ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ

ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാ മൂലമ് - ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ

ശ്ലോക 1

ഓം ശ്രീ പരമാത്മനേ നമഃ

അഥ ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ ।

ആത്മസംയമയോഗഃ

ശ്രീഭഗവാനുവാച

അനാശ്രിതഃ കര്മഫലം കാര്യം കര്മ കരോതി യഃ ।

സ സന്ന്യാസീ ച യോഗീ ച ന നിരഗ്നിര്ന ചാക്രിയഃ

ശ്ലോക 2

യം സന്ന്യാസമിതി പ്രാഹുര്യോഗം തം വിദ്ധി പാണ്ഡവ ।

ന ഹ്യസന്ന്യസ്തസങ്കല്പോ യോഗീ ഭവതി കശ്ചന

॥ 1 ॥

ശ്ലോക 3

ആരുരുക്ഷോര്മുനേര്യോഗം കര്മ കാരണമുച്യതേ ।

യോഗാരൂഢസ്യ തസ്യൈവ ശമഃ കാരണമുച്യതേ

॥ 2 ॥

ശ്ലോക 4

യദാ ഹി നേന്ദ്രിയാര്ഥേഷു ന കര്മസ്വനുഷജ്ജതേ ।

സര്വസങ്കല്പസന്ന്യാസീ യോഗാരൂഢസ്തദോച്യതേ

॥ 3 ॥

ശ്ലോക 5

ഉദ്ധരേദാത്മനാത്മാനം നാത്മാനമവസാദയേത് ।

ആത്മൈവ ഹ്യാത്മനോ ബന്ധുരാത്മൈവ രിപുരാത്മനഃ

॥ 4 ॥

ശ്ലോക 6

ബന്ധുരാത്മാത്മനസ്തസ്യ യേനാത്മൈവാത്മനാ ജിതഃ ।

അനാത്മനസ്തു ശത്രുത്വേ വര്തേതാത്മൈവ ശത്രുവത്

॥ 5 ॥

ശ്ലോക 7

ജിതാത്മനഃ പ്രശാന്തസ്യ പരമാത്മാ സമാഹിതഃ ।

ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖേഷു തഥാ മാനാപമാനയോഃ

॥ 6 ॥

ശ്ലോക 8

ജ്ഞാനവിജ്ഞാനതൃപ്താത്മാ കൂടസ്ഥോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ ।

യുക്ത ഇത്യുച്യതേ യോഗീ സമലോഷ്ടാശ്മകാഞ്ചനഃ

॥ 7 ॥

ശ്ലോക 9

സുഹൃന്മിത്രാര്യുദാസീനമധ്യസ്ഥദ്വേഷ്യബന്ധുഷു ।

സാധുഷ്വപി ച പാപേഷു സമബുദ്ധിര്വിശിഷ്യതേ

॥ 8 ॥

ശ്ലോക 10

യോഗീ യുഞ്ജീത സതതമാത്മാനം രഹസി സ്ഥിതഃ ।

ഏകാകീ യതചിത്താത്മാ നിരാശീരപരിഗ്രഹഃ

॥ 9 ॥

ശ്ലോക 11

ശുചൌ ദേശേ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ സ്ഥിരമാസനമാത്മനഃ ।

നാത്യുച്ഛ്രിതം നാതിനീചം ചൈലാജിനകുശോത്തരമ്

॥ 10 ॥

ശ്ലോക 12

തത്രൈകാഗ്രം മനഃ കൃത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയക്രിയാഃ ।

ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ

॥ 11 ॥

ശ്ലോക 13

സമം കായശിരോഗ്രീവം ധാരയന്നചലം സ്ഥിരഃ ।

സമ്പ്രേക്ഷ്യ നാസികാഗ്രം സ്വം ദിശശ്ചാനവലോകയന്

॥ 12 ॥

ശ്ലോക 14

പ്രശാന്താത്മാ വിഗതഭീര്ബ്രഹ്മചാരിവ്രതേ സ്ഥിതഃ ।

മനഃ സംയമ്യ മച്ചിത്തോ യുക്ത ആസീത മത്പരഃ

॥ 13 ॥

ശ്ലോക 15

യുഞ്ജന്നേവം സദാത്മാനം യോഗീ നിയതമാനസഃ ।

ശാന്തിം നിര്വാണപരമാം മത്സംസ്ഥാമധിഗച്ഛതി

॥ 14 ॥

ശ്ലോക 16

നാത്യശ്നതസ്തു യോഗോഽസ്തി ന ചൈകാന്തമനശ്നതഃ ।

ന ചാതിസ്വപ്നശീലസ്യ ജാഗ്രതോ നൈവ ചാര്ജുന

॥ 15 ॥

ശ്ലോക 17

യുക്താഹാരവിഹാരസ്യ യുക്തചേഷ്ടസ്യ കര്മസു ।

യുക്തസ്വപ്നാവബോധസ്യ യോഗോ ഭവതി ദുഃഖഹാ

॥ 16 ॥

ശ്ലോക 18

യദാ വിനിയതം ചിത്തമാത്മന്യേവാവതിഷ്ഠതേ ।

നിഃസ്പൃഹഃ സര്വകാമേഭ്യോ യുക്ത ഇത്യുച്യതേ തദാ

॥ 17 ॥

ശ്ലോക 19

യഥാ ദീപോ നിവാതസ്ഥോ നേങ്ഗതേ സോപമാ സ്മൃതാ ।

യോഗിനോ യതചിത്തസ്യ യുഞ്ജതോ യോഗമാത്മനഃ

॥ 18 ॥

ശ്ലോക 20

യത്രോപരമതേ ചിത്തം നിരുദ്ധം യോഗസേവയാ ।

യത്ര ചൈവാത്മനാത്മാനം പശ്യന്നാത്മനി തുഷ്യതി

॥ 19 ॥

ശ്ലോക 21

സുഖമാത്യന്തികം യത്തദ്ബുദ്ധിഗ്രാഹ്യമതീന്ദ്രിയമ് ।

വേത്തി യത്ര ന ചൈവായം സ്ഥിതശ്ചലതി തത്ത്വതഃ

॥ 20 ॥

ശ്ലോക 22

യം ലബ്ധ്വാ ചാപരം ലാഭം മന്യതേ നാധികം തതഃ ।

യസ്മിന്സ്ഥിതോ ന ദുഃഖേന ഗുരുണാപി വിചാല്യതേ

॥ 21 ॥

ശ്ലോക 23

തം വിദ്യാദ്ദുഃഖസംയോഗവിയോഗം യോഗസഞ്ജ്ഞിതമ് ।

സ നിശ്ചയേന യോക്തവ്യോ യോഗോഽനിര്വിണ്ണചേതസാ

॥ 22 ॥

ശ്ലോക 24

സങ്കല്പപ്രഭവാന്കാമാംസ്ത്യക്ത്വാ സര്വാനശേഷതഃ ।

മനസൈവേന്ദ്രിയഗ്രാമം വിനിയമ്യ സമന്തതഃ

॥ 23 ॥

ശ്ലോക 25

ശനൈഃ ശനൈരുപരമേദ്ബുദ്ധ്യാ ധൃതിഗൃഹീതയാ ।

ആത്മസംസ്ഥം മനഃ കൃത്വാ ന കിഞ്ചിദപി ചിന്തയേത്

॥ 24 ॥

ശ്ലോക 26

യതോ യതോ നിശ്ചരതി മനശ്ചഞ്ചലമസ്ഥിരമ് ।

തതസ്തതോ നിയമ്യൈതദാത്മന്യേവ വശം നയേത്

॥ 25 ॥

ശ്ലോക 27

പ്രശാന്തമനസം ഹ്യേനം യോഗിനം സുഖമുത്തമമ് ।

ഉപൈതി ശാന്തരജസം ബ്രഹ്മഭൂതമകല്മഷമ്

॥ 26 ॥

ശ്ലോക 28

യുഞ്ജന്നേവം സദാത്മാനം യോഗീ വിഗതകല്മഷഃ ।

സുഖേന ബ്രഹ്മസംസ്പര്ശമത്യന്തം സുഖമശ്നുതേ

॥ 27 ॥

ശ്ലോക 29

സര്വഭൂതസ്ഥമാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി ।

ഈക്ഷതേ യോഗയുക്താത്മാ സര്വത്ര സമദര്ശനഃ

॥ 28 ॥

ശ്ലോക 30

യോ മാം പശ്യതി സര്വത്ര സര്വം ച മയി പശ്യതി ।

തസ്യാഹം ന പ്രണശ്യാമി സ ച മേ ന പ്രണശ്യതി

॥ 29 ॥

ശ്ലോക 31

സര്വഭൂതസ്ഥിതം യോ മാം ഭജത്യേകത്വമാസ്ഥിതഃ ।

സര്വഥാ വര്തമാനോഽപി സ യോഗീ മയി വര്തതേ

॥ 30 ॥

ശ്ലോക 32

ആത്മൌപമ്യേന സര്വത്ര സമം പശ്യതി യോഽര്ജുന ।

സുഖം വാ യദി വാ ദുഃഖം സ യോഗീ പരമോ മതഃ

॥ 31 ॥

ശ്ലോക 33

അര്ജുന ഉവാച

യോഽയം യോഗസ്ത്വയാ പ്രോക്തഃ സാമ്യേന മധുസൂദന ।

ഏതസ്യാഹം ന പശ്യാമി ചഞ്ചലത്വാത്സ്ഥിതിം സ്ഥിരാമ്

॥ 32 ॥

ശ്ലോക 34

ചഞ്ചലം ഹി മനഃ കൃഷ്ണ പ്രമാഥി ബലവദ്ദൃഢമ് ।

തസ്യാഹം നിഗ്രഹം മന്യേ വായോരിവ സുദുഷ്കരമ്

॥ 33 ॥

ശ്ലോക 35

ശ്രീഭഗവാനുവാച

അസംശയം മഹാബാഹോ മനോ ദുര്നിഗ്രഹം ചലമ് ।

അഭ്യാസേന തു കൌന്തേയ വൈരാഗ്യേണ ച ഗൃഹ്യതേ

॥ 34 ॥

ശ്ലോക 36

അസംയതാത്മനാ യോഗോ ദുഷ്പ്രാപ ഇതി മേ മതിഃ ।

വശ്യാത്മനാ തു യതതാ ശക്യോഽവാപ്തുമുപായതഃ

॥ 35 ॥

ശ്ലോക 37

അര്ജുന ഉവാച

അയതിഃ ശ്രദ്ധയോപേതോ യോഗാച്ചലിതമാനസഃ ।

അപ്രാപ്യ യോഗസംസിദ്ധിം കാം ഗതിം കൃഷ്ണ ഗച്ഛതി

॥ 36 ॥

ശ്ലോക 38

കച്ചിന്നോഭയവിഭ്രഷ്ടശ്ഛിന്നാഭ്രമിവ നശ്യതി ।

അപ്രതിഷ്ഠോ മഹാബാഹോ വിമൂഢോ ബ്രഹ്മണഃ പഥി

॥ 37 ॥

ശ്ലോക 39

ഏതന്മേ സംശയം കൃഷ്ണ ഛേത്തുമര്ഹസ്യശേഷതഃ ।

ത്വദന്യഃ സംശയസ്യാസ്യ ഛേത്താ ന ഹ്യുപപദ്യതേ

॥ 38 ॥

ശ്ലോക 40

ശ്രീഭഗവാനുവാച

പാര്ഥ നൈവേഹ നാമുത്ര വിനാശസ്തസ്യ വിദ്യതേ ।

ന ഹി കല്യാണകൃത്കശ്ചിദ്ദുര്ഗതിം താത ഗച്ഛതി

॥ 39 ॥

ശ്ലോക 41

പ്രാപ്യ പുണ്യകൃതാം ലോകാനുഷിത്വാ ശാശ്വതീഃ സമാഃ ।

ശുചീനാം ശ്രീമതാം ഗേഹേ യോഗഭ്രഷ്ടോഽഭിജായതേ

॥ 40 ॥

ശ്ലോക 42

അഥവാ യോഗിനാമേവ കുലേ ഭവതി ധീമതാമ് ।

ഏതദ്ധി ദുര്ലഭതരം ലോകേ ജന്മ യദീദൃശമ്

॥ 41 ॥

ശ്ലോക 43

തത്ര തം ബുദ്ധിസംയോഗം ലഭതേ പൌര്വദേഹികമ് ।

യതതേ ച തതോ ഭൂയഃ സംസിദ്ധൌ കുരുനന്ദന

॥ 42 ॥

ശ്ലോക 44

പൂര്വാഭ്യാസേന തേനൈവ ഹ്രിയതേ ഹ്യവശോഽപി സഃ ।

ജിജ്ഞാസുരപി യോഗസ്യ ശബ്ദബ്രഹ്മാതിവര്തതേ

॥ 43 ॥

ശ്ലോക 45

പ്രയത്നാദ്യതമാനസ്തു യോഗീ സംശുദ്ധകില്ബിഷഃ ।

അനേകജന്മസംസിദ്ധസ്തതോ യാതി പരാം ഗതിമ്

॥ 44 ॥

ശ്ലോക 46

തപസ്വിഭ്യോഽധികോ യോഗീ ജ്ഞാനിഭ്യോഽപി മതോഽധികഃ ।

കര്മിഭ്യശ്ചാധികോ യോഗീ തസ്മാദ്യോഗീ ഭവാര്ജുന

॥ 45 ॥

ശ്ലോക 47

യോഗിനാമപി സര്വേഷാം മദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ ।

ശ്രദ്ധാവാന്ഭജതേ യോ മാം സ മേ യുക്തതമോ മതഃ

॥ 46 ॥

ശ്ലോക 48

ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസൂപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ

ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ ആത്മസംയമയോഗോ നാമ ഷഷ്ഠോഽധ്യായഃ

॥ 47 ॥

ശ്ലോക 49