Srimad Bhagawad Gita Chapter 4
Srimad Bhagawad Gita Chapter 4
Srimad Bhagawad Gita Chapter 4
śrīmadbhagavadgītā mūlam - caturtho'dhyāyaḥ
oṃ śrī paramātmane namaḥ
atha caturtho'dhyāyaḥ |
jñānayogaḥ
śrībhagavānuvāca
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam |
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt || 1 ||
evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ |
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa || 2 ||
sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ |
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam || 3 ||
arjuna uvāca
aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ |
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti || 4 ||
śrībhagavānuvāca
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna |
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa || 5 ||
ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san |
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā || 6 ||
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ sṛjāmyaham || 7 ||
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge || 8 ||
janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ |
tyaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so'rjuna || 9 ||
vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ |
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ || 10 ||
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham |
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ || 11 ||
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ |
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā || 12 ||
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ |
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam || 13 ||
na māṃ karmāṇi limpanti na me karmaphale spṛhā |
iti māṃ yo'bhijānāti karmabhirna sa badhyate || 14 ||
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ |
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam || 15 ||
kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ |
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase'śubhāt || 16 ||
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ |
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ || 17 ||
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ |
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt || 18 ||
yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ |
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ || 19 ||
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ |
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ || 20 ||
nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ |
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam || 21 ||
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ |
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate || 22 ||
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ |
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate || 23 ||
brahmārpaṇaṃ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam |
brahmaiva tena gantavyaṃ brahmakarmasamādhinā || 24 ||
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate |
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati || 25 ||
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati |
śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || 26 ||
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare |
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite || 27 ||
dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare |
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ || 28 ||
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ || 29 ||
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati |
sarve'pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ || 30 ||
yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam |
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama || 31 ||
evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe |
karmajānviddhi tānsarvānevaṃ jñātvā vimokṣyase || 32 ||
śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa |
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate || 33 ||
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā |
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ || 34 ||
yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava |
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi || 35 ||
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ |
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi || 36 ||
yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasātkurute'rjuna |
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā || 37 ||
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate |
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati || 38 ||
śraddhāvā~llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ |
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntimacireṇādhigacchati || 39 ||
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati |
nāyaṃ loko'sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ || 40 ||
yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam |
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya || 41 ||
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ |
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata || 42 ||
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre
śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde jñānakarmasannyāsayogo nāma caturtho'dhyāyaḥ ||4 ||
About This Stotram
Srimad Bhagawad Gita Chapter 4
Sanskrit Title: श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - चतुर्थोऽध्यायः
IAST Transliteration:
Overview
Chapter 4 of the Bhagawad Gita, titled 'Jnana Karma Sanyasa Yoga' (The Yoga of Knowledge and Renunciation of Action), is ly significant. It elucidates the eternal nature of the soul, the divine descent of the Lord, and the true meaning of renunciation and action. Lord Krishna explains that true renunciation is not the abandonment of action, but the renunciation of the fruits of action, performed with knowledge and devotion. This chapter emphasizes that all actions, when performed as an offering to the Divine and without attachment to results, become a means to spiritual purification and liberation. It highlights the importance of knowledge (Jnana) as the ultimate purifier and the path to realizing the oneness of the self with the Supreme.
Details
| Attribute | Information |
|---|---|
| Deity | Krishna |
| Author | Vyasa |
| Type | Gita Adhyaya (Chapter) |
| Category | Gita Adhyaya (Chapter) |
| Number of Verses | 43 |
| Origin | This stotram is the fourth chapter of the Srimad Bhagawad Gita, a foundational scripture in Hinduism. The Bhagawad Gita itself is presented as a dialogue between Lord Krishna and the warrior prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra, as part of the epic Mahabharata. The composition of the Mahabharata, and thus the Bhagawad Gita, is traditionally attributed to the Srimant Ved Vyas. The exact date of composition is uncertain, but it is generally considered to be an ancient text, likely composed between the 5th and 2nd centuries BCE. |
Benefits of Recitation
- Attainment of spiritual knowledge (Jnana)
- Understanding the nature of action and inaction (Karma Yoga)
- Liberation from the cycle of birth and death (Moksha)
- Cultivation of equanimity and detachment
- Devotion to the Divine
Best Time to Recite
This chapter can be recited at any time, but it is particularly beneficial during periods of contemplation, when seeking clarity on one's duties, or when facing difficult choices. Recitation in the morning or evening is common for spiritual practice.
Historical Context
The Bhagawad Gita is part of the Bhishma Parva of the Mahabharata. The dialogue occurs just before the commencement of the Kurukshetra war, when Arjuna is overcome with despair at the prospect of fighting his own kin. Lord Krishna, as his charioteer and divine guide, imparts spiritual wisdom. Chapter 4 specifically addresses Arjuna's confusion about renunciation versus action, a central theme in Vedic philosophy. The discourse reflects the philosophical and spiritual milieu of ancient India, integrating various yogic paths and emphasizing the synthesis of knowledge, action, and devotion.
Alternate Names
- Jnana Karma Sanyasa Yoga
- The Yoga of Knowledge and Renunciation of Action
Related Stotrams
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 1
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 3
- Srimad Bhagawad Gita Chapter 5
Last Updated: 2025-12-01