Vedic Tithi
VedicTithi

Stotram - Sacred Scripture

Srimad Bhagawad Gita Chapter 2

Srimad Bhagawad Gita Chapter 2

Srimad Bhagawad Gita Chapter 2

Stotram
Unknown
73 Verses
110%

shrImadbhagavadgItA mUlam - dvitIyo.adhyAyaH

OM shrI paramAtmane namaH

atha dvitIyo.adhyAyaH |

sA~NkhyayogaH

sa~njaya uvAcha

taM tathA kRRipayAviShTamashrupUrNAkulekShaNam |

viShIdantamidaM vAkyamuvAcha madhusUdanaH || 1 ||

shrIbhagavAnuvAcha

kutastvA kashmalamidaM viShame samupasthitam |

anAryajuShTamasvargyamakIrtikaramarjuna || 2 ||

klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate |

kShudraM hRRidayadaurbalyaM tyaktvottiShTha parantapa || 3 ||

arjuna uvAcha

kathaM bhIShmamahaM sA~Nkhye droNaM cha madhusUdana |

iShubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana || 4 ||

gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnshreyo bhoktuM bhaikShyamapIha loke |

hatvArthakAmAMstu gurunihaiva bhu~njIya bhogAna.arudhirapradigdhAn || 5 ||

na chaitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH|

yAneva hatvA na jijIviShAmaste.avasthitAH pramukhe dhArtarAShTrAH || 6 ||

kArpaNyadoShopahatasvabhAvaH pRRichChAmi tvAM dharmasammUDhachetAH|

yachChreyaH syAnnishchitaM brUhi tanme shiShyaste.ahaM shAdhi mAM tvAM prapannam || 7 ||

na hi prapashyAmi mamApanudyAdyachChokamuchChoShaNamindriyANAm|

avApya bhUmAvasapatnamRRiddhaM rAjyaM surANAmapi chAdhipatyam || 8 ||

sa~njaya uvAcha

evamuktvA hRRiShIkeshaM guDAkeshaH parantapa |

na yotsya iti govindamuktvA tUShNIM babhUva ha || 9 ||

tamuvAcha hRRiShIkeshaH prahasanniva bhArata |

senayorubhayormadhye viShIdantamidaM vachaH || 10 ||

shrIbhagavAnuvAcha |

ashochyAnanvashochastvaM praj~nAvAdAMshcha bhAShase |

gatAsUnagatAsUMshcha nAnushochanti paNDitAH || 11 ||

na tvevAhaM jAtu nAsaM na tvaM neme janAdhipAH |

na chaiva na bhaviShyAmaH sarve vayamataH param || 12 ||

dehino.asminyathA dehe kaumAraM yauvanaM jarA |

tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati || 13 ||

mAtrAsparshAstu kaunteya shItoShNasukhaduHkhadAH |

AgamApAyino.anityAstAMstitikShasva bhArata || 14 ||

yaM hi na vyathayantyete puruShaM puruSharShabha |

samaduHkhasukhaM dhIraM so.amRRitatvAya kalpate || 15 ||

nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH |

ubhayorapi dRRiShTo.antastvanayostattvadarshibhiH || 16 ||

avinAshi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam |

vinAshamavyayasyAsya na kashchitkartumarhati || 17 ||

antavanta ime dehA nityasyoktAH sharIriNaH |

anAshino.aprameyasya tasmAdyudhyasva bhArata || 18 ||

ya enaM vetti hantAraM yashchainaM manyate hatam |

ubhau tau na vijAnIto nAyaM hanti na hanyate || 19 ||

na jAyate mriyate vA kadAchinnAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH|

ajo nityaH shAshvato.ayaM purANo na hanyate hanyamAne sharIre || 20 ||

vedAvinAshinaM nityaM ya enamajamavyayam |

athaM sa puruShaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam || 21||

vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya navAni gRRihNAti naro.aparANi|

tathA sharIrANi vihAya jIrNAnyanyAni saMyAti navAni dehI || 22 ||

nainaM Chindanti shastrANi nainaM dahati pAvakaH |

na chainaM kledayantyApo na shoShayati mArutaH || 23 ||

achChedyo.ayamadAhyo.ayamakledyo.ashoShya eva cha |

nityaH sarvagataH sthANurachalo.ayaM sanAtanaH || 24 ||

avyakto.ayamachintyo.ayamavikAryo.ayamuchyate |

tasmAdevaM viditvainaM nAnushochitumarhasi || 25 ||

atha chainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mRRitam |

tathApi tvaM mahAbAho naivaM shochitumarhasi || 26 ||

jAtasya hi dhruvo mRRityurdhruvaM janma mRRitasya cha |

tasmAdaparihArye.arthe na tvaM shochitumarhasi || 27 ||

avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata |

avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA || 28 ||

Ashcharyavatpashyati kashchidenamAshcharyavadvadati tathaiva chAnyaH|

AshcharyavachchainamanyaH shRRiNoti shrutvApyenaM veda na chaiva kashchit || 29 ||

dehI nityamavadhyo.ayaM dehe sarvasya bhArata |

tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM shochitumarhasi || 30 ||

svadharmamapi chAvekShya na vikampitumarhasi |

dharmyAddhi yuddhAchChreyo.anyatkShatriyasya na vidyate || 31 ||

yadRRichChayA chopapannaM svargadvAramapAvRRitam |

sukhinaH kShatriyAH pArtha labhante yuddhamIdRRisham || 32 ||

atha chettvamimaM dharmyaM sa~NgrAmaM na kariShyasi |

tataH svadharmaM kIrtiM cha hitvA pApamavApsyasi || 33 ||

akIrtiM chApi bhUtAni kathayiShyanti te.avyayAm |

sambhAvitasya chAkIrtirmaraNAdatirichyate || 34 ||

bhayAdraNAduparataM maMsyante tvAM mahArathAH |

yeShAM cha tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam || 35 ||

avAchyavAdAMshcha bahUnvadiShyanti tavAhitAH |

nindantastava sAmarthyaM tato duHkhataraM nu kim || 36 ||

hato vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhokShyase mahIm |

tasmAduttiShTha kaunteya yuddhAya kRRitanishchayaH || 37 ||

sukhaduHkhe same kRRitvA lAbhAlAbhau jayAjayau |

tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi || 38 ||

eShA te.abhihitA sA~Nkhye buddhiryoge tvimAM shRRiNu |

buddhyA yukto yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi || 39 ||

nehAbhikramanAsho.asti pratyavAyo na vidyate |

svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt || 40 ||

vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana |

bahushAkhA hyanantAshcha buddhayo.avyavasAyinAm || 41 ||

yAmimAM puShpitAM vAchaM pravadantyavipashchitaH |

vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH || 42 ||

kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm |

kriyAvisheShabahulAM bhogaishvaryagatiM prati || 43 ||

bhogaishvaryaprasaktAnAM tayApahRRitachetasAm |

vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate || 44 ||

traiguNyaviShayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna |

nirdvandvo nityasattvastho niryogakShema AtmavAn || 45 ||

yAvAnartha udapAne sarvataH samplutodake |

tAvAnsarveShu vedeShu brAhmaNasya vijAnataH || 46 ||

karmaNyevAdhikAraste mA phaleShu kadAchana |

mA karmaphalaheturbhUrmA te sa~Ngo.astvakarmaNi || 47 ||

yogasthaH kuru karmANi saNgaM tyaktvA dhananjaya |

siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatvaM yoga uchyate || 48 ||

dUreNa hyavaraM karma buddhiyogAddhana~njaya |

buddhau sharaNamanvichCha kRRipaNAH phalahetavaH || 49 ||

buddhiyukto jahAtIha ubhe sukRRitaduShkRRite |

tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kaushalam || 50 ||

karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manIShiNaH |

janmabandhavinirmuktAH padaM gachChantyanAmayam || 51 ||

yadA te mohakalilaM buddhirvyatitariShyati |

tadA gantAsi nirvedaM shrotavyasya shrutasya cha || 52 ||

shrutivipratipannA te yadA sthAsyati nishchalA |

samAdhAvachalA buddhistadA yogamavApsyasi || 53 ||

arjuna uvAcha

sthitapraj~nasya kA bhAShA samAdhisthasya keshava |

sthitadhIH kiM prabhASheta kimAsIta vrajeta kim || 54 ||

shrIbhagavAnuvAcha

prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn |

AtmanyevAtmanA tuShTaH sthitapraj~nastadochyate || 55 ||

duHkheShvanudvignamanAH sukheShu vigataspRRihaH |

vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmuniruchyate || 56 ||

yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya shubhAshubham |

nAbhinandati na dveShTi tasya praj~nA pratiShThitA || 57 ||

yadA saMharate chAyaM kUrmo.a~NgAnIva sarvashaH |

indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA || 58 ||

viShayA vinivartante nirAhArasya dehinaH |

rasavarjaM raso.apyasya paraM dRRiShTvA nivartate || 59 ||

yatato hyapi kaunteya puruShasya vipashchitaH |

indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH || 60 ||

tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH |

vashe hi yasyendriyANi tasya praj~nA pratiShThitA || 61 ||

dhyAyato viShayAnpuMsaH sa~NgasteShUpajAyate |

saNgAtsanjAyate kAmaH kAmAtkrodho.abhijAyate || 62 ||

krodhAdbhavati sammohaH sammohAtsmRRitivibhramaH |

smRRitibhraMshAdbuddhinAsho buddhinAshAtpraNashyati || 63 ||

rAgadveShavimuktaistu viShayAnindriyaishcharan |

AtmavashyairvidheyAtmA prasAdamadhigachChati || 64 ||

prasAde sarvaduHkhAnAM hAnirasyopajAyate |

prasannachetaso hyAshu buddhiH paryavatiShThate || 65 ||

nAsti buddhirayuktasya na chAyuktasya bhAvanA |

na chAbhAvayataH shAntirashAntasya kutaH sukham || 66 ||

indriyANAM hi charatAM yanmano.anuvidhIyate |

tadasya harati praj~nAM vAyurnAvamivAmbhasi || 67 ||

tasmAdyasya mahAbAho nigRRihItAni sarvashaH |

indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA || 68 ||

yA nishA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI |

yasyAM jAgrati bhUtAni sA nishA pashyato muneH || 69 ||

ApUryamANamachalapratiShThaM samudramApaH pravishanti yadvat|

tadvatkAmA yaM pravishanti sarve sa shAntimApnoti na kAmakAmI || 70 ||

vihAya kAmAnyaH sarvAnpumAMshcharati niHspRRihaH |

nirmamo niraha~NkAraH sa shAntimadhigachChati || 71 ||

eShA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati |

sthitvAsyAmantakAle.api brahmanirvANamRRichChati || 72 ||

OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyAM yogashAstre

shrIkRRiShNArjunasaMvAde sA~Nkhyayogo nAma dvitIyo.adhyAyaH ||2 ||

About This Stotram

Srimad Bhagawad Gita Chapter 2

Sanskrit Title: श्रीमद्भगवद्गीता मूलम् - द्वितीयोऽध्यायः
IAST Transliteration:

Overview

The second chapter of the Bhagawad Gita, known as 'Sankhya Yoga', is of immense spiritual significance. It marks the beginning of Lord Krishna's teachings to Arjuna, who is overwhelmed by despair and moral dilemma on the battlefield. This chapter lays the groundwork for the entire philosophy of the Gita by introducing key concepts such as the eternal nature of the soul (Atman), the distinction between the body and the soul, the doctrine of Karma Yoga (action without attachment to results), and the path of knowledge (Jnana Yoga). Krishna's discourse addresses Arjuna's existential crisis, providing insights into duty, righteousness, and the ultimate purpose of life. It teaches how to perform one's duties with detachment, thereby transcending the cycle of birth and death and achieving spiritual liberation. The chapter is considered a cornerstone for understanding the practical application of spiritual principles in daily life.

Details

Attribute Information
Deity Krishna
Author Vyasa
Type Chapter
Category Gita
Number of Verses 73
Origin This stotram is the second chapter of the Srimad Bhagawad Gita, a foundational scripture in Hinduism. The Bhagawad Gita is presented as a dialogue between Lord Krishna and the Pandava prince Arjuna on the battlefield of Kurukshetra, just before the commencement of the Mahabharata war. It is considered a part of the epic Mahabharata, specifically within the Bhishma Parva. The text is believed to have been revealed by Lord Krishna to Arjuna, and subsequently transmitted through a lineage of sages and scholars. The exact date of composition is uncertain, but it is generally placed within the period of the Mahabharata's compilation, which is estimated to be between the 4th century BCE and the 4th century CE.

Benefits of Recitation

  1. Attainment of wisdom and knowledge
  2. Understanding of Dharma and Karma
  3. Liberation from material bondage
  4. Cultivation of equanimity and detachment
  5. Development of spiritual discipline

Best Time to Recite

Morning, evening, or during periods of introspection and decision-making.

Historical Context

The Srimad Bhagawad Gita, including its second chapter, is embedded within the epic Mahabharata, attributed to the Srimant Ved Vyas. The narrative context is the eve of the Mahabharata war, a pivotal moment where Arjuna, a warrior prince, faces a moral crisis, unwilling to fight against his kinsmen. Lord Krishna, as his charioteer and divine guide, delivers the discourse. The 'Sankhya Yoga' chapter specifically addresses Arjuna's lamentations about the destruction of family and the consequences of war. Krishna's response is not just philosophical but also practical, offering a path to navigate such dilemmas. The chapter reflects the philosophical and ethical discussions prevalent in ancient Indian society, synthesizing elements of Sankhya philosophy (which emphasizes discrimination between spirit and matter) and Vedanta. Its inclusion in the Mahabharata highlights its importance as a guide for righteous living and spiritual understanding within the broader epic narrative.

Alternate Names

  • Sankhya Yoga
  • Chapter 2 of Srimad Bhagawad Gita

Related Stotrams

  • Srimad Bhagawad Gita Chapter 1
  • Srimad Bhagawad Gita Chapter 3

Last Updated: 2025-12-01