Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
Srimad Bhagawad Gita Chapter 2
shrImadbhagavadgItA mUlam - dvitIyo.adhyAyaH
shloka 1
OM shrI paramAtmane namaH
atha dvitIyo.adhyAyaH |
sA~NkhyayogaH
sa~njaya uvAcha
taM tathA kRRipayAviShTamashrupUrNAkulekShaNam |
viShIdantamidaM vAkyamuvAcha madhusUdanaH || 1 ||
shrIbhagavAnuvAcha
kutastvA kashmalamidaM viShame samupasthitam |
anAryajuShTamasvargyamakIrtikaramarjuna || 2 ||
klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyate |
kShudraM hRRidayadaurbalyaM tyaktvottiShTha parantapa || 3 ||
arjuna uvAcha
kathaM bhIShmamahaM sA~Nkhye droNaM cha madhusUdana |
iShubhiH pratiyotsyAmi pUjArhAvarisUdana || 4 ||
gurUnahatvA hi mahAnubhAvAnshreyo bhoktuM bhaikShyamapIha loke |
hatvArthakAmAMstu gurunihaiva bhu~njIya bhogAna.arudhirapradigdhAn || 5 ||
na chaitadvidmaH kataranno garIyo yadvA jayema yadi vA no jayeyuH|
yAneva hatvA na jijIviShAmaste.avasthitAH pramukhe dhArtarAShTrAH || 6 ||
kArpaNyadoShopahatasvabhAvaH pRRichChAmi tvAM dharmasammUDhachetAH|
yachChreyaH syAnnishchitaM brUhi tanme shiShyaste.ahaM shAdhi mAM tvAM prapannam || 7 ||
na hi prapashyAmi mamApanudyAdyachChokamuchChoShaNamindriyANAm|
avApya bhUmAvasapatnamRRiddhaM rAjyaM surANAmapi chAdhipatyam || 8 ||
sa~njaya uvAcha
evamuktvA hRRiShIkeshaM guDAkeshaH parantapa |
na yotsya iti govindamuktvA tUShNIM babhUva ha || 9 ||
tamuvAcha hRRiShIkeshaH prahasanniva bhArata |
senayorubhayormadhye viShIdantamidaM vachaH || 10 ||
shrIbhagavAnuvAcha |
ashochyAnanvashochastvaM praj~nAvAdAMshcha bhAShase |
gatAsUnagatAsUMshcha nAnushochanti paNDitAH || 11 ||
na tvevAhaM jAtu nAsaM na tvaM neme janAdhipAH |
na chaiva na bhaviShyAmaH sarve vayamataH param || 12 ||
dehino.asminyathA dehe kaumAraM yauvanaM jarA |
tathA dehAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati || 13 ||
mAtrAsparshAstu kaunteya shItoShNasukhaduHkhadAH |
AgamApAyino.anityAstAMstitikShasva bhArata || 14 ||
yaM hi na vyathayantyete puruShaM puruSharShabha |
samaduHkhasukhaM dhIraM so.amRRitatvAya kalpate || 15 ||
nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH |
ubhayorapi dRRiShTo.antastvanayostattvadarshibhiH || 16 ||
avinAshi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam |
vinAshamavyayasyAsya na kashchitkartumarhati || 17 ||
antavanta ime dehA nityasyoktAH sharIriNaH |
anAshino.aprameyasya tasmAdyudhyasva bhArata || 18 ||
ya enaM vetti hantAraM yashchainaM manyate hatam |
ubhau tau na vijAnIto nAyaM hanti na hanyate || 19 ||
na jAyate mriyate vA kadAchinnAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH|
ajo nityaH shAshvato.ayaM purANo na hanyate hanyamAne sharIre || 20 ||
vedAvinAshinaM nityaM ya enamajamavyayam |
athaM sa puruShaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam || 21||
vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya navAni gRRihNAti naro.aparANi|
tathA sharIrANi vihAya jIrNAnyanyAni saMyAti navAni dehI || 22 ||
nainaM Chindanti shastrANi nainaM dahati pAvakaH |
na chainaM kledayantyApo na shoShayati mArutaH || 23 ||
achChedyo.ayamadAhyo.ayamakledyo.ashoShya eva cha |
nityaH sarvagataH sthANurachalo.ayaM sanAtanaH || 24 ||
avyakto.ayamachintyo.ayamavikAryo.ayamuchyate |
tasmAdevaM viditvainaM nAnushochitumarhasi || 25 ||
atha chainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mRRitam |
tathApi tvaM mahAbAho naivaM shochitumarhasi || 26 ||
jAtasya hi dhruvo mRRityurdhruvaM janma mRRitasya cha |
tasmAdaparihArye.arthe na tvaM shochitumarhasi || 27 ||
avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata |
avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA || 28 ||
Ashcharyavatpashyati kashchidenamAshcharyavadvadati tathaiva chAnyaH|
AshcharyavachchainamanyaH shRRiNoti shrutvApyenaM veda na chaiva kashchit || 29 ||
dehI nityamavadhyo.ayaM dehe sarvasya bhArata |
tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM shochitumarhasi || 30 ||
svadharmamapi chAvekShya na vikampitumarhasi |
dharmyAddhi yuddhAchChreyo.anyatkShatriyasya na vidyate || 31 ||
yadRRichChayA chopapannaM svargadvAramapAvRRitam |
sukhinaH kShatriyAH pArtha labhante yuddhamIdRRisham || 32 ||
atha chettvamimaM dharmyaM sa~NgrAmaM na kariShyasi |
tataH svadharmaM kIrtiM cha hitvA pApamavApsyasi || 33 ||
akIrtiM chApi bhUtAni kathayiShyanti te.avyayAm |
sambhAvitasya chAkIrtirmaraNAdatirichyate || 34 ||
bhayAdraNAduparataM maMsyante tvAM mahArathAH |
yeShAM cha tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAghavam || 35 ||
avAchyavAdAMshcha bahUnvadiShyanti tavAhitAH |
nindantastava sAmarthyaM tato duHkhataraM nu kim || 36 ||
hato vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhokShyase mahIm |
tasmAduttiShTha kaunteya yuddhAya kRRitanishchayaH || 37 ||
sukhaduHkhe same kRRitvA lAbhAlAbhau jayAjayau |
tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi || 38 ||
eShA te.abhihitA sA~Nkhye buddhiryoge tvimAM shRRiNu |
buddhyA yukto yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi || 39 ||
nehAbhikramanAsho.asti pratyavAyo na vidyate |
svalpamapyasya dharmasya trAyate mahato bhayAt || 40 ||
vyavasAyAtmikA buddhirekeha kurunandana |
bahushAkhA hyanantAshcha buddhayo.avyavasAyinAm || 41 ||
yAmimAM puShpitAM vAchaM pravadantyavipashchitaH |
vedavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH || 42 ||
kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm |
kriyAvisheShabahulAM bhogaishvaryagatiM prati || 43 ||
bhogaishvaryaprasaktAnAM tayApahRRitachetasAm |
vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate || 44 ||
traiguNyaviShayA vedA nistraiguNyo bhavArjuna |
nirdvandvo nityasattvastho niryogakShema AtmavAn || 45 ||
yAvAnartha udapAne sarvataH samplutodake |
tAvAnsarveShu vedeShu brAhmaNasya vijAnataH || 46 ||
karmaNyevAdhikAraste mA phaleShu kadAchana |
mA karmaphalaheturbhUrmA te sa~Ngo.astvakarmaNi || 47 ||
yogasthaH kuru karmANi saNgaM tyaktvA dhananjaya |
siddhyasiddhyoH samo bhUtvA samatvaM yoga uchyate || 48 ||
dUreNa hyavaraM karma buddhiyogAddhana~njaya |
buddhau sharaNamanvichCha kRRipaNAH phalahetavaH || 49 ||
buddhiyukto jahAtIha ubhe sukRRitaduShkRRite |
tasmAdyogAya yujyasva yogaH karmasu kaushalam || 50 ||
karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manIShiNaH |
janmabandhavinirmuktAH padaM gachChantyanAmayam || 51 ||
yadA te mohakalilaM buddhirvyatitariShyati |
tadA gantAsi nirvedaM shrotavyasya shrutasya cha || 52 ||
shrutivipratipannA te yadA sthAsyati nishchalA |
samAdhAvachalA buddhistadA yogamavApsyasi || 53 ||
arjuna uvAcha
sthitapraj~nasya kA bhAShA samAdhisthasya keshava |
sthitadhIH kiM prabhASheta kimAsIta vrajeta kim || 54 ||
shrIbhagavAnuvAcha
prajahAti yadA kAmAnsarvAnpArtha manogatAn |
AtmanyevAtmanA tuShTaH sthitapraj~nastadochyate || 55 ||
duHkheShvanudvignamanAH sukheShu vigataspRRihaH |
vItarAgabhayakrodhaH sthitadhIrmuniruchyate || 56 ||
yaH sarvatrAnabhisnehastattatprApya shubhAshubham |
nAbhinandati na dveShTi tasya praj~nA pratiShThitA || 57 ||
yadA saMharate chAyaM kUrmo.a~NgAnIva sarvashaH |
indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA || 58 ||
viShayA vinivartante nirAhArasya dehinaH |
rasavarjaM raso.apyasya paraM dRRiShTvA nivartate || 59 ||
yatato hyapi kaunteya puruShasya vipashchitaH |
indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH || 60 ||
tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH |
vashe hi yasyendriyANi tasya praj~nA pratiShThitA || 61 ||
dhyAyato viShayAnpuMsaH sa~NgasteShUpajAyate |
saNgAtsanjAyate kAmaH kAmAtkrodho.abhijAyate || 62 ||
krodhAdbhavati sammohaH sammohAtsmRRitivibhramaH |
smRRitibhraMshAdbuddhinAsho buddhinAshAtpraNashyati || 63 ||
rAgadveShavimuktaistu viShayAnindriyaishcharan |
AtmavashyairvidheyAtmA prasAdamadhigachChati || 64 ||
prasAde sarvaduHkhAnAM hAnirasyopajAyate |
prasannachetaso hyAshu buddhiH paryavatiShThate || 65 ||
nAsti buddhirayuktasya na chAyuktasya bhAvanA |
na chAbhAvayataH shAntirashAntasya kutaH sukham || 66 ||
indriyANAM hi charatAM yanmano.anuvidhIyate |
tadasya harati praj~nAM vAyurnAvamivAmbhasi || 67 ||
tasmAdyasya mahAbAho nigRRihItAni sarvashaH |
indriyANIndriyArthebhyastasya praj~nA pratiShThitA || 68 ||
yA nishA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI |
yasyAM jAgrati bhUtAni sA nishA pashyato muneH || 69 ||
ApUryamANamachalapratiShThaM samudramApaH pravishanti yadvat|
tadvatkAmA yaM pravishanti sarve sa shAntimApnoti na kAmakAmI || 70 ||
vihAya kAmAnyaH sarvAnpumAMshcharati niHspRRihaH |
nirmamo niraha~NkAraH sa shAntimadhigachChati || 71 ||
eShA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati |
sthitvAsyAmantakAle.api brahmanirvANamRRichChati || 72 ||
OM tatsaditi shrImadbhagavadgItAsUpaniShatsu brahmavidyAyAM yogashAstre
shrIkRRiShNArjunasaMvAde sA~Nkhyayogo nAma dvitIyo.adhyAyaH ||2 ||
