್ಮಣಾ ನಿರ್ಮಿತೋ ದೇಹಃ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ತಸ್ಯ ಕಲ್ಪ್ಯತಾಮ್ ।

ನಾನಾದೇರಾತ್ಮನೋ ಯುಕ್ತಂ ನೈವಾತ್ಮಾ ಕರ್ಮನಿರ್ಮಿತಃ

॥ 457॥

ಶ್ಲೋಕ 456

ಅಜೋ ನಿತ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತ ಇತಿ ಬ್ರೂತೇ ಶ್ರುತಿರಮೋಘವಾಕ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಜೋ ನಿತ್ಯ ಇತಿ ಬ್ರೂತೇ ಶ್ರುತಿರೇಷಾ ತ್ವಮೋಘವಾಕ್)

ತದಾತ್ಮನಾ ತಿಷ್ಠತೋಽಸ್ಯ ಕುತಃ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕಲ್ಪನಾ

॥ 458॥

ಶ್ಲೋಕ 457

ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಸಿಧ್ಯತಿ ತದಾ ಯದಾ ದೇಹಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಿಃ ।

ದೇಹಾತ್ಮಭಾವೋ ನೈವೇಷ್ಟಃ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮತಃ

॥ 459॥

ಶ್ಲೋಕ 458

ಶರೀರಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕಲ್ಪನಾ ಭ್ರಾನ್ತಿರೇವ ಹಿ ।

ಅಧ್ಯಸ್ತಸ್ಯ ಕುತಃ ಸತ್ತ್ವಮಸತ್ಯಸ್ಯ ಕುತೋ ಜನಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸತ್ತ್ವಮಸತ್ತ್ವಸ್ಯ)

ಅಜಾತಸ್ಯ ಕುತೋ ನಾಶಃ ಪ್ರಾರಬ್ಧಮಸತಃ ಕುತಃ

॥ 460॥

ಶ್ಲೋಕ 459

ಜ್ಞಾನೇನಾಜ್ಞಾನಕಾರ್ಯಸ್ಯ ಸಮೂಲಸ್ಯ ಲಯೋ ಯದಿ ।

ತಿಷ್ಠತ್ಯಯಂ ಕಥಂ ದೇಹ ಇತಿ ಶಙ್ಕಾವತೋ ಜಡಾನ್

॥ 461॥

ಶ್ಲೋಕ 460

ಸಮಾಧಾತುಂ ಬಾಹ್ಯದೃಷ್ಟ್ಯಾ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ವದತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।

ನ ತು ದೇಹಾದಿಸತ್ಯತ್ವಬೋಧನಾಯ ವಿಪಶ್ಚಿತಾಮ್ ।

ಯತಃ ಶ್ರುತೇರಭಿಪ್ರಾಯಃ ಪರಮಾರ್ಥೈಕಗೋಚರಃ

॥ 462॥

ಶ್ಲೋಕ 461

ಪರಿಪೂರ್ಣಮನಾದ್ಯನ್ತಮಪ್ರಮೇಯಮವಿಕ್ರಿಯಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 463॥

ಶ್ಲೋಕ 462

ಸದ್ಘನಂ ಚಿದ್ಘನಂ ನಿತ್ಯಮಾನನ್ದಘನಮಕ್ರಿಯಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 464॥

ಶ್ಲೋಕ 463

ಪ್ರತ್ಯಗೇಕರಸಂ ಪೂರ್ಣಮನನ್ತಂ ಸರ್ವತೋಮುಖಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 465॥

ಶ್ಲೋಕ 464

ಅಹೇಯಮನುಪಾದೇಯಮನಾದೇಯಮನಾಶ್ರಯಮ್ । ಮನಾಧೇಯಮನಾ

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 466॥

ಶ್ಲೋಕ 465

ನಿರ್ಗುಣಂ ನಿಷ್ಕಲಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ ನಿರಞ್ಜನಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 467॥

ಶ್ಲೋಕ 466

ಅನಿರೂಪ್ಯ ಸ್ವರೂಪಂ ಯನ್ಮನೋವಾಚಾಮಗೋಚರಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 468॥

ಶ್ಲೋಕ 467

ಸತ್ಸಮೃದ್ಧಂ ಸ್ವತಃಸಿದ್ಧಂ ಶುದ್ಧಂ ಬುದ್ಧಮನೀದೃಶಮ್ ।

ಏಕಮೇವಾದ್ವಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನೇಹ ನಾನಾಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚನ

॥ 469॥

ಶ್ಲೋಕ 468

ನಿರಸ್ತರಾಗಾ ವಿನಿರಸ್ತಭೋಗಾಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿರಪಾಸ್ತಭೋಗಾಃ)

ಶಾನ್ತಾಃ ಸುದಾನ್ತಾ ಯತಯೋ ಮಹಾನ್ತಃ ।

ವಿಜ್ಞಾಯ ತತ್ತ್ವಂ ಪರಮೇತದನ್ತೇ

ಪ್ರಾಪ್ತಾಃ ಪರಾಂ ನಿರ್ವೃತಿಮಾತ್ಮಯೋಗಾತ್

॥ 470॥

ಶ್ಲೋಕ 469

ಭವಾನಪೀದಂ ಪರತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮನಃ

ಸ್ವರೂಪಮಾನನ್ದಘನಂ ವಿಚಾರ್ಯ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿಚಾಯ್ಯ)

ವಿಧೂಯ ಮೋಹಂ ಸ್ವಮನಃಪ್ರಕಲ್ಪಿತಂ

ಮುಕ್ತಃ ಕೃತಾರ್ಥೋ ಭವತು ಪ್ರಬುದ್ಧಃ

॥ 471॥

ಶ್ಲೋಕ 470

ಸಮಾಧಿನಾ ಸಾಧುವಿನಿಶ್ಚಲಾತ್ಮನಾ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುನಿಶ್ಚಲಾತ್ಮನಾ)

ಪಶ್ಯಾತ್ಮತತ್ತ್ವಂ ಸ್ಫುಟಬೋಧಚಕ್ಷುಷಾ ।

ನಿಃಸಂಶಯಂ ಸಮ್ಯಗವೇಕ್ಷಿತಶ್ಚೇ-

ಚ್ಛ್ರುತಃ ಪದಾರ್ಥೋ ನ ಪುನರ್ವಿಕಲ್ಪ್ಯತೇ

॥ 472॥

ಶ್ಲೋಕ 471

॥ 473॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪುನರ್ವಿಕಲ್ಪತೇ)

ಸ್ವಸ್ಯಾವಿದ್ಯಾಬನ್ಧಸಮ್ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಾ-

ತ್ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಾನನ್ದರೂಪಾತ್ಮಲಬ್ಧೌ ।

ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಯುಕ್ತಿರ್ದೇಶಿಕೋಕ್ತಿಃ ಪ್ರಮಾಣಂ

ಚಾನ್ತಃಸಿದ್ಧಾ ಸ್ವಾನುಭೂತಿಃ ಪ್ರಮಾಣಮ್

ಶ್ಲೋಕ 472

ಬನ್ಧೋ ಮೋಕ್ಷಶ್ಚ ತೃಪ್ತಿಶ್ಚ ಚಿನ್ತಾಽಽರೋಗ್ಯಕ್ಷುಧಾದಯಃ ।

ಸ್ವೇನೈವ ವೇದ್ಯಾ ಯಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಪರೇಷಾಮಾನುಮಾನಿಕಮ್

॥ 474॥

ಶ್ಲೋಕ 473

ತಟಸ್ಥಿತಾ ಬೋಧಯನ್ತಿ ಗುರವಃ ಶ್ರುತಯೋ ಯಥಾ ।

ಪ್ರಜ್ಞಯೈವ ತರೇದ್ವಿದ್ವಾನೀಶ್ವರಾನುಗೃಹೀತಯಾ

॥ 475॥

ಶ್ಲೋಕ 474

ಸ್ವಾನುಭೂತ್ಯಾ ಸ್ವಯಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಸ್ವಮಾತ್ಮಾನಮಖಣ್ಡಿತಮ್ ।

ಸಂಸಿದ್ಧಃ ಸಮ್ಮುಖಂ ತಿಷ್ಠೇನ್ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಾತ್ಮನಾಽಽತ್ಮನಿ

॥ 476॥

ಶ್ಲೋಕ 475

॥ 477॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುಸುಖಂ ತಿಷ್ಠೇನ್)

ವೇದಾನ್ತಸಿದ್ಧಾನ್ತನಿರುಕ್ತಿರೇಷಾ

ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಜೀವಃ ಸಕಲಂ ಜಗಚ್ಚ ।

ಅಖಣ್ಡರೂಪಸ್ಥಿತಿರೇವ ಮೋಕ್ಷೋ

ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯೇ ಶ್ರುತಯಃ ಪ್ರಮಾಣಮ್

ಶ್ಲೋಕ 476

॥ 478॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಂ)

ಇತಿ ಗುರುವಚನಾಚ್ಛ್ರುತಿಪ್ರಮಾಣಾತ್

ಪರಮವಗಮ್ಯ ಸತತ್ತ್ವಮಾತ್ಮಯುಕ್ತ್ಯಾ ।

ಪ್ರಶಮಿತಕರಣಃ ಸಮಾಹಿತಾತ್ಮಾ

ಕ್ವಚಿದಚಲಾಕೃತಿರಾತ್ಮನಿಷ್ಠತೋಽಭೂತ್

ಶ್ಲೋಕ 477

॥ 479॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಆತ್ಮನಿಷ್ಠಿತೋ)

ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಂ ಸಮಾಧಾಯ ಪರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಮಾನಸಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಞ್ಚಿತ್ಕಾಲಂ)

ಉತ್ಥಾಯ ಪರಮಾನನ್ದಾದಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್

ಶ್ಲೋಕ 478

॥ 480॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವ್ಯುತ್ಥಾಯ)

ಬುದ್ಧಿರ್ವಿನಷ್ಟಾ ಗಲಿತಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋರೇಕತಯಾಽಧಿಗತ್ಯಾ ।

ಇದಂ ನ ಜಾನೇಽಪ್ಯನಿದಂ ನ ಜಾನೇ

ಕಿಂ ವಾ ಕಿಯದ್ವಾ ಸುಖಮಸ್ತ್ಯಪಾರಮ್

ಶ್ಲೋಕ 479

॥ 481॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುಖಮಸ್ಯ ಪಾರಮ್)

ವಾಚಾ ವಕ್ತುಮಶಕ್ಯಮೇವ ಮನಸಾ ಮನ್ತುಂ ನ ವಾ ಶಕ್ಯತೇ

ಸ್ವಾನನ್ದಾಮೃತಪೂರಪೂರಿತಪರಬ್ರಹ್ಮಾಮ್ಬುಧೇರ್ವೈಭವಮ್ ।

ಅಮ್ಭೋರಾಶಿವಿಶೀರ್ಣವಾರ್ಷಿಕಶಿಲಾಭಾವಂ ಭಜನ್ಮೇ ಮನೋ

ಯಸ್ಯಾಂಶಾಂಶಲವೇ ವಿಲೀನಮಧುನಾಽಽನನ್ದಾತ್ಮನಾ ನಿರ್ವೃತಮ್

ಶ್ಲೋಕ 480

ಕ್ವ ಗತಂ ಕೇನ ವಾ ನೀತಂ ಕುತ್ರ ಲೀನಮಿದಂ ಜಗತ್ ।

ಅಧುನೈವ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಂ ನಾಸ್ತಿ ಕಿಂ ಮಹದದ್ಭುತಮ್

॥ 482॥

ಶ್ಲೋಕ 481

ಕಿಂ ಹೇಯಂ ಕಿಮುಪಾದೇಯಂ ಕಿಮನ್ಯತ್ಕಿಂ ವಿಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ಅಖಣ್ಡಾನನ್ದಪೀಯೂಷಪೂರ್ಣೇ ಬ್ರಹ್ಮಮಹಾರ್ಣವೇ

॥ 483॥

ಶ್ಲೋಕ 482

ನ ಕಿಞ್ಚಿದತ್ರ ಪಶ್ಯಾಮಿ ನ ಶಋಣೋಮಿ ನ ವೇದ್ಮ್ಯಹಮ್ ।

ಸ್ವಾತ್ಮನೈವ ಸದಾನನ್ದರೂಪೇಣಾಸ್ಮಿ ವಿಲಕ್ಷಣಃ

॥ 484॥

ಶ್ಲೋಕ 483

ನಮೋ ನಮಸ್ತೇ ಗುರವೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ

ವಿಮುಕ್ತಸಙ್ಗಾಯ ಸದುತ್ತಮಾಯ ।

ನಿತ್ಯಾದ್ವಯಾನನ್ದರಸಸ್ವರೂಪಿಣೇ

ಭೂಮ್ನೇ ಸದಾಽಪಾರದಯಾಮ್ಬುಧಾಮ್ನೇ

॥ 485॥

ಶ್ಲೋಕ 484

ಯತ್ಕಟಾಕ್ಷಶಶಿಸಾನ್ದ್ರಚನ್ದ್ರಿಕಾ-

ಪಾತಧೂತಭವತಾಪಜಶ್ರಮಃ ।

ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಹಮಖಣ್ಡವೈಭವಾ-

ನನ್ದಮಾತ್ಮಪದಮಕ್ಷಯಂ ಕ್ಷಣಾತ್

॥ 486॥

ಶ್ಲೋಕ 485

ಧನ್ಯೋಽಹಂ ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽಹಂ ವಿಮುಕ್ತೋಽಹಂ ಭವಗ್ರಹಾತ್ ।

ನಿತ್ಯಾನನ್ದಸ್ವರೂಪೋಽಹಂ ಪೂರ್ಣೋಽಹಂ ತ್ವದನುಗ್ರಹಾತ್

॥ 487॥

ಶ್ಲೋಕ 486

ಅಸಙ್ಗೋಽಹಮನಙ್ಗೋಽಹಮಲಿಙ್ಗೋಽಹಮಭಙ್ಗುರಃ ।

ಪ್ರಶಾನ್ತೋಽಹಮನನ್ತೋಽಹಮಮಲೋಽಹಂ ಚಿರನ್ತನಃ

॥ 488॥

ಶ್ಲೋಕ 487

॥ 489॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಽಹಮತಾನ್ತೋಽಹಂ)

ಅಕರ್ತಾಹಮಭೋಕ್ತಾಹಮವಿಕಾರೋಽಹಮಕ್ರಿಯಃ ।

ಶುದ್ಧಬೋಧಸ್ವರೂಪೋಽಹಂ ಕೇವಲೋಽಹಂ ಸದಾಶಿವಃ

ಶ್ಲೋಕ 488

ದ್ರಷ್ಟುಃ ಶ್ರೋತುರ್ವಕ್ತುಃ ಕರ್ತುರ್ಭೋಕ್ತುರ್ವಿಭಿನ್ನ ಏವಾಹಮ್ ।

ನಿತ್ಯನಿರನ್ತರನಿಷ್ಕ್ರಿಯನಿಃಸೀಮಾಸಙ್ಗಪೂರ್ಣಬೋಧಾತ್ಮಾ

॥ 490॥

ಶ್ಲೋಕ 489

ನಾಹಮಿದಂ ನಾಹಮದೋಽಪ್ಯುಭಯೋರವಭಾಸಕಂ ಪರಂ ಶುದ್ಧಮ್ ।

ಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರಶೂನ್ಯಂ ಪೂರ್ಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಮೇವಾಹಮ್

॥ 491॥

ಶ್ಲೋಕ 490

ನಿರುಪಮಮನಾದಿತತ್ತ್ವಂ ತ್ವಮಹಮಿದಮದ ಇತಿ ಕಲ್ಪನಾದೂರಮ್ ।

ನಿತ್ಯಾನನ್ದೈಕರಸಂ ಸತ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಿತೀಯಮೇವಾಹಮ್

॥ 492॥

ಶ್ಲೋಕ 491

ನಾರಾಯಣೋಽಹಂ ನರಕಾನ್ತಕೋಽಹಂ

ಪುರಾನ್ತಕೋಽಹಂ ಪುರುಷೋಽಹಮೀಶಃ ।

ಅಖಣ್ಡಬೋಧೋಽಹಮಶೇಷಸಾಕ್ಷೀ

ನಿರೀಶ್ವರೋಽಹಂ ನಿರಹಂ ಚ ನಿರ್ಮಮಃ

॥ 493॥

ಶ್ಲೋಕ 492

ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷ್ವಹಮೇವ ಸಂಸ್ಥಿತೋ

ಜ್ಞಾನಾತ್ಮನಾಽನ್ತರ್ಬಹಿರಾಶ್ರಯಃ ಸನ್ ।

ಭೋಕ್ತಾ ಚ ಭೋಗ್ಯಂ ಸ್ವಯಮೇವ ಸರ್ವಂ

ಯದ್ಯತ್ಪೃಥಗ್ದೃಷ್ಟಮಿದನ್ತಯಾ ಪುರಾ

॥ 494॥

ಶ್ಲೋಕ 493

ಮಯ್ಯಖಣ್ಡಸುಖಾಮ್ಭೋಧೌ ಬಹುಧಾ ವಿಶ್ವವೀಚಯಃ ।

ಉತ್ಪದ್ಯನ್ತೇ ವಿಲೀಯನ್ತೇ ಮಾಯಾಮಾರುತವಿಭ್ರಮಾತ್

॥ 495॥

ಶ್ಲೋಕ 494

ಸ್ಥುಲಾದಿಭಾವಾ ಮಯಿ ಕಲ್ಪಿತಾ ಭ್ರಮಾ-

ದಾರೋಪಿತಾನುಸ್ಫುರಣೇನ ಲೋಕೈಃ ।

ಕಾಲೇ ಯಥಾ ಕಲ್ಪಕವತ್ಸರಾಯ-

ಣರ್ತ್ವಾದಯೋ ನಿಷ್ಕಲನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ

॥ 496॥

ಶ್ಲೋಕ 495

ಆರೋಪಿತಂ ನಾಶ್ರಯದೂಷಕಂ ಭವೇತ್

ಕದಾಪಿ ಮೂಢೈರತಿದೋಷದೂಷಿತೈಃ । ಮೂಢೈರ್ಮತಿ

ನಾರ್ದ್ರೀಕರೋತ್ಯೂಷರಭೂಮಿಭಾಗಂ

ಮರೀಚಿಕಾವಾರಿ ಮಹಾಪ್ರವಾಹಃ

॥ 497॥

ಶ್ಲೋಕ 496

ಆಕಾಶವಲ್ಲೇಪವಿದೂರಗೋಽಹಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಆಕಾಶವತ್ ಕಲ್ಪವಿ)

ಆದಿತ್ಯವದ್ಭಾಸ್ಯವಿಲಕ್ಷಣೋಽಹಮ್ ।

ಅಹಾರ್ಯವನ್ನಿತ್ಯವಿನಿಶ್ಚಲೋಽಹಂ

ಅಮ್ಭೋಧಿವತ್ಪಾರವಿವರ್ಜಿತೋಽಹಮ್

॥ 498॥

ಶ್ಲೋಕ 497

ನ ಮೇ ದೇಹೇನ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ ಮೇಘೇನೇವ ವಿಹಾಯಸಃ ।

ಅತಃ ಕುತೋ ಮೇ ತದ್ಧರ್ಮಾ ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತಯಃ

॥ 499॥

ಶ್ಲೋಕ 498

ಉಪಾಧಿರಾಯಾತಿ ಸ ಏವ ಗಚ್ಛತಿ

ಸ ಏವ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕರೋತಿ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ।

ಸ ಏವ ಜೀರ್ಯನ್ ಮ್ರಿಯತೇ ಸದಾಹಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಏವ ಜೀವನ್)

ಕುಲಾದ್ರಿವನ್ನಿಶ್ಚಲ ಏವ ಸಂಸ್ಥಿತಃ

॥ 500॥

ಶ್ಲೋಕ 499

ನ ಮೇ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ನ ಚ ಮೇ ನಿವೃತ್ತಿಃ

ಸದೈಕರೂಪಸ್ಯ ನಿರಂಶಕಸ್ಯ ।

ಏಕಾತ್ಮಕೋ ಯೋ ನಿವಿಡೋ ನಿರನ್ತರೋ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿಬಿಡೋ)

ವ್ಯೋಮೇವ ಪೂರ್ಣಃ ಸ ಕಥಂ ನು ಚೇಷ್ಟತೇ

॥ 501॥

ಶ್ಲೋಕ 500

ಪುಣ್ಯಾನಿ ಪಾಪಾನಿ ನಿರಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಯ

ನಿಶ್ಚೇತಸೋ ನಿರ್ವಿಕೃತೇರ್ನಿರಾಕೃತೇಃ ।

ಕುತೋ ಮಮಾಖಣ್ಡಸುಖಾನುಭೂತೇಃ

ಬ್ರೂತೇ ಹ್ಯನನ್ವಾಗತಮಿತ್ಯಪಿ ಶ್ರುತಿಃ

॥ 502॥

ಶ್ಲೋಕ 501

ಛಾಯಯಾ ಸ್ಪೃಷ್ಟಮುಷ್ಣಂ ವಾ ಶೀತಂ ವಾ ಸುಷ್ಠು ದುಃಷ್ಠು ವಾ ।

ನ ಸ್ಪೃಶತ್ಯೇವ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪುರುಷಂ ತದ್ವಿಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 503॥

ಶ್ಲೋಕ 502

ನ ಸಾಕ್ಷಿಣಂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಧರ್ಮಾಃ ಸಂಸ್ಪೃಶನ್ತಿ ವಿಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ಅವಿಕಾರಮುದಾಸೀನಂ ಗೃಹಧರ್ಮಾಃ ಪ್ರದೀಪವತ್ ।

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಧರ್ಮಾ ನೈವಾತ್ಮಾನಂ ಸ್ಪೃಶನ್ತ್ಯಹೋ

॥ 504॥

ಶ್ಲೋಕ 503

॥ 505॥ ಏಕ್ಷ್ತ್ರ

ರವೇರ್ಯಥಾ ಕರ್ಮಣಿ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವೋ

ವಹ್ನೇರ್ಯಥಾ ದಾಹನಿಯಾಮಕತ್ವಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಾಽಯಸಿ ದಾಹಕತ್ವಮ್)

ರಜ್ಜೋರ್ಯಥಾಽಽರೋಪಿತವಸ್ತುಸಙ್ಗಃ

ತಥೈವ ಕೂಟಸ್ಥಚಿದಾತ್ಮನೋ ಮೇ

ಶ್ಲೋಕ 504

ಕರ್ತಾಪಿ ವಾ ಕಾರಯಿತಾಪಿ ನಾಹಂ

ಭೋಕ್ತಾಪಿ ವಾ ಭೋಜಯಿತಾಪಿ ನಾಹಮ್ ।

ದ್ರಷ್ಟಾಪಿ ವಾ ದರ್ಶಯಿತಾಪಿ ನಾಹಂ

ಸೋಽಹಂ ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿರನೀದೃಗಾತ್ಮಾ

॥ 506॥

ಶ್ಲೋಕ 505

ಚಲತ್ಯುಪಾಧೌ ಪ್ರತಿಬಿಮ್ಬಲೌಲ್ಯ-

ಮೌಪಾಧಿಕಂ ಮೂಢಧಿಯೋ ನಯನ್ತಿ ।

ಸ್ವಬಿಮ್ಬಭೂತಂ ರವಿವದ್ವಿನಿಷ್ಕ್ರಿಯಂ

ಕರ್ತಾಸ್ಮಿ ಭೋಕ್ತಾಸ್ಮಿ ಹತೋಽಸ್ಮಿ ಹೇತಿ

॥ 507॥

ಶ್ಲೋಕ 506

ಜಲೇ ವಾಪಿ ಸ್ಥಲೇ ವಾಪಿ ಲುಠತ್ವೇಷ ಜಡಾತ್ಮಕಃ ।

ನಾಹಂ ವಿಲಿಪ್ಯೇ ತದ್ಧರ್ಮೈರ್ಘಟಧರ್ಮೈರ್ನಭೋ ಯಥಾ

॥ 508॥

ಶ್ಲೋಕ 507

ಕರ್ತೃತ್ವಭೋಕ್ತೃತ್ವಖಲತ್ವಮತ್ತತಾ-

ಜಡತ್ವಬದ್ಧತ್ವವಿಮುಕ್ತತಾದಯಃ ।

ಬುದ್ಧೇರ್ವಿಕಲ್ಪಾ ನ ತು ಸನ್ತಿ ವಸ್ತುತಃ

ಸ್ವಸ್ಮಿನ್ಪರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಕೇವಲೇಽದ್ವಯೇ

॥ 509॥

ಶ್ಲೋಕ 508

ಸನ್ತು ವಿಕಾರಾಃ ಪ್ರಕೃತೇರ್ದಶಧಾ ಶತಧಾ ಸಹಸ್ರಧಾ ವಾಪಿ ।

ಕಿಂ ಮೇಽಸಙ್ಗಚಿತಸ್ತೈರ್ನ ಘನಃ ಕ್ವಚಿದಮ್ಬರಂ ಸ್ಪೃಶತಿ

॥ 510॥

ಶ್ಲೋಕ 509

॥ 511॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ತೈಃ ಕಿಂ ಮೇಽಸಙ್ಗಚಿತೇರ್ನ ಹ್ಯಮ್ಬುದಡಮ್ಬರೋಽಮ್ಬರಂ)

ಅವ್ಯಕ್ತಾದಿಸ್ಥೂಲಪರ್ಯನ್ತಮೇತತ್

ವಿಶ್ವಂ ಯತ್ರಾಭಾಸಮಾತ್ರಂ ಪ್ರತೀತಮ್ ।

ವ್ಯೋಮಪ್ರಖ್ಯಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಮಾದ್ಯನ್ತಹೀನಂ

ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವೈತಂ ಯತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ

ಶ್ಲೋಕ 510

ಸರ್ವಾಧಾರಂ ಸರ್ವವಸ್ತುಪ್ರಕಾಶಂ

ಸರ್ವಾಕಾರಂ ಸರ್ವಗಂ ಸರ್ವಶೂನ್ಯಮ್ ।

ನಿತ್ಯಂ ಶುದ್ಧಂ ನಿಶ್ಚಲಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ನಿಷ್ಕಲಂ)

ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವೈತಂ ಯತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ

॥ 512॥

ಶ್ಲೋಕ 511

ಯತ್ಪ್ರತ್ಯಸ್ತಾಶೇಷಮಾಯಾವಿಶೇಷಂ

ಪ್ರತ್ಯಗ್ರೂಪಂ ಪ್ರತ್ಯಯಾಗಮ್ಯಮಾನಮ್ ।

ಸತ್ಯಜ್ಞಾನಾನನ್ತಮಾನನ್ದರೂಪಂ

ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವೈತಂ ಯತ್ತದೇವಾಹಮಸ್ಮಿ

॥ 513॥

ಶ್ಲೋಕ 512

ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೋಽಸ್ಮ್ಯವಿಕಾರೋಽಸ್ಮಿ

ನಿಷ್ಕಲೋಽಸ್ಮಿ ನಿರಾಕೃತಿಃ ।

ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೋಽಸ್ಮಿ ನಿತ್ಯೋಽಸ್ಮಿ

ನಿರಾಲಮ್ಬೋಽಸ್ಮಿ ನಿರ್ದ್ವಯಃ

॥ 514॥

ಶ್ಲೋಕ 513

ಸರ್ವಾತ್ಮಕೋಽಹಂ ಸರ್ವೋಽಹಂ ಸರ್ವಾತೀತೋಽಹಮದ್ವಯಃ ।

ಕೇವಲಾಖಣ್ಡಬೋಧೋಽಹಮಾನನ್ದೋಽಹಂ ನಿರನ್ತರಃ

॥ 515॥

ಶ್ಲೋಕ 514

ಸ್ವಾರಾಜ್ಯಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಿಭೂತಿರೇಷಾ

ಭವತ್ಕೃಪಾಶ್ರೀಮಹಿಮಪ್ರಸಾದಾತ್ ।

ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಮಯಾ ಶ್ರೀಗುರವೇ ಮಹಾತ್ಮನೇ

ನಮೋ ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಪುನರ್ನಮೋಽಸ್ತು

॥ 516॥

ಶ್ಲೋಕ 515

ಮಹಾಸ್ವಪ್ನೇ ಮಾಯಾಕೃತಜನಿಜರಾಮೃತ್ಯುಗಹನೇ

ಭ್ರಮನ್ತಂ ಕ್ಲಿಶ್ಯನ್ತಂ ಬಹುಲತರತಾಪೈರನುದಿನಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ರನುಕಲಮ್)

ಅಹಙ್ಕಾರವ್ಯಾಘ್ರವ್ಯಥಿತಮಿಮಮತ್ಯನ್ತಕೃಪಯಾ

ಪ್ರಬೋಧ್ಯ ಪ್ರಸ್ವಾಪಾತ್ಪರಮವಿತವಾನ್ಮಾಮಸಿ ಗುರೋ

॥ 517॥

ಶ್ಲೋಕ 516

ನಮಸ್ತಸ್ಮೈ ಸದೈಕಸ್ಮೈ ಕಸ್ಮೈಚಿನ್ಮಹಸೇ ನಮಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸದೇಕಸ್ಮೈ ನಮಶ್ಚಿನ್ಮಹಸೇ ಮುಹುಃ)

ಯದೇತದ್ವಿಶ್ವರೂಪೇಣ ರಾಜತೇ ಗುರುರಾಜ ತೇ

॥ 518॥

ಶ್ಲೋಕ 517

ಇತಿ ನತಮವಲೋಕ್ಯ ಶಿಷ್ಯವರ್ಯಂ

ಸಮಧಿಗತಾತ್ಮಸುಖಂ ಪ್ರಬುದ್ಧತತ್ತ್ವಮ್ ।

ಪ್ರಮುದಿತಹೃದಯಂ ಸ ದೇಶಿಕೇನ್ದ್ರಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಹೃದಯಃ)

ಪುನರಿದಮಾಹ ವಚಃ ಪರಂ ಮಹಾತ್ಮಾ

॥ 519॥

ಶ್ಲೋಕ 518

ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರತ್ಯಯಸನ್ತತಿರ್ಜಗದತೋ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ತತ್ಸರ್ವತಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸತ್ಸರ್ವತಃ)

ಪಶ್ಯಾಧ್ಯಾತ್ಮದೃಶಾ ಪ್ರಶಾನ್ತಮನಸಾ ಸರ್ವಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸ್ವಪಿ ।

ರೂಪಾದನ್ಯದವೇಕ್ಷಿತಂ ಕಿಮಭಿತಶ್ಚಕ್ಷುಷ್ಮತಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿದ್ಯತೇ)

ತದ್ವದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದಃ ಸತಃ ಕಿಮಪರಂ ಬುದ್ಧೇರ್ವಿಹಾರಾಸ್ಪದಮ್

॥ 520॥

ಶ್ಲೋಕ 519

ಕಸ್ತಾಂ ಪರಾನನ್ದರಸಾನುಭೂತಿ-

ಮೃತ್ಸೃಜ್ಯ ಶೂನ್ಯೇಷು ರಮೇತ ವಿದ್ವಾನ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಮುತ್ಸೃಜ್ಯ

ಚನ್ದ್ರೇ ಮಹಾಹ್ಲಾದಿನಿ ದೀಪ್ಯಮಾನೇ)

ಚಿತ್ರೇನ್ದುಮಾಲೋಕಯಿತುಂ ಕ ಇಚ್ಛೇತ್

॥ 521॥

ಶ್ಲೋಕ 520

ಅಸತ್ಪದಾರ್ಥಾನುಭವೇನ ಕಿಞ್ಚಿನ್

ನ ಹ್ಯಸ್ತಿ ತೃಪ್ತಿರ್ನ ಚ ದುಃಖಹಾನಿಃ ।

ತದದ್ವಯಾನನ್ದರಸಾನುಭೂತ್ಯಾ

ತೃಪ್ತಃ ಸುಖಂ ತಿಷ್ಠ ಸದಾತ್ಮನಿಷ್ಠಯಾ

॥ 522॥

ಶ್ಲೋಕ 521

ಸ್ವಮೇವ ಸರ್ವಥಾ ಪಶ್ಯನ್ಮನ್ಯಮಾನಃ ಸ್ವಮದ್ವಯಮ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸರ್ವತಃ)

ಸ್ವಾನನ್ದಮನುಭುಞ್ಜಾನಃ ಕಾಲಂ ನಯ ಮಹಾಮತೇ

॥ 523॥

ಶ್ಲೋಕ 522

ಅಖಣ್ಡಬೋಧಾತ್ಮನಿ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪೇ

ವಿಕಲ್ಪನಂ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಪುರಪ್ರಕಲ್ಪನಮ್ ।

ತದದ್ವಯಾನನ್ದಮಯಾತ್ಮನಾ ಸದಾ

ಶಾನ್ತಿಂ ಪರಾಮೇತ್ಯ ಭಜಸ್ವ ಮೌನಮ್

॥ 524॥

ಶ್ಲೋಕ 523

ತೂಷ್ಣೀಮವಸ್ಥಾ ಪರಮೋಪಶಾನ್ತಿಃ

ಬುದ್ಧೇರಸತ್ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಹೇತೋಃ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮನೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ಮಹಾತ್ಮನೋ

ಯತ್ರಾದ್ವಯಾನನ್ದಸುಖಂ ನಿರನ್ತರಮ್

॥ 525॥

ಶ್ಲೋಕ 524

ನಾಸ್ತಿ ನಿರ್ವಾಸನಾನ್ಮೌನಾತ್ಪರಂ ಸುಖಕೃದುತ್ತಮಮ್ ।

ವಿಜ್ಞಾತಾತ್ಮಸ್ವರೂಪಸ್ಯ ಸ್ವಾನನ್ದರಸಪಾಯಿನಃ

॥ 526॥

ಶ್ಲೋಕ 525

ಗಚ್ಛಂಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನುಪವಿಶಞ್ಛಯಾನೋ ವಾಽನ್ಯಥಾಪಿ ವಾ ।

ಯಥೇಚ್ಛಯಾ ವಸೇದ್ವಿದ್ವಾನಾತ್ಮಾರಾಮಃ ಸದಾ ಮುನಿಃ

॥ 527॥

ಶ್ಲೋಕ 526

ನ ದೇಶಕಾಲಾಸನದಿಗ್ಯಮಾದಿ-

ಲಕ್ಷ್ಯಾದ್ಯಪೇಕ್ಷಾಽಪ್ರತಿಬದ್ಧವೃತ್ತೇಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಪ್ರತಿಬದ್ಧ

ಸಂಸಿದ್ಧತತ್ತ್ವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನೋಽಸ್ತಿ)

ಸ್ವವೇದನೇ ಕಾ ನಿಯಮಾದ್ಯವಸ್ಥಾ

॥ 528॥

ಶ್ಲೋಕ 527

ಘಟೋಽಯಮಿತಿ ವಿಜ್ಞಾತುಂ ನಿಯಮಃ ಕೋಽನ್ವವೇಕ್ಷತೇ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಪೇಕ್ಷ್ಯತೇ)

ವಿನಾ ಪ್ರಮಾಣಸುಷ್ಠುತ್ವಂ ಯಸ್ಮಿನ್ಸತಿ ಪದಾರ್ಥಧೀಃ

॥ 529॥

ಶ್ಲೋಕ 528

ಅಯಮಾತ್ಮಾ ನಿತ್ಯಸಿದ್ಧಃ ಪ್ರಮಾಣೇ ಸತಿ ಭಾಸತೇ ।

ನ ದೇಶಂ ನಾಪಿ ವಾ ಕಾಲಂ ನ ಶುದ್ಧಿಂ ವಾಪ್ಯಪೇಕ್ಷತೇ

॥ 530॥

ಶ್ಲೋಕ 529

ದೇವದತ್ತೋಽಹಮಿತ್ಯೇತದ್ವಿಜ್ಞಾನಂ ನಿರಪೇಕ್ಷಕಮ್ ।

ತದ್ವದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋಽಪ್ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಹಮಿತಿ ವೇದನಮ್

॥ 531॥

ಶ್ಲೋಕ 530

ಭಾನುನೇವ ಜಗತ್ಸರ್ವಂ ಭಾಸತೇ ಯಸ್ಯ ತೇಜಸಾ ।

ಅನಾತ್ಮಕಮಸತ್ತುಚ್ಛಂ ಕಿಂ ನು ತಸ್ಯಾವಭಾಸಕಮ್

॥ 532॥

ಶ್ಲೋಕ 531

ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಪುರಾಣಾನಿ ಭೂತಾನಿ ಸಕಲಾನ್ಯಪಿ ।

ಯೇನಾರ್ಥವನ್ತಿ ತಂ ಕಿನ್ನು ವಿಜ್ಞಾತಾರಂ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್

॥ 533॥

ಶ್ಲೋಕ 532

ಏಷ ಸ್ವಯಞ್ಜ್ಯೋತಿರನನ್ತಶಕ್ತಿಃ

ಆತ್ಮಾಽಪ್ರಮೇಯಃ ಸಕಲಾನುಭೂತಿಃ ।

ಯಮೇವ ವಿಜ್ಞಾಯ ವಿಮುಕ್ತಬನ್ಧೋ

ಜಯತ್ಯಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮೋತ್ತಮಃ

॥ 534॥

ಶ್ಲೋಕ 533

ನ ಖಿದ್ಯತೇ ನೋ ವಿಷಯೈಃ ಪ್ರಮೋದತೇ

ನ ಸಜ್ಜತೇ ನಾಪಿ ವಿರಜ್ಯತೇ ಚ ।

ಸ್ವಸ್ಮಿನ್ಸದಾ ಕ್ರೀಡತಿ ನನ್ದತಿ ಸ್ವಯಂ

ನಿರನ್ತರಾನನ್ದರಸೇನ ತೃಪ್ತಃ

॥ 535॥

ಶ್ಲೋಕ 534

ಕ್ಷುಧಾಂ ದೇಹವ್ಯಥಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಬಾಲಃ ಕ್ರೀಡತಿ ವಸ್ತುನಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಸ್ತುನಿ)

ತಥೈವ ವಿದ್ವಾನ್ ರಮತೇ ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂ ಸುಖೀ

॥ 536॥

ಶ್ಲೋಕ 535

ಚಿನ್ತಾಶೂನ್ಯಮದೈನ್ಯಭೈಕ್ಷಮಶನಂ ಪಾನಂ ಸರಿದ್ವಾರಿಷು

ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯೇಣ ನಿರಙ್ಕುಶಾ ಸ್ಥಿತಿರಭೀರ್ನಿದ್ರಾ ಶ್ಮಶಾನೇ ವನೇ ।

ವಸ್ತ್ರಂ ಕ್ಷಾಲನಶೋಷಣಾದಿರಹಿತಂ ದಿಗ್ವಾಸ್ತು ಶಯ್ಯಾ ಮಹೀ

ಸಞ್ಚಾರೋ ನಿಗಮಾನ್ತವೀಥಿಷು ವಿದಾಂ ಕ್ರೀಡಾ ಪರೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ

॥ 537॥

ಶ್ಲೋಕ 536

ವಿಮಾನಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಶರೀರಮೇತದ್

ಭುನಕ್ತ್ಯಶೇಷಾನ್ವಿಷಯಾನುಪಸ್ಥಿತಾನ್ ।

ಪರೇಚ್ಛಯಾ ಬಾಲವದಾತ್ಮವೇತ್ತಾ

ಯೋಽವ್ಯಕ್ತಲಿಙ್ಗೋಽನನುಷಕ್ತಬಾಹ್ಯಃ

॥ 538॥

ಶ್ಲೋಕ 537

ದಿಗಮ್ಬರೋ ವಾಪಿ ಚ ಸಾಮ್ಬರೋ ವಾ

ತ್ವಗಮ್ಬರೋ ವಾಪಿ ಚಿದಮ್ಬರಸ್ಥಃ ।

ಉನ್ಮತ್ತವದ್ವಾಪಿ ಚ ಬಾಲವದ್ವಾ

ಪಿಶಾಚವದ್ವಾಪಿ ಚರತ್ಯವನ್ಯಾಮ್

॥ 539॥

ಶ್ಲೋಕ 538

ಕಾಮಾನ್ನಿಷ್ಕಾಮರೂಪೀ ಸಂಶ್ಚರತ್ಯೇಕಚರೋ ಮುನಿಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಾಮಾನ್ನೀ ಕಾಮರೂಪೀ)

ಸ್ವಾತ್ಮನೈವ ಸದಾ ತುಷ್ಟಃ ಸ್ವಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಸ್ಥಿತಃ

॥ 540॥

ಶ್ಲೋಕ 539

ಕ್ವಚಿನ್ಮೂಢೋ ವಿದ್ವಾನ್ ಕ್ವಚಿದಪಿ ಮಹಾರಾಜವಿಭವಃ

ಕ್ವಚಿದ್ಭ್ರಾನ್ತಃ ಸೌಮ್ಯಃ ಕ್ವಚಿದಜಗರಾಚಾರಕಲಿತಃ ।

ಕ್ವಚಿತ್ಪಾತ್ರೀಭೂತಃ ಕ್ವಚಿದವಮತಃ ಕ್ವಾಪ್ಯವಿದಿತಃ

ಚರತ್ಯೇವಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಸತತಪರಮಾನನ್ದಸುಖಿತಃ

॥ 541॥

ಶ್ಲೋಕ 540

ನಿರ್ಧನೋಽಪಿ ಸದಾ ತುಷ್ಟೋಽಪ್ಯಸಹಾಯೋ ಮಹಾಬಲಃ ।

ನಿತ್ಯತೃಪ್ತೋಽಪ್ಯಭುಞ್ಜಾನೋಽಪ್ಯಸಮಃ ಸಮದರ್ಶನಃ

॥ 542॥

ಶ್ಲೋಕ 541

ಅಪಿ ಕುರ್ವನ್ನಕುರ್ವಾಣಶ್ಚಾಭೋಕ್ತಾ ಫಲಭೋಗ್ಯಪಿ ।

ಶರೀರ್ಯಪ್ಯಶರೀರ್ಯೇಷ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋಽಪಿ ಸರ್ವಗಃ

॥ 543॥

ಶ್ಲೋಕ 542

ಅಶರೀರಂ ಸದಾ ಸನ್ತಮಿಮಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದಂ ಕ್ವಚಿತ್ ।

ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯೇ ನ ಸ್ಪೃಶತಸ್ತಥೈವ ಚ ಶುಭಾಶುಭೇ

॥ 544॥

ಶ್ಲೋಕ 543

ಸ್ಥೂಲಾದಿಸಮ್ಬನ್ಧವತೋಽಭಿಮಾನಿನಃ

ಸುಖಂ ಚ ದುಃಖಂ ಚ ಶುಭಾಶುಭೇ ಚ ।

ವಿಧ್ವಸ್ತಬನ್ಧಸ್ಯ ಸದಾತ್ಮನೋ ಮುನೇಃ

ಕುತಃ ಶುಭಂ ವಾಽಪ್ಯಶುಭಂ ಫಲಂ ವಾ

॥ 545॥

ಶ್ಲೋಕ 544

ತಮಸಾ ಗ್ರಸ್ತವದ್ಭಾನಾದಗ್ರಸ್ತೋಽಪಿ ರವಿರ್ಜನೈಃ ।

ಗ್ರಸ್ತ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾಂ ಹ್ಯಜ್ಞಾತ್ವಾ ವಸ್ತುಲಕ್ಷಣಮ್

॥ 546॥

ಶ್ಲೋಕ 545

॥ 547॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ)

ತದ್ವದ್ದೇಹಾದಿಬನ್ಧೇಭ್ಯೋ ವಿಮುಕ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಮ್ ।

ಪಶ್ಯನ್ತಿ ದೇಹಿವನ್ಮೂಢಾಃ ಶರೀರಾಭಾಸದರ್ಶನಾತ್

ಶ್ಲೋಕ 546

ಅಹಿರ್ನಿರ್ಲ್ವಯನೀಂ ವಾಯಂ ಮುಕ್ತ್ವಾ ದೇಹಂ ತು ತಿಷ್ಠತಿ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಹಿನಿ)

ಇತಸ್ತತಶ್ಚಾಲ್ಯಮಾನೋ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪ್ರಾಣವಾಯುನಾ

॥ 548॥

ಶ್ಲೋಕ 547

ಸ್ತ್ರೋತಸಾ ನೀಯತೇ ದಾರು ಯಥಾ ನಿಮ್ನೋನ್ನತಸ್ಥಲಮ್ ।

ದೈವೇನ ನೀಯತೇ ದೇಹೋ ಯಥಾಕಾಲೋಪಭುಕ್ತಿಷು

॥ 549॥

ಶ್ಲೋಕ 548

ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮಪರಿಕಲ್ಪಿತವಾಸನಾಭಿಃ

ಸಂಸಾರಿವಚ್ಚರತಿ ಭುಕ್ತಿಷು ಮುಕ್ತದೇಹಃ ।

ಸಿದ್ಧಃ ಸ್ವಯಂ ವಸತಿ ಸಾಕ್ಷಿವದತ್ರ ತೂಷ್ಣೀಂ

ಚಕ್ರಸ್ಯ ಮೂಲಮಿವ ಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಶೂನ್ಯಃ

॥ 550॥

ಶ್ಲೋಕ 549

ನೈವೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಿಷಯೇಷು ನಿಯುಙ್ಕ್ತ ಏಷ

ನೈವಾಪಯುಙ್ಕ್ತ ಉಪದರ್ಶನಲಕ್ಷಣಸ್ಥಃ ।

ನೈವ ಕ್ರಿಯಾಫಲಮಪೀಷದವೇಕ್ಷತೇ ಸ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಅಪೀಷದಪೇಕ್ಷತೇ ಸಃ)

ಸ್ವಾನನ್ದಸಾನ್ದ್ರರಸಪಾನಸುಮತ್ತಚಿತ್ತಃ

॥ 551॥

ಶ್ಲೋಕ 550

ಲಕ್ಷ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಯಗತಿಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಯಸ್ತಿಷ್ಠೇತ್ಕೇವಲಾತ್ಮನಾ ।

ಶಿವ ಏವ ಸ್ವಯಂ ಸಾಕ್ಷಾದಯಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿದುತ್ತಮಃ

॥ 552॥

ಶ್ಲೋಕ 551

ಜೀವನ್ನೇವ ಸದಾ ಮುಕ್ತಃ ಕೃತಾರ್ಥೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ತಮಃ ।

ಉಪಾಧಿನಾಶಾದ್ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಸನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಪ್ಯೇತಿ ನಿರ್ದ್ವಯಮ್

॥ 553॥

ಶ್ಲೋಕ 552

ಶೈಲೂಷೋ ವೇಷಸದ್ಭಾವಾಭಾವಯೋಶ್ಚ ಯಥಾ ಪುಮಾನ್ ।

ತಥೈವ ಬ್ರಹ್ಮವಿಚ್ಛ್ರೇಷ್ಠಃ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ನಾಪರಃ

॥ 554॥

ಶ್ಲೋಕ 553

ಯತ್ರ ಕ್ವಾಪಿ ವಿಶೀರ್ಣಂ ಸತ್ಪರ್ಣಮಿವ ತರೋರ್ವಪುಃ ಪತತಾತ್ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ವಿಶೀರ್ಣಂ ಪರ್ಣಮಿವ)

ಬ್ರಹ್ಮೀಭೂತಸ್ಯ ಯತೇಃ ಪ್ರಾಗೇವ ತಚ್ಚಿದಗ್ನಿನಾ ದಗ್ಧಮ್

॥ 555॥

ಶ್ಲೋಕ 554

ಸದಾತ್ಮನಿ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ತಿಷ್ಠತೋ ಮುನೇಃ

ಪೂರ್ಣಾಽದ್ವಯಾನನ್ದಮಯಾತ್ಮನಾ ಸದಾ ।

ನ ದೇಶಕಾಲಾದ್ಯುಚಿತಪ್ರತೀಕ್ಷಾ

ತ್ವಙ್ಮಾಂಸವಿಟ್ಪಿಣ್ಡವಿಸರ್ಜನಾಯ

॥ 556॥

ಶ್ಲೋಕ 555

ದೇಹಸ್ಯ ಮೋಕ್ಷೋ ನೋ ಮೋಕ್ಷೋ ನ ದಣ್ಡಸ್ಯ ಕಮಣ್ಡಲೋಃ ।

ಅವಿದ್ಯಾಹೃದಯಗ್ರನ್ಥಿಮೋಕ್ಷೋ ಮೋಕ್ಷೋ ಯತಸ್ತತಃ

॥ 557॥

ಶ್ಲೋಕ 556

ಕುಲ್ಯಾಯಾಮಥ ನದ್ಯಾಂ ವಾ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರೇಽಪಿ ಚತ್ವರೇ ।

ಪರ್ಣಂ ಪತತಿ ಚೇತ್ತೇನ ತರೋಃ ಕಿಂ ನು ಶುಭಾಶುಭಮ್

॥ 558॥

ಶ್ಲೋಕ 557

ಪತ್ರಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಸ್ಯ ಫಲಸ್ಯ ನಾಶವದ್-

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಾಣಧಿಯಾಂ ವಿನಾಶಃ ।

ನೈವಾತ್ಮನಃ ಸ್ವಸ್ಯ ಸದಾತ್ಮಕಸ್ಯಾ-

ನನ್ದಾಕೃತೇರ್ವೃಕ್ಷವದಸ್ತಿ ಚೈಷಃ

॥ 559॥

ಶ್ಲೋಕ 558

॥ 560॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ವದಾಸ್ತ ಏಷಃ)

ಪ್ರಜ್ಞಾನಘನ ಇತ್ಯಾತ್ಮಲಕ್ಷಣಂ ಸತ್ಯಸೂಚಕಮ್ ।

ಅನೂದ್ಯೌಪಾಧಿಕಸ್ಯೈವ ಕಥಯನ್ತಿ ವಿನಾಶನಮ್

ಶ್ಲೋಕ 559

ಅವಿನಾಶೀ ವಾ ಅರೇಽಯಮಾತ್ಮೇತಿ ಶ್ರುತಿರಾತ್ಮನಃ ।

ಪ್ರಬ್ರವೀತ್ಯವಿನಾಶಿತ್ವಂ ವಿನಶ್ಯತ್ಸು ವಿಕಾರಿಷು

॥ 561॥

ಶ್ಲೋಕ 560

ಪಾಷಾಣವೃಕ್ಷತೃಣಧಾನ್ಯಕಡಙ್ಕರಾದ್ಯಾ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಕಟಾಮ್ಬರಾದ್ಯಾ)

ದಗ್ಧಾ ಭವನ್ತಿ ಹಿ ಮೃದೇವ ಯಥಾ ತಥೈವ ।

ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಾಸುಮನ ಆದಿ ಸಮಸ್ತದೃಶ್ಯಂ

ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿದಗ್ಧಮುಪಯಾತಿ ಪರಾತ್ಮಭಾವಮ್

॥ 562॥

ಶ್ಲೋಕ 561

ವಿಲಕ್ಷಣಂ ಯಥಾ ಧ್ವಾನ್ತಂ ಲೀಯತೇ ಭಾನುತೇಜಸಿ ।

ತಥೈವ ಸಕಲಂ ದೃಶ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಿ ಪ್ರವಿಲೀಯತೇ

॥ 563॥

ಶ್ಲೋಕ 562

ಘಟೇ ನಷ್ಟೇ ಯಥಾ ವ್ಯೋಮ ವ್ಯೋಮೈವ ಭವತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ।

ತಥೈವೋಪಾಧಿವಿಲಯೇ ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಬ್ರಹ್ಮವಿತ್ಸ್ವಯಮ್

॥ 564॥

ಶ್ಲೋಕ 563

ಕ್ಷೀರಂ ಕ್ಷೀರೇ ಯಥಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ತೈಲಂ ತೈಲೇ ಜಲಂ ಜಲೇ ।

ಸಂಯುಕ್ತಮೇಕತಾಂ ಯಾತಿ ತಥಾಽಽತ್ಮನ್ಯಾತ್ಮವಿನ್ಮುನಿಃ

॥ 565॥

ಶ್ಲೋಕ 564

ಏವಂ ವಿದೇಹಕೈವಲ್ಯಂ ಸನ್ಮಾತ್ರತ್ವಮಖಣ್ಡಿತಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಂ ಪ್ರಪದ್ಯೈಷ ಯತಿರ್ನಾವರ್ತತೇ ಪುನಃ

॥ 566॥

ಶ್ಲೋಕ 565

ಸದಾತ್ಮೈಕತ್ವವಿಜ್ಞಾನದಗ್ಧಾವಿದ್ಯಾದಿವರ್ಷ್ಮಣಃ ।

ಅಮುಷ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತತ್ವಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕುತ ಉದ್ಭವಃ

॥ 567॥

ಶ್ಲೋಕ 566

ಮಾಯಾಕ್ಲೃಪ್ತೌ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷೌ ನ ಸ್ತಃ ಸ್ವಾತ್ಮನಿ ವಸ್ತುತಃ ।

ಯಥಾ ರಜ್ಜೌ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಾಯಾಂ ಸರ್ಪಾಭಾಸವಿನಿರ್ಗಮೌ

॥ 568॥

ಶ್ಲೋಕ 567

ಆವೃತೇಃ ಸದಸತ್ತ್ವಾಭ್ಯಾಂ ವಕ್ತವ್ಯೇ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷಣೇ ।

ನಾವೃತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಕಾಚಿದನ್ಯಾಭಾವಾದನಾವೃತಮ್ ।

ಯದ್ಯಸ್ತ್ಯದ್ವೈತಹಾನಿಃ ಸ್ಯಾದ್ ದ್ವೈತಂ ನೋ ಸಹತೇ ಶ್ರುತಿಃ

॥ 569॥

ಶ್ಲೋಕ 568

ಬನ್ಧಞ್ಚ ಮೋಕ್ಷಞ್ಚ ಮೃಷೈವ ಮೂಢಾ

ಬುದ್ಧೇರ್ಗುಣಂ ವಸ್ತುನಿ ಕಲ್ಪಯನ್ತಿ ।

ದೃಗಾವೃತಿಂ ಮೇಘಕೃತಾಂ ಯಥಾ ರವೌ

ಯತೋಽದ್ವಯಾಽಸಙ್ಗಚಿದೇತದಕ್ಷರಮ್

॥ 570॥

ಶ್ಲೋಕ 569

॥ 571॥ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಚಿದೇಕಮಕ್ಷರಮ್)

ಅಸ್ತೀತಿ ಪ್ರತ್ಯಯೋ ಯಶ್ಚ ಯಶ್ಚ ನಾಸ್ತೀತಿ ವಸ್ತುನಿ ।

ಬುದ್ಧೇರೇವ ಗುಣಾವೇತೌ ನ ತು ನಿತ್ಯಸ್ಯ ವಸ್ತುನಃ

ಶ್ಲೋಕ 570

ಅತಸ್ತೌ ಮಾಯಯಾ ಕ್ಲೃಪ್ತೌ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷೌ ನ ಚಾತ್ಮನಿ ।

ನಿಷ್ಕಲೇ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯೇ ಶಾನ್ತೇ ನಿರವದ್ಯೇ ನಿರಞ್ಜನೇ ।

ಅದ್ವಿತೀಯೇ ಪರೇ ತತ್ತ್ವೇ ವ್ಯೋಮವತ್ಕಲ್ಪನಾ ಕುತಃ

॥ 572॥

ಶ್ಲೋಕ 571

ನ ನಿರೋಧೋ ನ ಚೋತ್ಪತ್ತಿರ್ನ ಬದ್ಧೋ ನ ಚ ಸಾಧಕಃ ।

ನ ಮುಮುಕ್ಷುರ್ನ ವೈ ಮುಕ್ತ ಇತ್ಯೇಷಾ ಪರಮಾರ್ಥತಾ

॥ 573॥

ಶ್ಲೋಕ 572

ಸಕಲನಿಗಮಚೂಡಾಸ್ವಾನ್ತಸಿದ್ಧಾನ್ತರೂಪಂ

ಪರಮಿದಮತಿಗುಹ್ಯಂ ದರ್ಶಿತಂ ತೇ ಮಯಾದ್ಯ ।

ಅಪಗತಕಲಿದೋಷಂ ಕಾಮನಿರ್ಮುಕ್ತಬುದ್ಧಿಂ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಬುದ್ಧಿಃ)

ಸ್ವಸುತವದಸಕೃತ್ತ್ವಾಂ ಭಾವಯಿತ್ವಾ ಮುಮುಕ್ಷುಮ್

॥ 574॥

ಶ್ಲೋಕ 573

ಇತಿ ಶ್ರುತ್ವಾ ಗುರೋರ್ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರಶ್ರಯೇಣ ಕೃತಾನತಿಃ ।

ಸ ತೇನ ಸಮನುಜ್ಞಾತೋ ಯಯೌ ನಿರ್ಮುಕ್ತಬನ್ಧನಃ

॥ 575॥

ಶ್ಲೋಕ 574

ಗುರುರೇವ ಸದಾನನ್ದಸಿನ್ಧೌ ನಿರ್ಮಗ್ನಮಾನಸಃ । (ಪಾಠಭೇದಃ - ಗುರುರೇಷ)

ಪಾವಯನ್ವಸುಧಾಂ ಸರ್ವಾಂ ವಿಚಚಾರ ನಿರನ್ತರಃ

॥ 576॥

ಶ್ಲೋಕ 575

ಇತ್ಯಾಚಾರ್ಯಸ್ಯ ಶಿಷ್ಯಸ್ಯ ಸಂವಾದೇನಾತ್ಮಲಕ್ಷಣಮ್ ।

ನಿರೂಪಿತಂ ಮುಮುಕ್ಷೂಣಾಂ ಸುಖಬೋಧೋಪಪತ್ತಯೇ

॥ 577॥

ಶ್ಲೋಕ 576

ಹಿತಮಿದಮುಪದೇಶಮಾದ್ರಿಯನ್ತಾಂ

ವಿಹಿತನಿರಸ್ತಸಮಸ್ತಚಿತ್ತದೋಷಾಃ ।

ಭವಸುಖವಿರತಾಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಚಿತ್ತಾಃ (ಪಾಠಭೇದಃ - ಸುಖವಿಮುಖಾಃ)

ಶ್ರುತಿರಸಿಕಾ ಯತಯೋ ಮುಮುಕ್ಷವೋ ಯೇ

॥ 578॥

ಶ್ಲೋಕ 577

ಸಂಸಾರಾಧ್ವನಿ ತಾಪಭಾನುಕಿರಣಪ್ರೋದ್ಭೂತದಾಹವ್ಯಥಾ-

ಖಿನ್ನಾನಾಂ ಜಲಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ ಮರುಭುವಿ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಪರಿಭ್ರಾಮ್ಯತಾಮ್ ।

ಅತ್ಯಾಸನ್ನಸುಧಾಮ್ಬುಧಿಂ ಸುಖಕರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ವಯಂ ದರ್ಶಯ-

ತ್ಯೇಷಾ ಶಙ್ಕರಭಾರತೀ ವಿಜಯತೇ ನಿರ್ವಾಣಸನ್ದಾಯಿನೀ

॥ 579॥

ಶ್ಲೋಕ 578

॥ ಇತಿ ಶಙ್ಕರಾಚಾರ್ಯವಿರಚಿತಂ ವಿವೇಕಚೂಡಾಮಣಿಃ ॥

॥ ಓಂ ತತ್ಸತ್ ॥